Hoe George Harrisons All Things Must Pass pas later de erkenning kreeg die het verdiende

Het was zijn 26ste verjaardag toen George Harrison op een koude februaridag in 1969 een demo maakte voor een nieuw nummer voor The Beatles. De band had die winter eerst een week in de grote en koude Twickenham Studios gezeten. Het plan was om daar de repetities voor het nieuwe album Let It Be (dat aanvankelijk Get Back zou heten) te filmen. Net als de aanloop naar het liveconcert, dat onderdeel van de film zou worden. Het werd allemaal niets in die Twickenham Studio's en al snel verkasten de Fab Four naar een knusser onderkomen in het Apple-gebouw. Daar hing Harrison zijn gitaar om en zong hij de eerste regels van een nieuwe compositie: Sunrise doesn't last all morning....

Beslist veelbelovend

In januari al had Harrison diverse pogingen gedaan om All Things Must Pass, zijn kersverse liedje, onder de aandacht van de andere drie te brengen. Er werden wat pogingen gedaan het in te studeren. Met name de samenzang in het refrein klinkt beslist veelbelovend, al was de band duidelijk nog zoekende. Je kunt je best voorstellen hoe goed dit uiteindelijk had kunnen worden. En je vraagt je af waarom het nummer aan de kant werd geschoven: [video]

Muzikale inspiratie door The Band

George was in die tijd erg gecharmeerd van het geluid van The Band. Hij roemde het album Music From Big Pink, dat een half jaar eerder was verschenen. De sound op de plaat inspireerde George om de sitar terzijde te schuiven en zich weer op het schrijven van gitaarnummers te richten. Eind 1968 verbleef George veel in Amerika, bij Bob Dylan. In die periode jamde Harrison regelmatig met de leden van The Band, Dylans muzikale maten. 

Harrison bij Dylan thuis, eind 1968

Instructies voor John Lennon achter het orgel

In een interview in de jaren '80 vertelde George een journalist dat hij The Bands The Weight had gehoord en zodoende op het muzikale idee voor All Things Must Pass kwam. Beide nummers hebben ook wel dezelfde trage, akoestische feel. Je snapt het. George wilde trouwens zo graag dat All Things Must Pass op de sound van The Band leek, dat hij John Lennon voorstelde zijn gitaar te verwisselen voor het Lowry-orgel. Dat orgel horen we ook terug op Lucy In The Sky With Diamonds. Dus nam Lennon plaats achter de toetsen. Ik heb hier een prachtig stukje [video] waarin Harrison Lennon uitleg geeft hoe hij All Things Must Pass op het orgel moet spelen. Kijk even mee, alsof je een fly-on-the-wall bent:

De tekst kwam uit het Taoïsme

De tekstuele inspiratie voor All Things Must Pass kwam uit geheel andere hoek trouwens. Wel uit eentje die voor de hand ligt. Eind jaren '60 was George hevig geïnteresseerd geraakt in Oosterse filosofie. In 1966 publiceerde de Amerikaanse psycholoog en schrijver Timothy Leary het volgende gedicht:

All Things Pass - Lao-Tzu

All things pass

A sunrise does not last all morning

All things pass

A cloudburst does not last all day

All things pass

Nor a sunset all night

All things pass

What always changes?

Earth...sky...thunder...

mountain...water...

wind...fire...lake...

These change

And if these do not last

Do man's visions last?

Do man's illusions?

Take things as they come

All things pass

De metaforen van Het Weer

Leary was op zijn beurt geïnspireerd door de Tao Te Ching en beide bronnen raakten blijkbaar een snaar bij Harrison. Daarbij nam hij voor zijn openingscouplet bijna letterlijk de eerste strofen van Leary's gedicht over. Niets dat mooi is, blijft. Maar ook: niets dat naar is, blijft. Alles gaat voorbij, zeiden onze wijze oma's en opa's ons. Harrison gebruikte daarbij opnieuw de metaforen van Het Weer, zoals hij ook bij Here Comes The Sun deed: Sunset doesn't last all evening, A mind can blow those clouds away, After all this, my love is up and must be leaving, It's not always going to be this gray.

George en Pattie: ook dat ging voorbij

Pas later erkenning

Hoe gevoelig en filosofisch het nummer ook was, met de demo die George eind februari 1969 vastlegde, kreeg hij het niet voor elkaar om All Things Must Pass op één van de laatste twee Beatlesalbums te krijgen. Net als Let It Down en het prachtige Isn't It A Pity, ook uit die periode. Met name John Lennon was totaal niet geïnteresseerd in hetgeen Harrison te berde bracht. Ironisch genoeg werden de afgewezen nummers allemaal highlights op Harrisons eerste en zeer succesvolle soloalbum dat na het uiteengaan van The Beatles verscheen. [video]

Drive My Car: van diamonds & rings, via Otis Redding naar de openingstrack van Rubber Soul

Als je het hebt over een sterk openingsnummer voor een album, dan heb je het over Drive My Car. Wie op 3 december 1965 met zijn Rubber Soul onder de arm thuiskwam van de platenzaak, de elpee uit de hoes haalde, op de draaitafel legde en de naald liet zakken, moet direct verkocht zijn geweest. De korte gitaarlick, vol soul, zal menig luisteraar rechtstreeks de groove mee hebben ingezogen. Ask a girl what she wanted to be...

Money and things, diamonds en die eeuwige rings

Het was Paul McCartney die met de structuur van Drive My Car op de proppen kwam, maar hij bleek John Lennon hard nodig te hebben om echt iets van het nummer te maken. De melodie was er, maar Paul zat nogal vast in het idee dat hij een liedje over een gouden ring wilde schrijven. You can buy me a golden ring, was de zin die in zijn hoofd rondzong. Het overkwam The Beatles wel vaker. In het voor Help! afgekeurde en nooit uitgebrachte If You've Got Trouble stonden money and things, diamonds rings ook al centraal. Can't Buy Me Love bevat natuurlijk de zin I'll buy you a diamond ring my friend if it makes you feel alright en ook in I Feel Fine komt de diamond ring weer voorbij. Het was me wat met die ringen. Toen McCartney in de herfst van '65 bij Lennon in diens huis in Weybridge over de drempel stapte, zijn gitaar erbij pakte en wéér over ringen begon te zingen, zagen de twee er weinig brood in. Crap! riep John. Dat was precies de feedback die Paul nodig had om 'm weer even op scherp te zetten.

De dubbelzinnigheid van Drive My Car

Na een peuk of twee en wat gemijmer, ontstond er een nieuw idee. Paul had de meiden in Los Angeles wel eens You can drive my car horen zeggen. Een uitdrukking niet zozeer op het rijden van een auto sloeg, maar eentje die vooral als uitnodiging voor een intiem rendez-vous opgevat moest worden. Die dubbelzinnigheid sprak Lennon vast aan, al was 'ie wat verkapter dan het vermeende expliciete taalgebruik dat McCartney in zijn nieuwe single Fuh You bezigt (hebben jullie 'm al gehoord?). We horen Lennon bijna gniffelen om die grap. Toen het thema voor Drive My Car er eenmaal was, schreef het lied zich vanzelf. Dat moest ook, want er was bijzonder weinig tijd voor The Beatles om aan hun nieuwe album te werken. Rubber Soul kwam in een krappe maand tot stand. Wie het interessant vindt om te horen hoe Rubber Soul in allerijl elkaar werd gezet, kan dat hier horen, in de podcast die de Fab4Cast daarover maakte. Aan Drive My Car werd dus ook slechts een avond in de studio besteed, al ging de sessie door tot na middernacht. The Beatles werkten én presteerden onder grote druk.

The Beatles probeerden de Stax-sound te benaderen

Op woensdag 13 oktober 1965 startten The Beatles om zeven uur in de avond in EMI Studio 2 met de opnames van Drive My Car. De band had maar vier takes nodig om de basis van het nummer neer te leggen. Het werd overduidelijk een track die stevig geïnspireerd was op de Stax-sound waar de Fab Four zo van hielden. Zoveel dat er zelfs ooit plannen waren een album in de Stax-studio's in Memphis op te nemen. Dat kwam er niet van, maar de ambitie om bijvoorbeeld te klinken als Otis Redding bleef.

Het gevoel van Respect
Het schijnt dat George Harrison behoorlijk wat invloed had op de gitaar-lick waarmee Drive My Car begint. Net als op de unisono gespeelde bas- en gitaarpartij die onder een groot deel van de zang te horen is. Met die partij, die sterk leunt op Otis Reddings Respect, kreeg Drive My Car die 13e oktober een enorme groove, ondersteund door het geluid van de cowbell. Die groove heeft tot op de dag van vandaag niets aan uitstraling verloren. The Beatles konden trouwens nog niet leunen op de Respect-versie van de afgelopen donderdag overleden Aretha Franklin. Die cover stamt namelijk uit 1967.

McCartney, George Martin en Harrison tijdens de Rubber Soul-sessies

Beep Beep Yeah

Eén van de meest aantrekkelijke onderdelen van Drive My Car is natuurlijk het Beep Beep Yeah. Fijn verzonnen....of...prettig gestolen? Dat laatste. In 1958 had de band The Playmates een hit met het nummer Beep Beep [video], dat wél over autorijden ging ;-) Het is mij niet helemaal duidelijk of het John Lennon of George Harrison was die met Beep Beep Yeah op de proppen kwam en Drive My Car daarmee een nog hoger meezinggehalte gaf. In ieder geval was deze kreet een geweldige toevoeging. Net als de driestemmige samenzang op You can do something in between, waarin een prettige dissonant zit die mij aan auto-claxon doet denken. Hebben jullie die associatie ook?

Vreemde eend

Drive My Car is eigenlijk een hele vreemd in de bijt op het Rubber Soul-album, dat verder eigenlijk vooral een akoestische en folk-achtige sound heeft. Niets op Rubber Soul leunt verder op de sound van Motown, Stax of andere soul-achtige genres. Nieuw was ook het prominent naar voren brengen van het basgeluid op een Beatlesplaat. Precies zoals dat op Amerikaanse platen al veel eerder hoorbaar was. Met behulp van de kritische Lennon en de geïnspireerde Harrison wist McCartney van zijn zoveelste liedje over diamonds and rings uiteindelijk een hele fijne plaat te maken. Eentje waar niemand ooit een hekel aan krijgt.

Paul McCartney aan de IJssel: met Matthijs van Nieuwkerk, Nico Dijkshoorn, Lea Kliphuis, Jared Grant, Thomas Meeuwis, Vedran Mircetic, Sven Hammond, Zac Chapman en Michael Prins

Er zijn van die avonden, waar je eigenlijk bij had moeten zijn. Het overkwam me gelukkig, afgelopen zaterdag in De Hip in Deventer. Aan de vooravond van de dertigste Deventer Boekenmarkt bruiste onze stad van de activiteiten. Terwijl langs de IJsselkade en op de pleinen duizenden nog lege boekenkramen werden geplaatst, startte in de oude stadstuinen rond Het Klooster poëziefestival Het Tuinfeest. Even verderop aan de Brink kwam cultureel café De Hip op stoom met Wartaal. Een literaire en muzikale avond die dit jaar volledig in het teken stond van Paul McCartney. Dat had ook weer alles met Deventer als Boekenstad te maken. Toch was er vooral muziek. Heel veel mooie muziek.

Die ene keer dat McCartney in Deventer te vinden was

Fonz Scheepstra is de Keizer van De Hip, zoals presentator Matthijs van Nieuwkerk afgelopen zaterdag in een uitverkochte beatkelder verklaarde. En Fonz besloot onlangs samen met Matthijs, die ook aan De Hip verbonden is, een feestje rond Paul McCartney te bouwen. Om Sir Paul te eren en om nog eens stil te staan bij die ene keer dat hij in Deventer te vinden was. Samen met zijn gezin bracht McCartney op 19 augustus 1976 een bezoek aan drukkerij De Lange-Van Leer in de Deventer Raambuurt. Dat was om de drukproeven te bekijken van Linda's Pictures, een boek dat later dat jaar zou verschijnen. Dat was de literaire link, die er natuurlijk moest zijn deze avond. Die link bleek een prachtig excuus om vooral heel veel fantastische Nederlandse muzikanten uit te nodigen om hun favoriete McCartney-liedjes te zingen. Wat een goed idee.

Met Matthijs van Nieuwkerk

Net zo heet als in The Cavern

Het was bloedheet in de muziekkelder. We grapten wat over een vergelijking met The Cavern, terwijl we in de coulissen stonden te wachten, vlak voor aanvang. 110 bezoekers, strak uitverkocht. Matthijs trapte af en kondigde Thomas Meeuwis aan. Deze singer-songwriter, die momenteel in Woodstock The Story de zangpartijen van The Who voor zijn rekening neemt, opende de avond met een indrukwekkende vertolking van The Fool On The Hill. 

De eerste druk van Linda's Pictures

Daarna was het tijd om nog eens even stil te staan bij dat verhaal van de McCartney-familie in Deventer. Ik vond het erg leuk dat ik hiervoor door Fonz gevraagd was. Er volgde een vrolijk gesprekje met Matthijs, waarbij ik de eerste druk van Linda's Pictures kon laten zien. Het boek was weer even terug in de stad waar het ooit van de persen rolde. Dankzij mijn Beatlesmaatje Jan Cees ter Brugge, die zijn exemplaar nog in allerijl opstuurde. Dat bezoek van Paul en familie, de fotografie-carrière van Linda, de inhoud van het boek....we hadden er wel een avond over kunnen praten, maar ja...zo werkt dat natuurlijk niet. In vier minuten vlogen we door de materie [video]. Wie er nog eens wat meer over wil lezen, reik ik hierbij mijn blogs aan over de McCartneys in Deventer en Linda als fotografe.

De soulfulle stem van Jared Grant

Ik vond het gezellig met Matthijs. We hadden een goede chemie. Natuurlijk is Matthijs een Dylan- en een Aznavour-liefhebber, maar het viel me op met hoeveel plezier hij deze McCartney-avond vormgaf. Daaruit sprak voor mij een enorme oprechtheid om er iets moois van te maken. Sympathiek. Na ons gesprek was het ruim baan voor een heel fijn gezelschap van Nederlandse singer-songwriters en muzikanten. De mooiste McCartney-liedjes kwamen voorbij. Zo vertolkte Lea Kliphuis met Vedran Mircetic (De Staat) de pareltjes For No One, I Will en Jenny Wren. Idols-finalist Jared Grant werd door Sven Hammond vakkundig begeleid (in zang en op toetsen) bij The Long and Winding Road, Yesterday en Ebony & Ivory. Jareds soulfulle stemgeluid zorgde bijna voor een explosie aan energie rond het podium. Wat een timbre, wat een timing, wat een talent.

Backstage met Sven (Hammond) Figee, Zac Chapman, Jared Grant en Thomas Meeuwis

Thomas Meeuwis kreeg de zaal aan het zingen

Zac Chapman (Electric Componay) stortte zich op het wat oudere McCartney-werk, waaronder And I Love Her en, in duet met Lea, Love Me Do. Een bijzondere vermelding mag er zeker zijn voor Thomas Meeuwis die opnieuw ten tonele verscheen en twee nummers van het legendarische Wings-album Band On The Run Speelde: een akoestische versie van Let Me Roll It waar de blues van afspatte én het titelnummer van het album. In zijn eentje! Ik denk dat dit nog nooit vertoond is. Geholpen door het enthousiast meezingende publiek werkte hij zich vakkundig door Band On The Run heen. Michael Prins (De Beste Singer Songwriters van Nederland) bracht intense versies van Blackbird, My Valentine en de Golden Slumbers-medley van het Abbey Road-album. 

 Michael Prins

Nico Dijkshoorn was geëmotioneerd

Temidden van al die muzikale schoonheid, was er ook tijd voor Nico Dijkshoorn. Met een column die als tweeluik werd gebracht, had Nico eerst de lachers op zijn hand en liet hij het publiek vervolgens met een brok in de keel achter. Veel journalisten en columnisten hebben de afgelopen weken de magie van Paul McCartneys Carpool Karaoke proberen te verklaren, zoekend naar wát ons zo ontroerde. In de beelden, de gesprekjes, de muziek. Nico deed dat poëtisch, terugblikkend op zijn eigen jeugd. Wanneer het gezin Dijkshoorn gezamenlijk naar een Beatlesplaat luisterde, verstomden de discussies. Het was de muziek van The Fab Four die voor verbinding zorgde. When I'm Sixty-Four: Nico herinnerde zich nog goed hoe die klanken door de woonkamer schalden. Inmiddels bereikt hij zelf bijna die leeftijd, vertelde hij ons. Nog steeds kan hij de inmiddels 76-jarige Paul McCartney dat lied achter de piano zien spelen, in het filmpje met James Corden. Muziek die generaties overbrugt. Nico's emotie werd bijna tastbaar in de overvolle Deventer muziekkelder. De avond werd mooier en mooier.

Nico Dijkshoorn

Een kerkdienst voor de Heilige Sir Paul

De Carpool Karaoke-scène over Let It Be, waarin James Corden en McCartney herinneringen ophalen aan Mother Mary en Cordens vader en opa, was de opmaat naar het slot van de avond. Alle artiesten verzamelden zich rond de piano om, met het publiek, nog één keer die McCartney-klassieker te zingen. Het werd een kleine kerkdienst, voor de Heilige Sir Paul. We hebben er van genoten. Het was nog lang napraten en afkoelen op het terras van één van de mooiste stadspleinen van Nederland. Kan zelfs Liverpool niet tegenop.

Baby You're A Rich Man: hoe The Beatles het plan hadden om een Grieks eiland te kopen

In de zomer is het tijd voor zomerverhalen! Dus blik ik deze week terug op een grappig voorval in de zomer van 1967. Op woensdag 19 juli van dat jaar kwamen John, Paul, George en Ringo bijeen in Londen. Niet om muziek te maken, maar om te vergaderen. Ook dat moest regelmatig gebeuren. Twee punten stonden er op de agenda. Pauls idee om de film Magical Mystery Tour te maken en Johns plan om als band Engeland te verlaten en met z'n allen in Griekenland te gaan wonen. Zoals gewoonlijk waren de ideeën van McCartney iets realistischer dan die van Lennon. Toch kreeg Johns plan een kans. Een dag later zaten Ringo en George al in het vliegtuig richting de Egeïsche Zee. Wat wilde Lennon precies?

Vertrek naar Athene

In de ban van de Griekse Alex Mardas

Het idee paste ook wel in de tijdgeest. Hippies, communes.... Het leek Lennon fantastisch om Engeland te ontvluchten en met alle Beatlesgezinnen en nog wat mensen uit de inner circle van de band op een verzameling Griekse eilanden te gaan wonen. Elk gezin in een villa op een eiland, met een groot centraal eiland, mét opnamestudio, in het midden. De Beatlescommune zou minstens 6 maanden per jaar bewoond worden. Waarschijnlijk werd John op het idee gebracht door ene Alex Mardas, ook wel bekend als Magic Alex. Lennon ontmoette de Griek, die al snel een charlatan bleek, in 1966 in het Londense kunstcircuit en raakte in de ban van diens ideeën. Dat overkwam John wel vaker met mensen met een vlotte babbel. Vermoedelijk zette Mardas Lennon aan om het idee een Grieks eiland te kopen met de rest van de Beatles te bespreken.

De rest van het gezelschap arriveert in Athene, Mardas loopt voorop en draagt de kleine Julian Lennon

Ringo hield het alweer snel voor gezien

De eerste vraag die natuurlijk bij jullie opkomt: welke eilanden wilden The Beatles dan kopen? Dat is nooit helemaal duidelijk geworden. In de overlevering wordt regelmatig gesproken over Leslo. Een eiland dat we op geen enkele kaart kunnen vinden. Feit is dat de band wel degelijk op pad ging om eilanden te bekijken. Op donderdag 20 juli 1967 vlogen George en Pattie Harrison, Ringo Starr en tourmanager Neil Aspinall van Londen naar Athene. Daar werden ze opgewacht door Mardas die het stel in zijn familiehuis onderbracht, in afwachting van de rest van de band, met aanhang. Op 25 juli was het gezelschap compleet. Dat wil zeggen: zonder Ringo, die het alweer vlot gezien had en terug naar Engeland vloog. Zeker last van de hitte en het eten... ;-)

Alistair Taylor moest de aankoop regelen

Mister Fixit moest het fiksen
Assistent Alistair Taylor, ook wel Mister Fixit genoemd vertelt in zijn memoires vrij uitgebreid over het avontuur. Zo belandde hij eerst op een veerboot die hem en Mardas naar Kreta bracht. Hoewel The Beatles een eiland wilden kopen, wist Mardas ook van een stuk grond op het grootste Griekse eiland. Het landgoed bleek niet geschikt dus deze eerste verkenningstocht draaide op niets uit. Het complete gezelschap ondernam wat uitstapjes, maar werd door steeds grotere hordes Griekse Beatlesfans herkend. In een plaatselijke muziekwinkel kocht John een bouzouki, een traditioneel Grieks snaarinstrument. Toen The Beatles in één van de bergdorpen 's avonds op het plein, onder het genot van zachte bouzouki-muziek zat te eten, werd het repertoire op de luidsprekers plotsklaps veranderd en schalde Can't Buy Me Love uit de speakers. Ik zou er zelf geloof ik ook doodmoe van worden.

Island hoppen, op zoek naar wat moois

De overgebleven vakantiegangers gingen met een gehuurd jacht op ontdekkingstocht. Vermoedelijk vanuit de haven van Piraeus. Volgens George Harrison voer het schip in zuid-oostelijke richting. Hij vertelde dat het vasteland aan zijn linkerhand lag en hij een eiland aan de rechterkant zag. Kijkend op de kaart, concludeer ik dat hij de eilanden Egina, Fleves en Patroklos kan hebben gezien (rode cirkels). Of het schip ook in noord-westelijke richting is gevaren, weten we niet. Wel dat het reisgezelschap in het bergdorpje Arachova is geweest (zwarte cirkel).

John en Cynthia

John in Arachova

Vonden The Beatles hun eilanden?
De groep kreeg het advies om alvast een tegoed aan dollars apart te zetten, om de aankoop van de eilanden zo soepel mogelijk met de Griekse regering te kunnen regelen. Alistair Taylor moest dat regelen. Hij zette een bedrag ter waarde van 90.000 pond apart. Maar The Beatles raakten verveeld. Het was prima geweest, die korte vakantie in Griekenland, maar hoe zouden ze dat gaan organiseren, dat wonen op die eilanden? Was het eigenlijk wel zo leuk en comfortabel? Op zaterdag 29 juli vlogen George en Pattie samen met assistent Mal Evans terug naar Engeland, om zich voor te bereiden op een tripje naar Los Angeles. De rest van het gezelschap stapte op 31 juli weer op het vliegtuig. Er werden geen eilanden gekocht. Het avontuur legde de band trouwens geen windeieren. De 90.000 Britse ponden werden, door de stijgende koers, weer met een winst van 11.400 pond verkocht. George Harrison merkte daarover gortdroog op: It was about the only time The Beatles ever made any money on a business venture. Zo bleef Lennons droom een utopie. Met geld toe.

Hoe Paul McCartney deze week terugkeerde naar Abbey Road en The Cavern

Macca is weer helemaal hip & happening deze weken. Een nieuwe single die verrassend fijn in je hoofd blijft hangen, de Carpool Karaoke, de aankondiging van het nieuwe album Egypt Station dat dit najaar verschijnt, een Europese concertagenda die zich langzaam begint te vullen... Er valt genoeg te beleven. Het fijnste nieuws van de afgelopen week waren Macca's bezoekjes aan Abbey Road en Liverpool. Dat leverde mooie beelden op. En enthousiaste verslagen van de mensen die er bij waren.

Hoe secret zijn die secret gigs?

Een paar weken geleden kondigde het management van McCartney aan dat er een paar secret gigs aan zaten te komen. Altijd spannend natuurlijk, waar zo'n ex-Beatle opduikt. Heel erg secret kun je zoiets niet houden trouwens. Deze week berichtte de bekende Londense Beatles-gids Richard Porter al dat er verdacht veel reuring op het pleintje voor de studio's ontstond. Hij deelde deze foto:

Terug naar Studio Two

Al snel werd duidelijk dat het om een Spotify Event ging. McCartney zou met zijn band een concert in de befaamde Studio Two gaan geven en daarbij mogelijk ook een aantal nummers van zijn nieuwe album gaan spelen. Spotify was aanwezig om beeld- en geluidsopnamen te maken. Daarbij was er een select publiek van een aantal prijswinnaars én een aantal genodigde 'celebs' aanwezig. Natuurlijk is het niet bijzonder dat McCartney weer eens in Studio Two was. Hij nam er de afgelopen jaren heel wat muziek op en gebruikte de bijzondere ruimte wel vaker als decor voor promotionele activiteiten. Toch was het wel even smullen.

De timing was prima. Vorige week nog waren er wegwerkzaamheden nodig aan Abbey Road.
Dat leverde natuurlijk weer leuke foto's op.
Het asfalt van de drukke doorgangsweg is inmiddels weer keurig hersteld.

Deze keer bleven de sandalen aan!

Net als in zijn dagen als Beatle, was McCartney relaxed wandelend vanaf zijn huis aan Cavendish Avenue, dat praktisch om de hoek ligt, naar Abbey Road gekomen. Ook in Londen is het summer in the city en loopt het kwik behoorlijk op. Paul was zodoende op sandalen, net als die op die warme zomerse dag in augustus 1969 toen de coverfoto van het Abbey Road-album geschoten werd. Destijds schopte hij zijn schoeisel uit om blootsvoets de zebra over te steken. Dat beeld kennen we allemaal. Afgelopen week hield Paul zijn sandalen aan en stak hij de zebra weer over. Een kleine en simpele handeling, die toch weer de nodige positieve emoties opriep. Natuurlijk weet McCartney dat zelf ook. Maar ja, om dan nu ineens 50 meter verderop over te steken....?  Dochter Mary (die net als mama Linda fotografe werd) wist natuurlijk precies wanneer papa present was en filmde het tafereeltje vanuit haar auto. Toch leuk! De vrolijke [beelden] werden al snel opgepakt door de media: 

Instagram-interview

Eenmaal binnen deed Paul een korte Q&A voor Instagram. Hij gaf antwoord op ingestuurde vragen. Daarbij noemde Paul I Don't Know als zijn favoriete track van het aanstaande album, ging hij kort in op het gebruik van originele instrumenten en op de samenzang die The Beatles steeds verder wisten te perfectioneren. Because noemde hij als ultiem voorbeeld:

Nieuwe nummers op de setlist

Later die dag volgde ook het concert. Studio Two is volgens mij niet klein (ik zou er zo graag nog eens zelf willen rondlopen), maar voor een concert-setting absoluut zeer intiem te noemen. Uit een verslag van één van de aanwezige prijswinnaars weten we alvast hoe die sessie er uitzag. Ook de setlist, met daarop inderdaad een aantal nieuwe nummers, kon natuurlijk niet lang geheim blijven:

Tranen in de ogen

Volgens één van de slechts 20 fans die bij het concert aanwezig mochten zijn, was het een bijzonder optreden. McCartney ging in de studio, tussen het publiek, achter de originele piano zitten waarop hij Lady Madonna in 1968 speelde. Nu zat hij daar opnieuw om het nummer op hetzelfde instrument in te zetten. Het was voor Paul ook de eerste keer sinds 1962 dat hij Love Me Do in Studio Two speelde. Zijn gedachten moeten ongetwijfeld terug zijn gegaan naar het moment waarop hij tussen diezelfde vier muren met John, George en Ringo, wellicht wat zenuwachtig, zijn eerste single opnam. Volgens ooggetuigen stond Paul met tranen in zijn ogen te spelen. Heel mooi vind ik dat. Ik denk niet dat je dat soort emoties kunt faken. McCartney zal met een oprecht gevoel van nostalgie hebben teruggedacht aan momenten die hem dierbaar zijn, misschien zichzelf ook wel steeds meer bewust van zijn eigen sterfelijkheid.

Een lang gesprek en wéér een secret gig....in Liverpool
Alsof het allemaal nog niet genoeg was, dook Paul woensdag en donderdag op in Liverpool. In een uitgebreide interviewsessie op het podium van het door hem operichte Liverpool Institute of Performing Arts (LIPA) beantwoordde hij op ontspannen wijze vragen uit het publiek en via Facebook. Over het schrijven van liedjes, het begeleiden van LIPA-studenten, zijn liefde voor kunst en zijn enorme bewondering voor John Lennon. De anekdotes vlogen in het rond, waaronder een herinnering hoe hij vroeger met John leraren van de middelbare school opbelde en in de maling nam. Herkenbaar voor velen, denk ik. Het is een heel leuk gesprek om terug te kijken. Aan het eind van het interview kondigde Paul aan dat hij de volgende dag ergens in Liverpool zou gaan optreden. Dat werd een zinderende set in The Cavern, waarvoor hij een select aantal tickets weggaf. Het leverde bijzondere taferelen op in Liverpool afgelopen donderdag. [video]

Oprecht plezier

Zo verraste Paul McCartney ons afgelopen week dus met een aantal mooie momenten. Natuurlijk prettig geregisseerd rond de promotie van zijn aanstaande album, maar toch ook weer met het oprechte plezier en de eerlijke emoties waarmee we Good Old Paul de laatste tijd weer aan de slag zien. What's next? Als het gaat om muzikale plekken uit zijn verleden, die hem dierbaar zijn, maak dan het rijtje met me af.....: Abbey Road, LIPA, The Cavern..... Ik kan maar één vervolg bedenken. Hamburg? Of wacht.....the rooftop in Londen? Het zal toch niet?

Living On Borrowed Time: hoe John Lennon in Bermuda aan de dood ontsnapte

Onlangs hoorde ik dat een goede vriend vijf dagen op de Noordzee had vastgezeten. Op de vissersboot, waar hij te gast was. Het stormde zo hard dat zelfs de reddingsbrigade het niet zag zitten hem en zijn collega's op te komen halen. Alles liep gelukkig goed af. Ik ben blij dat hij weer vaste grond onder zijn voeten heeft. Toen ik het verhaal hoorde, moest ik direct denken aan het hachelijke avontuur dat John Lennon in het voorjaar van 1980 beleefde. Niet wetend wat hem in december zou overkomen, ontsnapte Lennon in juni van dat jaar aan de dood. Op zee.

Fantaseren over een leven op zee

Nadat John in de zomer van 1976 na lang procederen zijn Green Card kreeg, kon hij de Verenigde Staten af en toe weer verlaten, wetend dat hij er ook terug kon keren. Dat stelde Lennon in staat om in de tweede helft van de jaren '70 regelmatig op reis te gaan. Met zijn gezin, maar ook wel eens alleen, of met de kleine Sean. In de beslotenheid van het Dakota gebouw, waar hij woonde, fantaseerde John over een leven op zee. In mei 1980 gaf hij zijn personal assistant Fred Seaman (ja heus) opdracht om op zoek te gaan naar een zeilboot. Seaman kwam terecht bij Coneys Marine op Long Island. De boot kwam er en kreeg een plek bij Cold Spring Harbor, waar de Lennons een buitenhuis hadden.

Het buitenhuis van de Lennons op Long Island

Zeillessen op de Isis

John kreeg zeilles van Tyler Coneys, de eigenaar van het familiebedrijf waar hij zijn zeilboot kocht. Hij pakte het serieus aan, oefende volop en las elk studieboek over zeilen dat hij te pakken kon krijgen. De [homevideo] die de Lennons maakten bij hun buitenhuis geeft een duidelijk beeld van de baai waar John leerde zeilen. Ondertussen speelde Lennon met de gedachte de bescheiden Isis van 4 meter lang te vervangen door een groter zeiljacht. Daarmee wilde hij wel op volle zee. Coney vertelde Lennon dat hij twee neven had, ervaren zeilers, die van plan waren in de Cariben te gaan varen.

De plek waar John leerde zeilen

Yoko stuurde John in zuidoostelijke richting
In Newport, Rhode Island, werd een geschikt jacht van 13 meter gevonden. Het enige dat nog moest gebeuren was het zoeken van een goede bestemming. Volgens de overlevering schakelde Yoko haar Japanse raadgever Takashi Yoshikawa in, om te bepalen in welke richting John op reis moest gaan. Dat hing namelijk af van numerologie en de stand van de planeten. John zou in zuidoostelijke richting moeten reizen. Bermuda dus. Zelf ging Yoko niet mee. Zij had zo haar eigen bezigheden.

Een droom kwam uit
Op woensdagochtend 4 juni 1980 vloog John met Coneys en diens twee neven van Farmingdale Airport naar Newport, waar de Megan Jaye hen geduldig wachtte. Niet veel later voer het schip Murphy's Dock uit. Ook aan boord was Captain Halsted. De man die het schip van haver tot gort kende. Eenmaal op volle zee realiseerde Lennon zich dat hij iets deed waarmee hij veel te lang in zijn leven gewacht had. Fantaserend in de haven van Liverpool, denkend aan zijn eigen vader die vaak op zee was, had het water hem altijd getrokken. You can't imagine what it's like when you look around and all you see is water and sky. You feel both isolated and in communication with the almighty whatever, zou hij Seaman later verteld hebben. It's an overwhelming sensation of freedom.

De Megan Jaye zoals de boot er vandaag de dag uitziet,
Ttgenwoordig Jubilee genaamd.

Recht op de Bermuda Driehoek af
De reis zou 5 dagen duren en Lennon en zijn crew langs Cape Hatteras, dwars door de legendarische Bermuda Driehoek voeren. Na een paar mooie dagen op volle zee, werden de weersomstandigheden ruwer. Lennon en zijn crew kwamen in een Atlantische storm terecht. De Megan Jaye werd een speelbal van de metershoge golven. Na ruim een dag waren Coneys en zijn ervaren neven zeeziek en moest Captain Halsted, oververmoeid, het roer loslaten. Alleen John was nog in staat het schip te besturen.

'Dear Megan, there's no place like nowhere,' schreef John in het
logboek van de Megan Jaye.

Liverpoolse zeemansliederen schreeuwen tegen de golven
Daar stond Lennon, in zijn eentje op het dek, met het roer in handen, als relatief onervaren zeiler. Na een kort moment van paniek, slaagde hij er in het schip door de bijna twee dagen durende storm te loodsen. Once I accepted the reality of the situation, something greater than me took over and all of a sudden I lost my fear, vertelde hij later. Ook dat hij het ene na het andere zeemanslied over de golven schreeuwde. Het deed hem denken aan het moment waarop The Beatles op het hoogtepunt van hun wilde liveoptredens waren, in 1961, vlak voor ze doorbraken. Ook toen voelde John dat niets hem kon stoppen, zo vertelde hij eens.

Na de storm schreef Lennon zijn laatste liedjes

Uiteindelijk kwam alles goed en bereikte de boot Bermuda. John verbleef daar nog een aantal weken en liet zijn assistent overkomen, samen met Sean en diens Japanse babysitter. Bermuda was de plek waar Lennon, misschien wel bevrijd door het intense avontuur op zee, het ene na het andere nummer begon te schrijven. De reggaemuziek die er overal klonk, inspireerde hem onder andere tot één van de laatste nummers die hij uiteindelijk op zou nemen. De demo ervan legde hij op 22 juni vast in zijn huis in Bermuda. Met een gitaar en een simpele recorder [video]. Living on borrowed time, horen we John zingen. Bevrijd van zijn writers' block, nog vol van de storm die hij had overwonnen, living on borrowed time.

I'm Only Sleeping: hoe The Beatles aan een droom van drie minuten werkten

Maureen Cleave, een journaliste met wie John Lennon goed bevriend was, noemde hem probably the laziest person in England. Begin 1966 was ze te gast  in Weybridge voor een kijkje achter de schermen, bij de Lennons thuis. Niet veel later schreef Cleave een stuk over het ontspannen gesprek dat ze met John had. Haar artikel verscheen in de London Evening standard van 4 maart 1966 en zou uiteindelijk een aantal maanden later in Amerika voor enorme opschudding zorgen. Vanwege een uit zijn verband getrokken uitspraak over het Christendom, die we allemaal kennen. Maar daar gaat het deze week niet over.

De luie Lennon
Cleave trof een Beatle aan die tussen de vele optredens en opnamesessies door zijn tijd het liefst slapend doorbracht. Of lezend, schrijvend en tv kijkend. In ieder geval in een behoorlijk passieve toestand. Moe zal Lennon in 1966 zeker geweest zijn, nadat hij een aantal jaren had geprobeerd zichzelf overeind te houden in de storm die Beatlemania heette. Op de achterzijde van een brief krabbelde hij in april van dat jaar het begin van de tekst van een nieuw liedje, I'm Only Sleeping.

Achterkant van een aanmaning
Het stuk papier dat Lennon omkeerde om zijn hersenspinsels op vast te leggen, had trouwens ook iets van doen met zijn lethargische aard. Het was een aanmaning van de GPO (General Post Office), vermoedelijk een soort PTT, waarvan South West Telephone Area, London hem op 23 april dat jaar onder andere schreef:

Dear Sir,

May I remind you that I have not yet received payment of your radiophone

bill for £ 12.30. I am sorry that we cannot allow the bill to remain unpaid indefinitely.
Will you please pay it within the next seven days; unless it is paid by then
we shall have no alternative but to revoke your license and to initiate legal 
proceedings to recover the debt. We would send you a final bill showing your
total liability. You could then only have service again if you paid your bill and we also 
might have to ask you for a deposit. 
I hope that you will make all this unnecessary by paying your bill
within the next seven days.
If you have already paid the bill please let me know straight away so I can
look into the matter.
Sincerely,
en dan volgt er een voor mij onleesbare ondertekening.

Mobiele telefoon

Wat was er aan de hand? Lennon had een een soort radiophone in één van zijn auto's. vermoelijk zijn Rolls Royce, met nummer 282587, waarvan hij de rekening maar niet betaalde. Een radiophone was een draadloze telefoon die, als voorloper van de mobiele telefoon, vanaf 1959 in auto's kon worden gemonteerd en die kon opereren via het eerste in Engeland (beperkte) draadloze telefoonnetwerk. Natuurlijk had Lennon zo'n snufje en natuurlijk was 'ie te lui om de rekening te betalen. Het fijne van dit soort krabbeltjes op de achterzijde van brieven is dat ze ons iets zeggen over de datering van het geschrevene. Bij I'm Only Sleeping zien we dat John zijn tekst vlak voor de opnames, die op 27 april 1966 startten, bedacht.

Journalist Maureen Cleave met The Beatles in 1964

Aftastend tweestemmig zingen

Op die woensdag de 27ste legden The Beatles 11 takes van I'm Only Sleeping vast. Van take 1 hebben we deze opname nog, van een prachtig soort puurheid in aftastend tweestemmig zingen door Lennon en McCartney:

Nog nooit gedaan: een achterwaartse gitaarsolo

Tijdens de serie takes die volgden speelden Lennon en Harrison akoestische gitaar, McCartney bas en Starr drums. Op take 11 werd voortgeborduurd. Twee dagen later zong John zijn partij in. Daarna werden de opnamen op 5 en 6 mei gecompleteerd. Eerst met achtergrondzang door Lennon, McCartney en Harrison. Aansluitend was George nogmaals aan zet. Voor iets dat tot dan toe nog nooit in de popmuziek gedaan was: het opnemen van een achterwaartse gitaarsolo. Dat vergde een staaltje denkwerk en geduld dat wel aan Harrison besteed was. De solo moest immers voorwaarts op zo'n manier gespeeld worden, dat hij (wanneer achterwaarts afgespeeld) goed klonk, als in een droom.

Zes uur proberen en experimenteren voor een paar seconden

Harrison bedacht eerst een melodie met Indiase invloeden, nam die op, liet George Martin de tape achterwaarts afspelen en de melodie op die manier noteren. Vervolgens speelde Harrison de achterwaarts genoteerde manier weer voorwaarts in, over een aantal achterwaarts afgespeelde fragmenten heen, om op die manier wel het karakteristieke naar binnen zuigende geluid van achterwaarts afgespeelde gitaren te behouden. Tenminste, zo begrijp ik dat het gegaan moet zijn tijdens een sessie die maarliefst zes uur in beslag nam, waarbij Harrison over zijn gitaar gebogen bleef zitten en niet opgaf. Hoe de solo vooruit (vanaf het begin) en achteruit (vanaf 00:18 seconden) klonk, kun je in deze [video] beluisteren:

Yawn, Paul

The Beatles waren intensief betrokken bij de sound die I'm Only Sleeping moest krijgen. Er was al lang geen sprake meer van een liedje inspelen en het standaard laten afmixen. In dit geval werd er al geëxperimenteerd met tapesnelheden, omdat Lennon wilde dat zijn stem dun, breekbaar en als die van een oude man klonk. Het dromerige effect wordt versterkt door de vertraagd afgespeelde geluiden van Ringo's bekkens, die het tempo continu af lijken te remmen. Rond minuut twee, vlak voor de tweede keer Keeping an eye on a world going by my window, horen we John mompelen Yawn, Paul. Ik begin er, al schrijvend, bijna spontaan van te gapen op dit moment. Het nummer eindigt met een stukje gitaarspel uit Love You To, zonder vastomlijnd ritme. Het laat je droom als wierook vervliegen in de ochtend. Je kunt je niets meer herinneren.