zaterdag 11 september 2021

Waarom Paul McCartney in de nieuwe documentaire McCartney 3, 2, 1 opmerkelijk openhartig is

Lieve lezers, de zomer zit er zo'n beetje op en BeatlesTalk is terug. Ik hoop van harte dat jullie allemaal de tijd hebben gekregen en genomen om wat uit te rusten. Misschien was er een reisje mogelijk, binnen de geldende restricties. Wie weet zijn jullie lekker in de buurt gebleven. Ook niet gek. Afgelopen zomer lanceerde de Amerikaanse streamingsdienst Hulu de serie McCartney 3, 2, 1. Ik was in de gelegenheid vijf van de zes delen te zien. Het leek me leuk jullie daar, aan het begin van een nieuw seizoen BeatlesTalk over te vertellen.



Een mengtafel, piano en wat gitaren

In de documentaireserie zien we Paul McCartney in zes afleveringen van een half uur in gesprek met de Amerikaanse producer Rick Rubin, die zijn sporen vooral verdiende met het produceren van hiphop- en rock-acts. Denk daarbij aan namen als The Beastie Boys, Metallica en The Red Hot Chili Peppers. Rubin staat bekend om zijn kale, eerlijke producties, zonder opsmuk. Vanuit diezelfde gedachte zit hij in deze documentaire met McCartney op een theaterpodium, temidden van een mengtafel, een piano en wat gitaren. Dat is de setting waar het gesprek tussen Rubin en McCartney plaatsvindt. 



Intieme setting

In de prachtig aangelichte, intieme setting draaien de camera's rustig rond het tafereel. Soms is er uit de hand gefilmd, over de schouder van McCartney, wanneer hij aan de piano of bij het mengpaneel zit. De gesprekken zijn in zwart-wit gemonteerd. Het geeft een extra intiem en artistiek effect. Het zorgt bovendien voor focus op de muziek en de verhalen die verteld worden. Soms worden die verhalen afgewisseld met archiefbeelden, veelal juist in kleur. Dat geeft een omgekeerd, verrassend effect. McCartney die in 2021 in zwart-wit over zijn schouder kijkt naar The Beatles in 1969 in kleur. Goed bedacht!


George Martin is nooit ver weg
Eigenlijk is Rick Rubin in de documentaireserie vooral een aangever voor de onderhoudende McCartney. Rubin legt een tape op de machine, draait het volume op, waarna bijvoorbeeld Baby's In Black klinkt. Dan schuift hij met de knoppen om er een gitaarsolo of meerstemmig gezongen refrein uit te lichten en kijkt hij McCartney verwachtingsvol aan. De verhalen volgen vanzelf. In zes afleveringen neemt het duo ons, van de hak op de tak, steeds associërend mee door de afgelopen zestig jaar. Daarbij ligt de nadruk stevig op McCartney als Beatle. Zo passeren onder meer Michelle, Eleanor Rigby, Lovely Rita en Come Together de revue. Paul haalt lukraak herinneringen op. Soms over het schrijfproces, dan weer over het repeteren, arrangeren of opnemen van de nummers. George Martin is in de verhalen, terecht, nooit ver weg.


Wow, incredible, fantastic
Rubin is geen kritische of erg nieuwsgierige interviewer. Ondanks dat hij zelf zijn sporen in de popmuziek verdiende, zit hij er voornamelijk als fan. De producer hangt aan Pauls lippen en zit vol met kreten als wow, incredible en fantastic. McCartney lijkt zich er niet aan te storen. Hij is wel wat gewend. Persoonlijk vind ik het jammer dat het gesprek minder gelijkwaardig is dan het had kunnen zijn. Misschien komt het omdat we als Beatleskenners, met onze verwende oren, de uitgeklede sporen al goed kennen. Net als de verhalen die horen bij de totstandkoming van Michelle en Come Together. Het algemeen publiek zal dat waarschijnlijk anders ervaren. Wel komt Rubin gaandeweg wat meer op gang, wanneer hij bijvoorbeeld vertelt dat hij McCartneys Waterfalls qua melodie en instrumentkeuze nog steeds opvallend eigentijds vindt klinken. Die reflecties van de producer had ik méér willen zien.



De geschiedenis herschrijven, maar ook....meer zelfreflectie
Toch krijgt de serie wel een extra dimensie door een aantal factoren. We horen niet alleen dat Paul McCartney de bekende neiging heeft de geschiedenis wat te herschrijven ("Ik zei tegen Brian Epstein dat hij ons pas naar Amerika mocht laten gaan als we een nummer 1-hit hadden." - "Ik denk dat Ringo bij Dear Prudence mij vroeg om te drummen." - "Door mijn eerste soloalbum simpelweg 'McCartney' te noemen, gaf ik antwoord op John die zijn debuutalbum "Lennon" doopte."). En klopt het dat The Beatles als jonge jongens in Liverpool de Maharishi al op televisie zagen en door hem gefascineerd waren? Ik zet er vraagtekens bij. Gelukkig horen we daarnaast andere verhalen, waaruit ook opvallend veel zelfreflectie spreekt. Zo beaamt Paul, na een vraag van Rubin, dat de schrijver van het betreffende nummer vaak ook de richting bepaalde, maar dat hij zich er vervolgens altijd mee ging bemoeien. En dat hem dat niet altijd in dank werd afgenomen. Ter verdediging vertelde hij ook dat het hem vaak overkwam, als de anderen stilvielen of niet duidelijk wisten wat ze met hun nummers wilden.


Opvallend openhartig
Vaak kan McCartney zijn trots niet verbloemen, bijvoorbeeld wanneer hij zichtbaar genietend naar zijn basspel in Something luistert. Daarbij vergeet hij overigens niet James Jameson (onder andere te horen op Marvin Gayes What's Going On) als grote inspiratiebron voor zijn melodische baswerk te noemen. Ook is McCartney ontroerend openhartig wanneer hij vertelt dat hij heartbroken was na het uiteengaan van The Beatles, omdat hij dacht dat hij zijn hele leven een Beatle kon blijven. Verder terug in de tijd is er de herinnering aan één van de eerste ontmoetingen met John Lennon. Eindelijk had hij iemand leren kennen die het interessant vond dat hij liedjes schreef. Sterker nog, John wilde zijn nummers horen en had zelf ook al wat geschreven. Nog steeds zie je die vriendschap voor je ogen ontstaan.



Fela Kuti's band als één van de hoogtepunten

Een opvallend moment vond ik de bespreking van Band On The Run. In de omhoog gedraaide zangsporen horen we Paul, Linda en Denny Laine smalltalken, over het uitgesponnen instrumentale intro. Erg leuk. Net als Pauls herinneringen over het verblijf in Nigeria, waar het album in een door tegenslagen gemarkeerde periode van een aantal weken werd opgenomen. Natuurlijk kennen we het verhaal van de gestolen tapes en de intimiderende ontmoeting met Fela Kuti en zijn muzikanten. Nu kijkt Paul juist op dat laatste opvallend positief terug. Er valt geen negatief woord. Paul omschrijft het bezoek aan Kuti's nachtclub en het zien van zijn band als een fantastische ervaring. Hij herinnert het zich als één van de meest bijzondere muzikale ervaringen uit zijn leven en bekent zelfs te hebben gehuild bij het horen van Kuti's muziek.

Historisch belang
Is McCartney 3, 2, 1 de moeite waard om te kijken? Zeker. Al kennen we een deel van de verhalen, de setting is prachtig. Ik ben ook erg benieuwd naar de podcast die de heren van Fab4Cast over de serie aan het voorbereiden zijn. Delen zij mijn mening? Op het moment waarop ik deze blog schrijf, heb ik hun bespreking nog niet gehoord. Wat kan ik zelf concluderen? In historisch opzicht is McCartney 3, 2, 1 een belangrijk document. Niet eerder deelde Paul zo veel verhalen over zijn songschrijverschap en zijn muziek in één documentaire. McCartney 3, 2, 1 zal historici en nieuwe belangstellenden over 100 jaar helpen te begrijpen hoe één van de grootste songwriters allertijden geschiedenis schreef. En hoe fascinerend gemakkelijk hem dat afging. 

 

 [BeatlesTalk verschijnt dit najaar tweewekelijks: om en om met de podcastafleveringen van Fab4Cast. Dat heeft te maken met een ander groot muziekproject waarbij een deel van de makers van BeatlesTalk en Fab4Cast dit najaar betrokken is: De Laatste Dagen Van...Freddie Mercury (NPO Radio 5/AVROTROS). Ik moet even mijn krachten verdelen om alles met aandacht en behoud van kwaliteit te kunnen blijven bedenken, voorbereiden en maken. De voorbereidingen voor dit nieuwe project zijn in volle gang. Jullie horen daar ongetwijfeld meer over. Beluister hier alvast de trailer.]


zaterdag 26 juni 2021

Over de nieuwe, zes uur durende Get Back-documentaire die er dit najaar aankomt

Het moment om het grote nieuws bekend te maken was ruim twee jaar geleden goed gekozen: op 30 januari 2019 kondigde Apple de film Get Back aan. Dat was precies vijftig jaar nadat The Beatles hun laatste live-optreden gaven. Op het dak van Savile Row 3 in Londen. Die Get Back-film zou een remake worden van Let it Be, de film die uiteindelijk gemonteerd werd uit vele uren beeldmateriaal, geschoten in januari 1969. Zowel in de Twickenham als de Apple Studio's. Regisseur Peter Jackson zou zich opnieuw buigen over ruim 55 uur onbekend beeldmateriaal, zo lazen we in de persverklaring. Een veelbelovend project. Totdat de wereld door corona tot stilstand kwam.


Driedelige documentaire op Disney+
Inmiddels is het juni 2021 en hoorden we onlangs, na een lange periode van stilte, hoe het er eigenlijk voorstaat met de film. Eind november krijgen we geen nieuwe montage (van pak 'm beet anderhalf uur) op het grote doek te zien. De plannen zijn veranderd. Get Back wordt een driedelige documentaire. In totaal kunnen we zes uur aan onbekend beeldmateriaal (of in ieder geval onbekende camerastandpunten) verwachten. Exclusief op 25, 26 en 27 november 2021 te zien door een abonnement af te sluiten op Disney+. Die hadden weinigen zien aankomen. Vermoedelijk zal de documentaire op termijn ook nog wel op andere dragers of via een groter aantal kanalen haar weg naar gegadigden vinden. Maar wie niet kan wachten, moet naar Disney+. Het zij zo.


Het boek komt in oktober, maar wanneer volgt de box?
Het nieuws liet voldoende ruimte voor vragen. Zou de documentaire toch niet ook ergens direct in bioscopen te zien zijn? Hoe zit het met de Anniversary Box van het Let It Be-album? Op het moment van schrijven is daarover nog niets bekend. Wel staat het bijbehorende Get Back-boek in een hardcover-versie gepland voor half oktober. 240 pagina's dik, met een voorwoord van Peter Jackson. Benieuwd hoe dat eruit ziet? Je kunt er alvast doorheen bladeren via dit filmpje.



Negen camerastandpunten
Nog even geduld dus. In de aanloop naar de Get Back-documentaire krijgen we al wel een indruk hoe het project de afgelopen twee jaar, deels in Covid-tijd, vormkreeg. Zo werd het beeldmateriaal compleet gerestaureerd. Monnikenwerk dat er straks voor zorgt dat we The Beatles voor ons gevoel bijna kunnen aanraken. Onder andere als we het volledige concert op het dak (duur: ongeveer 43 minuten) zonder onderbrekingen voorbij zien komen. Net als een groot deel van de overige opnamen, gefilmd vanuit negen camerastandpunten. Voldoende keuze voor Peter Jackson om niets van de oorspronkelijke set bekende beelden te hoeven herhalen. We zien alles nieuw of nét even anders. Het wordt een openbaring.


Get Back/Let It Be-narratief
Net als Paul McCartney en Ringo Starr zette Jackson zich schrap bij het terugzien van de beelden. Het Get Back/Let It Be-project ging de geschiedenis in als de toch wat grimmige weergave van een band die uiteen viel. Dat verhaal werd versterkt door de destijds gemaakte keuzes in de montage, hetgeen de (ex)Beatles zich van die tijd herinnerden, vertelden in interviews en wat vervolgens vele malen werd op- en overgeschreven. Uit deel 1 van onze podcast The Beatles en de Boeken en het onderzoek van Erin Torkelson Weber hebben we geleerd dat een narratief zichzelf kan versterken. Zo is dat ongetwijfeld ook bij de terugblik op Get Back/Let It Be gebeurd.



McCartney was nerveus
In 2019 vertelde Mark Lewisohn, die alle 98 uren audio van het project integraal had beluisterd, al dat hij eigenlijk nauwelijks gekrakeel of grimmigheid was tegengekomen. Ook Peter Jackson vertelde recent dat hij bij het bekijken van de beelden bijna continu had zitten lachen om wat hij zag. Overigens had hij bij Apple aangegeven eerst het materiaal te willen bekijken, voor hij zich aan het project committeerde, vertelde hij in een interview. Dus kreeg Jackson al het materiaal mee naar huis, in Nieuw-Zeeland. Al in 2017 trof hij Paul McCartney backstage bij een concert in Nieuw-Zeeland om hem te vertellen wat hij gezien had. McCartney, zenuwachtig om wat Jackson mogelijk in de beelden was tegengekomen, viel achterover van verbazing toen hij hoorde hoe positief het materiaal was. Ook Ringo Starr vermaakte zich in Los Angeles met wat hij zag, Olivia Harrison schaarde zich vanuit Henley-On-Thames  achter het project (en bekeek het rooftop concert al zeven of acht keer, volgens Jackson) en Sean Lennon legde de regisseur vanuit New York geen strobreed in de weg.

Peter Jackson in zijn studio in Nieuw-Zeeland, waar hij de afgelopen jaren met
technici werkte aan de restauratie en montage van Get Back


De beelden vertellen hun eigen verhaal
Ondertussen liep het filmproject vertraging op door het uitbreken van de pandemie. Op de tussentijdse clip, vol nieuwe beelden, waarin Apple en Jackson die vertraging aankondigden, kwamen verschillende reacties. Het publiek was voornamelijk geëmotioneerd en blij verrast alvast een voorproefje te krijgen van zoveel positieve beelden. Ook klonk er kritiek dat Jackson vermoedelijk heel selectief alle positieve momenten had uitgekozen, om ze in één montage te tonen. "Wacht maar tot je de volledige documentaire ziet," zegt Jackson nu. Hij kon prima uit de voeten met de oorspronkelijke beelden: de gebruikelijke 'talking heads' die op het verhaal reflecteren, zijn niet nodig. De beelden vertellen hun eigen verhaal. Misschien luidt dat verhaal vooral: het groepsformat begon voor de individuele Beatles te knellen, er waren zakelijke meningsverschillen, maar in de studio ging het toch vooral om muziek maken. En dat bleef grotendeels goed gaan.



De beruchte scène tussen Paul en George
Is het dan alleen maar peis en vree wat de klok slaat? Dat weten we nog niet. Wel dat er meer context ontstaat doordat Jackson zichzelf de ruimte gunde het verhaal te vertellen. Zo is er natuurlijk de beruchte scène waarin de woordenwisseling tussen Paul en George te zien is, maar laat de regisseur ook zien wat er daarna gebeurde. Het werk ging gewoon door en Harrison beende heus niet direct kwaad de studio uit. Feit is dat George natuurlijk wel een paar dagen wegbleef en eiste dat de opnames verplaatst zouden worden van Twickenham naar Apple. En dat gebeurde.


Haar voor haar
Mooi vond ik het om te lezen dat Peter Jackson al een deel van de montage bekeek met Michael Lindsay-Hogg, die destijds als 28-jarige regisseur voor het project werd aangesteld. De man, inmiddels op leeftijd, zag hoe zijn beelden door nieuwe technologische mogelijkheden prachtig gerestaureerd werden. Ineens veranderde het massieve donkere blok van Paul McCartneys kapsel in een coupe waarvan hij bij wijze van spreken iedere haar kon tellen. Lindsay-Hogg zegt uit te kijken naar het uiteindelijke resultaat. Ook denkt hij, tussen de regels door, van Apple begrepen te hebben dat zijn oorspronkelijke Let It Be-film enkele maanden na Jacksons documentaire een heruitgave krijgt. Het wordt een spannend najaar!


Zomerstop én: e-mail-abonnees opgelet!
Dit was de laatste aflevering van BeatlesTalk voor de zomer. In juli en augustus kun je via Twitter en Facebook wekelijks een blog uit het archief lezen. In september is BeatlesTalk terug. Aanvankelijk zou de mogelijkheid tot een e-mailabonnement vervallen, maar zoals je misschien vorige week al las, heb ik de e-mailservice naar een ander platform over kunnen zetten. Houd dus vanaf de eerste zaterdag in september je mailbox in de gaten. Komt er niets binnen, check dan even je spam-filter. Een hele mooie en ontspannen zomer gewenst!

zaterdag 19 juni 2021

Mother Nature's Son: hoe Paul McCartney zich als songschrijver liet inspireren door de natuur

Deze week tikte Paul McCartney de leeftijd van 79 jaar aan. Dat is best iets om even bij stil te staan, al vraag ik me af of hij dat zelf ook doet. McCartney oogde fit, vitaal en vrolijk wanneer we hem de afgelopen maanden in de pers zagen verschijnen. Dat stelt gerust. Misschien heeft die hele lockdown-periode, waarin hij niet kon touren, hem toch wel goed gedaan: een beetje rust voor de stem, een album opnemen, die musical afmaken en waarschijnlijk volop genieten van de natuur. 


Een buitenkind
En zo kennen we McCartney natuurlijk ook. Als een enorme natuurliefhebber, die zich ook als songschrijver de afgelopen decennia liet inspireren door die natuur. Om Macca deze week te "vieren" besloot ik eens na te gaan waar we die inspiratie in zijn nummers terughoren. Onder andere in zijn autobiografie Many Years From Now vertelt Paul dat hij als kind al ontzettend graag buiten was, in de natuur speelde. Vooral in de omgeving van Speke, aan de rand van Liverpool, waar nu John Lennon Airport is gevestigd.



Kenia en India

Vanaf 1968 vond ik in Pauls composities duidelijk de natuur als inspiratiebron terug. Ik denk dat daar drie redenen aan ten grondslag liggen. In november 1966 ging Paul met assistent Mal Evans op safari naar Kenia, waar hij onder de indruk raakte van wat hij zag. Het leuke is: daar zijn beelden van die Paul en Mal zelf schoten. Amper anderhalf jaar later, in het vroege voorjaar van 1968 verbleven The Beatles wekenlang in de Indiase natuur tijdens hun retraite bij de Maharishi in Rishikesh. Ook daar speelde zich het leven grotendeels buiten af. Geïnspireerd door de lezingen van de Maharishi en de spectaculaire natuur waardoor het gezelschap omringd werd, liet ook Paul zijn Londense leven even achter zich. 



Linda als katalysator

Later dat jaar nam zijn nieuwe vriendin Linda Eastman, fervent natuurliefhebber, Paul ook vaak mee de stad uit, naar het platteland. Daarover schreef hij Two Of Us. Linda spoorde hem tevens aan om werk te maken van afgelegen boerderij in Schotland, die hij enkele jaren eerder had gekocht.


Nature Boy
Het zat er al in en het kwam er dus vanaf 1968 volop uit: McCartney, de Nature Boy. Het gelijknamige nummer van Nat King Cole inspireerde hem dan ook om het pure Mother Nature's Son te schrijven, dat terecht kwam op The White Album:

"I’ve always loved the song called ‘Nature Boy’: ‘There was a boy, a very strange and gentle boy…’ He loves nature, and ‘Mother Nature’s Son’ was inspired by that song. I’d always loved nature, and when Linda and I got together, we discovered we had this deep love of nature in common."
(Paul in Many Years From Now)



Vogels, paarden en dierenrechten

De Long Tailed Winterbird, die voorbij vliegt op McCartneys meest recente album, is één van de vogels waarover Paul schreef. Ik beschouw Blackbird en Single Pigeon als metaforen om iets anders over te brengen, maar in Bluebird hoor ik toch wel weer de pure liefde voor de natuur terug. Net als in Golden Earth Girl en het nummer Appaloosa, dat hij met Linda schreef over haar favoriete paardenras. Activisme was er ook. In Wild Life ("Whatever happened to the animals in the zoo?") en Looking For Changes (over dierproeven) wordt expliciet aandacht gevraagd voor dierenrechten. 

I saw a rabbit with its eyes full of tears
The lab that owned her had been doing it for years
Why don't we make them pay for every last eye
That couldn't cry its own tears
Do you know what I mean

(Looking For Changes, 1993)



Leven op het platteland als ideaal

En zo loopt de liefde voor de natuur als draadje door Pauls oeuvre. Meer natuurbeleving vinden we terug in Country Dreamer ("I'd like to walk in a field with you, take my hat and my boots of too"). Ongetwijfeld geïnspireerd door zijn leven op de boerderij in Schotland en (later) in Sussex schreef Paul de nummers Heart Of The Country, Mull Of Kintyre en het recent verschenen When Winter Comes. Bij de release van de animatievideo zei Paul daarover samenvattend:

"I love nature and I love that idea of getting down and getting your hands dirty."




Boodschap aan alle e-mail-abonnees: ik ben bezig de abonnementservice over te zetten naar een nieuwe dienst. Als dat goed gaat, blijven jullie (met uitzondering van juli en augustus, als er geen nieuwe blogs verschijnen) vanaf september wekelijks BeatlesTalk in je mail ontvangen.

zaterdag 12 juni 2021

Awaiting on you all: de spectaculaire All Things Must Pass-jubileumbox komt eraan!

Het is zover: de All Things Must Pass-box van George Harrisons magnum opus is aanstaande. Deze week maakte de familie Harrison bekend dat we de uitgestelde anniversary edition van het jubilerende driedubbelalbum uit 1970 op 6 augustus 2021 tegemoet kunnen zien. Daarmee komt niet alleen een lang gekoesterde wens van de liefhebbers, maar ook van George Harrison zelf uit.


"God, that reverb!"
Niet dat Harrison destijds ook maar had kunnen overzien dat er ruim vijftig jaar naar dato maarliefst zeven verschillende edities van zijn grootste artistieke en commerciële succesalbum zouden verschijnen. Nee, het ging hem zelf vooral om het maken van de ultieme remix van het destijds door Phil Spector geproduceerde geluid, vol bombast en echo. Zoon Dhani zei daarover in een interview met Rolling Stone Magazine: "He hated the reverb. He said this to me a million times: 'God, that reverb!'" Het bleef George bezig houden en in 2000 bracht hij dan ook al een behoorlijke opgeschoonde remaster van het album uit. Een jaar later stierf hij.



Een badkamer vol watten
Inmiddels zijn we ruim twintig jaar verder en kunnen we vanaf augustus de vruchten plukken van de noeste arbeid ("decades in the making") die zoon Dhani, samen met technicus Paul Hicks, de voortzette om het album met hulp van voortschrijdende techniek uit die "badkamer vol watten" te halen. Daartoe verscheen vorig jaar november, op de echte vijftigste verjaardag alvast de "de-Spectorized" versie van het titelnummer All Things Must Pass. Een erg mooie, directe remix. Niet eens van het nummer dat door Spector het meeste geweld was aangedaan. Wat dat betreft ben ik benieuwd naar de remixes van nummers als Wah-Wah, Let It Down en Awaiting On You All. Hoe clean en direct gaat dat straks allemaal klinken? De tijd zal ons leren hoe groot het verschil met het origineel zal zijn. Geschiedenis herschrijven? Nee, eigenlijk vervult de familie vooral de wens van George zelf. Dat rechtvaardigt deze jubileum-mixen bij voorbaat. 



Uber Deluxe Box Set
Waar hebben we straks in augustus uit te kiezen? De zeven edities lopen op van een standaard 2 CD- en 3 LP-box tot diverse deluxe editions op cd, blue ray en lp, waarbij het geremixte album is aangevuld met demo's, repetities en outtakes. Die circuleerden grotendeels al de afgelopen jaren, maar wellicht horen we straks wel veel nieuwe zogeheten "studio chatter" en krijgen we weer nieuwe inzichten in de manier waarop het album destijds tot stand kwam. Vermoedelijk zal het gros van de serieuze verzamelaars kiezen voor de lp- of cd-box met in totaal 70 tracks en het luxe boek, qua opzet lijkend op de jubileumedities van de anniversary boxen van Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band, The White Album en Abbey Road. Maar wie écht iets bijzonders wil (en de portemonnee trekt) kan deze keer een stap verder gaan door de Uber Deluxe Box Set voor een bedrag van € 999,99 aan te schaffen. Duizend euro zegt u? Ja, maar dan heb je ook iets.



Tijdcapsule
Wie zich laat overhalen tot deze aanschaf, krijgt een houten krat met daarin alle beschikbare cd's, blue rays en lp's met de 70 audiotracks, twee boeken (waarvan één samengesteld door Olivia Harrison), een houten boekenlegger gemaakt van een eik van het landgoed Friar Park, een set replica-beeldjes van George en de kabouters waarmee hij voor de hoes poseerde, een tekening van de hand van Klaus Voormann (die als bassist op het album te horen is), een boek van Yogananda: "Light From The Great Ones", een hindoestaanse gebedsketting en een replica van de originele albumposter. Ik word er bijna duizelig van. Da's nog eens iets anders dan een McCartney-album in 25 verschillende kleuren-edities. Indrukwekkend, bijna hilarisch over the top, maar toch ook heel mooi, vind ik. Eigenlijk gaat hier het George Harrison-erfgoed mee de toekomst in. De doos is een tijdcapsule die ongetwijfeld over een eeuw met belangstelling bestudeerd zal worden. Ik mag die Harrisons wel. 




Dhani Harrison
zittend op die bijzondere Uber Deluxe Box Set
op de plek van de oorspronkelijke
covershoot


zaterdag 5 juni 2021

The Beatles in Hillegom: het vergeten optreden in Treslong op 5 juni 1964 (en het Beatlesmonument dat er te vinden is)

Op 5 juni 1964 stond het Zuid-Hollandse dorpje Hillegom op zijn kop, vanwege de komst van The Beatles. Dat is dit weekend 57 jaar geleden. Eerder dit voorjaar was ik er in de buurt en besloot ik, nieuwsgierig, een kijkje te nemen bij het Beatlesmonument dat daar enkele jaren geleden ter ere van die gebeurtenis werd geplaatst. We parkeerden onze auto aan de rand van het Van Nispenpark en gingen op zoek.




Het werd Hillegom
The Beatles arriveerden destijds op een steenworp afstand, later dan gepland, bij zaal Treslong. Het complex, in 1952 gebouwd op het terrein van buitenplaats Treslong, bestond uit een restaurant en een beurshal voor het verhandelen van bloembollen. Vanwege de omvang van de hal, was de locatie geschikt voor concerten en televisieregistraties. In het ontzettend leuke en informatieve boek The Beatles in Holland (2014, Jan Cees ter Brugge, Henk van Gelder, Lucas Ligtenberg en Piet Schreuders) lees ik dat de jongens aanvankelijk in theaterzaal Marcanti in Amsterdam-West geboekt waren. Het werd uiteindelijk Hillegom.



VARA-publiek
The Beatles kwamen op vrijdagmiddag 5 juni 1964 tegen de klok van vier aan. Na een wat chaotische ontvangst startten om half zes de repetities. De uitzending werd om acht uur opgenomen. In het publiek zaten vooral VARA-medewerkers en familieleden, die door hun connectie met de VARA aan kaartjes hadden weten te komen. Zo keken Wim Kan, Corry Vonk en Rudi Carrell toe. Ook een jonge Kees van Kooten zat in de zaal, met een kaartje dat hij via vriend en radiomedewerker Wim de Bie had weten te bemachtigen. Het programma bestond uit een interview met Herman Stok (die afgelopen week overleed) en Berend Boudewijn. De laatste werd betrokken, omdat hij beter Engels sprak. Daarbij werden ook vragen uit de zaal beantwoord. The Beatles playbackten vervolgens Twist and Shout, All My Loving, Roll over Beethoven, Long Tall Sally, She Loves You en Can't Buy Me Love.


Foto: Beeld en Geluid


Speuren naar het kunstwerk
Wij bleken aan de andere kant van het Van Nispenpark te hebben geparkeerd. Terwijl we het park in liepen, zochten mijn ogen naar iets dat op een monument leek. Ik zag het zo snel niet. Waren we wel goed? Midden in het park hielden we stil. Er wandelde een dame op leeftijd voorbij. Vermoedelijk met haar kleinkind. We besloten haar te vragen of dit het park met het Beatlesmonument was? Ze knikte bevestigend en wees diagonaal over het grasveld naar de andere hoek van het park. Daar stond een donkerblauw kunstwerk, met uitsparingen. Op afstand viel het nauwelijks op.


Een ooggetuige
Zelf wist de dame zich nog goed te herinneren dat The Beatles kwamen. "Het was op een doordeweekse dag. Wij woonden een dorp verder, maar gingen hier in Hillegom naar school. We besloten die dag te spijbelen en The Beatles bij de hoofdingang van Treslong op te wachten," vertelde ze me. "Maar dat plan mislukte, want uiteindelijk arriveerden ze bij de zij-ingang, dus ik heb nauwelijks een glimp van ze op kunnen vangen. Bij het avondeten biechtten we aan onze ouders op dat we gespijbeld hadden om The Beatles te kunnen zien. We kregen geen straf."

Hillegom in rep en roer op 5 juni 1964,
foto: Poppe de Boer



Onthuld door Marga van Praag
Wat bijzonder om dan toch weer een ooggetuige te spreken, op een willekeurige vrijdag in maart, 57 jaar naar dato. Ik vond het bezoek al helemaal geslaagd. We bedankten haar en wandelden richting het monument. Het staat bij de hoofdingang van het park, dichter bij het centrum. Een logische plek. Ik zag de gestileerde weergave van vier muzikanten, vormgegeven door Nicolas Dings. Het monument werd op 8 juni 2019 onthuld door Marga van Praag, die destijds ook in het publiek zat en The Beatles een vraag mocht stellen. Een jaar later werd het vijftien meter verplaatst, om iets meer ruimte te bieden aan de speeltoestellen in het park. 


Vergeten optreden
Best interessant om het nu eens met eigen ogen te zien. Hoewel het door de donkerblauwe kleur bescheiden opgaat in de omgeving, vond ik het wel een mooi monument. Duidelijk is er de connectie met de Bollenstreek in verwerkt. Het is geweldig dat een club mensen zich destijds heeft ingezet om het ontwerp en de plaatsing mogelijk te maken. De installatie vormt een waardige herinnering aan het "vergeten" optreden dat The Beatles in Nederland deden. Vaker gaat het over de legendarische vaartour door de Amsterdamse grachten en het optreden in Blokker dat een dag later plaatsvond.

5 juni 1964, foto: Poppe de Boer


Chaos
Met invaller Jimmie Nicol op de drums werkten John, Paul en George zich die avond van de 5e juni 1964 door hun playback-act heen. Bij de laatste twee nummers betrad het publiek de set, waardoor het uiteindelijk zo druk werd, dat de drie zangers/gitaristen uit veiligheidsoverwegingen naar de zijkant van het toneel werden begeleid. Invaller Jimmie Nicol bleef dapper de maat slaan. Daar was hij tenslotte voor ingehuurd. Bekijk hier de chaotische beelden, waarbij het geluid waarschijnlijk vanwege copyright is weggehaald. Met het monument dat nu op een steenworp afstand staat, wordt ook Jimmies korte tijd als inval-Beatle gememoreerd. Kreeg 'ie toch nog wat. Samen met een horloge, geloof ik.

zaterdag 29 mei 2021

The Beatles Era: een nieuw boekje over het geheim van The Beatles (met deel 2 van de podcast The Beatles en de Boeken)

[Read the English version of this blogpost below the Dutch version]

Afgelopen week verscheen het tweede deel van de podcast The Beatles en de Boeken, die ik met de heren van Fab4Cast mocht maken. Daarin bespreken we onze eigen favoriete Beatlesboeken, maar ook titels die we minder goed of juist weer erg opvallend vonden. Eén van de boeken die ik in de podcast als "nieuw en opvallend" benoemde, is een recent boekje van de Nederlandse auteur Peter Eijgenhuijsen, "The Beatles Era: a quest for the secret of The Beatles." Daarover wil ik het deze week graag hebben.


Wat maakt en houdt The Beatles uniek?
Begrijpen we eigenlijk goed waarom een band als The Beatles als een uniek fenomeen wordt beschouwd? Al decennia doen historici, schrijvers, mediamakers en liefhebbers hun best om te ontdekken en te duiden hoe het mogelijk was dat vier vrienden uit het noorden van Engeland de wereld veroverden. Met hun benadering van liedjes schrijven, opnemen en uitvoeren. Maar met nog zoveel meer. Wat maakt en houdt The Beatles uniek en waarom hebben we het over een eeuw waarschijnlijk nog steeds over ze?




We zijn er nog steeds bij
In zijn recent verschenen boekje "The Beatles Era: a quest for the secret of The Beatles" deelt Peter Eijgenhuijsen op een knappe en compacte manier in honderd pagina's zijn zoektocht naar het geheim van The Beatles. Daarbij reflecteert Eijgenhuijsen op wat het betekent om in "The Beatles Era" te leven. Allemaal zijn we in die gelukkige omstandigheid. Al is de band decennia geleden gestopt: velen van ons maakten de opmars, de neergang, maar ook de solojaren van de Fab Four mee. Anderen haakten pas in die solojaren aan. Hoe dan ook: met twee nog levende Beatles in ons midden, behoren we nog tot wat Eijgenhuijsen The Beatles Era noemt. En dat maakt ons natuurlijk tot bevoorrechte mensen.



Een tijdperk in vijf periodes
Die helikopterview op het Bealtestijdperk van de schrijver, vond ik wel een fijne. Het maakt zijn boek tot een helder en goed leesbaar essay, waarin hij het tijdperk indeelt in secties: Before The Beatles, The Beatles Years, The Solo Years, The Reduced Solo Years, After The Beatles, waarbij wij ons vanzelfsprekend nu in de periode van The Reduced Solo Years bevinden. Nog steeds zijn we ooggetuigen van hoe Paul McCartney en Ringo Starr bouwen aan hun creatieve erfenis, maar zelf inmiddels ook reflecteren op hun eigen erfgoed. Dat kunnen we Bach, Mozart, Rembrandt of Leonardo da Vinci niet meer zien doen. Het is goed je dat te realiseren.




Less is more
Less is more is bij Eijgenhuijsen, wanneer hij ons in sneltreinvaart maar "spot on" meeneemt door de vijf periodes van The Beatles Era. Daarin onderzoekt hij, zij het compact, hoe tijd, plaats, maatschappelijke en culturele omstandigheden invloed hadden op het succes van The Beatles en hoe ze zichzelf en die omstandigheden als fenomeen versterkten. Het was een wisselwerking en wel een hele mooie. In het onderdeel "The Secret Of Their Music" zet de schrijver kort, goed en chronologisch van een aantal essentiële nummers uit het Beatlesrepertoire op een rij wat ze zo uniek, origineel of vernieuwend maakt. Uiteraard zijn daar bibliotheken over volgeschreven, maar Eijgenhuijsen doet het zo to the point, dat het gewoon verfrissend is om al die unique selling points weer eens verzameld te zien.


Het viermanschap
In The Four Covers Of An Album Cover staat de schrijver stil bij het viermanschap dat John, Paul en George en Ringo waren. Hoe grepen hun persoonlijkheden en talenten in elkaar, waarmee ze elkaar een aantal jaren tot grote creatieve hoogten wisten te stuwen? Waar lag hun individuele kracht en waarom was het geheel groter dan de som der delen? Verwacht hier geen lange beschouwingen. Eijgenhuijsen zegt hier gewoon waar het volgens hem om draait. In zijn fictief ingestoken hoofdstuk "Without The Beatles" probeert de schrijver uit te leggen hoe de muziekwereld er uit zou hebben gezien, als The Beatles niet die grote, invloedrijke band waren geworden. Een zeer interessante reflectie op hoe het óók had kunnen lopen. Met een humoristische down-to-earth benadering.



Grote lijnen, maar met de juiste details
Ik vond The Beatles Era een knap geschreven en intelligente poging om grip te krijgen op de magie van The Beatles en de manier waarop ze ons en de wereld beïnvloed hebben. Eijgenhuijsen beheerst de techniek van het verhalen vertellen, door vaart te houden en de grote lijnen in te kleuren met essentiële details. Dat leverde een bijzondere publicatie op. En het was een prima keuze om het direct in het Engels (in eigen beheer) uit te geven. Het is precies het beknopte boekje dat ik zou willen geven aan iemand die zegt niet goed te begrijpen wat die Beatles nu eigenlijk betekenden, waarom ze zo groot konden worden en.... we het nog steeds in verwondering over ze hebben. Voeg het toe aan je verzameling! Alleen via Amazon.de kun je zowel de paperback- als de Kindle-edition van het boek vinden.




The Beatles en de Boeken: verder luisteren
In de podcast van afgelopen week deelden Wibo, Jan Cees, Michiel en ik onze favoriete Beatlesboeken. Daarbij wisten we elkaar zelfs nog te verrassen en te inspireren. Ben je nog op zoek mooi zomerleesvoer over The Fab Four? Luister dan beslist even mee. Houd pen en papier bij de hand, want er volgen fijne tips!




English:

The Beatles Era: a new book on the secret of The Beatles (with part 2 of the podcast The Beatles and the Books)

Last week the second part of the podcast The Beatles and the Books appeared, which I was allowed to make with the guys from Fab4Cast. In it we discuss our own favorite Beatles books, but also titles that we found less good or very striking. One of the books I called "new and striking" in the podcast is a recent book by Dutch author Peter Eijgenhuijsen, "The Beatles Era: a quest for the secret of The Beatles." I'd like to talk about that this week.


What makes and keeps The Beatles unique?
Do we really understand why a band like The Beatles is considered a unique phenomenon? For decades historians, writers, media makers, and enthusiasts have done their best to discover and explain how it was possible that four friends from the north of England conquered the world. With their approach to song writing, recording and performing. But with so much more. What makes and keeps The Beatles unique and why are we probably still talking about them a century from now?



We're still part of it
In his recently published book "The Beatles Era: a quest for the secret of The Beatles" Peter Eijgenhuijsen shares his search for the secret of The Beatles in a clever and compact way in a hundred pages. In doing so, Eijgenhuijsen reflects on what it means to live in "The Beatles Era" We are all in that happy circumstance. Although the band stopped decades ago: many of us experienced the rise, the
decline, but also the solo years of the Fab Four. Others only hooked up in those solo years. Anyway: with two living Beatles in our midst, we still belong to what Eijgenhuijsen calls The Beatles Era. And that, of course, makes us privileged people.



An era in five periods
I liked that helicopter view of the writer. It makes his book a clear and easily readable essay, in which he divides the era into sections: Before The Beatles, The Beatles Years, The Solo Years, The Reduced Solo Years, After The Beatles, naturally taking us now to the period of The Reduced Solo Years. We are still eyewitnesses of how Paul McCartney and Ringo Starr build on their creative legacy, but now also reflect on their own heritage. We can no longer see Bach, Mozart, Rembrandt, or Leonardo da Vinci doing that. It is good to realize that.




Less is more
Less is more with Eijgenhuijsen, when he takes us "at lightning speed" through the five periods of The Beatles Era. In it he examines, albeit compactly, how time, place, social and cultural circumstances influenced the success of The Beatles and how they as a phenomenon strengthened those circumstances and themselves. It was an interaction and a very nice one. In the section "The Secret Of Their Music", the writer briefly, well, and chronologically lists from a number of essential songs from the Beatles repertoire what makes them so unique, original or innovative. Of course libraries have been written about this, but Eijgenhuijsen does it so to the point that it is simply refreshing to see all those unique selling points collected again.


The foursome
In “The Four Covers Of An Album Cover”, the writer reflects on the foursome that were John, Paul, George, and Ringo. How did their personalities and talents come together, with which they managed to push each other to great creative heights for a number of years? What where their individual strengths and why was the whole greater than the sum of its parts? Don't expect long reviews here. Eijgenhuijsen
simply says what he thinks it is all about. In his fictionalized chapter "Without The Beatles", the author tries to explain what the music world would have been like if The Beatles hadn't become that big influential band. A very interesting reflection on how things could have turned out. With a humorous down-to-earth approach.




Big lines, but with the right details
I thought The Beatles Era was a well-written and intelligent attempt to get to grips with the magic of The Beatles and the way they've influenced us and the world. Eijgenhuijsen masters the technique of storytelling, by keeping pace and coloring the big picture with essential details. That resulted in a special publication. And it was a great choice to publish it directly in English (self-published). It's exactly the succinct little book I'd like to give to someone who says they don't really understand what
those Beatles really meant, why they got so big, and... why we're still talking about them in wonder. Add it to your collection! Only through Amazon.de can you find both the paperback and Kindle editions of the book.



The Beatles and the Books: continue Listening
In last week's podcast (in Dutch, see end section of the Dutch article above), Wibo, Jan Cees, Michiel and I shared our favorite Beatles books. We even managed to surprise and inspire each other. Are you still looking for great summer reading material about The Fab Four? Then be sure to listen in. Keep a pen and paper handy, because there are great tips to follow!

zaterdag 22 mei 2021

Hoe Hey Bulldog tussen de wal en het schip raakte

De koffers voor India waren praktisch gepakt, toen The Beatles op 11 februari 1968 nog een laatste sessie bij EMI hadden. Op zondag nog wel. Dat gebeurde wel vaker, maar het was zeker niet standaard. De reden? Er moest een promo komen voor Lady Madonna. Maar de sessie in Studio 3 leverde iets anders op: de opname van het nummer Hey Bulldog. De opnamen zouden pas jaren later naar buiten komen en laten zien hoe The Beatles een nummer opnamen. 


Voorlopig de laatste sessie
Bijna waren The Beatles on the road to Rishikesh, waar ze binnen een week hun retraite bij de Maharishi zouden starten. John en George zouden op 15 februari met hun vrouwen afreizen. Paul en Ringo volgden vier dagen later met Jane en Maureen. De sessie in Studio 3 zou dus voorlopig de laatste keer zijn dat de mannen bij EMI aan het werk gingen. Het werd een unieke sessie, door de aanwezigheid van de filmcrew. In tien uur tijd, tussen vier uur 's middags en twee uur 's nachts, werd Hey Bulldog geboren. Het hele proces, van de opname tot het mixen, werd in één keer doorlopen. Het verklaart misschien de energie van het nummer en het is precies de manier waarop John Lennon graag werkte.



Bijna de B-kant
Hey Bulldog is voornamelijk een Lennon-nummer, waarvoor John al wat ideeën had rondzingen. Lennon was gedreven, om op die laatste studiodag voor de reis naar India zijn nieuwe nummer nog snel op tape te zetten. Even was er nog sprake van dat Hey Bulldog misschien wel de B-kant van de aanstaande single (Lady Madonna) kon worden. Daarbij zou George Harrisons Inner Light terzijde geschoven worden. Zo ver kwam het niet. Producer George Martin stak daar een stokje voor, door te zeggen dat het hoesje voor de nieuwe single al bij de drukker lag. Dat bepaalde in wezen het lot van Hey Bulldog, dat uiteindelijk pas in 1969 als opvullertje op de soundtrack van Yellow Submarine zou verschijnen.


Bullfrog
Oorspronkelijk zou de song Hey Bullfrog heten, maar de blaf-geluiden waarmee McCartney aan het eind van het nummer mee startte, zorgden ineens voor een switch. Maar zover was het nog niet toen John begin februari thuis begon met het opnemen van demo's, waarschijnlijk weer uitgedaagd door McCartneys Lady Madonna. Lennon startte op mellotron en piano. Op YouTube vond ik niet die eerste take, maar wel een andere vroege versie, waarbij je het nummer hoort ontstaan. We horen John in zijn thuisstudio in Kenwood meezingen met een opname van zichzelf.



"A good song that means nothing"
Op die 11e februari hadden The Beatles tien takes nodig om op spoor 1 de basis voor het nummer neer te leggen. En dan duikt ook de prominente rif op. Het machtige intro dat ons in midtempo het nummer in loodst en eigenlijk de ruggengraat van het nummer zal blijven vormen. John noemde het "a nice lick on the piano, but it's a good song that means nothing". Op spoor 2 wordt vervolgens de zeer creatieve en gedreven baspartij van Paul McCartney toegevoegd. We horen Macca hier toch wel zo'n beetje in z'n finest hour. Ook het extra gitaarwerk van George Harrison kwam dat spoor terecht. Spoor 3 was vervolgens bestemd voor de vocalen, waarvan er ook een aantal op spoor 4 terecht kwamen. Net als de sologitaar van (vermoedelijk) George.



The Dog Presides

Blijft het wel de vraag waarom McCartney tegen het eind van Hey Bulldog (-frog) ineens begon te blaffen. Ik hoorde Jan Cees ter Brugge daarover iets interessants vertellen. Enkele dagen voor de opnamen drumde Paul mee op een Peter Asher-productie voor Paul Jones, waarop ook gitarist Jeff Beck meespeelde, getiteld The Dog Presides. Op dat nummer werd ook het geluid van blaffende honden gebruikt. Het is dus goed mogelijk dat McCartney nog een beetje in die sfeer zat, toen hij besloot het op een blaffen te zetten. Een hilarisch eind van een relatief onbekend, maar geliefd Beatlesnummer.



Beluister de podcast over Hey Bulldog
Laat je meenemen door het opnameproces van Hey Bulldog en Across The Universe door de mannen van Fab4Cast, waarin je precies kunt horen hoe Hey Bulldog track voor track tot stand kwam. Beluister de podcast rechtstreeks online via de link, of via de Mixcloud-app.


zaterdag 15 mei 2021

Schrijven over The Beatles: hoe werd het verhaal van The Beatles de afgelopen decennia verteld? (met podcast)

Van 1962 tot op de dag van vandaag is het verhaal van The Beatles op duizenden manieren verteld. Door The Beatles zelf, door hun inner circle, maar vooral ook door (ingehuurde) schrijvers, journalisten en historici. Deze week dook ik, samen met Wibo, Jan Cees en Michiel van Fab4Cast in de manier waarop dat Beatlesverhaal door de jaren heen opgeschreven werd. Welke ervaringen, perspectieven, belangen en agenda's zaten daar soms achter? Werd daarbij altijd de waarheid verteld? Welke ontwikkelingen zien we in de geschiedschrijving over The Beatles? Een machtig interessant onderwerp, vonden we het.



De manier waarop over The Beatles geschreven werd
Uitgangspunt was het interessante boek The Beatles and The Historians dat de Amerikaanse historica Erin Torkelson Weber in 2016 publiceerde. Weber geeft les in historiografie: de manier waarop de geschiedschrijving over een bepaald onderwerp zich ontwikkelde. Om haar studenten uit te leggen hoe zoiets in zijn werk gaat, nam ze de geschiedschrijving over The Beatles als voorbeeld. In een interview hoorde ik haar vertellen dat er relatief weinig onderzocht is over de historiografie rond culturele onderwerpen als The Beatles. In tegenstelling tot bijvoorbeeld de manier waarop over het Romeinse Rijk, de Eerste Wereldoorlog en de Slavernij werd geschreven. Nu denk je misschien: "Zijn die niet van een andere orde?" Misschien wel. Toch zijn de culturele omwentelingen in de jaren zestig en de rol van The Beatles daarin natuurlijk niet te onderschatten. 

Erin Torkelson Weber


Weinig vrouwen aan het schrijversfront
Wat vind ik het leuk dat een overzichtwerk als The Beatles and The Historians nu eens geschreven werd door een vrouw. Vrijwel de enige vrouwen die we tegenkomen als "Beatles-auteur" waren Beatlesvrouwen als Cynthia Lennon, Pattie Boyd, May Pang en Julia Lennon (Baird, de jongere halfzus van John). Ook was er journalist Maureen Cleave. Ongetwijfeld schreven meer vrouwen over The Beatles, maar we vinden hun namen niet massaal terug op de ruggen van de grote, bekende werken over de band. Is dat erg? Nee, maar wel opvallend. Daarom sloeg ik met belangstelling het boek van Weber open. Wibo Dijksma had me al eerder aangespoord het te lezen. Ik begrijp nu waarom.



Weber onderscheidt vier perioden

In haar boek The Beatles and The Historians onderscheidt Weber vier perioden waarin over The Beatles geschreven werd: The Fab Four Narrative (1962-1970), de Lennon Remembers Narrative (1970-december 1980), de Shout! Narrative (1980-1987/88) en tenslotte de Lewisohn Narrative (1987/88-heden). Het zijn vier tijdvakken waarin volgens Weber een dominante lijn te ontdekken is in de (vrij vertaald) "narratief" over de band. Die lijn wordt weergegeven door een aantal belangrijke boeken, danwel interviews die in de betreffende perioden verschenen. Een belangrijk boek is niet per definitie een goed boek natuurlijk. Het kan wel een invloedrijk werk zijn, dat de (publieke) opinie en/of opvolgende werken over The Beatles beïnvloedde.



Een verschuivend verhaal
In de Fab Four Narrative waren The Beatles en Brian Epstein vooral zelf heer en meester over de manier waarop zij hun verhaal vertelden of verteld wilden zien. In hun verhalen lag de focus op de eenheid binnen de band, de vriendschap, de samenwerking tussen Lennon en McCartney als songschrijvers en op het "vertellen van een mooi verhaal". Zo werden sommige gebeurtenissen verdraaid of mooier gemaakt dan ze waren. Hunter Davies werkte nauw met de bandleden samen om hun verhaal in de gewenste vorm op te tekenen. De Lennon Remembers Narrative werd gedomineerd door John Lennons interview aan Jann Wenner van Rolling Stone Magazine, waarvan ook het Lennon Remembers-boekje uitkwam. Die periode kenmerkte zich door een kritische terugblik op The Beatles als band, waarin Paul werd neergezet als de verantwoordelijke voor het uiteenvallen van de band en John als de innovatie en creatieve Beatle. Hoewel er uitzonderingen waren, werd dat beeld verder benadrukt en uitgebouwd door Philip Norman (Shout) en Ray Coleman (Lennon) in de Shout-narrative. 


Meer balans
De panelen gingen schuiven door Mark Lewisohn en Paul McCartney zelf. Lewisohn kwam vanaf eind jaren 80 met zijn naslagwerken over The Beatles, waarin hij voor het eerst minitieus op een rij kon zetten hoe The Beatles in de studio werkten en wat ze er van dag tot dag deden. Met Tune In, dat als eerste deel van zijn beoogde trilogie verscheen, vertelde hij op basis van zeer gedegen en breed bronnenonderzoek het verhaal over The Beatles op een nieuwe manier. Zo kregen bijvoorbeeld ook George Harrison en Ringo Starr hun verhaal. Het onderzoek en werk van Lewisohn beïnvloedde schrijvers als Ian MacDonald (Revolution In The Head), Jonathan Gould (The Beatles, Britain and America) en Peter Doggett (You Never Give Me Your Money). Ook Paul McCartney zorgde voor meer balans in het Beatlesverhaal en de blik op de verhoudingen tussen hem en John Lennon. In zijn tourboek van de Flowers In The Dirt-tour startte hij met het vertellen van zijn verhalen. Met Barry Miles maakte McCartney dat project enkele jaren later af, in de autobiografie Many Years From Now.


In a nutshell
Het is de theorie van Erin Torkelson Weber "in a nutshell". In haar boek vind je veel voorbeelden (bijvoorbeeld over wie Eleanor Rigby zou hebben geschreven) van hoe het verhaal door The Beatles en anderen in de loop der jaren op zoveel verschillende manieren is verteld. In deze blog haal ik daarbij slechts enkele boeken aan, die Webers theorie daarover ondersteunen. Het verhaal is dus veel groter. De nuances én voorbeelden zijn talrijk. Zelf zie ik al die boeken en artikelen als een stapel filters, die over "de waarheid" gelegd zijn. Door te schuiven met filters, kun je op zoek gaan naar dat ene doorkijkje dat je soms dichter bij die waarheid brengt. Dat maakt het lezen van al die boeken over The Beatles ook tot zo'n spannende bezigheid. 


Meer weten?
Wil je meer over dit onderwerp weten, dan nodig ik je uit om Webers boek te lezen en om naar het gesprek te luisteren dat ik afgelopen week met Wibo, Jan Cees en Michiel over het onderwerp mocht hebben. Het geeft je misschien wel een nieuwe blik op hoe die Beatlesgeschiedenis de afgelopen jaren is verteld en op de boeken die je zelf gelezen hebt.


zaterdag 8 mei 2021

Duke Meets Beatles: Prince Philip en zijn ontmoeting met The Beatles

De afgelopen weken was het Britse koningshuis volop vertegenwoordigd in de media. Nadat de gemoederen rond het tv-interview van Oprah Winfrey met Harry en Megan wat bedaard waren, volgden het overlijden en de uitvaart van Prins Philip. Het gebeurt vaker: bij grote gebeurtenissen in de (Britse) geschiedenis, volgt dan al snel de onvermijdelijke Beatles-connectie. Eentje die ik gemist had en nu recht ga zetten!



Een filmpje van British Pathé
Al eerder schreef ik over The Beatles en hun relatie met het Britse koningshuis, waarbij ik de kroning van Elizabeth koppelde aan de levens van de jonge Beatles en de wijze waarop een stad als Liverpool dat feest in 1953 beleefde. Ook stond ik stil bij hun latere ontmoetingen met het koningshuis, prijzen, protesten en onderscheidingen, de Rattle your jewelry-grap van John Lennon en tenslotte het aandeel dat Paul McCartney had in de viering van Elizabeths Diamond Jubilee in 2012. Toch had ik blijkbaar een blinde vlek gehad voor Prins Philip en The Fab Four. Dat realiseerde ik me twee weken geleden, toen dit leuke filmpje opdook. Het is van British Pathé en draagt als titel "Duke Meets Beatles (1964)".




Een dans-award uit handen van de Duke
Voor de gebeurtenissen moeten we terug naar maandag 23 maart 1964. In de Empire Ballroom aan Leicester Square in Londen vond die avond het jaarlijkse Carl-Alan ballroom dancing awards event plaats. Dat verklaart de beelden van een vrolijke menigte die zich over de dansvloer beweegt, in afwachting van het officiële gedeelte van de avond. De uitreiking was vernoemd naar Carl Heimann en Alan Fairley, beiden voorzitters van Mecca Dancing. De awards konden gezien worden als de "Oscars" van de danswereld en werden al sinds 1953 in een avondvullend programma gepresenteerd. Uit handen van de Duke of Edinburgh ontvingen The Beatles zo'n award, voor hun muzikale prestaties gedurende 1963. Ze werden onderscheiden als Best Beat Group en ontvingen ook een award voor She Loves You, dat als meest dansbare plaat werd gekozen.



Omwenteling
De beelden laten een ontspannen moment zien, waarbij The Beatles hun gebruikelijke vrolijkheid en bravoure richting de pers en officials uitten. Ringo overtrad daarbij het protocol door joviaal zijn hand naar de prins uit te steken, maar realiseerde zich ineens dat hij zelf moest wachten op de handreiking. De Prins kon er om lachen. Een maand eerder had hij via de pers zijn zegen aan populairste band in zijn koninkrijk gegegeven. In The New York Times van 26 februari 1964. De man stond er om bekend dat hij graag meeging in de vaart der volkeren. Zo omarmde hij de kracht van televisie en bemoeide hij zich intensief met de televisieregistratie van de kroning van zijn vrouw. Later liet hij voor het eerst camera's toe in het paleis, voor het filmen van een documentaire over het dagelijks leven van de koninklijke familie. Ongetwijfeld zag hij in The Beatles ook de belichaming van de omwenteling van de populaire cultuur die in zijn land, en ver daarbuiten, gaande was.

LONDON, Feb. 25 (Reuters)—Prince Philip said today that he thought Britain's rock 'n' roll quartet, the Beatles, were a “helpful” influence. He said he did not care how much noise people made “singing and dancing.”What he objects to, he told a gathering of foreign newsmen, is “fighting and stealing.”
“It seems to me that these blokes [the Beatles] are helping people to enjoy themselves, and that it is far better than the other,” said Prince Philip, the husband of Queen Elizabeth II.



Een gesprek over boeken
Op de bewuste award-avond zou Philip nog een fijn onderonsje met John Lennon gehad hebben. Over literatuur. Ongetwijfeld kwam daarbij ook Lennons boek In His Own Write ter sprake. Dat verscheen namelijk diezelfde dag. Eerder die avond was John te gast geweest in het BBC-programma Tonight, dat live werd uitgezonden tussen 19.00 en 19.35, vanuit de Corporation's Lime Grove Studios in West-Londen. Hoewel dit filmpje niet gedateerd is, lijkt het om deze uitzending te gaan:




Een telegram met uitleg aan Epstein
In oktober 1965 moest Prins Philip trouwens nog wel een misverstand met The Beatles oplossen. Terwijl hij met Her Majesty een tour door Canada maakte, verschenen er koppen in de kranten, waarin de prins zou verklaren dat "The Beatles on the wane" waren. Dat zorgde voor opschudding, waarna de prins haast maakte met een telegram aan Brian Epstein. Daarin legde hij uit dat de pers hem verkeerd moest hebben verstaan. "I think The Beatles are away," zou de Duke tegen de pers hebben gezegd. Of dat zo was, kan niemand meer achterhalen. En tsja, de prins deed natuurlijk wel vaker vreemde uitspraken.


[Belangrijke mededeling voor de lezers die BeatlesTalk alleen via hun e-mailabonnement lezen: Blogger heeft aangekondigd dat de e-mailservice na juli 2021 komt te vervallen. Je ontvangt dan geen wekelijkse e-mail meer van deze blog, omdat Blogger dat niet meer ondersteunt. Wil je BeatlesTalk blijven lezen, dan moet je actief naar de webpagina gaan. Gemakkelijker is het om deze blog via Facebook of Twitter te gaan volgen, waar elke week de link naar een nieuwe aflevering gedeeld wordt. Je vindt de link naar de social media-accounts van BeatlesTalk op de webversie van deze blog in het menu aan de rechter zijde.]



zaterdag 1 mei 2021

McCartney III Imagined: een stijlvolle en soms wat stuurloze interpretatie van Paul McCartneys meest recente album

Zou het de mildheid van de ouderdom zijn geweest? Commercie of nieuwsgierigheid? Of misschien een brug naar jongere generaties? Twee weken geleden verscheen het album McCartney III Imagined waarvoor Paul McCartney andere, jongere (al heb je dat al snel) artiesten uitnodigde zijn nummers in een fris jasje te steken. Liedjes die zelf nog maar recent het levenslicht zagen, met de release van McCartney III: Macca's rockdown/lockdown-plaat die op 18 december 2020 verscheen. 


Alsjeblieft
Toch wel een opmerkelijke zet van de meester. De man, een Pietje Precies, zoniet een perfectionist als het om de productie van zijn eigen songs gaat, kon het in 1970 maar moeilijk verkroppen dat Phil Spector op het Let It Be-album zijn songs aankleedde met extra arrangementen. Ze veranderde qua sfeer. De man die in de jaren daarna slechts bij vlagen een sparringpartner naast zich in de studio duldde. Om hem te helpen sleutelen aan zijn songs. Deze man is geen jongen van 28 meer, laat staan een dertiger of veertiger. Op zijn 78ste zegt Paul McCartney tegen een nieuwe generatie artiesten: "Alsjeblieft, dit is mijn laatste album, wat zouden jullie er van maken?"



Eclectische mix
Paul trok zijn handen er niet compleet van af, maar fungeerde als curator van de tracklist van "Imagined". Artiesten als Beck, Josh Homme en Phoebe Bridgers ontfermden zich daarbij over de nummers. Een eclectische mix van eigen interpretaties, remixes. Soms dicht bij het origineel, dan weer totaal anders. Hoewel het originele album McCartney III weer een beetje die losse speelsheid van RAM (1971) in zich had, lieten de bijdragers aan Imagined zich ook beslist niet begrenzen door wie dan ook. Ik vermoed dan ook dat ze de vrijheid kregen de nummers naar hun creatieve hand te zetten. Dat bevestigt Paul ook wel in zijn online gesprek met Phoebe Bridgers die een prachtige Sarah McLachlan-achtige versie van Seize The Day maakte. We horen Paul zeggen "I didn't know what anyone was gonna do because we gave everyone free rein," wat zoveel betekent als "de volledige vrijheid". 




Beck en Dominic Fike
Dat leverde een afwisselend album op, al was het alleen al door de mix van muziekstijlen die het bevat. Eigenlijk valt het coherente McCartney III in tig verschillende stukjes uiteen. Maar wél in een aantal mooie stukjes. De sterke, funky opener Find My Way (in Hall & Oates-sfeer) van Beck doet ons al direct de oren spitsen. Als geen ander weet Beck onder de bestaande melodie een nieuw mineur-achtig arrangement te bouwen, dat speelt met het beeld dat we van het nummer hadden. Dan volgt één van de sterkste bijdragen. Domic Fike geeft The Kiss Of Venus een complete R&B-makeover, met een zeer kunstig en speels arrangement. Geweldig vind ik het. Luister 'm beslist. Als dit soort tracks bedoeld zijn om de brug naar jonge generaties te slaan, dan is dat hiermee zeker gelukt. Even verderop bouwt St. Vincent Women and Wives om tot een sfeervolle Portishead-achtige klassieker. 

St. Vincent coverde The Kiss of Venus


Een stapje verder bleek soms ook moeilijk
Mindere passages zijn er ook. Zo voegt de remix van Deep Down behalve een mooi intro nauwelijks iets nieuws toe aan het al zo experimentele origineel. Nog een stapje verder gaan dan McCartney: het bleek hier moeilijk in deze Blood Orange Remix. Ook Damon Albarn klinkt met zijn remix van Long Tailed Winterbird wel sferisch, maar ook wat stuurloos. Niet origineel, maar wel wat sterker komt Josh Homme voor de dag met zijn interpretatie van Lavatory Lil, al is dat misschien gewoon te danken aan het ongecompliceerde karakter dat het nummer al in zich had. Bertolf noemde trouwens de Anderson .Paak-remix van When Winter Comes ook als een bijdrage die er uitsprong. Origineel is de benadering zeker. Prettig in het gehoor liggend ook. Toch moest ik hier wel een beetje slikken. Omdat ik het origineel zo mooi vind. Maar goed. Dat hele McCartney III Imagined-project is best geslaagd. Petje af voor Paul. Dat hij het durfde.


Beluister McCartney III Imagined op Spotify of bekijk en -beluister de integrale album-video op YouTube.

zaterdag 24 april 2021

John Lennons route van Primal Scream Therapy naar zijn goudeerlijke Plastic Ono Band-album

Uithuilen en opnieuw beginnen. Zo laat zich het jaar 1970 misschien wel het meest treffend omschrijven voor John Lennon en Yoko Ono. Aan het begin van een nieuw decennium had Lennon niet alleen The Beatles voorgoed achter zich gelaten. Hij besloot ook de trauma's uit zijn problematische jeugd onder ogen te komen. Toen hij op 24 september 1970, na een lang verblijf in de Verenigde Staten, met Yoko weer op Heathrow Airport landde, was hij klaar voor de opnames van het album John Lennon/Plastic Ono Band. Ruim dertien kilo zwaarder, maar ongetwijfeld met minder gewicht op zijn schouders.



Eerlijk en rauw
Deze week verschijnt de jubileum-editie van dat eerlijke en rauwe Plastic Ono Band-album, waarvoor John en Yoko twee dagen na hun terugkeer in Engeland al de EMI-studio's aan Abbey Road in gingen. In klein comité, met slechts Ringo Starr op drums, Klaus Voormann op bas en incidentele (maar mooie) pianobijdragen van Billy Preston en producer Phil Spector. Een kleine band, een nieuw begin, een schone lei. Volgens velen zelfs het mooiste solo-album dat Lennon maakte.



Een boek bij de post
In april van dat jaar, zo'n beetje toen The Beatles publiekelijk uit elkaar gingen, vond John een boek bij de post die Apple dagelijks doorstuurde naar zijn nieuwe woning op Tittenhurst Park (Ascot, Engeland). Het was een proefdruk van The Primal Scream van de Amerikaanse therapeut Arthur Janov (1924-2017). Die had zijn uitgever gevraagd of het mogelijk was John Lennon te benaderen voor een quote voor op de flaptekst. Was dat alleen omdat Lennon simpelweg één van de beroemdste mensen ter wereld was, of had Janov nog een ander plan?


Geobsedeerd
Lennon, een fervent lezer, sloeg het boek nieuwsgierig open, raakte er door geobsedeerd. In het ruim 400 pagina's tellende werk van Janov las hij over het wegstoppen van jeugdtrauma's en de weg naar verlossing: het uitschreeuwen van oude pijn als vorm van bevrijding. Dat raakte een snaar bij de man die als kleuter en tiener heel wat uitdagingen op zijn pad had gevonden, waarvan hij de gevolgen nog altijd met zich meedroeg. John liet Yoko naar Californië bellen. Hij wilde deze Arthur Janov spreken. Zo geschiedde. Na een paar telefoongesprekken was Lennon om: hij wilde Janov's Primal Scream Therapy persoonlijk ondergaan. 



Elke dag van Londen naar Tittenhurst
Al snel diende zich een probleem aan. Het was voor John, vanwege zijn arrestatie voor drugsbezit, niet eenvoudig om zomaar voor een langer verblijf naar de Verenigde Staten af te reizen. En dus kwam Arthur Janov voor zo'n hoog geprofileerde cliënt naar Londen. Hij nam zijn vrouw, ook psychoterapeut, en kinderen mee. De familie Janov installeerde zich in het Park Lane Hotel en werd iedere dag naar Tittenhurst Park gereden, waar Arthur zijn sessies met John en Yoko kon houden. Dat gebeurde in de ruimte waar Lennon later de studio bij zijn huis liet bouwen. In die eerste therapie-periode stelde Janov voor dat John het contact met zijn ex-vrouw Cynthia herstelde. Het was belangrijk dat hij daarbij ook hun zoon Julian zou bezoeken. John stemde in, maar terwijl hij onderweg was, belde Yoko de huishoudster van Cynthia. Haar boodschap? John moest direct terug naar huis komen, want anders zou Yoko zelfmoord plegen. 




Medische gronden
Janov's Primal Scream Therapy bleek naadloos aan te sluiten op de behoefte die John en Yoko voelden om hun jeugdtrauma's rond verlies en afwijzing er uit te schreeuwen. Lennon, totaal begeesterd door dit nieuwe project in zijn leven, gaf bevriend journalist Ray Connolly ook een exemplaar van Janov's boek. Maar ja, een complexe jeugd, schreeuw je er niet zomaar even uit. Er bleek meer therapie nodig. Via een juridische constructie, op medische gronden, lukte het John een tijdelijk visum te krijgen om de therapie in de Verenigde Staten te vervolgen.


Tranen in de bioscoop
Zodoende zetten John en Yoko hun therapie in Los Angeles voort. Op 29 april namen ze hun intrek in een gehuurde accommodatie in Bel Air. Dagelijks meldde het stel zich in de Primal Institute Clinic van Janov. Naarmate de weken verstreken, spoorde de psychotherapeut John opnieuw aan om een deel van zijn verleden te verwerken. Op 8 juni draaide de Beatlesfilm Let It Be in een bioscoop in San Francisco. Jann Wenner van Rolling Stone Magazine en diens vrouw vergezelden John en Yoko naar de middagvoorstelling. Wenner zou daar later over vertellen dat John naast hem bij de filmbeelden zat te huilen. Blijkbaar was er nog het nodige af te sluiten. Enkele dagen later, op 11 juni, kondigden John en Yoko aan dat ze plannen hadden in New York te gaan wonen.



I don't believe in....Janov
Ondertussen nam Johns enthousiasme voor Janov af. Van zijn therapeut moest hij met Yoko ook deelnemen aan groepsessies en daarbij toestaan dat deze gefilmd zouden worden. Ik kan me die aarzeling, danwel weigering, van Lennon levendig voorstellen. Los van het privacy-aspect, maakte dit voorstel hem als wereldberoemd persoon extra kwetsbaar. En zo brokkelde het beeld dat John van Janov had naar verloop van tijd af. Net zoals dat gebeurde bij andere goeroes als (Magic) Alex Mardas en Maharishi Mahesh Yogi. In het nummer God zou John op zijn Plastic Ono Band-album met een groot aantal goden en profeten afrekenen. In juli begon John overigens demo's op te nemen. Van God en een aantal andere nummers voor zijn aanstaande album.

September/oktober 1970,
tijdens de sessies, met Ringo




Voor het eerst gezamenlijk naar New York
Terwijl de zomer van 1970 vorderde en Johns ex-vrouw Cynthia op 1 augustus in Londen hertrouwde met de Italiaanse hotelier Roberto Bassanini, begonnen John en Yoko langzaam maar zeker te denken aan hun tijdelijke terugkeer naar Engeland. Uiteindelijk kwam die er in september, waarna de sessies voor het Plastic Ono Band-album begonnen en in een amper een maand hun beslag kregen. Aansluitend vertrokken de Lennons op 27 oktober voor het eerst gezamenlijk naar New York. Naast het werk aan een aantal filmprojecten, gaven ze daar op 8 december het legendarisch geworden interview aan Jann Wenner van Rolling Stone. Dat gebeurde in het appartement dat ze tijdelijk in Greenwich Village hadden betrokken. 

Jann Wenner

Confessional songwriting
Terwijl de Lennons nog in New York zaten, verscheen op 11 december 1970 de nieuwe plaat: John Lennon/Plastic Ono Band. Overigens samen met het spiegel-album Yoko Ono/Plastic Ono Band, dat grotendeels tijdens dezelfde sessies tot stand was gekomen. Misschien was 'Plastic Ono Band' John Lennons ultieme meesterwerk als confessional songwriter. Met zijn teksten liet Lennon niets aan de verbeelding over. De plaat laat zich luisteren als een dagboek van iemand die, fluisterend en schreeuwend, met zichzelf en zijn verleden in het reine probeerde te komen. Daags voor kerst verlieten de Lennons New York, voor een tijdelijke terugkeer naar Engeland, om verdere problemen rond hun visa te voorkomen. Daarmee sloten ze een jaar vol zelfonderzoek af. Een jaar dat resulteerde in één van de meest indrukwekkende albums die Lennon ooit maakte.