Hoe het nieuwe Get Back-boek al bij verschijnen in de schaduw stond van de Peter Jackson-documentaire én de Let It Be-Anniverary Box

De afgelopen weken kwam er een tsunami aan artikelen, podcasts, YouTube-filmpjes en social media-updates op ons af over de spectaculaire Get Back-documentaire van Peter Jackson. Dat is ook niet zo gek. Misschien was The Beatles Anthology uit de periode 1995-2003 wel het meest recente omvangrijke multimedia-project dat The Beatles uitbrachten. Over zoveel nieuw belangwekkend materiaal, dat nu met Get Back op ons afkwam, moet natuurlijk geschreven en gesproken worden. Net als destijds bij het Anthology-project verscheen in deze Get Back-periode een lijvig koffietafelboek dat de audio en video ondersteunde. Half oktober lag deze officiële Beatles-publicatie in de boekhandel.

Eindejaarslijstjes
Wie in de laatste maanden van het jaar jarig is, zoals ik, heeft geluk. Hoewel ik me altijd ongemakkelijk voel bij het krijgen van cadeautjes, zijn er in deze periode genoeg prachtige boeken (op aandringen van de gever) op het verjaardags-, sint- of kerstlijstje te plaatsen. It's the season. En ieder jaar verschijnt er wel iets waarmee je als Beatlesliefhebber je verzameling toch wel zou willen uitbreiden. Omdat men zo aandringt. En dus pakte ik eind oktober dankbaar de Engelstalige "heruitgave" van het Get Back-boek ("by The Beatles") uit. Ik was er blij mee!

In de schaduw van de box en de docu
Eigenlijk stond het 240 pagina's tellende boek al bij verschijnen in de schaduw van de Let It Be Anniversary cd/lp-box (waarvan de Super Deluxe Edition ook weer een ánder boek bevat). Die kwam namelijk ook half oktober uit. En de stroom van reviews over deze box ging naadloos over in de genoemde tsunami van nieuwsberichten en achtergrondartikelen over de Get Back-documentaire van Peter Jackson, die dan weer eind november verscheen. Wie alles tot zich wil nemen, komt ogen en oren tekort. Laat staan dat het allemaal al ingedaald is. Dit kunnen onze hongerige maar tere Beatles-harten toch niet allemaal in één keer verwerken?

De leesbril hoeft niet op
Daarom kwam ik er afgelopen week pas toe om het geweldige Get Back-boek open te slaan en door te bladeren. 240 glimmende pagina's, waarvan het grootste deel in full colour. De geur van drukinkt in m'n neus. Alles is royaal aan de uitgave. Van de omvang (25 x 30 cm) en het gewicht (bijna twee kilo) tot de lettergrootte en bladspiegel. De leesbril hoeft niet op. De foto's spatten van het papier. En over die foto's gesproken: op een paar oudere foto's in de inleiding na (Terence Spencer), zijn ze van de hand van Ethan Russel en Linda Eastman (destijds binnen drie maanden Mevrouw McCartney). Hun foto's staan afgedrukt in frames met rechte hoeken. De vele "stills" uit de film zijn te herkennen aan hun kaders met ronde hoeken.

Waar is Maureen?
Na het voorwoord (Peter Jackson) en de inleiding (Hanif Kureishi) volgen vier overzichtspagina's waarop de hoofdpersonen uit de documentaire op een rij geworden gezet. Opvallend is het dat Yoko Ono, Linda Eastman en haar dochter Heather wel met naam en foto in het overzicht staan, maar dat Maureen Starkey, die toch ook regelmatig in de documentaire te zien is, geen aparte vermelding krijgt. Of zou men alleen gekozen hebben voor de personages die we daadwerkelijk horen spreken in de documentaire en van wie er dus ook tekst in het boek werd afgedrukt?

Het oorspronkelijke Get Back-boek
dat in 1970 met het Let It Be-album verscheen

Wie was de stille Beatle?
Net als in de documentaire is het boek in drie zogenaamde "acts" verdeeld: Twickenham Film Studios (act one), Apple Studios (act two) en The Rooftop (act three). En net als korte nawoord ("What happened next?") werden deze teksten geschreven door John Harris. Binnen het drieluik staan de foto's en geselecteerde audiotranscripties per dag gerangschikt. Net als in het oorspronkelijke zwarte Get Back-boek, dat in 1970 (met slecht gelijmde rug) het Let It Be-album in een aantal landen in de "deluxe version" vergezelde. In de huidige transcripties en de documentaire valt op hoe weinig Ringo Starr zich met alle discussies en meligheid bemoeide. Wie was nu eigenlijk écht de stille Beatle, is de vraag die we kunnen stellen. Ook in dat opzicht dienen zich na 51 jaar nog steeds nieuwe inzichten aan.

Over de nieuwe, zes uur durende Get Back-documentaire die er dit najaar aankomt

Het moment om het grote nieuws bekend te maken was ruim twee jaar geleden goed gekozen: op 30 januari 2019 kondigde Apple de film Get Back aan. Dat was precies vijftig jaar nadat The Beatles hun laatste live-optreden gaven. Op het dak van Savile Row 3 in Londen. Die Get Back-film zou een remake worden van Let it Be, de film die uiteindelijk gemonteerd werd uit vele uren beeldmateriaal, geschoten in januari 1969. Zowel in de Twickenham als de Apple Studio's. Regisseur Peter Jackson zou zich opnieuw buigen over ruim 55 uur onbekend beeldmateriaal, zo lazen we in de persverklaring. Een veelbelovend project. Totdat de wereld door corona tot stilstand kwam.

Driedelige documentaire op Disney+
Inmiddels is het juni 2021 en hoorden we onlangs, na een lange periode van stilte, hoe het er eigenlijk voorstaat met de film. Eind november krijgen we geen nieuwe montage (van pak 'm beet anderhalf uur) op het grote doek te zien. De plannen zijn veranderd. Get Back wordt een driedelige documentaire. In totaal kunnen we zes uur aan onbekend beeldmateriaal (of in ieder geval onbekende camerastandpunten) verwachten. Exclusief op 25, 26 en 27 november 2021 te zien door een abonnement af te sluiten op Disney+. Die hadden weinigen zien aankomen. Vermoedelijk zal de documentaire op termijn ook nog wel op andere dragers of via een groter aantal kanalen haar weg naar gegadigden vinden. Maar wie niet kan wachten, moet naar Disney+. Het zij zo.

Het boek komt in oktober, maar wanneer volgt de box?
Het nieuws liet voldoende ruimte voor vragen. Zou de documentaire toch niet ook ergens direct in bioscopen te zien zijn? Hoe zit het met de Anniversary Box van het Let It Be-album? Op het moment van schrijven is daarover nog niets bekend. Wel staat het bijbehorende Get Back-boek in een hardcover-versie gepland voor half oktober. 240 pagina's dik, met een voorwoord van Peter Jackson. Benieuwd hoe dat eruit ziet? Je kunt er alvast doorheen bladeren via dit filmpje.

Negen camerastandpunten
Nog even geduld dus. In de aanloop naar de Get Back-documentaire krijgen we al wel een indruk hoe het project de afgelopen twee jaar, deels in Covid-tijd, vormkreeg. Zo werd het beeldmateriaal compleet gerestaureerd. Monnikenwerk dat er straks voor zorgt dat we The Beatles voor ons gevoel bijna kunnen aanraken. Onder andere als we het volledige concert op het dak (duur: ongeveer 43 minuten) zonder onderbrekingen voorbij zien komen. Net als een groot deel van de overige opnamen, gefilmd vanuit negen camerastandpunten. Voldoende keuze voor Peter Jackson om niets van de oorspronkelijke set bekende beelden te hoeven herhalen. We zien alles nieuw of nét even anders. Het wordt een openbaring.


Get Back/Let It Be-narratief
Net als Paul McCartney en Ringo Starr zette Jackson zich schrap bij het terugzien van de beelden. Het Get Back/Let It Be-project ging de geschiedenis in als de toch wat grimmige weergave van een band die uiteen viel. Dat verhaal werd versterkt door de destijds gemaakte keuzes in de montage, hetgeen de (ex)Beatles zich van die tijd herinnerden, vertelden in interviews en wat vervolgens vele malen werd op- en overgeschreven. Uit deel 1 van onze podcast The Beatles en de Boeken en het onderzoek van Erin Torkelson Weber hebben we geleerd dat een narratief zichzelf kan versterken. Zo is dat ongetwijfeld ook bij de terugblik op Get Back/Let It Be gebeurd.

McCartney was nerveus
In 2019 vertelde Mark Lewisohn, die alle 98 uren audio van het project integraal had beluisterd, al dat hij eigenlijk nauwelijks gekrakeel of grimmigheid was tegengekomen. Ook Peter Jackson vertelde recent dat hij bij het bekijken van de beelden bijna continu had zitten lachen om wat hij zag. Overigens had hij bij Apple aangegeven eerst het materiaal te willen bekijken, voor hij zich aan het project committeerde, vertelde hij in een interview. Dus kreeg Jackson al het materiaal mee naar huis, in Nieuw-Zeeland. Al in 2017 trof hij Paul McCartney backstage bij een concert in Nieuw-Zeeland om hem te vertellen wat hij gezien had. McCartney, zenuwachtig om wat Jackson mogelijk in de beelden was tegengekomen, viel achterover van verbazing toen hij hoorde hoe positief het materiaal was. Ook Ringo Starr vermaakte zich in Los Angeles met wat hij zag, Olivia Harrison schaarde zich vanuit Henley-On-Thames  achter het project (en bekeek het rooftop concert al zeven of acht keer, volgens Jackson) en Sean Lennon legde de regisseur vanuit New York geen strobreed in de weg.

Peter Jackson in zijn studio in Nieuw-Zeeland, waar hij de afgelopen jaren met
technici werkte aan de restauratie en montage van Get Back

De beelden vertellen hun eigen verhaal
Ondertussen liep het filmproject vertraging op door het uitbreken van de pandemie. Op de tussentijdse clip, vol nieuwe beelden, waarin Apple en Jackson die vertraging aankondigden, kwamen verschillende reacties. Het publiek was voornamelijk geëmotioneerd en blij verrast alvast een voorproefje te krijgen van zoveel positieve beelden. Ook klonk er kritiek dat Jackson vermoedelijk heel selectief alle positieve momenten had uitgekozen, om ze in één montage te tonen. "Wacht maar tot je de volledige documentaire ziet," zegt Jackson nu. Hij kon prima uit de voeten met de oorspronkelijke beelden: de gebruikelijke 'talking heads' die op het verhaal reflecteren, zijn niet nodig. De beelden vertellen hun eigen verhaal. Misschien luidt dat verhaal vooral: het groepsformat begon voor de individuele Beatles te knellen, er waren zakelijke meningsverschillen, maar in de studio ging het toch vooral om muziek maken. En dat bleef grotendeels goed gaan.

De beruchte scène tussen Paul en George
Is het dan alleen maar peis en vree wat de klok slaat? Dat weten we nog niet. Wel dat er meer context ontstaat doordat Jackson zichzelf de ruimte gunde het verhaal te vertellen. Zo is er natuurlijk de beruchte scène waarin de woordenwisseling tussen Paul en George te zien is, maar laat de regisseur ook zien wat er daarna gebeurde. Het werk ging gewoon door en Harrison beende heus niet direct kwaad de studio uit. Feit is dat George natuurlijk wel een paar dagen wegbleef en eiste dat de opnames verplaatst zouden worden van Twickenham naar Apple. En dat gebeurde.

Haar voor haar
Mooi vond ik het om te lezen dat Peter Jackson al een deel van de montage bekeek met Michael Lindsay-Hogg, die destijds als 28-jarige regisseur voor het project werd aangesteld. De man, inmiddels op leeftijd, zag hoe zijn beelden door nieuwe technologische mogelijkheden prachtig gerestaureerd werden. Ineens veranderde het massieve donkere blok van Paul McCartneys kapsel in een coupe waarvan hij bij wijze van spreken iedere haar kon tellen. Lindsay-Hogg zegt uit te kijken naar het uiteindelijke resultaat. Ook denkt hij, tussen de regels door, van Apple begrepen te hebben dat zijn oorspronkelijke Let It Be-film enkele maanden na Jacksons documentaire een heruitgave krijgt. Het wordt een spannend najaar!

Zomerstop én: e-mail-abonnees opgelet!
Dit was de laatste aflevering van BeatlesTalk voor de zomer. In juli en augustus kun je via Twitter en Facebook wekelijks een blog uit het archief lezen. In september is BeatlesTalk terug. Aanvankelijk zou de mogelijkheid tot een e-mailabonnement vervallen, maar zoals je misschien vorige week al las, heb ik de e-mailservice naar een ander platform over kunnen zetten. Houd dus vanaf de eerste zaterdag in september je mailbox in de gaten. Komt er niets binnen, check dan even je spam-filter. Een hele mooie en ontspannen zomer gewenst!

Day Tripper: over seks, drugs en rock 'n' roll

Liedjes die drijven op een riff hebben een grote aantrekkingskracht op de luisteraar. Vanaf de eerste tonen word je het nummer ingetrokken en met een beetje geluk hoor je die verleidelijke riff steeds terug. Denk maar eens aan Walk This Way van Aerosmith of Satisfaction van The Rolling Stones. Hoewel we de riff voornamelijk binnen de populaire muziek tegenkomen, zou je het zich steeds herhalende thema van Pachelbels Canon in D misschien ook wel een riff-avant-la-lettre kunnen noemen. Maar je bent hier voor The Beatles, dus leek het me aardig eens naar een Beatlesnummer met een prominente riff te kijken. Daarbij kom ik natuurlijk uit op Day Tripper.

Een bluesy riff en een stampende bassdrum

Het aanstekelijke bluesy loopje waarmee The Beatles Day Tripper begonnen, komt een stuk prominenter naar voren dan de riff die The Fab Four gebruikten onder de zanglijnen van Drive My Car, dat diezelfde week in oktober 1965 werd opgenomen. De band zat volop in de opnamesessies voor het album Rubber Soul en liet zich voor beide nummers stevig inspireren door het Amerikaanse soulgeluid van Otis Redding. Dat Stax-gevoel werd bij Day Tripper nog wat versterkt doordat Ringo regelmatig een four-on-the-floor-ritme stampt: op elke tel van de maat gebruikt hij zijn bassdrum-pedaal, in plaats van de op de gangbare eerste en derde tel. Als ik nog even goed naar de Day Tripper-gitaarriff luister, gebeurt er toch iets geks in mijn oren. Staat de melodie nu in mineur of in majeur, of verbindt hij beide E-toonladders? Wie weet kan Bertolf Lentink daar een goed antwoord op geven.

The Beatles moesten met nieuw materiaal komen

Terug naar EMI Studio Two. Relaxed weekend vieren was er voor The Beatles niet altijd bij, in die drukke oktober- en novembermaand in 1965. De kerstdagen naderden. Er moest zodoende een nieuwe single komen én een album opgenomen worden. Dus verzamelden John, Paul, George en Ringo zich op zaterdagmiddag 16 oktober in de villa aan Abbey Road. John had een nieuw nummer geschreven, waaraan hij nog behoorlijk gesleuteld had. Het moest die zaterdag nog helemaal ingestudeerd moest worden. Die namiddag en vooravond, ergens tussen half 3 en de klok van 7 werkten The Beatles aan het kersverse Day Tripper. Luister maar eens mee [video].

Waar gaat Day Tripper nu over?

Thematisch baseerde John Lennon zich met Day Tripper op de zogenaamde weekend-hippies die naast hun nine-to-five-job helemaal uit hun dak zouden gaan op LSD en acid rock, zo lees ik in het boeiende Revolution in the Head van Ian MacDonald. Toch is die latere verklaring van Lennon opmerkelijk te noemen. De hippiecultuur kwam pas in 1966 op en het gebruik van LSD was in oktober 1965 nog maar in zeer selecte kringen gangbaar. Ook hintte John in 1980 nog naar een andere uitleg: een liedje over mensen die een weekendje-weg gaan, met de ferry of zo. Je vraagt je dus af of Lennon niet achteraf een andere verklaring voor zijn inspiratiebronnen verzon. Bewust of onbewust. Wat wél bewust gebeurde, was de verkapte seksuele verwijzing die in de oorspronkelijke tekst zat: 'she's a prick teaser' werd later officieel veranderd in 'she's a big teaser', wat goed te horen is in deze versie met geïsoleerde vocals [filmpje]. Toch vraag je je af wat de heren live zongen. Er was toch geen kip die hen, door het gegil van uitzinnige fans, kon verstaan:

Een promovideo scheelde tijd en energie

Op 23 november 1965 werden er maar liefst drie verschillende promotievideo's voor Day Tripper gemaakt. The Beatles verzamelden zich die dinsdag in de Twickenham Film Studio's en luisterden naar de aanwijzingen van regisseur Joe McGrath, die met zijn bedrijfje InterTel/VTR Services de eerste onafhankelijke tv- en videocrew in Europa vormde. Het was een lange opnamedag waarop ook nog video's voor We Can Work It Out, Help!, Ticket To Ride en I Feel Fine geschoten werden. Het fenomeen van de promotievideo was in opkomst en The Beatles stonden vooraan. Zo'n film was handig en kon richting de televisiestations om de verkoop van de single, in dit geval een dubbele A-kant met We Can Work It Out, te bevorderen. Bovendien verloste een promotievideo de groep van een eindeloze tour langs televisiestudio's om hun nieuwe single te komen playbacken of live te komen spelen. De video kon natuurlijk de hele wereld over, terwijl de groep die decembermaand, na het uitkomen van de single nog een aantal optredens in Engeland verzorgde en langzaam maar zeker richting de kerstdagen gleed. 

Welke opties heeft Sir Peter Jackson bij het maken van de nieuwe Let It Be-film?

Prachtig nieuws natuurlijk, deze week, met de officiële aankondiging van de nieuwe Let It Be-film. Het moment van de bekendmaking vond ik ook goed gekozen: 30 januari 2019, precies vijftig jaar na het Beatlesconcert op het dak van Savile Row, 3 in Londen. Nu weet ik weinig tot niets van film. Grote namen doen soms in de verte een belletje rinkelen. Misschien kunnen jullie het je niet voorstellen, maar er rinkelde ook slechts vaag iets bij de naam Peter Jackson. Ik geef het gewoon eerlijk toe. Wikipedia leerde me dat hij een enorme staat van dienst heeft. Ik ben inmiddels dus op de hoogte. Dat Sir deed al iets vermoeden....

Get Back to Let It Be?
Gisteren dacht ik na over de mogelijkheden die Sir Peter heeft met de nieuwe film, waarvan de titel overigens nog bekend moet worden (Get Back to Let It Be lijkt me wel een sterke). Net als Giles Martin, krijgt Jackson toegang tot een schat aan materiaal, waar hij zijn weg in moet vinden. Weten jullie trouwens of die 55 hours of never-before-seen footage ons ook echt volledig onbekend is? Of kennen we, net als bij het White Album-project, toch al wel een aanzienlijk deel van het materiaal? Bij de beelden van Let It Be overzie ik dat niet goed.

George Harrison met gast-toetsenist Billy Preston tijdens de sessies

Misschien heeft Michael Lindsay-Hogg nog wel het zuiverste beeld
Hoe maak je een keuze uit 55 uur materiaal, wat wordt de verhaallijn? Gaan de beelden interviews met Paul McCartney, Ringo Starr, Yoko Ono en (wie weet ook wel) Olivia Harrison illustreren? Zou Michael Lindsay-Hogg, de inmiddels 78-jarige regisseur van het oorspronkelijke Get Back/Let It Be-project nog zijn herinneringen mogen delen? Misschien heeft hij als spectator of the show van destijds nog wel het meest zuivere beeld van hoe het er echt aan toeging, eerst in de Londense Twickenham Studio's en later in het Apple-gebouw?

Inspectie van het dak van Savile Row 3

Peace & Love: hoe groot is de invloed van Paul en Ringo?
'I was relieved to discover the reality is very different to the myth,' vertelt Sir Peter in het persbericht. Dat is precies de zin die mij opviel. Hij deed me denken aan wat Giles Martin vertelde in de vele interviews die hij gaf rond het White Album-project: het viel allemaal wel mee met die spanningen, eigenlijk was er niets aan de hand. Het blijft wat ongrijpbaar allemaal voor ons als Beatlesfans en -onderzoekers, als de bronnen elkaar tegenspreken. Is het belangrijk om de waarheid te weten? Voor mij wel ja. Ik houd niet van mythes over ruzies, maar het wordt óók wat vreemd als alles opeens een stuk gezelliger gemaakt wordt dan het was. Hoe groot is de invloed van Paul McCartney en Ringo Starr op de manier waarop Apple in haar communicatie de geschiedenis wat anders inkleurt? Brengt hun ouderdom ook een mildere blik met zich mee en (daarmee) de wens om milder over de Beatlesgeschiedenis te communiceren?

Niet alleen maar kommer en kwel
Beelden kunnen minder liegen dan geluidsopnames, maar ook Peter Jackson heeft de keuze hoe hij het verhaal aanvliegt. Als hij daar tenminste enige mate van vrijheid in krijgt. Schetst hij met zijn film straks het ware verhaal of poetst hij de geschiedenis op? Ik geloof overigens zelf dat het echt niet alleen maar kommer en kwel was tussen de vier Beatles ten tijde van de gefilmde sessies. Wel waren het complexe tijden waarin zakelijke en muzikale meningsverschillen, steeds verder uiteenlopende interesses en het druggebruik van John Lennon niet positief bijdroegen aan de sfeer op de studiovloer.

Integer document
Peter Jackson heeft 55 uur onbekend materiaal in handen en, samen met de vier aandeelhouders van Apple, de mogelijkheid om dit nog ontbrekende Beatlesdossier te completeren. Ik verheug me uiteraard enorm op het resultaat en ik hoop daarbij op een integer document dat recht doet aan wat er werkelijk gebeurde in die koude januarimaand in 1969.

Hoe George Harrisons All Things Must Pass pas later de erkenning kreeg die het verdiende

Het was zijn 26ste verjaardag toen George Harrison op een koude februaridag in 1969 een demo maakte voor een nieuw nummer voor The Beatles. De band had die winter eerst een week in de grote en koude Twickenham Studios gezeten. Het plan was om daar de repetities voor het nieuwe album Let It Be (dat aanvankelijk Get Back zou heten) te filmen. Net als de aanloop naar het liveconcert, dat onderdeel van de film zou worden. Het werd allemaal niets in die Twickenham Studio's en al snel verkasten de Fab Four naar een knusser onderkomen in het Apple-gebouw. Daar hing Harrison zijn gitaar om en zong hij de eerste regels van een nieuwe compositie: Sunrise doesn't last all morning....

Beslist veelbelovend

In januari al had Harrison diverse pogingen gedaan om All Things Must Pass, zijn kersverse liedje, onder de aandacht van de andere drie te brengen. Er werden wat pogingen gedaan het in te studeren. Met name de samenzang in het refrein klinkt beslist veelbelovend, al was de band duidelijk nog zoekende. Je kunt je best voorstellen hoe goed dit uiteindelijk had kunnen worden. En je vraagt je af waarom het nummer aan de kant werd geschoven: [video]

Muzikale inspiratie door The Band

George was in die tijd erg gecharmeerd van het geluid van The Band. Hij roemde het album Music From Big Pink, dat een half jaar eerder was verschenen. De sound op de plaat inspireerde George om de sitar terzijde te schuiven en zich weer op het schrijven van gitaarnummers te richten. Eind 1968 verbleef George veel in Amerika, bij Bob Dylan. In die periode jamde Harrison regelmatig met de leden van The Band, Dylans muzikale maten. 

Harrison bij Dylan thuis, eind 1968

Instructies voor John Lennon achter het orgel

In een interview in de jaren '80 vertelde George een journalist dat hij The Bands The Weight had gehoord en zodoende op het muzikale idee voor All Things Must Pass kwam. Beide nummers hebben ook wel dezelfde trage, akoestische feel. Je snapt het. George wilde trouwens zo graag dat All Things Must Pass op de sound van The Band leek, dat hij John Lennon voorstelde zijn gitaar te verwisselen voor het Lowry-orgel. Dat orgel horen we ook terug op Lucy In The Sky With Diamonds. Dus nam Lennon plaats achter de toetsen. Ik heb hier een prachtig stukje [video] waarin Harrison Lennon uitleg geeft hoe hij All Things Must Pass op het orgel moet spelen. Kijk even mee, alsof je een fly-on-the-wall bent:

De tekst kwam uit het Taoïsme

De tekstuele inspiratie voor All Things Must Pass kwam uit geheel andere hoek trouwens. Wel uit eentje die voor de hand ligt. Eind jaren '60 was George hevig geïnteresseerd geraakt in Oosterse filosofie. In 1966 publiceerde de Amerikaanse psycholoog en schrijver Timothy Leary het volgende gedicht:

All Things Pass - Lao-Tzu

All things pass

A sunrise does not last all morning

All things pass

A cloudburst does not last all day

All things pass

Nor a sunset all night

All things pass

What always changes?

Earth...sky...thunder...

mountain...water...

wind...fire...lake...

These change

And if these do not last

Do man's visions last?

Do man's illusions?

Take things as they come

All things pass

De metaforen van Het Weer

Leary was op zijn beurt geïnspireerd door de Tao Te Ching en beide bronnen raakten blijkbaar een snaar bij Harrison. Daarbij nam hij voor zijn openingscouplet bijna letterlijk de eerste strofen van Leary's gedicht over. Niets dat mooi is, blijft. Maar ook: niets dat naar is, blijft. Alles gaat voorbij, zeiden onze wijze oma's en opa's ons. Harrison gebruikte daarbij opnieuw de metaforen van Het Weer, zoals hij ook bij Here Comes The Sun deed: Sunset doesn't last all evening, A mind can blow those clouds away, After all this, my love is up and must be leaving, It's not always going to be this gray.

George en Pattie: ook dat ging voorbij

Pas later erkenning

Hoe gevoelig en filosofisch het nummer ook was, met de demo die George eind februari 1969 vastlegde, kreeg hij het niet voor elkaar om All Things Must Pass op één van de laatste twee Beatlesalbums te krijgen. Net als Let It Down en het prachtige Isn't It A Pity, ook uit die periode. Met name John Lennon was totaal niet geïnteresseerd in hetgeen Harrison te berde bracht. Ironisch genoeg werden de afgewezen nummers allemaal highlights op Harrisons eerste en zeer succesvolle soloalbum dat na het uiteengaan van The Beatles verscheen. [video]

Hoe Old Brown Shoe een enorme bevalling bleek voor The Beatles

Laatbloeier George Harrison begon pas voorzichtig liedjes te schrijven toen The Beatles hun naam al lang en breed gevestigd hadden. Met het duo Lennon/McCartney in de band, moet het voor Harrison best intimiderend geweest zijn om ook eens wat op papier én vervolgens op de plaat te krijgen. We weten dat hij bijna moest vechten om de aandacht van Lennon, McCartney en producer George Martin.


Interessanter dan de A-kant
Wat pakte het uiteindelijk allemaal mooi uit, want het was George Harrison die in de tweede helft van de jaren '60 langzaam opbloeide als songschrijver en die glorieerde op het album Abbey Road: Something en Here Comes The Sun bleken prachtige parels op de laatste plaat die The Beatles opnamen. Vandaag wil ik stilstaan bij een wat minder bekend nummer dat George in de nadagen van The Beatles schreef. Het was er eentje die slechts op de B-kant van één van de laatste Beatlessingles kwam, voordat de band uit elkaar viel. Volgens velen was de compositie zelfs interessanter dan die op de A-kant.

Old Brown Shoe borduurde tekstueel verder op Hello Goodbye

De piano was een hoogst ongebruikelijk instrument voor George Harrison om liedjes op te schrijven, maar in februari 1969 legde hij zijn handen op de toetsen en bedacht hij een interessant, uiterst ritmisch loopje. Het was bluesy, maar was luchtig tegelijk. Misschien kwam het door de 'feel', die iets van een shuffle had. Het loopje beviel George en hij improviseerde er op verder. In de tekst zocht hij naar tegenstellingen, een beetje zoals Paul McCartney dat eerder deed in Hello Goodbye, maar dan op een iets minder voor de hand liggende manier. I want a love that's right, but right is only half of what's wrong. I want a short haired girl, who sometimes wears it twice as long. George besloot zijn ideeën vast te leggen in een demo, waarop hij zingend en pianospelend te horen is. Krachtig, zelfverzekerd. Old Brown Shoe was geboren. [filmpje]

Experimenten in de kelder van het Apple-gebouw

George bracht zijn nieuwe nummer in op 27 januari 1969 tijdens de Let it Be-sessies die inmiddels van de kille Twickenham-studio's verplaatst waren naar de ruimte in de kelder van het Beatleshoofdkwartier aan Savile Row. In de Apple-studio speelde George zijn compositie voor aan de bandleden. Er volgden pogingen, samen met Billy Preston op orgel, om het nummer met de groep te spelen. Op de uitgelekte opnamen hoor ik dat Ringo, wellicht geïnspireerd door het stuwende pianoritme, eerst een Get Back-achtige roffel onder Old Brown Shoe legde. Als je de opname hoort, begrijp je dat George ontevreden. It's all too much, moet George gedacht hebben.

De Get Back-sessies in de intieme studio's van Apple aan Savile Row

Ringo kreeg de feel maar niet te pakken 
Op 28 en 29 januari onderamen The Beatles nieuwe pogingen om de Harrisong de juiste feel te geven. Ringo worstelt verder met het ritme. De roffel wordt vervangen door een swing, hetgeen alle power uit de song haalt. Op weer een andere poging horen we Ringo in half-time een tevens wat halfslachtige beat slaan. Het wilde gewoon niet lukken, kunnen we wel concluderen. Luister maar mee, vanaf ongeveer 00:40 seconden [filmpje]:

George speelde op zijn 26ste verjaardag een demo in
Een kleine maand later, probeerde George het nog eens. Op 25 februari, zijn 26ste verjaardag, speelde hij zelf een demo in van Old Brown Shoe. We horen George zichzelf zelfverzekerd begeleiden op de piano. De overdubs bestonden uit smaakvol gitaarwerk. Het resultaat was een krachtige demo, die Harrison zijn bandleden onder de neus moet hebben geduwd: Hier, zo wil ik dat het klinkt. George was een enorme perfectionist en toen hij het op 16 april voor elkaar kreeg dat The Beatles een nieuwe gezamenlijke opnamepoging zouden doen, maakte hij die ochtend nogmaals een demo van zijn compositie. 's Avonds namen The Beatles Old Brown Shoe op in vier takes. Uiteindelijk moest John Lennons slaggitaarspel sneuvelen om plaats te maken voor George op Hammond-orgel.

De single-release

Als een trein
Met het ritme en de feel kwam het uiteindelijk helemaal goed. Old Brown Shoe werd gekozen als de B-kant van de single-release van The Ballad of John and Yoko. Critici noemden het Harrison-nummer interessanter dan de A-zijde die volledig door John en Paul was ingespeeld en -gezongen. George speelde Old Brown Shoe vele jaren later nog eens live gedurende zijn tournee door Japan in 1991. Daar stond hij zij aan zij met Eric Clapton op het podium en koos hij volop voor de nummers die hij als Beatle schreef. Ik vond een mooie en goed in beeld gebrachte liveversie van Old Brown Shoe, die op 29 november 2002 gespeeld werd in de Royal Albert Hall. Het was precies een jaar na het overlijden van George. Een all star-band vertolkte tijdens dat herdenkinsconcert een mooie versie van Old Brown Shoe. Gary Brooker verzorgde de vocals. Een energieke versie, die loopt als een trein. Het kost even wat moeite, maar dan heb je ook wat. [filmpje]