Deze week zijn The Beatles 50 jaar en 7 maanden uit elkaar

Deze week is er in de media slechts beperkte aandacht voor het feit dat The Beatles 50 jaar geleden uit elkaar gingen. De focus ligt op ander nieuws. Terecht, vind ik. De wereld heeft wel wat anders aan z'n hoofd. Toch wilde ik de datum van 10 april 1970 hier niet helemaal onopgemerkt voorbij laten gaan. Het voelt bijzonder dat we ook die 'soort van' laatste Beatlesdatum nu 50 jaar achter ons hebben liggen.

8, 12 en 20 september waren cruciale data

Zelf heb ik niet zoveel met de datum van 10 april 1970. Wie de geschiedenis van The Beatles als band goed bestudeert, weet dat The Fab Four op die tiende april al zo'n beetje zeven maanden uit elkaar waren. Op 8 september 1969 vergaderden John, Paul en George nog over een opvolger voor het Abbey Road-album. Ze namen hun vergadering op voor Ringo, die in het ziekenhuis lag. Dankzij die tape, weten we dat de mannen nog serieus over een nieuw album spraken. Ook weten we dat ze het niet eens konden worden over de insteek van dat album. Op 12 september zou John Lennon tegen manager Allen Klein hebben gezegd dat hij The Beatles wilde verlaten. Klein vroeg hem die boodschap nog even vóór zich te houden. Opnieuw werd er vergaderd, op 20 september. Nu zonder George Harrison, die bij zijn ernstig zieke moeder in Liverpool was. Tijdens die vergadering sprak John de woorden 'I want a divorce' en wisten Paul en Ringo dat het menens was.

De vergeten uitspraak van Paul
Enkele weken later sprak Paul met een journalist van het Amerikaanse magazine Life, die hem bezocht op zijn Schotse boerderij. De insteek van dat interview was om geruchten te ontzenuwen over zijn vermeende dood. In dat gesprek zei Paul: "We make good music and we want to go on making good music. But the Beatle thing is over." Het tijdschrift lag op 7 november 1969 in de schappen, maar niemand schonk aandacht aan die ene zin van McCartney.

Te veel releases in een te korte periode

De periode tussen 20 september 1969 en 10 april 1970 laat zich kenmerken door complexe zakelijke meningsverschillen, het afronden van het Get Back/Let It Be-project als slepend hoofdpijndossier en vooral door vier muzikanten die hun gezamenlijke agenda loslieten en nieuwe muzikale wegen zoeken. Het zoeken van die nieuwe wegen zorgde in het prille voorjaar van 1970 voor problemen in de release-agenda. Op 26 februari was in Amerika het Beatles-compilatiealbum Hey Jude verschenen. Sentimental Journey, Ringo's eerste soloalbum, zou op 27 maart uitkomen. De release van het Let It Be-album stond gepland voor 28 april (dat werd 8 mei), het moment waarop ook de film in première zou gaan (dat werd 13 mei in New York City, 20 mei in Engeland). Ondertussen had Paul zelf met Apple-directeur Neil Aspinall, de afspraak gemaakt dat zijn soloalbum McCartney half april in de schappen moest liggen.

Paul zette Ringo de deur uit

Kortom: de chaos was compleet. Het werd er niet gezelliger op toen Lennon en Harrison contact zochten met Apple's partnerlabel EMI, met het verzoek het soloalbum van McCartney op te laten schuiven naar 4 juni. Het Beatlesalbum Let It Be moest en zou voorrang krijgen. Blijkbaar mocht Ringo's plaat wel gewoon verschijnen. Kenmerkend wellicht voor de twee kampen die zich binnen de (ontbonden) band hadden gevormd: John, George en Ringo tegen Paul. Het was Ringo, die eind maart bij Paul voor de deur stond. In de brief die hij namens John en George bezorgde, moest Paul lezen dat het wenselijk was zijn soloalbum op te schuiven naar juni. Paul reageerde furieus, zette Ringo de deur uit en ging op volle kracht vooruit met de voorbereidingen voor zijn album.

"Dear Paul, We thought a lot about yours and the Beatles LPs – and decided it’s stupid for Apple to put out two big albums within 7 days of each other (also there’s Ringo’s and Hey Jude) – so we sent a letter to EMI telling them to hold your release date til June 4th (there’s a big Apple-Capitol convention in Hawaii then). We thought you’d come round when you realized that the Beatles album was coming out on April 24th. We’re sorry it turned out like this – it’s nothing personal. 
Love John & George. Hare Krishna. A Mantra a Day Keeps MAYA! Away."

Paul says No

Op 9 april 1970 stuurde McCartney de Britse pers een vooraankondiging van zijn soloalbum. Hij voegde er een zelfgeschreven interview bij, waarin hij uitleg gaf over de totstandkoming van zijn plaat en zijn relatie met The Beatles. Tegen PR-man Derek Taylor verklaarde Paul dat hij het niet aan kon de pers te woord te staan, die hem vragen over het voortbestaan van The Beatles bleef stellen. Met zijn eigen verklaring nam McCartney de regie over zijn leven en maakte hij de weg vrij voor zijn eigen toekomst. Met onderstaande passage deed hij de pers een stevige voorzet om te berichten dat hij The Beatles zou hebben verlaten:

Q: "Is this album a rest away from the Beatles or the start of a solo career?"

PAUL: "Time will tell. Being a solo album means it's 'the start of a solo career...'
and not being done with the Beatles means it's just a rest. So it's both."

Q: "Is your break with the Beatles temporary or permanent,
due to personal differences or musical ones?"

PAUL: "Personal differences, business differences, musical differences,
but most of all because I have a better time with my family.
Temporary or permanent? I don't really know."

Q: "Do you foresee a time when Lennon-McCartney becomes an active
songwriting partnership again?"

PAUL: "No."

Lennon hield zijn mond en zag McCartney er met de boodschap vandoor gaan

Een frappant detail is dat Paul diezelfde dag de telefoon pakte om John te bellen en hem meedeelde dat hij diens voorbeeld (van september 1969) volgde en ook uit The Beatles stapte. Daarbij benoemde hij niet dat hij met een officieel statement richting de pers zou optrekken. Lennon, die op dat moment zijn Primal Scream Therapy onderging, reageerde met "Good, that makes two of us who have seen sense," las ik in het geweldige boek "You Never Give Me Your Money" (Peter Doggett). Wel was John not amused toen de kranten en journaals vanaf 10 april het nieuws brachten dat McCartney uit The Beatles was gestapt. Als zelfverklaarde leider van "zijn" band had Lennon immers maanden zijn mond gehouden. Nu trok McCartney ineens de aandacht naar zich toe. Er was geen weg meer terug, het stond nu zwart op wit.  

What's in a date? 

10 april 1970 blijft dus een bijzondere, maar ook discutabele datum in de Beatlesgeschiedenis. Nooit was er een officieel gezamenlijk statement van John, Paul, George en Ringo dat ze de band hadden ontbonden. Eén voor één gooiden ze de handdoek in de ring. Door een samenloop van omstandigheden kwam 10 april 1970 ineens in de canon van de muziekgeschiedenis. Het had net zo goed 20 september of 7 november 1969 kunnen zijn.

Verder lezen en luisteren:

Luisteren we over 100 jaar nog naar The Beatles?
Stijn Fens in Spraakmakers op Radio 1, 13 april 2020 (vanaf 00:12 minuten).

De Beatles 50 jaar uit elkaar: wat waren de beste soloprojecten?
Jan Cees ter Brugge (Fab4Cast) en Anne Hurenkamp in De Nieuws BV op Radio 1, 10 april 2020. Je kunt op het filmpje op bovenstaande website klikken (al lijkt het over iets anders te gaan) om het gesprek terug te kijken.

50 jaar na einde van The Beatles: je kunt niet alles op Yoko Ono afschuiven
Michiel Tjepkema (Fab4Cast) in gesprek met NU.nl, 10 april 2020.

The Beatles 50 jaar uit elkaar
Diederik Nomden bij Radio 1, Het Oog Op Morgen, 10 april 2020.

Podcast: Het McCartney-album
Wibo Dijksma, Michiel Tjepkema en Jan Cees ter Brugge voor Fab4Cast, 10 april 2020.
Over het eerste soloalbum van Paul McCartney waarvan de persverklaring de berichtgeving over het einde van The Beatles in beweging zette.

Het was de moeder aller scheidingen: The Beatles zijn 50 jaar uit elkaar

Stijn Fens in Trouw, 4 april 2020.

Paul McCartney stapt uit The Beatles

Interview voor Radio 1, dinsdag 10 april 2018.

Wanderlust: de bijzondere locaties waar Paul McCartney zijn albums opnam

Je hoort het wel vaker. Artiesten en bands reizen, op zoek naar inspiratie, af naar een ver of bijzonder oord om daar hun nieuwe album te schrijven en op te nemen. Schilders, schrijvers, musici....blijkbaar doet een 'change of scenery' wonderen voor het creatieve proces. De andere geuren en kleuren inspireren hen bij het maken van iets nieuws. Onlangs spraken Jan Cees, Michiel en Wibo in een uitzending van de Fab4Cast over de rusteloze aard van Paul McCartney. Daarmee zetten ze me aan het denken. Het klopt. Na het uiteengaan van The Beatles was Paul in de jaren '70 regelmatig op bijzondere locaties te vinden om zijn albums op te nemen. Daarmee sleepte hij zijn gezin de hele wereld over. Waar vinden we de McCartneys in die periode allemaal terug?

1973: Lagos, Nigeria

McCartney: gewoon thuis in Londen

Voor zijn eerste soloalbum, simpelweg McCartney getiteld, zocht Paul het juist heel dicht bij huis. Je zou kunnen zeggen dat hij aan de basis begon. In het diepste geheim werkte hij in zijn woning, om de hoek bij Abbey Road, met een eenvoudige viersporenrecorder aan zijn nieuwe album. Later gebruikte hij de Morgan Studio's, gelegen in Noordwest-Londen en de bekende EMI studio's aan Abbey Road om nog wat additionele opnamen te maken. Onder de schuilnaam Billy Martin, want hij wilde zijn soloproject zo lang mogelijk onder de radar houden.

Rond de jaarwisseling van '69/'70: thuis aan het werk

RAM: New York

De succesvolle opvolger, het inventieve en energieke RAM-album, werd voornamelijk in New York opgenomen. In oktober 1970 vlogen Paul en Linda en hun jonge dochters Heather en Mary naar The Big Apple. Daar nodigde McCartney een aantal studiomuzikanten in een schimmige loods uit om zogenaamd auditie te komen doen voor het inspelen van een jingle. Al snel kwamen Dave Spinozza (die later vervangen werd door Hugh McCracken) en drummer Denny Seiwell erachter dat ze mee zouden spelen op de nieuwe plaat van de ex-Beatle. 

New York: tijdens de sessies voor RAM

Band On The Run: op avontuur in Nigeria

Voor Wild Life en Red Rose Speedway koos Paul weer voor een aantal studio's in en rond zijn woonplaats Londen. Blijkbaar was de hang naar avontuur nog niet verdwenen, want in de zomer van 1973 voeg Paul een lijst op van alle EMI-studio's die er wereldwijd te vinden waren. Waar zullen we eens neerstrijken voor de nieuwe plaat, moet hij gedacht hebben. Zoekend in de lijst bleef zijn vinger steken bij Lagos in Nigeria. Dat klonk als een mooie exotische locatie die garant stond voor een ontspannen mix van opnemen en genieten van de mooie omgeving. Het pakte iets anders uit. Kort voor vertrek stapten twee van zijn toenmalige Wings-leden op en reisden Paul en Linda alleen af met Denny Laine, het bandlid dat de McCartneys gedurende de hele jaren '70 trouw zou blijven. De studio's bleken uiterst primitief en de omgeving niet al te veilig. Nigeria werd een spannend avontuur, maar de trip leverde wel één van de meest succesvolle albums uit Pauls carrière op: Band On The Run. In de [video] kun je meer zien over de totstandkoming van dat album:

Venus and Mars: van Nashville en Los Angeles naar New Orleans

Kort daarop woonden de McCartneys een tijdje in Nashville, op zoek naar nieuwe inspiratie. Deze periode zorgde voor een opmaat naar het volgende succesvolle album, Venus and Mars, dat in Londen, New Orleans en Los Angeles werd opgenomen. In deze periode was het McCartney gelukt zijn vriendschap met John Lennon weer nieuw leven in te blazen. Er zou zelfs sprake zijn van een muzikale reünie in New Orleans, maar zo ver kwam het net niet. In ieder geval inspireerde het verblijf in de VS Paul tot het maken van een gevarieerde en energieke plaat.

Op zoek naar inspiratie in Nashville

London Town: op een jacht in de Caraïben

Nadat Wings het album At The Speed Of Sound weer in de oude vertrouwde Abbey Road Studio's opnam, reisde de band in mei 1978 af naar de Virgin Islands om op een jacht (!) te werken aan het volgende album. Op de Fair Carol werd een geïmproviseerde opnamestudio ingericht. Ook hier ging het opnameproces niet van een leien dakje. Drummer Joe English en gitarist Jimmy McCulloch verlieten de band uiteindelijk. Ook moesten de sessies stilgelegd worden omdat Linda in alle rust moest kunnen bevallen van zoon James. In november maakten de McCartneys de plaat, met Denny Laine, in Londen af. Eind maart 1978 lag Londen Town (what's in a name) in de schappen. De plaat die eigenlijk Water Wings, zou hebben geheten. Maar tegen die tijd was Paul alweer klaar met zijn nautische avontuur. In deze [video] zien we Paul, jaren later, in gesprek met zijn dochter Mary. Daarbij komen hele leuke sfeerbeelden langs van de periode waarin het gezin op het jacht verbleef:

Back To The Egg: een middeleeuws kasteel in Kent

In september 1978 selecteerde Paul opnieuw een bijzondere locatie om op te gaan nemen. Na wat voobereidend werk in Schotland werd de mobiele EMI-apparatuur neergezet in Lympne Castle in Kent. Het kasteel, waarvan de oudste bebouwing uit de 11e eeuw dateert, werd het decor voor de plaat Back To The Egg. Met drummer Steve Holley en extra gitarist Laurence Juber in de gelederen, zag het laatste Wings-album het levenslicht. Aanvullende opnamen werden in Londen gemaakt. Wie het leuk vindt om te horen hoe deze plaat tot stand kwam, kan hier genieten van deel 1 en deel 2 van dat McCartney-avontuur.

Paul in 1978 bij Lympne Castle

Einde aan een idylle

Gedurende zijn carrière zou Paul vaker gebruik maken van bijzondere opnamelocaties, waaronder de AIR Studio's die producer George Martin op het tropische eiland Montserrat bouwde. Een plek waar ook The Police, The Rolling Stones, Dire Straits en Duran Duran neerstreken om muziek op te nemen. Helaas maakte orkaan Hugo in 1989 een einde aan die idylle. Het was ongetwijfeld de mooiste plek waar Paul ooit opnam. Vreemd genoeg horen we de exotische sferen niet terug op de albums Tug of War en Pipes of Peace die daar grotendeels werden vastgelegd. Het één heeft dan blijkbaar niet altijd iets met het ander te maken. Mijn vraag aan jullie: op welke McCartney-nummers horen of voelen jullie de sfeer van de plek waar ze opgenomen zijn?

Hoe Paul McCartney het wonderschone Junk uiteindelijk zelf op de plaat zette

Als ik ooit een Top 10 zou moeten samenstellen van mijn allermooiste McCartney-liedjes, dan..... zou ik in de eerste plaats gek worden. Net zo gek als jullie werden toen ik een tijd geleden vroeg om een keuze te maken uit 15 van de 30 nummers van The White Album. Iets dat ik nooit meer zal doen. Net zo goed als dat ik mezelf niet zou kunnen opleggen die McCartney-Top 10 samen te stellen. Je komt er niet uit. De man heeft te veel moois gemaakt.

Ik voel al-tijd de emotie

Toch is er één liedje waarvan ik zéker weet dat het er in zou staan. En dat is het nummer dat ik deze week graag eens centraal wil stellen: Junk. Ook om van jullie te horen of je het met me eens bent dat dit tot "het bijzonderste" hoort dat Paul McCartney ooit schreef. Ik heb een ontzettende zwak voor dit fijne kleine liedje. Het is melodieus, met een prachtige tegenmelodie. Iets waar McCartney altijd heel sterk in is. Hebben we het hier dan over contrapunt? Daar hebben anderen meer verstand van dan ik. Maar wanneer Paul dat ene stukje begint begint te neuriën en daarbij de melodie omhoog stuurt, voel ik altijd een emotie opkomen. Elke keer weer. Herkent iemand dat?

Waarom bleef Junk zo lang liggen?

Wat me intrigeert aan Junk is dat dit pareltje zo lang op de plank heeft gelegen voordat het uitgebracht werd. Paul schreef het al begin 1968 in India, tijdens de retraite met The Beatles in Rishikesh. Het was één van de vele "gitaarliedjes" die daar het levenslicht zagen. De groep beschikte in het meditatiekamp van de Maharishi niet over veel instrumenten. John, George en Paul konden slechts een akoestische gitaar meenemen op hun lange reis. Dus werden er vanzelfsprekend veel akoestische-gitaar-liedjes gecomponeerd. Wat hadden we daar graag naast de Fab Four gezeten, bij het kampvuur.

John en Paul in India

Junk haalde The White Album en Let It Be niet

Toen de groep teruggekeerd was uit India en in mei 1968 bijeen kwam in George Harrisons bungalow in Esher om demo's te maken voor wat The White Album zou worden, had Paul het nummer Junk paraat om op te nemen. En dat is ook wat er gebeurde. Net als menig ander liedje uit die Esher-sessie, haalde dit wonderschone liedje het album niet. Je vraagt je altijd af hoe zoiets werkt. Hoe kan het dat nummers als Rocky Raccoon en Bungalow Bill (beide heel prima, maar niet wereldschokkend goed) op het album kwamen en dat Junk bleef liggen? Wellicht had het meer tijd nodig om te rijpen. Tijdens de Get Back-sessies in de winter van 1969, waaruit uiteindelijk het album Let It Be werd samengesteld, dook Junk ineens weer kort op. De melodie zat nog steeds in McCartneys hoofd. Toch paste het denk ik niet bij het karakter van de liedjes die tijdens die sessies gespeeld werden. Opnieuw verdween Junk dus naar de achtergrond.

Junk werd ook nog Singalong Junk
Rond de jaarwisseling van 1969/1970 was Paul er klaar voor om Junk op te nemen. Alleen. De droom van The Beatles was uiteen gespat en Paul werkte in zijn eentje aan een solo-album. Dat deed hij zowel in zijn Londense huis als onder een schuilnaam in de Abbey Road Studio's. Daar kreeg Junk eindelijk de aandacht die het nummer verdiende. Van één van de takes maakte Paul ook nog het instrumentale Singalong Junk, dat op hetzelfde titelloze album verscheen. Aan die versie voegde Paul piano en strijkers uit een mellotron toe.

Paul McCartney in zijn thuisstudio aan Cavendish Avenue, Londen

MTV Unplugged
Voor zijn mooie livesessie voor MTV's befaamde Unplugged in 1991 haalde Paul Singalong Junk van stal [filmpje]. De uitvoering paste perfect in de kleine akoestische setting van dat optreden. De gezongen versie speelde hij pas in 2006 voor het eerst live in de Royal Albert Hall.

Menigeen maakte zijn eigen Junk
Junk inspireerde menig artiest. Jeff Lynne, John Denver, Cilla Black, Sandie Shaw, Elvis Costello...allemaal namen ze coverversies op van dit fijne kleine liedje. Wie rondstruint over het internet, ontdekt natuurlijk ook veel onbekende muzikanten die er hun eigen liefdevolle invulling aan gaven. Zo vond ik de deze sympathieke versie van twee jongens: [video]

Geschikt voor een mooie solo-voorstelling
Ik heb altijd nog de hoop dat McCartney, wanneer hij stopt met zijn grote concerten, overgaat op kleine akoestische optredens. Of dat Bertolf met Her Majesty nog eens een voorstelling maakt rond McCartney als componist. Wat mij betreft mag Junk dan, in beide gevallen, niet op de setlist ontbreken. [filmpje]

Motor cars, handle bars,

Bicycles for two.

Broken hearted jubilee.

Parachutes, army boots,

Sleeping bags for two.

Sentimental jamboree.

Buy! buy!

Says the sign in the shop window.

Why? why?

Says the junk in the yard.

Da da ya da da da,

Da da da,

Da da ya da da,

Da da da da da da da.

Candlesticks, building bricks,

Something old and new.

Memories for you and me.

Buy! buy!

Says the sign in the shop window.

Why? why?

Says the junk in the yard.

Every Night: de diamant die door Paul McCartney steeds verder geslepen werd

Paul McCartney mag van de vier Beatles toch echt wel de beste songsmid genoemd worden. Lennon en Harrison schreven als Beatle en in hun solocarrière adembenemende nummers. Krachtig, ontroerend, oprecht. Toch is het Paul die liedjes met een kop en een staart kon én kan schrijven. Hij blijft de man van de sterke melodieën, de handige 'haakjes' die in je hoofd blijven hangen. Liedjes waar je een strik om doet, met de woorden niets meer aan doen. McCartney, de man die ontzettend veel hits maar tegelijkertijd ook heel veel relatief onbekend gebleven pareltjes schreef. Eén van die pareltjes neurie ik heel vaak. Daarom wil ik het er graag eens over hebben. Ik weet zeker dat veel McCartney-fans er een speciaal plekje in hun hart voor hebben: Every Night. Ja mooi, hoor ik je al denken. Ken je het niet, lees en luister dan ook even mee.

The Beatles waren nauwelijks geïnteresseerd

In januari 1969 introduceerde Paul een nieuw nummer tijdens de Get Back-sessies die The Beatles hielden. Uiteindelijk kwamen uit die sessies het album en de film Let it Be voort. Paul had een mooi, klein gitaarnummer geschreven, getiteld Every Night. Hij wilde het graag met The Beatles opnemen. Helemaal af was het nog niet. Luister even mee naar hoe de oerversie klonk. En...laat je vooral niet afschrikken, want het klonk in dit stadium nog echt nergens naar. The Beatles waren dan ook nauwelijks geïnteresseerd. Er werd wat meegepingeld, misschien wel uit beleefdheid. Op 21 en 24 januari experimenteerden The Fab 4 wat met Every Night. Daar bleef het bij. [filmpje] 

Macca ging een maand naar Griekenland

Op 16 mei van dat jaar vlogen Paul en Linda McCartney voor een vakantie naar het eiland Corfu. Het stel verbleef een maand in de Griekse zon en nam even afstand van de steeds complexer wordende verhoudingen binnen The Beatles. Paul zal ongetwijfeld zijn akoestische gitaar mee hebben genomen, want tijdens die vakantie sleutelde hij verder aan Every Night. Toch bleef het nummer verder voorlopig op de plank liggen. Die zomer werkten The Beatles aan hun laatste album, Abbey Road, dat op 26 september 1969 verscheen. Zoals velen weten, kwam de elpee Let it Be daarna nog uit, maar die opnames dateerden al van begin '69. Toen John Lennon in september zei dat hij wel wilde kappen met The Beatles, sloeg die mededeling bij Paul McCartney echt in als een bom. Paul was verward, verdrietig en werd ook behoorlijk depressief. Hij vertrok met Linda en dochters Heather en de pasgeboren Mary naar zijn boerderij in Campbelltown in Schotland. Het was Linda die hem elke ochtend aanspoorde uit bed te komen, te stoppen met de grote hoeveelheden drank die hij was gaan innemen en vooral verder te gaan met zijn leven. 

De McCartneys in Schotland, najaar 1969

Paul boekte de Abbey Road-studio's onder een schuilnaam

Het allerbeste medicijn bleek: liedjes schrijven en opnemen. En dat deed Paul, maar wel op zijn eigen manier. Het gezin keerde vlak voor Kerst terug naar de woning in St. John's Wood, om de hoek bij de EMI-studio's aan Abbey Road in Londen. Paul liet een Studer 4 sporen-recorder bij hem thuis installeren en begon in zijn eentje te schaven aan allerlei liedjes die hij, compleet en incompleet, nog rond had slingeren. Daar was ineens weer dat fijne kleine liedje Every Night. In februari nam Paul de opnames mee naar een kleine studio in Noord-Londen, waar hij de vier sporen overzette op acht sporen en verder ging met opnemen. Later die maand zette hij de sessies, onder de schuilnaam Billy Martin, voort in de Abbey Road studio's. Dat was de plek waar op 22 februari Every Night op de band werd gezet. Paul speelde zelf alle instrumenten.

Pauls soloplaat was een enorm contrast met het rijke geluid van het Abbey Road-album

In april 1970 verscheen Pauls eerste echte solo-album, simpel McCartney genaamd. De eenvoud van de naam dekte de lading van de plaat, die ook rechttoe-rechtaan klonk. Een eerlijke, eenvoudige elpee waarmee Paul terug ging naar de basis. De sound vormde een contrast met het rijke geluid van het album Abbey Road, waarvan de opnames inmiddels ruim een half jaar achter Paul lagen. Every Night, uitgevoerd door 'eenmansorkest McCartney' klonk inmiddels als volgt: [filmpje]

Een mooie kleine song, waarin de smaakvolle akoestische gitaarpartijen opvallen, evenals de mooie akkoordenwendingen, in het bijzonder bij de zinnen:

                                                            A      F#m                 Bm

Every night I want to play out

                                                  F#7                           B     A    G#m  F#m    E

And every night I want to do -  oo  -  oo  -  oo  -  oo

Ze geven je echt het gevoel dat je van een mineur-feel naar majeur gaat en dat gebeurt feitelijk ook. Het is een wendig waarbij je de oren (onbewust) even spitst. Het aflopende "oo - oo" stukje is natuurlijk goed in het gehoor liggend. Typisch McCartney. Op dit punt zou je er al een strikje omheen willen doen. Klaar.

Paul, thuis in zijn eentje aan het werk, met de opnames van zijn soloalbum

Als een goede wijn die verder moet rijpen

Interessant genoeg evolueert Every Night nog verder. Je zou het kunnen vergelijken met een goede wijn die verder rijpt. Er ontstaat meer balans en diepte. Hoe ging dat in zijn werk bij Every Night? Paul herontdekte het nummer weer aan het eind van jaren '70. In november-december 1979 ging hij met zijn laatste line up van Wings op toernee door Engeland om het album Back To The Egg te promoten. En ineens stond Every Night weer op de setlist. Paul speelde het nummer in een iets lager tempo, waardoor het rust kreeg in het geneuriede stukje dat steeds als thema terugkeert. Ook horen we in deze versie voorzichtig al wat nieuwe achtergrondvocalen, gezongen door zijn bandleden. De energie is compleet anders dan die van de versie op het album McCartney, mede door het gitaarspel van sologitarist Laurence Juber. Een virtuoos, maar niet iemand die per se de feel van dit eenvoudige nummer aanvoelde.

Wings anno 1979: Laurence Juber, Steve Holley, Linda en Paul McCartney, Denny Laine

Every Night paste prima in het MTV Unplugged-concept

We maken een sprong in de tijd. In 1989 ontstond ineens de unplugged-rage. Muziekzender MTV nodigde artiesten uit hun hits met volledig akoestische instrumenten te komen spelen. McCartney gaf op 25 januari 1991 acte de présence met zijn huidige band. Materiaal genoeg. Paul speelde een mooie set, bestaand uit oude rockers en standards die hem als kind beïnvloedden, Beatlesnummers én liedjes uit het begin van zijn solocarrière. Bekijk en beluister hier het hele concert. Het is zeer de moeite waard. Van zijn album McCartney speelde hij maarliefst drie nummers, waaronder Every Night. Een leuk detail is dat de sessie op de kop af 22 jaar later plaatsvond dan het moment waarop Paul Every Night aan The Beatles voorspeelde. Hier komen we wat mij betreft op het punt dat het nummer áf is: een nog iets rustiger tempo, de volledig akoestische sound, verder uitgewerkte achtergrondzang, een promintere plek voor de piano. Die piano accentueert bovendien in het geneuriede stukje de overgang van het E- naar het A-akkoord door van de b naar de c naar de cis te klimmen. Steeds een halfje omhoog. Samen met de meerstemmige zang klinkt dat heerlijk, naar mijn smaak. Nog mooier wordt het wanneer Paul en band een stukje acapella inbouwen. Het nummer is nu helemaal af. Niets meer aan doen! [filmpje]

Een geliefd nummer om te coveren
In de loop der jaren hebben heel wat artiesten Every Night gecoverd. Richie Havens nam het in 1980 op voor zijn album Connections. Jamie Cullum leverde in 2014 het nummer aan voor het tribute-album The Art of McCartney. Ik ontdekte ook een hele degelijke coverversie van de Nederlandse singer-songwriter en Beatleskenner Yorick van Norden. Geniet even mee: [filmpje]

Paul McCartney speelde Every Night nog tijdens vele concerten van zijn tournees in het nieuwe millenium. Het nummer stond regelmatig op de setlist. Zo speelde Paul het in 2003, 2004 en 2012 live, in grote stadions. Nooit was het echter zo mooi en intiem als in de MTV-studio's in januari 1991.