Blackbird, Bluebird en de andere vogels van Paul McCartney

Misschien zijn vogels wel de meest bezongen diersoort in de popmuziek, dacht ik, toen ik deze week weer eens aandachtig luisterde naar Paul McCartneys Bluebird. Altijd al een pareltje gevonden, behalve dat tenenkrommende valsige gitaarloopje, vlák voor het laatste refrein. Paul schreef verschillende liedjes, waarin hij een vogel centraal zette. Vaak figuurlijk, als symbool voor iets groters. En hij was niet de enige. In de populaire muziek barst het van de vogels. Van Bobby Days Rockin' Robin (1958) tot ABBA's Eagle (1978) en van Anne Murray's Snowbird (1969) tot Anouks Birds (2013). Om maar te zwijgen van De Vogeltjesdans (oorspronkelijk geschreven in 1957) en Paloma Blanca (1975).

De vogels van Paul McCartney
Maar hoe zit het met de vogels van McCartney? En kan ik ze, toepasselijk, allemaal spotten in zijn repertoire? Daarbij kijk ik naar liedjes die in de titel een verwijzing naar een vogel hebben. 

Blackbird (1968)
Pauls bekendste. Geschreven voor The White Double Album, muzikaal geïnspireerd op Bach's Bourée in E-mineur, tekstueel op het gezang van een merel in Rishikesh, maar vooral op de rassenscheiding en de burgerrechtenbeweging in het Amerika van de jaren '60. 

The Great Cock and Seagull Race (1971)
Een ongecompliceerd bluesrock-stampertje, verschenen op de Wild Life Archive Collection. Het instrumentaaltje werd opgenomen op 23 februari 1971 tijdens de sessies voor RAM in New York City. Het nummer was bedoeld als B-kantje voor Hi Hi Hi, maar werd op die plek vervangen door C Moon.

Single Pigeon (1973)
Een favorietje, toch wel. Eén van de vele, kleine liedjes die McCartney gedurende zijn carrière haast achteloos uit z'n mouw weet te schudden. Hier lijkt McCartney vooral overdrachtelijk te schrijven; niet over een duif, meer over een manspersoon. Het nummer kwam terecht op het album Red Rose Speedway.

Bluebird (1973)
Ik schreef het al: alleen dat valse tweestemmige gitaarloopje vind ik tenenkrommend. Verder is Bluebird wonderschoon. En live, op het album Wings Over America, waren de gitaren beter gestemd. Maar Bluebird is pracht. Zeker met de steeds verder uitbreidende samenzang in de refreinen. Paul had het nummer al een tijdje in z'n hoofd, voordat hij het officieel opnam voor het Band On The Run-album. Niet in Nigeria, zoals de meeste nummers, maar in de AIR Studios in Londen, eind 1973.

Morse Moose And The Grey Goose (1978)
Qua absurdisme had Morse Moose And The Grey Goose niet misstaan op het RAM-album, maar het kwam terecht op London Town. We horen hoe de experimentele McCartney een imaginaire conversatie vormgeeft: tussen een gevechtsvliegtuig (Grey Goose) en een onderzeeër (Morse Moose). De morseseinen zijn de drijvende kracht in het arrangement. Ik ben er altijd verzot op geweest.

On The Wings Of A Nightingale (1984)
Met 'Nightingale' schreef Paul een klassieker voor zijn grote jeugdhelden The Everly Brothers, geheel in hun stijl. Het leverde Phil en Don tijdens hun comeback in de jaren 80 hun meest populaire nummer sinds 1970 op. In Engeland en Amerika een 'middenmoter' qua notering in de hitlijsten, maar in Nederland een nummer 3. Ongelofelijk aanstekelijk.

Jenny Wren (2005)
Deze mooie gitaarballad past met gemak in het rijtje Blackbird, Mother Nature's Son en Calico Skies. Paul bedacht Jenny Wren, terwijl hij in Los Angeles buiten gitaar zat te spelen. Het nummer kwam terecht op Chaos And Creation In The Backyard. Pas daarna werd hij er op gewezen dat Jenny Wren een personage is uit de boeken van Charles Dickens. Een auteur van wie McCartney enorm hield. Maar het gebeurde onbewust, of in zijn onderbewustzijn misshien. Net als bij Eleanor Rigby.

Two Magpies (2008)
Ook de ekster kreeg een plek in het repertoire van McCartney. Hij speelde alle instrumenten zelf, op dit jazzy liedje, dat terechtkwam op het album Electric Arguments. Charmant, maar ook niet meer dan dat.

Songbird In A Cage (circa 2011)
Net als 'Nightingale' gaf Paul dit nummer weg. Deze keer aan de Engels-Franse actrice en singer-songwriter Charlotte Gainsbourg. Zij vroeg Paul in 2016 of hij een bijdrage wilde leveren aan haar nieuwe album. Paul had dit nummer nog liggen, maar kwam zelfs naar de sessies om Charlotte te helpen. Songbird In A Cage verscheen een jaar later op het album Rest.

Long Tailed Winter Bird & Winter Bird / When Winter Comes (2020)
De expressieve opener van het album McCartney III dat Paul opnam in coronatijd. Samen met het aanstelijke Winter Bird/When Winter Comes vormt het nummer 'de bookends' van het album. Ook hier een jammende en improviserende McCartney. Het sluitstuk, When Winter Comes (dat al langer op de plank lag) is één van de mooiste melodieën (en 'earwurms') die Paul ooit schreef. 

Een kijkje in de Sunset Sound Studios in Hollywood, waar Ringo, George en John samen opnamen

Het is deze week 52 jaar geleden...maandag 5 maart 1973: als Ringo Starr de Sunset Sound Recording Studios in Hollywood binnenloopt, realiseert hij zich misschien nog niet dat hij toch een beetje geschiedenis gaat schrijven. Want voor zijn derde solo-album Ringo weet hij alle drie zijn ex-bandleden te strikken om hem een handje te helpen. Het zegt alles over het respect dat Ringo van de overige ex-Beatles had, en misschien ook wel iets over de periode waarin de gemoederen na het uiteenvallen van de band wat tot rust gekomen waren.

Aanbellen bij een groot hek
Afgelopen zomer waren Wibo Dijksma en ik ook te vinden in het complex van die Sunset Sound Studios aan 6650, Sunset Boulevard in Hollywood. Dat was om een thema-aflevering op te nemen over Janis Joplins album Pearl. Het is overigens niet zo dat je er zomaat naar binnen kunt. We waren er op afspraak en moesten aanbellen bij een groot hek dat het hele complex inmiddels af moet schermen tegen mensen die de laatste jaren voor veel overlast zorgen, op de straten van Hollywood. Ik stel me voor dat de parkeerplaats en de deuren van Sunset Sound begin jaren '70 wel wat toegankelijker waren. Voor Janis, maar dus ook voor Ringo en zijn maten.

George wandelt binnen
Ringo begint de sessies voor zijn album op 5 maart 1973 en laat z'n muzikale netwerk weten waar 'ie is en dat iedereen welkom is om een bijdrage te komen leveren. Dat bericht zorgt ervoor dat George Harrison al een paar dagen later, op 10 maart de studio's binnenwandelt om te kijken hoe het Ringo vergaat. George is onder de indruk van hoe de sessies verlopen. Want ook artiesten als Marc Bolan, Billy Preston, Klaus Voormann, vier leden van The Band, Nicky Hopkins, Jim Keltner en Harry Nilsson lopen in en uit om Ringo bij te staan. Op 12 maart is George opnieuw present om te helpen met achtergrondkoortjes bij Photograph, het nummer dat hij eerder met Ringo had geschreven.

Sam Cooke en Linda Rondstad
Wanneer Wibo en ik juli vorig jaar in dezelfde ruimte staan, zien we een studio waar sinds de jaren 70 vrijwel niets veranderd kan zijn. De studio ademt 'sixties en seventies' met veel hout, bruine panelen en zo'n onverwoestbare linoleumvloer, waar je de illustere voetstappen van onze voetgangers haast nog op ziet staan. De studio's dateren trouwens van 1958. Aanvankelijk wordt er veel audio opgenomen voor vroege Disney-films als Mary Poppins en 101 Dalmatians. Walt Disney's 'director of recording', een man genaamd Tutti Camarata zwaait er de eerste jaren de scepter. Daarna wordt Sunset Sound een plek waar zich steeds meer coryfeeën uit de muziekindustrie melden. Van Sam Cooke tot Elton John (die er een week vóór ons nog was) en van Linda Rondstadt tot Janis Joplin. Maar ook Michael Jackson, Prince, Earth Wind & Fire en de Rolling Stones nemen er graag op.

John sluit aan
Als we teruggaan naar de sessies van Ringo, dan breidt het aantal aanwezige ex-Beatles zich al snel uit van twee naar drie. Want een dag later, op 13 maart 1973 haakt ook John Lennon aan. Die is, net als George 'in town' voor zakelijke besprekingen met Capitol Records. Dus kan er ook wel even opgenomen worden. In een duizelingwekkend korte sessie van 18 minuten nemen Ringo, George en John met de overige aanwezige muzikanten tien takes op van het nummer I'm The Greatest. Een nummer dat John voor Ringo schrijft. Een nummer dat Ringo op het lijf geschreven is, maar waarvan we inmiddels ook de Lennon-versie kennen.

De vleugel van I'm The Greatest
In studio 3 van Sunset Sound treffen Wibo en ik de vleugel die er sinds het begin van het bestaan van het studiocomplex staat. Het is vermoedelijk de vleugel waar John achter zit, tijdens die sessie van 13 maart 1973. Terwijl ik toekijk, neemt Wibo plaats op de kruk en legt hij zijn handen op de toetsen om I'm The Greatest te spelen. Hoe dat klinkt, op precies hetzelfde instrument, kun je horen in de podcastaflevering die we maakten over de voetsporen van The Beatles in Los Angeles. Hoe vat je zo'n moment samen? Historische muzieksensatie. Zoiets!

Speculaties over een reünie
Nog even terug naar maart 1973, als de drie ex-Beatles bij het studiocomplex worden gesignaleerd. Natuurlijk zorgt het voor de nodige onrust over een Beatlesreünie, waarbij Klaus Voormann de rol van Paul zou overnemen. De redactie van het Britse magazine Melody Maker speculeert erover in hun editie van 17 maart. Ondertussen zit John alweer in New York en is Ringo nog een dag of tien op de studiovloer te vinden. En Paul? Die levert zijn bijdrage aan het album een kleine maand later, op 16 april met Six O'Clock, in de Londense Apple Studios. McCartney mocht namelijk de VS niet in, vanwege gedoe met drugsbezit. Je vraagt je bijna af wat er anders gebeurd zou zijn, die 16e maart 1973. Vier Beatles op één studiovloer? Het had zomaar gekund.

Hoe Paul McCartney in 1968 anoniem terugkeerde naar Liverpool om Kerstmis te vieren

Het is algemeen bekend dat Paul McCartney de Beatle was die de sterkste band had met zijn geboorteplaats Liverpool en de familieleden die er nog woonden. Zelfs nu is Paul nog regelmatig in Liverpool te vinden, bijvoorbeeld als het gaat om bijeenkomsten in LIPA: het Liverpool Institute of Performing Arts, waaraan hij al jaren verbonden is. Maar ook tijdens zijn jaren als Beatle wist Paul vaak de weg terug te vinden naar de plek waar zijn roots lagen. Bijvoorbeeld in december 1968, om samen met zijn kersverse verloofde de feestdagen door te brengen bij zijn familie. We zetten de klok terug naar december 1968...

New York en Portugal
In het najaar van 1968 krijgt Pauls relatie met de Amerikaanse fotografe Linda Eastman steeds meer vorm. Na bezoekjes over en weer, tussen Londen en New York én zelfs aan Pauls boerderij in Schotland, zoekt het stel in december de zon op in Portugal. Samen met Linda's jonge dochter Heather. Daar vraagt Paul Linda ten huwelijk. Dan volgt er een familiebezoek aan Liverpool, om samen met de familie McCartney Kerstmis te vieren. 

Paul en vader Jim

Rembrandt
Inmiddels is Pauls vader Jim McCartney verhuisd naar een comfortabelere woning aan Baskeryville Road, in het chique Heswall, aan de overzijde van de Mersey. Hij woont er met zijn nieuwe vrouw Angie en stiefdochter Ruth. Paul heeft het huis in 1964, na de succesvolle Amerikaanse avonturen van The Beatles, voor zijn vader gekocht. De nieuwe woning van Jim en zijn gezin, 'Rembrandt' genaamd, is een plek waar Paul met zijn eigen jonge gezin iets anoniemer langs kan komen, ver buiten het centrum van Liverpool, ver buiten het zicht van de pers. En dat is precies wat hij tijdens de kerstdagen van 1968 doet.

Kerst bij Auntie Jin
Het is tijd voor ontspanning, nu The Beatles' White Album eind november is verschenen. En terwijl John en George de pers halen met hun soloreleases (Two Virgins, Wonderwall Music) en er op de burelen van Apple een doldwaze kerstreceptie plaatsvindt, vertrekt Paul naar het noorden, om zijn vader, ooms en tantes te treffen aan het kerstdiner. De festiviteiten vinden plaats in het grootste huis van de familie McCartney, de plek waar alle feestjes altijd plaatsvinden: bij Auntie Jin en Uncle Harry, aan 147 Dinas Lane. Dat is ook waar Paul een aantal jaren eerder zijn 21ste verjaardag viert, die door John Lennon in chaos ontaardt. Maar deze kerstdagen is alles anders. De familie ontmoet elkaar bij de kerstdis, er zijn gesprekken en er wordt, volgens familietraditie, samen gezongen.

Paul met Auntie Jin en Uncle Harry

Een foto als bewijs
Dat zingen vindt die dagen ook plaats op straat, als Liverpudlian Neil Harrison (geen familie) met een groepje vrienden door Heswall loopt. Ze gaan van deur tot deur om traditionele Christmas carols ten gehore te brengen. Als ze aankloppen bij 'Rembrandt', stapt Paul naar buiten met een gitaar om zijn nek. Na het zingen van wat kerstliedjes, vraagt Paul of de zangers even binnen willen komen om op te warmen. Daar gaat het feestje verder, met liedjes van het pas verschenen Beatlesalbum: Rocky Raccoon en Mother Nature's Son. Paul leert Neil zelfs hoe hij Blackbird kan spelen. De laagdrempelige McCartney, die het liefst tussen 'zijn' mensen is...prachtig vind ik het. Lang werd Neil Harrison niet geloofd, als hij vertelde over zijn avonturen met Paul. Totdat de prachtige foto opdook, die Linda maakte.

Fijne kerstdagen en een hele mooie jaarwisseling, lieve trouwe lezers!

BeatlesTalk is terug vanaf 1 februari 2025.

Hoe de Futurama-gitaar van George Harrison deze week weer opdook

Een gitaar met een verhaal: zo kun je de Futurama van George Harrison zeker noemen. Deze week ging het instrument, dat George in 1959 in Liverpool kocht, voor 1,27 miljoen dollar onder de hamer bij Julien's Auctions in Los Angeles. Waarom schafte George destijds juist déze gitaar aan en hoe raakte hij hem ook weer kwijt? Tijd om eens in het verhaal te duiken van de Futurama van George Harrison. 

Schatkamer
Het is vrijdag 20 november 1959 als de zestienjarige George Harrison en de zeventienjarige Paul McCartney in Liverpool de winkeldeur van Frank Hessy's Music Shop open duwen. Hessy's, gelegen op de hoek van Whitechapel en Stanley Street, is een schatkamer waar veel jongeren zich dagelijks vergapen aan prachtige nieuwe instrumenten. Instrumenten die hun budget meestal te boven gaan. Maar wie wil er nu geen elektrische gitaar, om net zo beroemd te worden als Buddy Holly? Die bespeelt een Fender Stratocaster, een gitaar die in het Engeland van 1959 bijna niet te bemachtigen is, vanwege een op dat moment geldend importverbod van Amerikaanse instrumenten. George zegt daar in een interview over:

"If I'd had my way, the Strat would have been my first guitar. I'd seen Buddy Holly's strat...on the Chirpin' Crickets album cover, and tried to find one. But in Liverpool in those days the only thing I could find resembling a Strat was a Futurama. It was very difficult to play, the strings were about half-an-inch off the fingerboard. But nevertheless it did look kind of futuristic."

Knal
Dus als je geen Stratocaster kunt bemachtigen, moet je  op zoek naar 'the next best thing'. En dat is precies het plan van de jonge George. Als hij in de winkel samen met zijn vriend voor de wand met gitaren staat, ziet hij hoe Paul een Futurama uit het rek pakt. Het is een elektrische solid body-gitaar, met een ontwerp dat aardige gelijkenissen vertoont met de felbegeerde Fender Stratocaster die Buddy Holly vasthoudt op de cover van zijn Chirpin' Crickets-album. Terwijl George toekijkt, plugt Paul de Futurama voortvarend in één van de versterkers die klaarstaan om gitaren uit te proberen. Maar omdat de drie switches op de Futurama 'uit' staan, komt er geen geluid uit de versterker. Dus draait Paul het volume van de box nog maar eens goed omhoog. Dan reikt George naar één van de switches op de gitaar, waarna de jongens het instrument met een enorme 'knal' inwijden. 

Op aanbetaling
Los van die knal uit de versterker (zou het ding de actie van Harrison en McCartney overleefd hebben?) vindt George dat de Futurama goed klinkt: "It had a great sound though, and a really good way of switching in the three pick ups and all the combinations." En dus vraagt de minderjarige George aan zijn moeder of zij een handtekening wil zetten op de hire-purchase agreement, waarmee hij het instrument op aanbetaling meekrijgt. Of, zoals George het later noemt: "One pound down, and the rest when they catch you." 

Ook Tony Sheridan bespeelt een Futurama
De Futurama die George mee naar huis neemt, is van Tsjechische (Tsjecho-Slowaakse) makelij en vindt vanaf 1958 via importeur Selma zijn weg naar muziekwinkels in Groot-Brittannië. De importeur speelt in op het gebrek aan Amerikaanse instrumenten en bedenkt een moderne, tot de verbeelding sprekende naam voor het instrument: de Futurama. Met zo'n gitaar ben je klaar voor de toekomst. Daarmee is de Futurama één van de weinige solid body-gitaren die in Engeland beschikbaar zijn. En ook Tony Sheridan schaft er eentje aan. Hij is met zijn Futurama op televisie te zien, in het programma Oh Boy!

Gretsch Duo Jet
Uiteindelijk zal George de Futurama intensief bespelen. Hij doet er 324 optredens mee, onder andere in The Cavern, in Hamburg en daarbij ook tijdens het begeleiden van Tony Sheridan. In juli 1961, nadat The Beatles zijn teruggekeerd van hun tweede Hamburg-avontuur, heeft George de financiële middelen om zijn Futurama te vervangen door zijn iconische zwarte Gretsch Duo Jet. En daarmee verdwijnt de Futurama naar de achtergrond.

Wedstrijd
Totdat....het magazine Beat Instrumental in oktober 1964 een wedstrijd uitschrijft, waarbij de winnaar er vandoor mag met Georges Futurama. Wat moeten lezers daarvoor doen? Een kaartje sturen, met de belangrijkste redenen waarom zij een gitaar zouden kopen. Zouden ze vooral letten op het ontwerp, op de klank of juist op de prijs? Een maand later kondigt het magazine aan dat ene A.J. Thompson uit Seaford (East-Sussex) de gelukkige winnaar van de Futurama is. Het instrument is dan inmiddels door George overgedragen aan redacteur Sean O'Mahony. George verklaart daarbij: "I hope that whoever wins has as much fun with it as I did. It’s a great guitar.” Maar als redacteur O'Mahony de winnaar vraagt of hij eigenlijk gitaar speelt, blijkt het antwoord: 'nee' te zijn. A.J. Thompson ontvangt liever een geldbedrag, O'Mahony houdt de gitaar zelf.  

The Beatles Story
Wat er in de tussenliggende jaren gebeurt, is mij niet duidelijk geworden. Wel dat de gitaar in oktober 2024 geëxposeerd wordt in museum The Beatles Story in Liverpool, als opmaat naar de grote veiling. Daar kon iedereen afgelopen maand nog even goed kijken naar het instrument dat twee jonge jongens met een grote rock 'n' roll-droom bewonderend vasthielden, op die ene vrijdag in november 1959 in een muziekwinkel in Liverpool. The rest is history...

Deze week 50 jaar geleden: over de laatste chaotische studio-opname van John Lennon en Paul McCartney uit maart 1974

Deze week is het vijftig jaar geleden dat John Lennon en Paul McCartney voor het laatst samen in een opnamestudio te vinden waren. Op 28 maart 1974 in de Burbank Studios in Los Angeles, om precies te zijn. Het is een gebeurtenis die even belangrijk als onbekend is. Belangrijk omdat hun muzikale wegen zich na die donderdagavond in maart voorgoed scheidden. Onbekend omdat de sessie altijd wat onderbelicht is gebleven in de geschiedschrijving van de ex-Beatles en hun beider carrières. 

De laatst bekende foto die van John Lennon en Paul McCartney
werd gemaakt, in het voorjaar van 1974.

Een chaotische studiojam
Als ik het heb over "A Toot And A Snore in '74" (spreek het even hardop uit) dan weten veel ingewijden genoeg. Dat is namelijk de naam waaronder de bewuste sessie op een bootleg zijn weg naar de oren van een select publiek vond. Die oren moeten behoorlijk geklapperd hebben, want de laatste opnames waarop Lennon en McCartney samen te horen zijn, doen in niets denken aan hun hoogtijdagen als muzikale partners. De bootleg, met amper 30 minuten muziek, bestaat uit een chaotische studiojam waarin gesprekken en een aantal oude rock 'n' roll-krakers elkaar afwisselen. 

"You want a snore Steve?"
Maar allereerst even die wonderlijke titel: "A Toot And A Snore in '74". Die laat zich verklaren door een opmerking van John Lennon tegen Stevie Wonder, die ook aanwezig was: "You want a snore Steve? A toot? It's going round," refererend aan de cocaïne die volop in de studio beschikbaar was. Een passende titel is het ook, want onder invloed van ongetwijfeld ook nog eens de nodige drank kwamen de aanwezige muzikanten nauwelijks tot een fatsoenlijke jam. Er wordt gegrapt, gelald en slap gespeeld. Maar goed, wie waren er nog meer bij, naast Lennon, McCartney en Wonder? En wat bracht dit gezelschap op deze specifieke plek in maart 1974 bijeen?

Muzikaal actief
Daarvoor moeten we terug naar de periode die later bekend is geworden als John Lennons Lost Weekend: de periode tussen medio 1973 en februari 1975, waarin hij gescheiden leefde van Yoko Ono en een relatie had met May Pang. Het was een tijd waarin Lennon met name veel dronk, maar toch ook muzikaal actief wist te blijven. Niet alleen door te werken aan solo-albums, maar ook als producer voor zijn vriend Harry Nilsson, de Amerikaanse singer-songwriter die hij mateloos bewonderde. Het waren de sessies voor Nilssons album Pussy Cats, die Lennon en McCartney bijeen brachten in de Burbank Studios. Niet omdat ze daar samen een rol bij speelden, maar omdat de opnamedagen regelmatig werden afgesloten met "een uurtje jammen" en Paul en Linda nu eenmaal in de buurt waren en de studio binnenstapten.

John Lennon en Harry Nilsson

Paul ging op de drumkruk van Ringo zitten
Wie er nog meer waren: bassist Ed Freeman, saxofonist Bobby Keyes, gitarist Jesse Ed Davis, Harry Nilsson zelf, net als May Pang, en oud-Beatlesroadmanager Mal Evans. Ook Ringo Starr was in de buurt, omdat hij meespeelde op Nilssons album. De betreffende avond was hij niet aanwezig. Wel stonden zijn drums in de studio opgesteld. McCartney bedacht zich geen seconde en nam plaats op de drumkruk van zijn oude bandmaatje. Ringo zou de volgende dag geërgerd opmerken: "McCartney always messes up my drums!" Hij was het niet anders gewend vanuit zijn tijd als Beatle, wanneer Paul menig theepauze aangreep om op de kruk te gaan zitten en de drumstokken ter hand te nemen. In 1974 was er eigenlijk niet veel veranderd op dat gebied. "McCartney is doin' the harmony on the drums," horen we John roepen, terwijl hij tussendoor continu klaagt over de kwaliteit van het geluid. Voor Paul was het een aansporing om, al drummend, de achtergrondvocalen bij Stand By Me improviserend in te zetten.

Net als de Get Back-sessies
De sfeer van de sessie doet een beetje denken aan de Get Back-sessies, inmiddels een stuk bekender geworden door de film van Peter Jackson. Daarin zien en horen we The Beatles ook kletsen, improviseren en veelal teruggrijpen op oude rock 'n' roll-nummers en 'standards'. Ook Take This Hammer komt namelijk weer kort langs. Het is dezelfde losse, chaotische sfeer, al zijn de deelnemers aan A Toot And A Snore heel wat verder heen dan The Beatles in januari 1969 waren. Hoewel...ook toen was Lennon behoorlijk verslaafd, aan heroïne, die hij ten tijde van 1974 dus verruild had voor cocaïne en sterke drank. Als ik dan toch één highlight uit de sessie mag benoemen, is het misschien Stevie Wonder, die vanuit het niets het nummer Chain Gang inzet, met zijn prachtige soul-stem. Hoe erg Stevie onder invloed was, weet ik niet, maar zijn bijdrage maakt dan toch nog de meeste indruk.

May vertelde Wibo dat Jesse Ed de tape ontvreemdde
Dat we vijftig jaar na dato als een "fly on the wall" aanwezig kunnen zijn bij de sessies, hebben we te danken aan gitarist Jesse Ed Davis. Die smokkelde de tape naar buiten en verkocht hem vermoedelijk. Of dat algemeen bekend is, weet ik niet, maar het was May Pang die het een paar jaar geleden toevertrouwde aan Wibo Dijksma van Fab4Cast, tijdens een erg goed en inhoudelijk interview dat hij met haar had over (onder andere) die bijzondere sessie. Wil je hun interessante gesprek, en Mays herinneringen aan die bewuste studiojam horen, luister dan naar deze nieuwe aflevering van Fab4Cast, die een aantal interessante invalshoeken rond Lennons Lost Weekend oplevert.

Terrugevonden na 52 jaar: de eerste Höfner 500/1-bas van Paul McCartney

Het is typisch een bericht voor de 'goed nieuws-rubriek' die ik elke ochtend in het NPO Radio 1-journaal hoor. Vlak na half acht neemt presentator Astrid Kersseboom met één van haar redacteuren altijd even de positieve berichten door, na al het serieuze en vaak grimmige wereldnieuws. De vondst van Paul McCartneys eerste Höfner-bas is beslist zo'n bericht dat gelukkig maakt. In Beatleskringen hoorden we er al iets over, maar inmiddels is het goede nieuws overal doorgedrongen. Rolling Stone Magazine, The Guardian, CBS News, Nu.nl... de media buitelen over elkaar heen, want Paul McCartney heeft zijn 'eerste Beatlesbas' terugbezorgd gekregen.

Paul McCartney in januari 1969 tijdens de Get Back-sessies,
met de bas die in 1972 van hem gestolen zou worden.

Beweging
Al in 2018 werd via The Lost Bass Project een start gemaakt om McCartneys verdwenen Höfner 500/1 op te sporen en terug te bezorgen bij zijn rechtmatige eigenaar. Initiator was Höfner-historicus Nick Wass, die ook lang voor de firma werkte. Maar het was McCartney zelf die Wass aanspoorde om, met al diens kennis, het instrument te gaan zoeken. Blijkbaar bleef The Loss Bass Project lang onder de radar, wellicht door de wereldwijde coronacrisis. Toen de zoektocht in september 2023 prominenter in de Britse pers verscheen, onder andere ondersteund door de socials van gitaarbouwer Höfner, kwam er beweging in de zaak. Zo legde iemand aan de Britse zuidkust ineens de link tussen 'die oude bas die nog op zolder stond' en de zoektocht naar misschien wel de belangrijkste basgitaar uit de geschiedenis van de popmuziek. Binnen enkele dagen was het instrument, nog in zijn oorspronkelijke koffer, weer terug bij McCartney. Wie had dat nog voor mogelijk gehouden?

287 Duitse marken
Paul bestelde een linkshandige Höfner 500/1 bij een muziekwinkel in Hamburg, toen het er op leek dat hij definitief de rol van bassist in de Beatles van Stuart Sutcliffe had overgenomen. Hij betaalde er 287 Duitse marken voor, die hij in termijnen moest afrekenen. Deze Höfner wordt beschouwd als één van de eerste, misschien wel de echte eerste linkshandige versie van de vioolbas van de befaamde Duitse viool- en gitaarbouwer. Het vinden van een linkshandige basgitaar in het Hamburg van 1961 was namelijk geen sinecure. McCartney wilde eigenlijk ook wel een Fender, maar dat was praktisch en financieel gezien een brug te ver. De Höfner, met zijn ronde en rijke geluid, werd het instrument waarop Paul in Hamburg én op de vroegste Beatlesopnames zou spelen. Een instrument waarmee hij heel wat podium-uren en reiskilometers maakte. 


Get Back-sessies
Het intensieve gebruik eiste z'n tol van de bas, die toch al vrij kwetsbaar was door zijn hollow body en zijn hals. Paul liet zijn bas opknappen, maar schafte in 1963 ook een tweede exemplaar aan, dat hij als eerste bespeelde tijdens de repetities voor het Britse tv-programma Ready Steady Go. Beide bassen verschilden op een aantal onderdelen van elkaar, zoals keurig gedocumenteerd in het fantastische naslagwerk Beatles Gear. Blijkbaar beviel de nieuwe bas McCartney goed. Hij schakelde grotendeels over op het instrument. De oude Höfner zagen we, in gerestaureerde vorm, nog wel eens opduiken tijdens de Beatlesjaren. Bijvoorbeeld in de video van Revolution in 1968 en, zeer prominent, tijdens de Get Back-sessies in januari 1969.

Een 'still' uit de Now and Then-video, die in mei 2023 opgenomen werd.
De bas die op de achtergrond te zien is, is één van de replica's die Paul liet maken.
In werkelijkheid vond hij afgelopen september zijn echte eerste Höfner 500/1 terug.

De restauratie bood aanknopingspunten
Na die periode verdween de bas uit het zicht, waardoor vijf decennia werd aangenomen dat hij in 1969 gestolen zou zijn. Paul liet zelfs twee replica's maken. Eén van die replica's was recent te zien in de video van het laatste Beatlesnummer 'Now and Then'. Ondertussen laten recente ontwikkelingen rond de vondst van het échte exemplaar zien dat de bas niet in 1969 maar in oktober 1972 gestolen werd. Uit een busje dat door twee van Pauls 'Wings-roadies' een nacht in het Londense Notting Hill geparkeerd werd. Het instrument werd later doorverkocht in een pub. Uiteindelijk was de bas 50 jaar in het bezit van dezelfde familie. En bij één van die familieleden ging een belletje rinkelen over een oude baskoffer met inhoud, die nog steeds op zolder stond, toen het nieuws van de zoektocht overal te zien was.

Het officiële statement van Paul McCartney
op 15 februari 2024, dat de Höfner is teruggevonden.

Jongensboek
Hoe dat verhaal precies in elkaar zit, kun je lezen in het artikel dat gisteren verscheen op de site van De Bassist. In een exclusief interview met Höfner-historicus Nick Wass lees je bovendien hoe hij er 100% zeker van is dat het teruggevonden instrument écht die bewuste McCartney-bas is. Daarin speelde de bijzondere restauratie, die de Höfner in de jaren 60 onderging, namelijk een cruciale rol. Bovendien werd Wass bijgestaan door twee journalisten, die hem hielpen een aantal losse eindjes in de zoektocht aan elkaar te knopen. Ook dat verhaal lees je in het artikel. Het is me wat.... dat hele Beatlesverhaal is één groot jongensboek, kunnen we ook nu weer concluderen. En in 2024 is daar weer een prachtig en spannend hoofdstuk aan toegevoegd!

Paul wordt 81 en geeft ons met Eyes Of The Storm een nieuw perspectief op Beatlemania

Het lijkt nog maar een week geleden, dat we Paul McCartneys 80ste verjaardag vierden. Toch zijn we alweer een jaar verder, want dit weekend tikt Paul de 81 aan. Weet je het nog? Vorig jaar was er het verjaardagsconcert in Het Patronaat in Haarlem, gevolgd door de prachtige reeks McCartney 80-concerten in Enschede, Amsterdam, Eindhoven en Rotterdam. In een speciale editie van Fab4Cast werd Paul door luisteraars geëerd én er verscheen een kunstig leporelloboekje, genaamd Paul Facing 80. Om zijn 81ste verjaardag te markeren, komt Paul nu met een boek en een expositie. Daarover wil ik deze week wat schrijven.

1000 herontdekte foto's
Het boek, dat op 13 juni verscheen, heeft de toepasselijke titel 1964: Eyes Of The Storm. Toepasselijk omdat het foto's bevat uit de periode waarin de Beatlemania zo'n beetje op zijn hoogtepunt was: eind 1963-begin 1964. Eyes Of The Storm is een lijvig coffee table book, met maarliefst 275 foto's die Paul zelf in die periode maakte. Ze maken deel uit van een veel grotere collectie van zo'n 1000 foto's die Paul met zijn 35mm-camera schoot. Deze collectie werd in 2020 in het immense archief van McCartney ontdekt, of liever gezegd: herontdekt. Wat moet het trouwens een voorrecht zijn om eens een week in de MPL-archieven te mogen grasduinen, maar dat terzijde.

John en George in Parijs, 1964

Een nieuw perspectief
Uit die collectie van 1000 is dus ruim een kwart van de foto's geselecteerd voor deze nieuwe uitgave. Het bijzondere aan de foto's is natuurlijk het perspectief: we zien Beatlemania en vele bekende gebeurtenissen nu letterlijk door het oog van McCartney zelf. Hoe was het om zelf in dat oog van de storm te staan en met je camera de gekte om je heen vast te leggen? Of....om een overbekende scène net vanuit een andere hoek te fotograferen? Dat geeft ons als liefhebbers een nieuwe kijk op de zaak. Bijvoorbeeld op de foto's van The Beatles die in 1964 door Parijs wandelen. Zo kennen we de linker foto, waarop te zien is hoe Paul en George elk een kiekje van een poserende John schieten. Nu kunnen we, rechts, daadwerkelijk de foto zien die Paul maakte.

John fotografeerde het minst
Ik heb me nooit gerealiseerd dat Paul zo'n fervent fotograaf was tijdens de vroege Beatlesjaren. Van Ringo, die ook graag fotoboeken uitbrengt, wist ik dat wel. Ook George nam volgens mij regelmatig de (film)camera ter hand. John deed dat overduidelijk het minst. Misschien was hij toch meer de tekenaar en de schrijver. Hij bracht in die periode immers twee boekjes uit. Maar we mogen ons gelukkig prijzen dat de twee nog levende Beatles een deel van hun persoonlijke foto's met de wereld delen. Je kunt er op een commerciële manier naar kijken, maar ook met een dankbare historische blik. Want natuurlijk willen we alles zien, lezen en horen over wat The Beatles in die stormachtige periode aan het begin van hun carrière overkwam.

Ringo en George in Miami, 1964

Beatleland en Another Lens
Het fotoboek van McCartney focust op een aantal steden die The Beatles bezochten. Dat levert zes stadsportfolio's op, namelijk van Liverpool, Londen, Parijs, New York, Washington DC en Miami. Paul omschrijft ze als 'zijn impressies van England en Amerika in 1964. Het moment van een cultuuromslag, die echt het begin van de sixties inluidde.' Prachtig historisch materiaal dus. In het essay Beatleland krijgen we meer context, door Jille Lepore die als geschiedkundige is verbonden aan Harvard en tevens schrijft voor The New Yorker. Ook Rosie Broadley, senior-curator van The National Portrait Gallery, leverde een essay met de titel Another Lens. En dat laatste is niet voor niets, want de mooie uitgave gaat gepaard met een expositie in het genoemde Londense museum. Deze is van 28 juni tot 1 oktober 2023 te zien. Als ik me niet vergis, kun je er zelfs gratis naar binnen. Wibo, Michiel en ik gaan 'm nét missen, als we eind juni voor het nieuwe seizoen van de podcast De Laatste Dagen Van... in Londen zijn. Je kunt niet alles hebben. Gelukkig hebben we de foto's nog... en nog 725 exemplaren die rustig in de archieven van McCartney wachten om ooit onthuld te worden.

In juli en augustus verschijnen er even geen nieuwe tweewekelijkse columns, maar vanaf september is BeatlesTalk natuurlijk weer terug met vers leesvoer!

Een ode aan de Grote Paul McCartney, bij zijn tachtigste verjaardag

Om maar met de deur in huis te vallen: van harte gefeliciteerd met de 80ste verjaardag van Paul McCartney vandaag, lieve lezers! Het is een heuglijke dag. Niet alleen omdat Paul in goede gezondheid zijn negende (!) decennium aanbreekt, maar ook omdat wij daar getuigen van mogen zijn. Omdat wij leven in het McCartney-tijdperk. Het is niet zomaar iets. Besef dat goed: er wordt straks door komende generaties met afgunst naar ons gekeken. Hoeveel mensen hadden niet op een krukje in een hoek van een galerij aan de Amsterdamse Breestraat willen zitten, om toe te kijken hoe Rembrandt van Rijn zijn Nachtwacht schilderde? Of naast Johann Sebastian Bach, terwijl hij de eerste noten van de Matthäus Passion noteerde?

Nu zaten wij de afgelopen decennia meestal niet bij Paul McCartney aan de piano, als hij zijn zoveelste meesterwerk bedacht (helaas niet) maar waren we er het grootste deel van ons leven wel getuigen van hoe zijn uitzonderlijke carrière zich ontwikkelde. In de eeuw waarin de schrijvende pers, radio, televisie en social media in sneltreinvaart oprukten, was Paul McCartney nooit ver weg. En dus hielden we altijd een oogje in het zeil, vanaf het moment dat we als een blok gevallen waren voor de man en zijn muziek. En haalden we de gemiste jaren in door alles te lezen, luisteren en kijken waar we onze hand op konden leggen. Dat is aardig wat bij iemand als Paul McCartney.

En dus is Paul McCartney voor veel mensen gevoelsmatig familie geworden. Een avontuurlijke neef of een favoriete oom. Het is maar net hoe je hem wilt zien. In ieder geval iemand die er altijd bij is. Die precies het liedje aanreikt dat je nodig hebt. Als je op een zonnige zondagmiddag langs de velden fietst, maar ook als de ruitenwissers op een herfstige dinsdag bij het vallen van de avond de regen nauwelijks bij kunnen houden en je naar huis verlangt. Bij de blijdschap van nieuw leven, bij het afscheid van een vader. In het achteloos neuriën of fluiten van dat ene deuntje dat de hele dag in je hoofd blijft hangen.

We zagen, al was dat soms in retrospect, Paul de afgelopen decennia uitgroeien van een ambitieuze rock 'n' roller tot het grootste idool van de jaren zestig. Van een familieman tot een stadionrocker, van iemand die zijn belangrijkste muzikale partner (John) en zijn grote liefde (Linda) verloor tot de man die altijd weer een glimlach om zijn lippen toverde en dapper zijn duim naar een eindeloze stroom fotografen opstak. Van een eenvoudige Liverpoolse jongen, tot een grootstedelijke bohémien. Van een Schotse schapenboer tot een beminnelijke grootvader. Iemand die zijn haren niet meer verft, werkelijk niets meer te bewijzen heeft en volop geniet van de jaren die hem nog gegeven zijn. Het liefst in overvolle stadions, waar hij drie avonden achter elkaar hits zou kunnen spelen. Zonder ook maar één dubbeling in zijn setlist. En altijd met die guitige glimlach, die twinkeling in zijn ogen.

Paul McCartney is een uitzonderlijk mens. Voor ons precies de goede man, op het goede tijdstip. Iemand die ons nu al meer mooie melodieën heeft gegeven dan we ooit hadden kunnen dromen. Net als Rembrandt, die zijn achternaam niet meer nodig heeft. Net als Bach die het zonder zijn voornaam kan doen: zo gaat hij straks de geschiedenisboeken in als McCartney. De Grote McCartney uit Liverpool, die zijn muzikale stempel drukte op de tweede helft van de twintigste eeuw, en bovendien op de eerste helft van de enentwingste. En daar zijn wij getuigen van. Laten we er zo lang mogelijk van blijven genieten. Dat doet hij zelf ook. Leve Paul McCartney!

Beluister de speciale McCartney 80-aflevering van Fab4Cast en hoor de vele mooie bijdragen van luisteraars, die vertellen over 'hun McCartney-moment'.

BeatlesTalk verschijnt in de maanden juli en augustus niet als digitale nieuwsbrief, maar wel met columns uit het archief (via Facebook en Twitter). In september is BeatlesTalk terug!

Hoe Another Girl door Paul McCartney in een Tunesische badkamer het levenslicht zag

Inspiratie komt vaak op de meest bijzondere plekken. Bij Paul McCartney was dat begin februari 1965 in een badkamer in Tunesië. Genietend van de goede akoestiek schreef hij er het nummer Another Girl, dat we later dat jaar terug zouden vinden op het album Help! En in de gelijknamige film die The Beatles zouden gaan nemen. Maar wat deed McCartney in een Tunesische badkamer en wat gebeurde er verder die periode in de levens van de Fab Four?

Bijkomen van een reeks kerstshows
In de laatste week van januari 1965 en de eerste twee weken van februari hielden The Beatles een soort verlate kerstvakantie. Die was er rond de kerstdagen en jaarwisseling bij ingeschoten vanwege contractuele verplichtingen. Brian Epstein had zijn jongens van 24 december tot en met 16 januari laten vastleggen voor een reeks kertshows in het Londense Hammersmith Odeon Theatre. Onder de noemer Another Beatles Christmas Show trad de band tweemaal op één avond op, in een lange reeks van data. Na een aantal gastoptredens van comedians en andere acts, sloten The Beatles deze avonden af met een set van 11 nummers. Zelf verschenen ze eerder die avond ook in twee humoristische acts. Hoe zou dat gevoeld hebben, avond aan avond, een maand lang? Ik kan me voorstellen dat een mens daarna een keer aan vakantie toe is of tenmninste andere plannen maakt.

Uit het programmaboekje van de kerstshow

John ging skiën, Ringo ging trouwen
Zo vlogen John en Cynthia Lennon samen met George Martin en zijn aanstaande vrouw Judy naar het Zwitserse St. Moritz voor een skivakantie. Die verliep trouwens niet helemaal zonder kleerscheuren. Ringo Starr had hele andere zaken aan zijn hoofd. Zijn 18-jarige vriendin Maureen Cox, met wie hij al enkele jaren omging, bleek zwanger. En als een echte Northern Boy wilde Ringo zijn plicht vervullen door met haar te trouwen. De bruiloft werd razendsnel gearrangeerd door Brian Epstein. Waarschijnlijk ook met het oog op verdere verplichtingen die maand. In de vroege ochtend van 11 februari 1965 bezegelden Ritch en Mo, zoals Ringo en Maureen in de inner circle genoemd werden, hun huwelijk in het Londense Caxton Hall Register Office. John en Cynthia stonden met bruinverbrande gezichten op de huwelijksfoto. Naast een breed lachende George Harrison, die op de fiets arriveerde.

Paul was lost in translation
In de Tunesische badplaats Hammamet probeerde Paul McCartney die middag te verstaan wat een Tunesische telefoonoperator hem door wilde geven. Brian Epstein had hem die dag een telegram gestuurd met de tekst: RICH WED EARLY THIS MORNING. Maar Paul kon het slechte Engelse accent van de Tunesiër niet verstaan en zal waarschijnlijk zijn schouders hebben opgehaald. Toen hij later de krantenkoppen zag, begreep hij balend dat hij de plotselinge bruiloft van Ringo en Maureen gemist had. Samen met zijn verloofde Jane Asher was Paul op 4 februari naar Tunesië gevlogen, voor een tiendaagse vakantie in de Noord-Afrikaanse zon.

Russische delegatie
Het stel mocht kostenloos verblijven in een villa van de Britse ambassade. Het luxe huis lag op een onopvallende plek in de plaats Hammamet en was goed beveiligd. De villa was daarmee een ideale uitvalsbasis voor Paul en Jane om de kust ten zuiden van Tunis te ontdekken. Anoniem voor de pers. Toch pakte het verblijf wat minder prettig uit dan Paul en Jane verwacht hadden. In zijn biografie Many Years From Now vertelde Paul aan schrijver Barry Miles dat de officiële ontvangsten in de ambassade-villa tijdens hun verblijf gewoon doorgingen. Zat hij net met een kop thee op de bank, kwam er een Russische delegatie binnen voor een rondleiding. "This is one of our cultural guests," klonk het vervolgens, terwijl Paul netjes ging opzitten en antwoordde met een obligaat "Oh hello, how are you?"

Amfitheater
Bijzonder was de villa wel. Op het terrein bevond zich een klein amfitheater, waar één van de weinige foto's van Paul en Jane tijdens hun vakantie werden gemaakt. Ik besloot via Google Maps eens te kijken of ik het theater in Hammamet nog kon traceren en stuitte op onderstaande foto van een klein amfitheater dat inderdaad in het oude gedeelte van de kustplaats ligt. In vervallen toestand. Zou dat de plek zijn waar Paul en Jane in februari 1965 werden gefotografeerd? Hoe dan ook, het was de luxe badkamer met verzonken bad, waar Paul tussen de officiële bezoekjes van delegaties de rust en inspiratie vond om nog een nummer te schrijven. Dat werd Another Girl.

Tunesische compositie
Op 14 februari vlogen Paul en Jane terug naar Londen. Ook Ringo en Maureen waren weer 'in town' na hun driedaagse huwelijksreis in Hove (Sussex), waar het stel mocht verblijven in de villa van David Jacobs. Een zakelijke relatie van Brian Epstein, die zich in juridische zin met het groeiende Beatlesimperium bezighield. Veel tijd om de koffers uit te pakken was er niet. Een dag later werden The Fab Four in Studio 2 aan Abbey Road verwacht. Voor de start van de opnames van hun volgende album Help! Daar kon Paul direct zijn nieuwe Tunesische compositie laten horen. George Martin hinkte ondertussen wat ongemakkelijk rond in de studio. Gebroken voet bij het skiën.

Veertig jaar Double Fantasy, het album dat John Lennons afscheid werd (met podcast)

Deze week is het 40 jaar geleden dat John Lennons zijn laatste album uitbracht. Op 17 november 1980 zag Double Fantasy het levenslicht. Drie weken voor de bewuste avond van 8 december, waarop John van het leven beroofd werd (en de wereld van hém). Tijd om stil te staan bij de laatste muziek die hij, bij leven, met de wereld deelde. Wat was Double Fantasy voor album? Welke plek neemt de plaat in, als we kijken naar het solo-oeuvre van John Lennon?

John hield Paul in de gaten
Het mag onlogisch of verrassend klinken, maar eigenlijk was Paul McCartney een beetje verantwoordelijk voor het ontstaan van de songs die John Lennon voor Double Fantasy schreef of afmaakte. In 1980 hadden beide jeugdvrienden en ex-Beatles een decennium met ups en downs achter de rug. Er waren wrijvingen, er werd met modder gegooid, weer ruimhartig vergeven, bijgepraat en zelfs in benevelde toestand nog eenmaal muziek gemaakt. Intensief contact was er niet meer, bij de start van de jaren '80, maar John hield Pauls muzikale carrière vanuit de Verenigde Staten goed in de gaten. Toch werd hij in het voorjaar van 1980 verrast toen hij Pauls nieuwe single op de autoradio hoorde. Het frisse, funky geluid van Coming Up beviel hem. En het zette iets bij hem in beweging...

Een gitaar, een drummachine en twee cassetterecorders
Die zomer reisde John naar Bermuda, waar hij tijdens een hachelijke zeilreis een tweede impuls kreeg om weer te gaan schrijven. Hij herwon zijn zelfvertrouwen, streek neer in een villa op het zonnige eiland en ging aan de slag met zijn gitaar, drummachine en twee cassetterecorders. Daarmee kon hij zichzelf overdubben. Onder deze eenvoudige omstandigheden begon John demo's op te nemen van songs die op zijn laatste album terecht zouden komen. Yoko was die weken niet bij hem, maar vloog één keer voor een weekend naar hem toe. Zij hield zich in New York bezig met haar eigen creatieve en zakelijke beslommeringen, maar de twee wisselden regelmatig telefonisch hun ideeën uit. 

John op Bermuda, zomer 1980

Een bloem als inspiratie
Ook Yoko bouwde aan een voorraad nummers, gesterkt door Johns enthousiasme over haar toenemende kansen om door het mainstream publiek geaccepteerd te worden. Op Bermuda hoorde John Rock Lobster van The B52's uit een disco schallen en herkende daarin Yoko's stijl. Instant. Double Fantasy zou dan ook een plaat worden waarop John en Yoko een huwelijkse dialoog wilden voeren: hun nummers werden om en om op het album gezet. De plaat zou dan ook 'A Heart Play' als ondertitel krijgen. Tijdens een bezoek aan de botanische tuinen van Bermuda besloot John het album Double Fantasy te noemen, naar een fresia-soort, genaamd 'Fantasy', met een dubbele bloemvorm die hij er ontdekte. Vandaag de dag prijkt dit monument in de tropische tuinen:

Generale repetitie in The Dakota
De sessies voor het album vonden plaats tussen begin augustus en half oktober 1980 in de Hit Factory in New York City. Niet de grootste en meest prestigieuze studio die de metropool rijk was, maar wel de perfecte plek om, juist onder de radar van pers en publiek, te bouwen aan wat een comeback-plaat zou moeten worden. Dat 'bouwen' ging trouwens in grote vaart. Producer Jack Douglas zocht voor John de crème de la crème van de New Yorkse sessie-musici bij elkaar en bereidde de sessies goed met hen voor. Dat deed hij op basis van de demo-tapes die Yoko hem tijdens een bijzondere en geheime missie (per vliegtuig) overhandigd had. Aan de vooravond van de eerste opnamedag ontvingen John en Yoko hun 'crew' zelfs nog in hun appartement in The Dakota om de laatste puntjes op de i te zetten. En zo ging het project van start.

Beatlesnummers inzetten
De Double Fantasy-sessies verliepen vlot en soepel, met een gedreven en goedgemutste John Lennon aan het roer. Alsof hij nooit weggeweest was uit de studio. We horen het op de vele 'fly on the wall'-opnames die van die weken bewaard zijn gebleven. Producer Jack Douglas liet een tape meelopen en nam zo ook alle studiogesprekken op. Zo weten we dat John regelmatig op een ontspannen manier naar zijn Beatlestijd verwees en dat er zelfs af en toe een Beatlesnummer werd ingezet. De bandleden speelden ook mee op Yoko's composities, die sterker in de op dat moment populaire new wave-stijl werden vormgegeven. De muzikanten van Cheap Trick werden tevens kort ingevlogen om hun bijdrage aan de sessies te leveren. Johns muziek was soms nostalgisch (Just Like Starting Over), persoonlijk (I'm Losing You), liefdevol (Beautiful Boy) en bezat af en toe ook weer die knappe universele insteek (Woman) die zijn nummers zo tijdloos maakt.

Gezinsgeluk versus New Wave
Double Fantasy lag half november in de schappen, mooi op tijd voor de naderende feestdagen. Terwijl John en Yoko zich onderdompelden in promotionele activiteiten, nieuwe studiosessies én er plannen werden gemaakt voor een wereldtournee in 1981, reageerde de pers aanvankelijk wat lauw op Johns comeback. Aan de uitstekend geproduceerde sound lag niet het zozeer, maar het was voor een aantal critici even wennen dat de gedreven en activistische John Lennon van weleer had plaatsgemaakt voor een tevreden huisvader die zijn gezinsgeluk bezong. Yoko Ono viel meer lof ten deel. Niet zozeer om haar vocale prestaties, maar omdat ze de New Wave-tijdgeest beter in haar nummers had weten te vatten. Iets dat Yoko overigens grotendeels te danken had aan de uitstekend spelende band.

De Stripped Down-versie is een hele nieuwe luisterervaring
Hoewel het album zich gestaag een weg naar de hoogste regionen van de hitlijsten probeerde te banen, schoot het pas naar nummer 1 na de tragische gebeurtenissen die drie weken later plaats zouden vinden. Erkenning kwam er postuum, onder andere in de vorm van een Grammy Award voor 'Best Album Of The Year' [zie: de ontroerende beelden]. In 2010 verscheen het album in geremixte vorm, getiteld Double Fantasy Stripped Down, ontdaan van alle overdubs. Ik beluisterde het deze week op een goede hoofdtelefoon en werd, door het pure geluid, gegrepen door Johns stem in I'm Losing You, het prachtige baswerk van Tony Levin in Clean Up Time en Beautiful Boy en de extra tedere versie van Woman. Kun je het album ergens online streamen, beluister het beslist eens. Net als de podcastaflevering van Fab4Cast die deze week verscheen. Ik mocht daar ook een bijdrage aan leveren. We nemen je mee terug naar 1980, de studio in, met het nodige interessante luistervoer rond de totstandkoming van Double Fantasy.

Minder urgent, maar even oprecht
Welke plaats neemt Double Fantasy in, als we kijken naar het solo-werk van John Lennon? Misschien hebben velen de plaat nooit echt kunnen omarmen, vanwege de prominente rol die voor Yoko was weggelegd. Misschien was het contrast tussen Johns en Yoko's nummers te groot en leverde de op zichzelf goed bedachte insteek van een dialoog tussen man en vrouw in de praktijk toch minder synergie op. Door de critici mag Johns deel van het album 'minder urgent' hebben geklonken, eigenlijk was hij oprecht als altijd. Met het goed geproduceerde, vakkundig ingespeelde en zeer prettig klinkende album Double Fantasy liet John Lennon zien en horen waar hij op dat moment in zijn leven stond. Vol energie om een comeback te maken. Het bleek een afscheid.

Moois nieuws! En: hoe John Lennon dit najaar herdacht wordt (ook door zijn zoons en Paul McCartney)

We naderen twee bijzondere data op de kalender. Op 9 oktober aanstaande vieren we Lennons 80ste geboortedag. Daarna volgt de altijd beladen datum van 8 december. Dit jaar is het 40 jaar geleden dat John in New York vermoord werd. Twee gedenkwaardige dagen binnen twee maanden: het zal je niet verbazen dat John dit najaar weer volop in de belangstelling staat, al is hij voor ons natuurlijk nooit ver weg. Wat is er allemaal gaande? En wat staat er voor moois op stapel in samenwerking met Fab4Cast?

John Lennon 1980: The Last Days In The Life

Kenneth Womack staat bekend als één van de betere auteurs van Beatlesboeken. Hoewel Mark Lewisohn wereldwijd als meest gerenommeerde Beatlesonderzoeker en -schrijver gezien wordt, kunnen we Womack ook tot de eredivisie rekenen, samen met auteurs als Peter Doggett ("You Never Give Me Your Money"- 2009), Ian MacDonald ("Revolution In The Head"- 1995) en Andy Babiuk ("Beatles Gear" - 2015). Zo zijn er ongetwijfeld nog een paar namen die tekenden voor de betere boeken die over The Beatles verschenen. Kenneth Womack is als Professor of English and Popular Music verbonden aan Monmouth University in New Jersey en schreef al een aanzienlijk aantal boeken over Beatles-gerelateerde onderwerpen, waaronder het vorig jaar verschenen "Solid State: The Story of Abbey Road and The End of The Beatles". Interessant leesvoer, vond ik. Met het oog op John Lennons 80ste geboortedag en 40ste sterfdag, publiceerde Womack vorige maand het boek "John Lennon 1980: The Last Days In The Life. Gedetailleerd omschrijft de auteur Lennons laatste levensjaar. 1980 was voor John het jaar waarin hij tijdens een zeilreis bijna verongelukte in de Bermuda Driehoek, maar ook aan de lopende band nieuwe nummers schreef, die op zijn laatste albums Double Fantasy en Milk & Honey terecht kwamen. Er stond zelfs een wereldtournee en een familiereünie in Engeland op stapel. Fab4Cast-maatje Wibo Dijksma vertelde me dat hij Womacks boek met bijzonder veel interesse heeft gelezen. Zelf heb ik het besteld bij onze Deventer boekhandel Praamstra en kijk ik er naar uit het boek te lezen. Wie is er nog meer in bezig of heeft het op zijn lijstje staan?

Sean Lennon maakt een radioserie over zijn vader

De BBC kwam met groot nieuws. Ik moet zeggen dat ik ook wel even met mijn oren stond te klapperen, toen ik hoorde wat de Britse omroep voor elkaar had weten te krijgen. Ter ere van de 80ste geboortedag van zijn vader verzorgt Sean Lennon voor BBC Radio 2 een interviewserie. Daarin gaat hij achtereenvolgens in gesprek met zijn oudere broer Julian Lennon, met Paul McCartney en met zijn peetvader Elton John. In het drieluik staan de mannen stil bij hun relatie met John Lennon. Zeker het gesprek dat beide zoons gaan voeren, bezorgt me vooraf al kippenvel. Beiden hadden ze een zeer verschillende band met hun vader. Ze moesten dealen met hun bijzondere herinneringen, maar ook met het verlies, teleurstellingen, de druk van de wereld op hun schouders en hun bijzondere afkomst. Dat zou wel eens heel interessant kunnen worden. Van het gesprek dat Sean met Paul McCartney gaat voeren, betwijfel ik of we nieuwe en verrassende dingen gaan horen. Hogere verwachtingen heb ik van de dialoog met Elton John, die in de jaren '70 een dierbare vriendschap met Lennon ontwikkelde. We gaan het horen! De BBC zendt de gesprekken dit weekend, op 3 en 4 oktober uit. Daarna blijven ze nog een aantal weken beschikbaar als podcast. Ik kijk er enorm naar uit.

Verjaardagsconcert Dear John

Op 9 oktober treden artiesten als Peter Gabriel, KT Tunstall, Faithless en oud-leden van 10CC en Dire Straits op ter ere van de 80ste geboortedag van John Lennon. De virtuele show wordt vanuit het Hardrock Café in Londen uitgezonden met een livestream via YouTube (vanaf 21.00 uur Nederlandse tijd). Over het algemeen heb ik het nooit zo op dit soort herdenkingsconcerten. Het is prachtig dat een artiest geëerd wordt, maar vaak zijn de shows een bonte verzameling bekende en minder bekende muzikanten en is er nauwelijks lijn te ontdekken in zo'n avond. De kwaliteit van de vertolkingen (uiteraard meestal covers) laat ook regelmatig te wensen over. In mijn beleving is het 't altijd nét niet. Ik krijg er ook vaak een beetje de kriebels van. Wat dat betreft vormde The Concert For George, destijds georganiseerd en strak gemodereerd door Eric Clapton, een positieve uitzondering op de regel. Misschien omdat het een avond met de échte muziekvrienden van George Harrison was en Clapton het als zijn persoonlijke missie zag om er met de gelegenheidsband een kwalitatief hoogstandje van te maken. Laten we hopen dat dit Lennon-concert een volwaardig eerbetoon zal worden. De opbrengst van deze avond gaat overigens naar de Britse tak van War Child. Dat is dan weer sympathiek.

John & Yoko Plastic Ono Band

Het boek "John & Yoko Plastic Ono Band" ligt rond 30 oktober (mijn verjaardag!) in de schappen. De lijvige publicatie, officieel samengesteld onder regie van het Lennon/Ono-kamp, brengt de totstandkoming van het gelijknamige album in beeld. Met foto's, aantekeningen en verhalen van mensen die betrokken waren bij het maken van de plaat en de singles uit die periode. Denk daarbij aan Ringo Starr, Klaus Voormann, Eric Clapton en ook aan Arthur Janov, die John Lennon leerde schreeuwen. Het boek vormt de prequel op het lijvige coffee table book "Imagine John Yoko" (2018) dat ik vorig jaar kocht. Als het net zo mooi wordt als die publicatie, zit ik heel wat avonden te bladeren dit najaar. Maar te veel tijd mag ik er ook niet aan besteden, want.....:

Podcast 'De Laatste Dagen van John Lennon'

Er is heel mooi nieuws. Samen met Wibo Dijksma, Jan Cees ter Brugge en Michiel Tjepkema van Fab4Cast ben ik betrokken bij de voorbereiding van een zesdelige podcastserie voor NPO Radio 5: "De Laatste Dagen van John Lennon". Zoals het er nu naar uitziet, wordt de hele serie op 1 december gelanceerd. Een enorm mooie, eervolle maar ook intensieve klus, waar achter de schermen al hard aan gewerkt wordt. Maar wat ben ik vereerd. Stay tuned!

Back in town: wat bracht de zomer ons aan Beatlesnieuws?

Lieve lezers, hoe is het met jullie? De zomer zit er op. We zijn of gaan allemaal weer zo'n beetje aan de slag. Voor velen zal het een ander soort zomer zijn geweest. Toch hoop ik dat jullie wat uit hebben kunnen rusten en ontspannen. Bleven jullie thuis of zat er nog een reisje in? Kwamen jullie nog op Beatles-gerelateerde plekken? Ik ben benieuwd. In ieder geval ben ik terug met mijn blog en hoop ik jullie weer wekelijks van een Beatlesverhaal te kunnen voorzien. Wanneer we terugkijken op afgelopen zomer heeft de nieuwscaroussel van The Beatles niet stilgestaan. Daarom leek het me een goed idee om het nieuwe seizoen te beginnen met een terugblik.

Ringo werd 80
Ringo Starr was op 7 juli 2020 de eerste Beatle die de indrukwekkende leeftijd van 80 jaar aantikte. We weten dat hij, net als Paul, niet het eeuwige leven heeft, maar wat ziet hij er de laatste decennia weer ontzettend goed en gezond uit. In zijn hoofd voelt hij zich nog 24, zo vertelde hij de pers. 80 worden viel hem wel zwaarder dan het vieren van zijn 70ste, voegde hij daar aan toe. Vanwege de coronacrisis zat een groots verjaardagsfeest er niet in, dus gaf Ringo een interview aan Rolling Stone Magazine en kondigde hij zijn virtuele verjaardagsparty aan. Zelf had ik verwacht dat het een online live-event zou worden, maar toen ik het (vanwege tijdverschil) de volgende dag terugkeek, bleek alles vooraf opgenomen. Een beetje flauw en teleurstellend was het wel. Wel vond ik het goed dat Ringo aandacht vroeg voor een aantal goede doelen. Ook was het grappig zijn achterkleinkind te zien, met een korte boodschap voor Grandude. Het programma van een uur zou terug te zien zijn op Ringo's eigen website, maar inmiddels functioneert die video niet meer. Clipjes vind je nog wel YouTube. Al met al kunnen we stellen dat het "a long way was" voor het jochie uit de Dingle. Sjonge.

Ringo tijdens zijn Big Birthday Party

Paul McCartney kwam met de Flaming Pie Archive Collection-reissue

Ook belangwekkend nieuws was het verschijnen van de Paul McCartney Archive Collection-uitgave van het album Flaming Pie, oorspronkelijk uit mei 1997. Het Archive-project van McCartney ging van start in 2010, met het verschijnen van een luxe box van het album Band On The Run. Inmiddels staat na tien jaar de teller op 13 heruitgaven van zijn albums, die in verschillende varianten vergezeld worden van allerlei bonusmateriaal, waaronder een luxe boek. Zelf kocht ik de box niet (jullie wel?), maar luisterde ik afgelopen zomer weer eens wat vaker naar dat fijne McCartney-album. Dat was evengoed genieten. De reissue van het over het algemeen zeer geliefde Flaming Pie-album wordt ongetwijfeld binnenkort besproken door de heren van Fab4Cast. Stay tuned!

Geen Glastonbury, wel in de British GQ

Eigenlijk zou Paul deze zomer de headliner zijn van het 60ste Glastonbury Festival. Maar net als zijn Europese Tour (waaronder Nijmegen) ging ook dat feestje natuurlijk niet door. In plaats daarvan sprak hij uitgebreid met British GQ, een classy magazine waarin hij al vaker verscheen. McCartney kwam het familielandgoed bij Peasmarsh niet af en liet zijn dochter Mary een prachtige serie foto's schieten. Regelmatig zien we Macca op allerlei paparazzi-foto's in vrije tijdskleding door The Hamptons sloffen. Extra fijn was het daarom om hem in Good Old England, strak gestyled weer eens mooi gefotografeerd te zien worden. Ook deze man loopt al tegen de 80. Je geeft het hem niet.

En...

Verder overleed de Britse fotografe Fiona Adams, die de legendarische spring-foto van The Beatles maakte, waaraan Piet Schreuders een indrukwekkend artikel in Furore #24 besteedde. Die Beatles-special is nog steeds te bestellen. Vanuit Hamburg werd met het online event Stream & Shout gevierd dat The Beatles er 60 jaar geleden voor het eerst neerstreken. Ook bereikte me het nieuws dat Norman Pilcher in september zijn memoires publiceert. Daarnaast maakte de University of Liverpool bekend dat haar nieuwste auditorium, dat voor 22 miljoen pond ontwikkeld wordt, de naam "The Yoko Ono Lennon Centre" zal krijgen. Het gebouw moet eind dit jaar op de campus verrijzen. "Thank you to the University and to the people of Liverpool for this wonderful honour," was de officiële verklaring die door de erven Lennon gegeven werd. In hoeverre Yoko het zich nog bewust is, weten we niet. Naar verluidt gaat haar gezondheid hard achteruit. Hopelijk haalt ze Johns 80ste geboortedag nog, die in oktober gemarkeerd wordt door de compilatieset "Gimme Some Truth" en de ongetwijfeld prachtige hardcover-uitgave "John & Yoko: The Plastic Ono Band". Het boek is vast en zeker ook de via de lokale boekhandel te bestellen. Kijk, daar kan ík me nu op verheugen. Zijn we weer helemaal bij zo? Of ben ik nog iets vergeten? Graag tot volgende week!

Preview van het nieuwe Lennon/Ono-boek, met nieuw fotomateriaal uit
het archief van Klaus Voormann