De totale adoratie van Janis Joplin voor The Beatles

Het vijfde seizoen van onze jaarlijkse podcastserie 'De Laatste Dagen Van...' staat dit jaar in het teken van de Queen of Rock 'n' Roll: Janis Joplin. De complete serie, met zes afleveringen, verscheen op 21 oktober in de gratis NPO Luister-app. Op platforms als Spotify en Apple Podcast vind je de komende weken steeds nieuwe afleveringen. Het is een mijlpaal voor ons, na vele maanden hard werk. Wibo Dijksma (Fab4Cast) en ik doken de afgelopen tien maanden volledig in het leven van deze intrigerende en getalenteerde zangeres. Daarbij kwamen we een aantal verrassende parallellen tegen tussen Janis Joplin en The Beatles. Te leuk om over te slaan, dus...lees je deze week meer over de connectie tussen Janis en 'onze jongens' van The Fab Four.

Janis' leven in vogevlucht
Even kort, voor wie het niet helemaal scherp heeft: Janis Joplin werd op 19 januari 1943 geboren in Port Arthur, Texas. Dat was een week of vijf voordat haar 'favoriete Beatle' George Harrison aan de andere kant van de oceaan ter wereld kwam. Na een moeilijke jeugd in het conservatieve zuiden van de Verenigde Staten ontwikkelt Janis zich tot blueszangeres en vertrekt ze naar het veel vrijere San Francisco. Eerst even in 1963, maar dan 'voorgoed' in 1966. In de zomer van 1967 breekt Janis met haar eerste band Big Brother And The Holding Company door op het Monterey Festival. Ze verlaat de band en ziet haar carrière in een stroomversnelling raken. Met hits als Piece Of My Heart, Try (Just A Little Bit Harder) en een optreden op Woodstock staat Janis in 1969 en 1970 aan de top. Ze wordt één van de eerste en misschien wel de grootste rockzangeres van de jaren 60 en het prille begin van de jaren 70. Terwijl ze met haar Full Tilt Boogie Band aan het album Pearl werkt, sterft Janis op 4 oktober 1970 aan een overdosis heroïne. Haar album Pearl, met hits als Cry Baby en Me And Bobby McGee verschijnt posthuum. Janis Joplin is de eerste vrouw die gerekend kan worden tot de Club van 27. 

Gedeelde liefde voor de beatnik-cultuur
Vanaf haar jeugd is Janis een enorme muziekliefhebber. Ze is gek op oude bluesartiesten als Bessy Smith, Big Mama Thornton en Lead Belly. Die laatste liefde deelt ze met George Harrison. Ook Elvis is belangrijk voor Janis' muzikale ontwikkeling. Maar als The Beatles begin 1964 doorbreken in Amerika, is Janis ook direct fan van de jongens. Met name George Harrison heeft een enorme aantrekkingskracht op haar. Regelmatig komt zijn naam voor in de vele brieven die Janis schrijft aan familieleden en vrienden. Janis is zo'n fan van George dat ze besluit haar hond naar hem te vernoemen. Vaak wordt ze gefotografeerd met het dier. Maar Janis heeft zeker ook een connectie met John Lennon. Net als Lennon raakt ze eind jaren 50 in de band van het boek On The Road van beatnik-auteur Jack Kerouac. Waar de geïnspireerde Lennon zijn hersenspinsels en tekeningen in zijn verhalenboekjes deelt, verslindt ook Janis het werk van Kerouac. Ondertussen wil ook zij een beatnik worden. Net als Lennon: "Als ik geen muzikant of songwriter was geworden, was ik misschien wel beat poet geweest," zou hij later zeggen. En natuurlijk vinden we beat poets Allen Ginsberg en William Burroughs terug in het grote verhaal van The Beatles: Ginsberg neemt muziek op met McCartney, William Burroughs maakt opnamen in Ringo's flat aan Montague Square. Bovendien vinden we hem terug in de eregalerij op de hoes van Sgt. Pepper's Loneley Hearts Club Band.

Janis met haar hond George

Summertime en andere 'showtunes'
In groot contrast met haar liefde voor de beatnik-counterculture staat Janis' aantrekkingskracht tot muziek uit de wereld van musicals en films. En daar ligt een interessante link met een deel van de muzikale roots van Paul McCartney. Waar McCartney opgroeide met een muzikale vader, die een amusementsorkest leidde, had Janis een moeder met een enorm goede zangstem. Ze werd zelfs gescout voor een theatercarrière in New York. Dat aanbod werd afgeslagen, maar het weerhield Dorothy Joplin niet om met haar vierjarige dochter achter de piano te gaan zitten en haar allerlei liedjes te leren spelen en zingen. "Bij ons thuis stonden dat soort liedjes ook altijd op," vertelde Janis' jongere broer Michael ons in een interview. Het verklaart waarom nummers als Little Girl Blue en Summertime terechtkomen op Janis' setlists en albums. Van McCartney weten we ook dat hij ontzettend graag de klassiekers uit het Great American Songbook ten gehore brengt. Net als Janis neemt ook hij het nummer Summertime op.

4 april 1967: Paul in San Francisco

Een bijna-onmoeting met Paul McCartney
De stad San Francisco speelt een grote rol in het korte leven van Janis Joplin. Terwijl ze zich tussen 1966 en 1970 helemaal onderdompelt in de hippiecultuur in Haight-Ashbury lopen daar ook Beatles Paul en George wel eens rond. En zo komt het twee keer bijna tot een ontmoeting tussen Janis en haar idolen. In april 1967 is Paul in San Francisco. Hij jamt er met Janis' vrienden van de band Jefferson Airplane en duikt ook op in de clubs waar Janis staat op te treden. In één van de brieven die Janis aan haar ouders schrijft, kunnen we lezen dat ze van anderen heeft vernomen dat Paul op een avond in het publiek staat, als ze met haar band Big Brother And The Holding Company optreedt in The Matrix:

“Guess who was in town last week – Paul McCartney!!! (he’s a Beatle). And he came to see us!!! SIGH, Honest to God! He came to the Matrix & saw us & told some people that he dug us. Isn’t that exciting!!!! Gawd, I was so thrilled – I still am! Imagine – Paul!!!! If it could only have been George….oh, well. I didn’t get to see him anyway – we heard about it afterwards. Why, if I’d known that he was out there, I would have jumped right off the stage and made a fool of myself.”

Hoewel Janis denkt dat Paul daadwerkelijk aanwezig was, blijkt later uit onderzoek van Joplin-biograaf Holly George Warren, dat dat niet het geval is geweest. 

Janis en George
Ook gaat het later dat jaar, in augustus, nét mis op de straten van Haight-Ashbury, als George Harrison besluit de wijk te bezoeken. Op dat moment is de wijk al enorm in verval, door de toenemende aanwezigheid van harddrugs en criminaliteit. Voor Harrison wordt het bezoek dan ook een deceptie. Hoewel Janis ook 'in town' is, loopt ze George mis. Wanneer ze haar familie uit Texas een paar dagen later rondrijdt in San Francisco, kan ze niet stoppen met praten over het feit dat de Beatle in háár wijk heeft rondgelopen. Wel zal Janis George nog uitgebreid ontmoeten in april 1969, wanneer ze met haar Kozmic Blues band door Europa tourt. Na het slotconcert in de Londense Royal Albert Hall dineert Janis met haar vriendin Linda Gravenites op 21 april bij de Harrisons in Esher. Daarna vliegt Janis terug naar Amerika, maar blijft Linda een tijdje bij George hangen, om kleding voor hem te ontwerpen.

George en Pattie Harrison in San Francisco

Eastman & Evans
Rockfotografe Linda Eastman krijgt Janis in 1968 voor de lens, als ze steeds vaker popsterren gaat fotograferen. The Stones, Jim Morrison, Jimi Hendrix...haar foto's zijn wereldberoemd. Dat jaar fotografeert Linda ook Janis, bij een optreden van Big Brother And The Holding Company in het Anderson Theatre in New York City. Linda is bevriend met Janis' gitarist Sam Andrew. 

Janis door de lens van Linda

Datzelfde jaar is Beatles-roadmanager Mal Evans ook te vinden in de Verenigde Staten, als hij op promotietour is met Apple-artiest Jackie Lomax. Tijdens een tussenstop in Cincinnatti zien ze Janis met Big Brother spelen. Terwijl Mal en Jackie in de zaal staan, zien ze hoe Janis ineens het optreden stillegt en een televisie het podium op laat rijden. Als enorme Beatlesfan weet ze dat de clip van het nummer Revolution voor het eerst op de Amerikaanse tv wordt uitgezonden. Dat wil Janis niet missen. Over dat moment spraken Wibo en ik met Big Brother-bassist Peter Albin, die zich dat nog goed kon herinneren. Na de tv-uitzending verdwijnt de tv weer van het podium en maakt Janis haar concert af. Later die avond zetten Janis en Mal het samen op een drinken, zo is te lezen in het boek 'Living The Beatles Legend' van Kenneth Womack.

Sunset Sound Studios
In de periode juli-oktober 1970 werkt Janis in de Sunset Sound Studios in Hollywood aan haar laatste album Pearl. Omdat ze op 4 oktober overlijdt, moet de plaat na haar dood worden afgemaakt. Het lukt producer Paul Rothchild om de puzzel te leggen (hoe dat gaat, hoor je in de vijfde aflevering van onze podcast). In de voetstappen van Janis zullen ook de solo-Beatles regelmatig te vinden zijn in de Sunset Sound Studios. Voor Wibo en mij was het daarom ook heel speciaal er afgelopen zomer te zijn. Zeker als je bedenkt dat Ringo, George én John er in 1973 tegelijkertijd rondliepen, om aan het album 'Ringo' te werken. 

Janis' gezongen boodschap aan John
Tsja en dan is er tenslotte nog een hele bijzondere, laatste, connectie tussen Janis en John. In de loop van 1970 stuurt Yoko een verzoek rond, waarbij ze artiesten vraagt een verjaardagsboodschap voor Johns dertigste verjaardag in te spreken of zingen. Donovan geeft gehoor aan haar oproep. Ook George neemt iets op: "It's Johnny's Birthday", dat we terugvinden op All Things Must Pass. Maar mega-Beatlesfan Janis Joplin laat deze kans niet voorbijgaan. Begin oktober zingt ze op de studiovloer van Sunset Sound de boodschap "Happy Trails" in. Het zal zo'n beetje haar laatste opname worden. Vlak na haar dood vindt John in New York een envelop met een cassettebandje in de post. Een posthume boodschap van Janis... In de Dick Cavett Show zal hij later over het voorval vertellen:  

“We didn’t meet, but she sent me a birthday tape on my birthday for my last birthday,” Lennon explained on The Dick Cavett Show in 1971. “Yoko asked all different people to make a tape for me, and she was one of them, and we got it after she died. It arrived in the post, and she was singing ‘Happy Birthday’ to me in the studio.”

Een beetje pijnlijk is het wel: "happy trails, until we meet again….". Janis heeft op dat moment nog een paar dagen voor de boeg. John nog tien jaar. 

Beluister De Laatste Dagen Van...Janis Joplin via NPO Luister, Spotify, Apple Podcasts of je eigen favoriete podcast-app.

The Beatles in Los Angeles: 1966 en de solojaren (met podcast)

Las je de vorige keer over de avonturen van The Beatles in Los Angeles, met Joan Baez, David Crosby, Peter Fonda en Elvis Presley, deze keer vervolgen we het verhaal van hun connectie met Amerika's metropool aan de westkust. The Beatles zetten vele voetstappen in Los Angeles. In de periode waarin ze als band bestonden, maar ook tijdens hun solocarrières. Deze week pak ik de draad op in 1966. Het jaar van Revolver, het jaar van de grote ommekeer in hun bestaan als liveband. Ook kun je de podcast beluisteren die Wibo Dijksma (Fab4Cast) en ik maakten, toen we afgelopen zomer in Los Angeles waren. 

Opnieuw een grote Amerikaanse tour in augustus
Blijkbaar komt de maand augustus voor Brian Epstein steeds goed uit, om The Beatles door Amerika te laten touren. Voor het derde jaar op rij arrangeert hij in 1966 een serie concerten voor zijn jongens. Tijdens deze Amerikaanse tour treden The Beatles achttien keer op, waarvan twee keer in Canada. Ze starten op 12 augustus in Chicago en eindigen de 29ste in San Francisco. Natuurlijk is dat het legendarische laatste Beatlesconcert, in Candlestick Park. Daar reed ik met Wibo nog vlak langs, toen we deze zomer in de VS waren voor onze Janis Joplin-podcast. Maar ja, weinig te zien, want het oorspronkelijke stadion is tien jaar geleden afgebroken. Paul McCartney gaf er het allerlaatste concert.

 

7655 Curson Terrace in Beverly Hills
Maar laten we teruggaan naar Los Angeles. Op 28 augustus 1966 brengt hun tour The Beatles opnieuw naar die stad. Ze treden er op in het Dodger Stadium. Ook nu parkeert Brian Epstein de jongens in een gehuurde villa, aan 7655 Curson Terrace, Beverly Hills. Net als het jaar daarvoor komt David Crosby op bezoek. Nu zijn ook Beach Boys Brian en Carl Wilson van de partij. Ondanks alle gezellige ontmoetingen met hun vakgenoten, krijgen The Beatles het tijdens hun Noord-Amerikaanse tour dat jaar best voor de kiezen. De concertreeks wordt geplaagd door John Lennons verkeerd begrepen uitspraken over het Christendom. Ook ontstaan er gespannen gesprekken tijdens persconferenties, als The Beatles vragen krijgen over de Vietnam-oorlog. Tevens zijn er allerlei chaotische toestanden rond de concerten. De sfeer is een stuk grimmiger dan tijdens de eerste, vrolijke jaren van Beatlemania.

Het einde van de tournees
Voor The Beatles wordt het steeds gevaarlijker om op te treden en zich te verplaatsen. Zo moeten ze in Los Angeles nog twee uur wachten voordat ze na hun concert veilig kunnen vertrekken. Van de 45.000 aanwezige fans breken er 7000 door de hekken. The Beatles moeten zien te ontkomen in een gepantserde wagen. Er zijn honderd beveiligers ingezet. Veel te weinig om de menigte in bedwang te houden. Terwijl gewonden en arrestanten worden afgevoerd en de bandleden als vee in een afgesloten vrachtwagen worden weggereden, knapt er iets. Het is tijd om te stoppen met touren.

Dodger Stadium Los Angeles, 28 augustus 1966

Los Angeles blijft in trek
Het besluit om te stoppen met touren betekent niet dat The Beatles Los Angeles voorgoed vaarwel zeggen. Ze zullen er nog vele voetstappen zetten. Zo strijken George en Pattie Harrison een jaar later, in augustus 1967 neer in een villa aan Blue Jay Way, in de heuvels van Hollywood. Samen met Wibo reed ik er naartoe. De vele bochtige wegen leidden ons naar de voordeur die ook Derek Taylor en zijn vrouw in 1967 proberen te bereiken. Terwijl George, moe van de jetlag, wakker probeert te blijven om zijn vrienden op te wachten, verdwaalt de familie Taylor in de mistige canyon. Het inspireert George tot het nummer Blue Jay Way.

John woont met May in LA
Ook na het uiteengaan van The Beatles zijn John, Paul, George en Ringo ontelbare keren in Los Angeles te vinden. Voor privébezoekjes, voor plaatopnamen, voor concerten, of zelfs om er een tijdje te wonen….te veel om allemaal te beshandelen, maar ik licht er een paar gebeurtenissen uit. Zo is Los Angeles ook tijdje de woonplek van John en May Pang. Tijdens zijn Lost Weekend woont hij met haar samen, in Los Angeles en New York. Het stel is van oktober 1973 tot juni 1974 in LA te vinden. In die periode huurt John een strandhuis aan Palisades Beach Road, in Santa Monica. Wibo en ik namen er een kijkje en zagen dat het huis inderdaad pal aan het strand ligt. 

JFK, Monroe en Sinatra
Het is een huis met een rijke geschiedenis. MGM-filmstudiobaas Louis B. Mayer liet het bouwen in 1926. De villa werd het decor van heel wat feestjes, waar onder andere John F. Kennedy, Marilyn Monroe en Frank Sinatra hun opwachting maakten. Als John in 1974 hoort dat Kennedy en Monroe op deze plek hun geheime ontmoetingen hadden, vindt hij het een geweldig plan om er met zijn eigen muziekmaten te gaan wonen. In deze periode produceert hij namenlijk Harry Nilssons album Pussycats. Zodoende woont John er niet alleen met May, maar ook met Harry, Keith Moon en Klaus Voormann. Ringo krijgt een plekje in de bibliotheek. En ook nu opent het huis zijn deuren voor prominente gasten als Paul McCartney, drummer Jim Keltner en gitarist Jesse Ed Davis. Voormalig Beatles-roadie Mal Evans is vaak van de partij. Het is May Pang die op deze plek de laatste foto's schiet van John en Paul.

Pauls star-studded afterparty
Zetten we de spotlight even op Paul McCartney, dan is het leuk te vermelden dat hij voor het eerst na het uiteenvallen van The Beatles in Los Angeles optreedt tijdens zijn Wings over America-tour. Dat is in juni 1976. In het LA Forum geeft Paul drie concerten. Het is een concert dat niemand 'in town' wil missen. Zo zijn Jack Nicholson, Elton John en Cher present, net als veel andere celebs. Ringo is er ook. Hij loopt zelfs even het podium op, om met een witte basgitaar te zwaaien. Of ie ook achter de drums is gaan zitten....? Ik weet het niet. Wel dat ergens in Beverly Hills een grote afterparty wordt gehouden, waar Paul een aantal beroemdheden ontvangt. Eén van hen is Michael Jackson, die hij dan voor de tweede keer ontmoet. Paul zegt tegen Michael: "Ik heb een liedje voor je geschreven," waarna hij Michael spontaan het nummer Girlfriend voorzingt. Maar het zal nog een jaar of vijf duren voordat het tot een samenwerking komt. 

Amoeba's secret gig
Het is onmogelijk om de vele connecties van Paul McCartney met Los Angeles te behandelen, maar eentje die er uitspringt is Pauls verrassingsoptreden bij Amoeba Records, een enorme platenzaak in Hollywood. Ook Wibo en ik dwaalden er nog op een late avond rond, toen het podcastwerk van die dag er opzat. Paul McCartney speelt hier op 27 juni 2007. Op zijn setlist staan twintig nummers. Vier daarvan verschijnen op de ep Amoeba's Secret Gig: Only Mama Knows, C Moon, That Was Me en I Saw Her Standig There. De twee laatstgenoemde nummers krijgen zelfs een Grammy-nominatie voor Best Solo Rock Vocal Performance. Pauls volledige optreden zal later uitgebracht worden op het album Amoeba Gig. 

Het huis waar Mal Evans sterft
Op 5 januari 1976 sterft voormalig Beatles-roadie en vertrouweling Mal Evans op 40-jarige leeftijd. HIj komt in Los Angeles door politiekogels om het leven. Die heftige gebeurtenis vindt plaats in zijn huis aan  8122 W 4th Street. Als Wibo en ik er voor het tuinhek staan, in deze rustige en nette buitenwijk van de stad, herinnert niets aan de grimmige scène die zich daar heeft afgespeeld. Mal's dood is het einde van een rusteloos leven, dat volledig in het teken staat van The Beatles. Vanaf het prille begin hoort hij tot de inner circle van de band. Hij ontfermt zich over de apparatuur, rijdt The Beatles naar optredens, assisteert op tournees en in de studio. Mal gaat zó op in zijn baan voor The Beatles, dat hij uiteindelijk zijn gezin in Liverpool verlaat, om The Beatles tijdens en na hun bestaan als band achterna reist. Hoe zijn bijzondere levensverhaal verloopt, kun je lezen in het boek ‘Living The Beatles Legend’ van Kenneth Womack. Het is vrij recent verschenen. Daarin lees je ook hoe het er van kwam dat Mal, op deze plek doodgeschoten wordt door de politie van Los Angeles. 

In het linker gedeelte van dit woonhuis woonde en stierf Mal Evans

Teruggevonden dagboeken
De dood van Mal is een heftig einde aan een bijzonder leven, Een leven met de nodige tragische rafelrandjes. Want als ook de vier solo-Beatles Mal steeds minder vaak nodig hebben, verliest hij zijn levensdoel en wordt hij depressief. Hoewel hij aan zijn autobiografie werkt, glijdt de voormalig Beatlesroadie mentaal af, gaat hij valium gebruiken en met wapens zwaaien. Voor die wapens heeft hij overigens sinds zijn jonge jaren al een fascinatie. Als Mal dan in het genoemde huis, bij zijn nieuwe vriendin Fran Hughes, op 5 januari 1976 helemaal doodraait, gaat het mis. Fran belt de politie. Mal richt een pistool op de agenten en weigert zijn wapen neer te leggen. De agenten schieten uit zelfverdediging en zo vindt Mal zijn einde. Twee dagen later wordt hij in Los Angeles gecremeerd. Zijn as, die naar Engeland wordt verstuurd, raakt zoek in de post. John Lennon zou daar later over zeggen: "They should look in the dead letter office," de plek waar de onbestelbare brieven terechtkomen. Ook Mal's persoonlijke bezittingen, waaronder zijn dagboeken en handgeschreven songteksten van A Day In The Life en Hey Jude, zijn jarenlang zoek. Uiteindelijk worden ze gevonden in New York, in de magazijnen van een uitgeverij. Met veel omwegen en door medewerking van Mal's familie leidt die vondst uiteindelijk tot de publicatie van het boek van Kenneth Womack. Daarvan komt overigens nog een tweede deel uit.

Ringo's huis is niet te zien
In Los Angeles kun je nog steeds een Beatle tegen het lijf lopen, want Ringo Starr woont er al jaren. Zijn adres? 918 North Hillcrest Road. Maar als je denkt even bij de voortuin te stoppen, dan kom je bedrogen uit. De wijk waar zijn villa staat wordt volledig afgeschermd door een groot hek. Vermoedelijk betalen Ringo en zijn buurtgenoten gezamenlijk voor de beveiliging. Je komt niet eens in de buurt, laat staan in zijn straat. Als je het wijkje aan de achterzijde probeert te bereiken, stuit je op een metershoge beboste heuvel. Ringo's huis ligt niet ver van de plek waar zijn beste en oudste vriend George Harrison zijn laatste adem zal uitblazen. Op 29 november 2001 sterft George Harrison, vredig en volledig in de anonimiteit waar hij zijn leven al zo naar verlangde. Paul McCartney maakt het mogelijk door zijn huis aan 3738 Laurel Canyon aan de Harrisons uit te lenen. Als Wibo en ik er arriveren, staan we voor een hek waarachter we een oprijlaan in een bocht zien verdwijnen. Van het huis zien we alleen stukje schoorsteen dat boven de bomen uitpiept. Een bewaker zegt dat Paul McCartney nog steeds eigenaar is van het huis, maar dat hij hier echt nooit gezien wordt. 

Bij het huis van Paul McCartney waar George Harrison stierf

Herdenkingsboom voor George
Een jaar na George's dood wordt er een herdenkingsboom voor hem geplant in Los Angeles. Dat gebeurt bij 2800 Eeast Observatory Road, in de heuvels van Grittith Park. De George Harrison Tree is oorspronkelijk een pijnboom. Ironisch genoeg zal de boom bezwijken aan een keverplaag, die de stam van binnen uitholt. Hoe symbolisch, een herdenkingsboom voor George die wordt uitgehold door.... kevers (beetles). Hij zou er zelf hard om gelachen hebben. Op 25 februari 2015 wordt een nieuwe boom geplant. Dicht bij het GRiffith Observatory. Het is een taxus, die wat sterker is. Tijdens de kleine ceremonie, met livemuziek en speeches van de zus van Olivia en de zus van George wordt het gedenkteken onthuld:

De boom is er nog steeds, met een naamplaatje op een grote steen. Daarop staat de tekst: “In memory of a great humanitarian who touched the world as an artist, a musician and a gardener,” gevolgd door een quote van George: ‘For the forest to be green, each tree must be green.’ George Harrison (1943-2001). En op deze bijzondere plek kom ik aan het einde van onze eigen roadtrip langs Beatlesplekken in Los Angeles. Beluister hier de podcast die we maakten. Als je verder wilt lezen over dit onderwerp, dan is er het boek ‘The Beatles in Los Angeles: yesterday today and tomorrow’ van Jeremy Louwerse en Tom Weitzel.

Bij de 80ste geboortedag van George Harrison: hoe hij zijn 25ste verjaardag in India vierde

We blijven nog een beetje in India-sferen, met de blog van deze week. In m'n vorige blog schreef ik over de documentaire The Beatles and India. En als we de klok terugzetten naar 25 februari 1968, dit weekend 55 jaar geleden, dan belanden we op de 25ste verjaardag van George Harrison. Wat gebeurde er die dag in Rishikesh? 

"All the world's a birthday cake"
Allereerst denk ik dat het voor George één van de meest memorabele verjaardagen van zijn leven moet zijn geweest. Je 25ste verjaardag vieren, op een plek waar je de muziek en spiritualiteit hoort en voelt die je in korte tijd zo dierbaar zijn geworden. George was bezig de symbolische 'reis naar binnen' te maken (ik schreef daar al eens eerder over) en gebruikte later zelfs de metafoor van de verjaardagstaart, om zijn eigen gewenste positie in de wereld te willen duiden. We kennen 'm: "All the world's a birthday cake, so take a piece, but don't take too much." Of er op zondag 25 februari taart was in Rishikesh? Ik had het niet verwacht. Maar het antwoord is: ja. 

Schaaltje pinda's
Het moet vast extra feestelijk gevoeld hebben dat The Beatles die week weer herenigd waren als band. Zo waren George en John al met hun vrouwen vooruit gereisd en volgden Paul en Ringo pas op dinsdag de 20ste februari. De foto's van die dag laten zien dat George in het zonnetje werd gezet. We zien The Beatles, hun vrouwen en een deel van hun entourage bij Maharishi zitten. Het doet bijna denken aan een Nederlandse verjaardag, in een kring rond een schaaltje pinda's. Er wordt ook duidelijk eten rondgedeeld:

Een omgekeerde globe
Op een andere foto is te zien hoe Maharishi George verrast met een verjaardagscadeau, in de vorm van een plastic wereldbol, die hij op de kop houdt. Hij zou George de globe hebben overhandigd met de woorden: “George, the globe I am giving you symbolizes the world today. I hope you will help us all in the task of putting it right,” waarop George de bol recht zette en antwoordde: "I've done it," een opmerking die gevolgd werd door applaus van de verjaardagsgasten. In zijn boek With The Beatles schrijft journalist (en ooggetuige) Lewis Lapham bovendien dat er gezongen en gedanst werd, waarna enkele hindoestaanse assistenten van Maharishi elkaar lachend met firecrackers bestookten.

Spiritualiteit en Spirits

Aandacht voor muziek was er ook. Zo gaf George zelf een optreden met zijn sitar en sloegen de gasten aan het 'chanten' met hindoestaanse gezangen. Maar, zo leerde ik uit de documentaire The Beatles and India, het was niet alleen maar een spiritueel feestje, want in de loop van de avond kwamen er ook andere 'spirits' aan bod, en vloeide er wel degelijk alcohol, waarna de stemming uitgelaten werd. Ik kwam nog een erg leuke foto tegen, van een hilarisch moment, waarop ook Beatles-roadmanager, -bodyguard en -vertrouweling Mal Evans te zien is. George en Mal probeerden hun verstrikte bloemenkransen uit elkaar te halen. Die verjaardag vol spiritualiteit en aardse geneugten was misschien ook weer heel tekenend voor de manier waarop George zich de rest van zijn leven zou bewegen: tussen de spirituele en materiële wereld. Hij deed zich tegoed aan 'the best of both', kunnen we wel zeggen. 

Dit weekend zou George Harrison 80 jaar zijn geworden.

The Fool On The Hill: de inspiratie, de opname en de bijzondere clip die in Nice geschoten werd

Op 30 oktober 1967 zat Paul McCartney in een vliegtuig naar Nice. Samen met assistent Mal Evans en cameraman Aubrey Dewar was hij op zoek naar een mooie locatie voor het schieten van beelden bij zijn nummer The Fool On The Hill. Die scène was zo'n beetje het laatste puzzelstukje dat de film Magical Mystery Tour zou moeten completeren.

Impulsief vertrek
Het vertrek naar Nice moet snel en impulsief hebben plaatsgevonden. Geen van de andere Beatles wist waar Paul ineens was. McCartney vertrok zonder geld en paspoort naar de Zuid-Franse plaats. Zijn naam en faam vormden blijkbaar nauwelijks een belemmering om zich door de douane te kletsen en per vliegtuig Het Kanaal over te steken. Het had iets onbezonnens en onaantastbaars. In de vroege ochtend van dinsdag 31 oktober 1967 danste Paul McCartney in het prille herfstlicht in de heuvels bij Nice. De beelden zouden later onder The Fool On The Hill gemonteerd worden.

Aankomst in Nice

Dromerige ballad
Het nummer zelf schreef hij ten tijde van de Sgt. Pepper-sessies, in maart van dat jaar. Terwijl John en Paul bezig waren With A Little Help From My Friends vorm te geven, speelde McCartney zijn verse compositie Fool On The Hill aan John Lennon voor: een dromerige ballad, die qua melodie en begeleiding continu schipperde tussen D-majeur en -mineur, waardoor ook Lennon zijn oren steeds moet hebben gespitst. Paul zou het nummer aan de piano bij zijn vader thuis geschreven hebben, nadat hij een D6-akkoord aansloeg en van daaruit verder improviseerde.


Lennon was onder de indruk
In "The Beatles" schrijft Hunter Davies als officiële biograaf van de band hoe hij in maart 1967 getuige was van het moment waarop Paul zijn Fool On The Hill voor het eerst aan John voorspeelde. Ze zaten thuis bij Paul, aan Cavendish Avenue. Volgens Davies luisterde John naar Paul terwijl hij dromerig uit het raam keek. Lennon was onder de indruk van The Fool On The Hill en spoorde McCartney aan om snel de nog incomplete tekst op te schrijven, voor het geval hij de woorden zou vergeten. "Now that’s Paul. Another good lyric. Shows he’s capable of writing complete songs," was Johns mening over het nummer ("All We Are Saying" - David Sheff).


Maharishi en Tarot
McCartney zou zijn inspiratie onder andere hebben gevonden bij figuren als de Maharishi, die door critici als zonderling of gek werd bestempeld. Het idee van een goeroe in een grot sprak McCartney aan. Ook zou Paul de kaart van The Fool in de Tarot-leer in zijn gedachten hebben gehad. In de Hippiecultuur beleefde de Tarot een revival. Ook het Nederlandse kunstenaarscollectief The Fool ontleende zijn naam aan de tarotkaart. Blijkbaar schoof Paul de compositie bewust opzij voor het Sgt. Pepper-album. Qua timing had The Fool On The Hill nog makkelijk mee gekund. Misschien was het nummer nog onvoldoende gereed of paste het volgens Paul niet in het Pepper-concept, wat dat uiteindelijk ook mag hebben voorgesteld.

Eind augustus 1967: met de Maharishi in Bangor

Een demo na het verblijf bij de Maharishi
Pas op 6 september 1967, toen de Summer of Love na de plotselinge dood van Brian Epstein overging in een verwarrende herfst, maakte Paul een demo van The Fool On The Hill. Misschien kwam het nummer weer bovendrijven omdat The Beatles eind augustus een aantal dagen bij de Maharishi te gast waren geweest in Bangor, Wales. De demo die Paul maakte, is te horen op Anthology 2. [video]

Blokfluiten en een mondharp
Het meeste werk werd verzet op 25 en 26 september, aangevuld met een laatste sessie (met fluiten) op 20 oktober). Opvallend detail is de aanwezigheid van Yoko Ono op de 25ste. Wat vooral opvalt is originele instrumentenkeuze voor het nummer. Naast de gangbare instrumenten, kozen The Beatles voor blokfluiten, basharmonica's, celeste, tape-effecten (zowel een tape-loop als langzaam afgespeelde gitaareffecten). John Lennon zou ook mondharp spelen. 1967 blijft daarmee het jaar waarin The Beatles maximaal experimenteerden met verschillende instrumenten en de technische mogelijkheden die de studio hen bood. De instrumenten en het gekozen arrangement geven The Fool On The Hill precies het dromerige, etherische effect dat McCartney ongetwijfeld bij het schrijven van de tekst in zijn hoofd had.

25 september 1967: McCartney met de blokfluit aan zijn lippen

'Get a perfect shot'
Met een hoofd vol inspiratie stapte hij daarom eind oktober, een paar dagen nadat de mix van The Fool On The Hill gecompleteerd was, in het vliegtuig naar Frankrijk. Daar stond hij op de rotsen bij Nice, in de zonsopkomst, met een kleine cassetterecorder waarmee hij het nummer kon afspelen. "I just ad-libbed the whole thing. I went, ‘Right, get over there: let me dance. Let me jump from this rock to this rock. Get a lot of the sun rising. Get a perfect shot and let me stand in front of it," vertelde hij aan zijn biograaf Barry Miles. Even kroop Paul McCartney in de huid van The Fool On The Hill. Door de mooie [beelden], gemaakt voor de film Magical Mystery Tour, kunnen we nog steeds genieten van die oktoberochtend in 1967, in de heuvels bij Nice. Je had er bij willen zijn.

British Pathé: een schatkamer vol beeldmateriaal van The Beatles

Een tijdje geleden ontving ik een mail van Rein Aardema. Behalve zijn aardige complimenten voor BeatlesTalk (waarvoor veel dank) stuurde hij me interessante informatie toe. Rein mailde dat British Pathé, maker van nieuwsitems en documentaires, het archief van 85.000 historische newsreel films online heeft gezet. "En ja, met veel Beatles," schreef Rein. Nieuwsgierig nam ik een kijkje in deze online schatkamer. Mijn glimlach werd steeds groter en bij het bekijken van een aantal archiefopnamen, bekroop me een gevoel van sensatie: mijn hemel, dit heb ik nog nooit gezien!

Even landen in Libanon
Misschien loop ik hopeloos achter, maar ik heb de indruk dat velen van jullie dezelfde ervaring zullen hebben, bij het bekijken van het materiaal. We zien veel Beatlesmania-taferelen uit de periode 1964-1966, waarin The Fab Four intensief toerden. Vliegtuigtrappen, persconferenties en andere ontvangsten: daar zitten niet alleen bekende beelden bij, maar ook verrassende opnamen. Zo opent de lijst met voor mij volstrekt onbekende beelden van een tussenlanding in Libanon op 7 of 8 juni 1964. Na hun avonturen in Nederland vlogen The Beatles eerst terug naar Londen, om vanuit daar te beginnen aan hun 24 uur-durende reis naar Hong Kong. Onderweg werd gestopt in Zürich, Beiroet, Karachi, Calcutta en Bangkok. Om te tanken of wellicht om over te stappen. Nooit had ik de beelden gezien van die tussenstop in Beiroet. We zien hoe (deels) uitzinnige Britse en Amerikaanse jongeren tot aan de vliegtuigtrap kunnen komen. John, Paul, George en Ringo-vervanger Jimmie Nicol komen even naar buiten om de fans te begroeten (klik steeds op de link in het onderschrift).

https://www.britishpathe.com/video/VLVAD9XP33YLUPFV6URO320FO8VE2-LEBANON-TEENAGERS-STORM-BEATLE-JETLINER/query/beatles

Nieuwe doorkijkjes naar India
Fascinerend vind ik de beelden die in India van The Beatles werden geschoten. In diverse clipjes, zowel in zwart-wit als kleur, zien we The Beatles in februari 1968 in New Delhi arriveren. John, Cynthia, Georgie, Pattie en Jenny Boyd reisden gezamenlijk, vermoedelijk samen met Mal Evans. Ze werden op het vliegveld opgewacht door Mia Farrow, waarna we het gezelschap in diverse taxi's richting Rishikesh zien stappen. In een andere clip zien we Paul, Jane, Ringo en Maureen arriveren. Het stel wordt begroet met prachtige bloemenkransen, moet langs de paspoortcontrole en zet vervolgens ook koers richting de ashram van de Maharishi.

https://www.britishpathe.com/video/VLVAAASH8ORE6RO8K2ZP38I3GYXF2-FEB-1968/query/beatles+india

Rondkijken in Rishikesh
Zat ik niet al op het puntje van mijn stoel, minstens zo geïnteresseerd keek ik naar een aantal korte films die op het terrein van de ahsram in Rishikesh geschoten zijn. Natuurlijk kennen we al het nodige fotomateriaal en mooie bewegende beelden van The Beatles tijdens hun verblijf bij de Maharishi. Toch focuste dat materiaal zich vooral op The Beatles zelf en wat minder op het resort waar ze verbleven. Op deze voor mij ook weer nieuwe archiefbeelden krijgen we een indruk van het dagelijks leven in de ashram. Her en der zien we The Beatles lopen. Mooi vond ik het beeld waarbij een plunjezak met huishoudlinnen (?) voor de deur van een bungalow werd gegooid. Alsof ik zelf even mocht rondlopen in februari 1968 op die bijzondere plek.

https://www.britishpathe.com/video/VLVA5M06EP4IDTADG7YUT6PFUTP03-INDIA-BEATLES-BEGIN-MEDITATION-COURSE-AT-RISHIKESH/query/beatles

Veel vermaak
Ik kan je van harte aanraden een kijkje te nemen in deze online schatkamer: van Ringo die naar het ziekenhuis moet om zijn amandelen te laten verwijderen (1964) tot The Beatles die in Spanje sherryvaten signeren (1965) tot George Harrison die met Indiase muzikanten aan de soundtrack werkt van Wonderwall (1968). Ongetwijfeld zitten er beelden bij die je al kent, maar zelf was ik verrast door de nodige onbekende pareltjes. Hopelijk geeft het je veel plezier in deze bijzondere weken.

https://www.britishpathe.com/video/VLVA5ZP66JSGYIVZ4QNMPCCIXJBRM-INDIA-BEATLE-GEORGE-HARRISON-DIRECTS-BOMBAY-RECORDING-OF-HIS/query/beatles+george+harrison

En dan nog even dit...
Vorige week mocht ik iets vertellen over de vriendschap en samenwerking tussen John Lennon en Paul McCartney in een drie uur durende thema-uitzending over The Beatles van het Studium Generale van de Technische Universiteit Eindhoven. Het Studium Generale kan in deze tijd geen lezingen houden, dus verzorgt men er nu radiouitzendingen en podcasts. In de uitzending werd ik in het Engels geïnterviewd door presentator Lucas Asselbergs. Ik deel de volledige uitzending hier. Het fragment van het interview staat hieronder direct klaar, maar de gehele Beatlesuitzending is uiteraard hieronder terug te luisteren. Hartelijk dank aan het Studium Generale, en wat fijn dat er aandacht is gevraagd voor deze blog en de podcasts van Fab4Cast op Mixcloud.

Studium Generale TU/e · Studium Generale @ TU/e community radio: The Beatles

Paul McCartneys onbegrepen Maxwell's Silver Hammer

John Lennon vond het een vreselijk nummer, Ringo Starr herinnert zich de opnamesessies als "the worst ever" en ook George Harrison begreep niet wat Paul McCartney bezielde. Natuurlijk heb ik het over Maxwell's Silver Hammer, de derde track van het alom bejubelde Abbey Road-album. Is Maxwell nu echt zo slecht, een oppervlakkig en kinderachtig liedje, of kijken we na 50 jaar anders terug op de compositie en het arrangement, als Maxwell's hamer binnenkort in de remix uit onze speakers knalt?

Maxwell's Silver Hammer is een typisch McCartney-nummer

Niemand anders dan Paul McCartney had een nummer als Maxwell's Silver Hammer kunnen schrijven. Misschien alleen Ringo Starr, die vanwege zijn beperkte compositorische kwaliteiten al snel aan de wat eenvoudigere Beatlesnummers gekoppeld wordt. Als zanger van andermans werk (Yellow Submarine, With A Little Help From My Friends) of als (mede)componist van nummers als Don't Pass Me By en Octopus's Garden. Hoe dan ook, Paul McCartney stond garant voor de avonturen van Maxwell, waarmee hij al een behoorlijke tijd onder de arm liep, voordat deze op een album belandden, alle protesten van de overige Beatles ten spijt.

Maxwell als metafoor voor moeilijkheden

Zittend in de ashram in Rishikesh, bedacht McCartney begin 1968 al het eerste couplet van Maxwell. De wat banale tekst over een jongen die overal toeslaat met zijn hamer, stond in schril contrast met de spirituele omgeving waar Paul zich in die periode met de overige Beatles bevond. Wie schrijft over een moordlustige Maxwell, terwijl hij zijn dagen mediterend met een goeroe aan de Ganghes doorbrengt? Toch vertelde McCartney in de jaren '90 aan Barry Miles (Many Years From Now) dat hij wel degelijk iets had bedoeld met die hamer van Maxwell, die overal opduikt. Zo zou hij zich in die periode meer en meer bewust zijn geworden dat hij in zijn leven onverwacht narigheid op zijn pad kon treffen. De hamer van Maxwell kon altijd toeslaan.

De antipathie van John, George en Ringo

Afgeleid door het eenvoudige akkoordenschema, het hoge meezinggehalte van het refrein en McCartney's niet aflatende inspanningen om het nummer goed ingestudeerd en opgenomen te krijgen, ontwikkelden Lennon, Harrison en Starr en enorme antipathie tegen Maxwell en zijn zilveren hamer. Dat Paul zijn inspiratie kreeg van de avantgardistische toneelschrijver Alfred Jarry, van wie hij het woord pataphysical overnam, weerhield zelfs John Lennon er niet van het nummer als McCartney's zoveelste poging tot Granny music af te doen. In de opnieuw opgedoken tape waarop The Beatles op 8 september 1969 vergaderend te horen zouden zijn, opperde John dat Paul dit soort nummers niet meer voor The Beatles moest aandragen, maar beter aan artiesten als Mary Hopkin kon weggeven.

Tijdens de Get Back-sessies is Mal Evans met hamer en aambeeld in de weer

Maxwell kwam niet op The White Album en Let It Be

Hoe dan ook, Maxwell kon eind 1968 niet meer meegenomen worden op The White Album, tegen de tijd dat McCartney in oktober 1968 al zijn coupletten gecompleteerd had. Dus trok Paul zijn sprookje weer uit de kast tijdens de Get Back-sessies in januari 1969. In de nog uit te komen Let It Be-film, die ons volgend jaar een beter beeld moet gaan geven van die periode, zien we hopelijk een aantal pogingen van McCartney terug om Maxwell bij de overige Beatles tussen de oren te krijgen. Ook toen verdween Maxwell weer op de plank. Samen met de rest van de veelal incomplete opnamen, waaruit ruim een jaar later het album Let It Be nog werd samengesteld.

John Lennon haakte helemaal af

In juli 1969, toen de Abbey Road-sessies stevig op stoom kwamen, trok de vasthoudende McCartney zijn Maxwell er weer aan de haren bij. Op 9 juli, toen John en Yoko net weer zo'n beetje gearriveerd waren vanuit Schotland, startte Paul de repetities voor Maxwell weer op. Terwijl Yoko, nog herstellend van het Schotse auto-ongeluk, liggend op haar studiobed toekeek, leidde Paul de overige Beatles door eindeloze pogingen om zijn nummer in een goede basisversie op tape te krijgen. Na 16 takes voor de basistrack, de nodige gitaaroverdubs en het toevoegen van een aantal moog-geluiden, was Maxwell uiteindelijk op 6 augustus compleet en was McCartney tevreden. John Lennon haakte af en is op de Abbey Road-versie totaal niet meer te horen. Het is ook de vraag wie op het aambeeld slaat. Ringo Starr of Mal Evans? Laatstgenoemde was wat sterker en zodoende fysiek beter in staat de hamer te hanteren. Volgens Mark Lewisohn is het uiteindelijk toch Ringo Starr die we op Abbey Road terughoren.

De handgeschreven tekst van McCartney

Rose and Valerie screaming from the galery

Wat mij betreft misstaat Maxwell niet op Abbey Road. De kracht van Beatlesalbums zat hem ook in de enorme afwisseling in nummers. Met name op hun latere albums weten The Fab Four de oren van de luisteraar praktische elke 5 minuten op een andere golflengte te benaderen. Met Maxwell wilde McCartney zijn luisteraars een levensles leren, maar maakte hij misschien de fout die boodschap te banaal te verpakken. Daarbij verloor de inhoud het van de vorm, omdat Paul er uiteindelijk geen persoonlijk verhaal van wilde (of kon) maken. Ook dramde McCartney tijdens de sessies wellicht te hard door. Als we dan kijken naar het resultaat, kun je zeggen dat na het intense tweeluik van Come Together en Something waarmee Abbey Road opent, Maxwell wat lucht tussen de elpeegroeven blaast. Mede door de moog-sounds en de beeldende tekst heb ik niet zo'n probleem het nummer te waarderen. Ook vind ik metrum, midden- en eindrijm van zinnen als Rose and Valerie, screaming from the galery, Maxwell must be free vermakelijk en prima te pruimen. Binnen The Beatles was er altijd ruimte voor mafheid, humor en satire. Wie weet even wat minder in die laatste maanden. Maxwell doet ons misschien wel inzien dat elk album in zijn geheel vaak meer is dan de som der delen.

Mal Evans: de stille kracht achter de schermen bij The Beatles

Mal Evans, al menigmaal dook zijn naam op in mijn blogjes over The Beatles. Achter de schermen speelde hij een belangrijke rol in het bestaan van de band. Hij was assistent-road manager, manusje van alles, bodyguard, vertrouweling en zelfs...medecomponist, zonder dat hij daar ooit openlijk de credits voor kreeg. John, Paul, George en Ringo waren zeer op hem gesteld. Mal Evans kreeg als één van de weinige mensen ter wereld de kans om de opkomst (én ondergang) van The Beatles van heel dichtbij mee te maken. Zijn eigen bestaan eindigde helaas ook op trieste wijze. Deze week duiken we in het leven van Mal Evans en de belangrijke rol die hij achter de schermen bij The Beatles speelde.

Groot Elvis-fan

Malcolm (Mal) Frederic Evans werd op 27 mei 1935 geboren. In Liverpool, net als The Beatles. In 1961 ontmoette hij zijn toekomstige vrouw, Lily, op de kermis van New Brighton dat aan de overzijde van de Mersey ligt. Het paar trouwde al snel en kreeg een zoon, Gary. Het gezin streek neer in een woning aan Hillside Road, een kleine straat die uitkomt op het drukke Menlove Avenue, waar John Lennons tante Mimi in die tijd nog steeds woonde. Iedere ochtend ging Mal trouw naar de posterijen waar hij als telefoonmonteur werkte. In zijn vrije tijd luisterde hij graag naar Elvis-platen.

Mal met Lily en Gary

Portier bij de Cavern Club

Ergens in 1962 maakte Mal een pauzewandelingetje door het centrum van Liverpool en kwam hij terecht in Mathew Street. Daar hoorde hij muziek uit een ruimte schallen. Nieuwsgierig als hij was, daalde Mal de trappen van de Cavern Club af en zag hij een plaatselijke band die hem niet bekend voorkwam. Ook al was hij enorme Elvis-fan, Evans concludeerde dat deze Beatles toch ontzettend goed klonken. Mal besloot vaker naar The Beatles te komen kijken en knoopte regelmatig een praatje aan met Paul McCartney en George Harrison. Het was Harrison die concludeerde dat Mal met zijn lengte van nagenoeg 2 meter prima dienst kon doen als portier bij de Cavern Club. En zo vervulde Mal al snel de vacature die er was. Daar zag hij de populariteit van zijn favoriete bandje al snel groeien.

Met George Harrison

The Gentle Giant

Steeds vaker stak Mal de handen uit de mouwen wanneer de vaste chauffeur en sjouwer van de band, schoolvriend Neil Aspinall, hulp nodig had of verhinderd was. Ringo Starr, die niet lang daarna bij The Beatles zou komen drummen, vertelde ooit in een interview dat Mal, die ook wel The Gentle Giant werd genoemd, met gemak Pauls grote basversterker optilde en in de bandbus schoof. Iets dat niet veel mensen hem nadeden. Paul McCartney memoreerde ooit hoe Mal op een avond hun bus naar huis moest rijden. Tijdens de lange rit, in slecht weer, sprong er iets tegen de voorruit, waardoor een aantal grote barsten hem als chauffeur het zicht ontnamen. Mal twijfelde geen seconde en sloeg met één beweging de voorruit uit de bus en reed in weer en wind, onder ijskoude omstandigheden, de band veilig terug naar Liverpool.

Zit je kraag goed?

De krant en een paar sokken

In 1963 ging Evans officieel voor The Beatles werken. Hij werd onmisbaar, zowel tijdens opnamesessies, waar hij assisteerde met de thee, of soms een instrument bespeelde, als tijdens tournees. Daar beschermde hij de bandleden met zijn enorme postuur. Mal werd een manusje van alles, iemand die dag en nacht voor John, Paul, George en Ringo klaar stond. De man die zorgde dat hun instrumenten goed stonden op het podium, hun stropdassen recht zaten vlak voordat het showtime was, de assistent die anoniem naar de plaatselijke winkel kon om de krant of een paar sokken te halen, de man die direct met de verbanddoos klaarstond als er een pleister nodig was. Jarenlang was Mal een verlengstuk van The Fab Four. Een taak die hij met plezier en toewijding uitvoerde.

Angstige momenten in Manila

Tijdens de laatste desastreuze tour-momenten die The Beatles in de zomer van 1966 in Manila beleefden, ving Evans letterlijk de meeste klappen op, tijdens het tumultueuze vertrek dat de Fab Four ten deel viel. Toen The Beatles weigerden op te komen draven bij een lunch van Imelda Marcus, werden zij letterlijk het land uitgeslagen en -getrapt. Toen iedereen eenmaal veilig in het vliegtuig zat, werd een aantal leden van de staf weer gesommeerd uit te stappen. Evans maakte daarbij angstige moment door en riep over zijn schouder Tell Lil I love her. Het liep met een sisser af en Mal kon veilig mee naar huis vliegen. Nadat The Beatles stopten met hun tournees bleef Mal bijna dagelijks aanwezig in de studio's. Inmiddels woonden John, George en Ringo in grote landhuizen op het platteland bij Londen. Wanneer het drietal na een opnamesessie weer naar huis werd gereden, dook Evans met McCartney (die in Londen bleef wonen) het nachtleven in.

Met John Lennon tijdens de opnames van Sgt. Pepper

Paul McCartneys favoriete reismaatje

In november '66 vlogen Mal en Paul naar Kenia, voor een gezamenlijke vakantie. Het is leuk dat daar nog een 8mm-[filmpje] van bewaard is gebleven. Op 2:00 zien we Mal duidelijk in beeld, genietend van de trip door Ambosali National Parc:

Met Brian Wilson bij The Mama's & The Papa's

Op de terugweg, in het vliegtuig, inspireerde hun gesprek over een peper- en zout-stelletje (Salt and Pepper) McCartney tot de titel Sergeant Pepper's Lonely Hearts Club Band. Al eerder dat jaar vergezelde Mal Paul in Frankrijk en Spanje op korte tripjes. In het voorjaar van 1967 was Evans er in Los Angeles getuige van hoe Paul McCartney op bezoek ging bij leden van The Mama's & The Papa's, waar Brian Wilson aanwezig was, die met The Beach Boys werkte aan het album Smile. Toen Paul dat jaar het tijdelijk zonder conciërge of huishoudster moest stellen, trok Evans bij hem in op 7 Cavendish Avenue om de boel daar draaiend te houden.

Mal was werkelijk overal present

Er zijn eindeloos veel verhalen over Mal Evans en The Beatles. Hij was erbij toen de groep in Griekenland op zoek ging naar een eiland om een commune te starten, hij vloog met Paul McCartney naar Nice om de videoclip van The Fool On The Hill op te nemen, hij was degene die alvast vooruit reisde naar de ashram van de Maharishi in India om te inspecteren waar The Beatles terecht zouden komen. Het was ook Mal Evans die als één van de weinigen aanwezig was bij het huwelijk van Paul en Linda op 12 maart 1969.

Mal's Silver Hammer

Als we specifiek kijken naar wat Mal Evans op muzikaal gebied bijdroeg aan The Beatles dan is dat toch een aardige opsomming: hij zong mee op Yellow Submarine, speelde orgel op You Won't See Me, harmonica op Being For The Benefit Of Mr. Kite, sloeg mede het slotakkoord in A Day In The Life aan, waarop hij ook tellend richting de wekker is te horen, nam de tamboerijn op Dear Prudence en de trompet op Helter Skelter ter hand, droeg bij aan You Know My Name en What's the New Mary Jane. Op Maxwell's Silver Hammer horen we The Gentle Giant in het refrein met "bang bang" de klus klaren. Als componist zou Mal, zittend aan de piano naast McCartney mee hebben gewerkt aan Fixing A Hole en het titelnummer van Sgt. Pepper. In zijn dagboeken schreef Evans over deze ervaringen. Ook over de belofte van Paul McCartney dat hij royalties zou krijgen. 

Ideeën vastleggen met Paul McCartney

38 pond per week

Hoewel Evans een niet weg te denken factor was in de persoonlijke levens van de vier Beatles, bleef hij daarvoor het schamele salaris van 38 pond per week ontvangen. Of de bandleden, die zich verre van financiële zaken hielden, dat zelf ooit geweten hebben, is de vraag. Mal en zijn gezin hadden het niet breed en de financiële problemen namen toe, toen The Beatles uit elkaar vielen. Mal werd ontslagen door de omstreden Apple-manager Allan Klein. Hoewel Mal zich nog voorzichtig bezig hield met het produceren van een aantal acts zoals Badfinger, Splinter, Keith Moon en Jackie Lomax, was hij zijn bijzondere baantje bij The Beatles kwijt. Wel fungeerde hij nog als assistent bij de opnames van Harrisons All Things Must Pass en Lennons John Lennon & The Plastic Ono Band. Met George Harrison schreef hij nog het nummer You And Me Babe, dat op Ringo's album uit 1973 terecht kwam.

De stoppen sloegen door
Evans scheidde in 1973 van zijn vrouw en verhuisde naar Los Angeles. Daar ging het bergafwaarts met hem. Officieel was hij nog getrouwd met Lilian, al woonde hij in LA in een motel, samen met zijn nieuwe vriendin Fran Hughes. Ook werkte hij aan een boek, getiteld Living The Beatles's Legend. Kort voor Kerst 1975 stuurde Lilian hem het officiële scheidingsverzoek. Dat deed bij Mal alle stoppen doorslaan. De dagen erna raakte hij onder invloed van valium. Zijn vriendin belde co-auteur John Hoernie, die hem naar bed hielp. De conversatie liep uit de hand en Mal greep een luchtpistool. Er ontstond een worsteling tussen de twee. Fran belde in paniek de politie. Evans werd onder schot gehouden en gevraagd zijn pistool te laten vallen. Dat weigerde hij, in zijn verwarde toestand. Toen hij het wapen op de agenten bleef richten, vuurden zij zes kogels af, die hem fataal werden. De agenten wisten niet dat Evans slechts een luchtpistool bij zich droeg. Het mag een in-trieste samenloop van omstandigheden genoemd worden.

Een koffer vol schatten

Mal werd op 7 januari 1976 gecremeerd in Los Angeles. Daar was geen ex-Beatle bij aanwezig. George Harrison maakte 5000 pond over aan de familie, om de kosten op te vangen. Evans' as die naar Engeland verstuurd werd, raakte zoek in de post. In 1986 ontdekte men een koffer in de kelder van een New Yorkse uitgever, met een aantal persoonlijk eigendommen. Het waren onder andere Mals dagboeken en een aantal handgeschreven songteksten van John Lennon en Paul McCartney. De erven Evans lieten deze items voor hoge bedragen veilen. Voor Mal maakte het allemaal niets meer uit. The Gentle Giant was niet meer.

Yellow Submarine: wat heeft het nummer van The Beatles met de stad Utrecht te maken?

Een tijdje geleden kondigden LEGO en The Beatles samen aan dat er een bijzonder bouwpakket op de markt zou komen. De iconische Yellow Submarie, naar het gelijknamige Beatlesnummer uit 1966 en de tekenfilm uit 1968 zou begin november in een doos met 550 onderdelen te koop zijn. Voor de LEGO-liefhebbers én natuurlijk voor de Beatlesfans. De set zal bij menigeen op het verlanglijstje voor Sint of Kerst hebben gestaan. Ik had het geluk hem zomaar ter ere van mijn verjaardag te krijgen. Van lieve vrienden.

A dream come true

Het nieuwe LEGO-model verscheen in de Ideas-serie van de Deense speelgoedfabrikant. LEGO-fans kunnen online ideeën aanmelden. Het idee dat de meeste stemmen krijgt, wordt in overweging genomen door LEGO. Het lukte de Canadese Kevin Szeto om de Yellow Submarine er 'door' te krijgen. Zodoende zitten wij allemaal te bouwen aan de keukentafel, tijdens de donkere dagen rond Kerst. Justin Ramsden, ontwerper bij LEGO, noemde het a dream come true. Kevin mocht zijn LEGO-ontwerp onder andere presenteren in een grote speelgoedwinkel in Liverpool.

Kevin (midden achter) met zijn ontwerp in een Liverpoolse speelgoedwinkel

Zelfs de verpakking is een plaatje!

Met de inhoud van de LEGO-doos kun je dus de Yellow Submarine nabouwen. Daarbij kan het dak van de onderzeeër er afgehaald worden, waardoor de losse Beatlesfiguren achter elkaar in de boot plaats kunnen nemen. John, Paul, George en Ringo lijken als LEGO-figuurtjes verdacht goed op hun real life-versie. Ook is er nog een fantasiefiguurtje aan de set toegevoegd, Jeremy genaamd. De onderzeeër is vrolijk uitgerust met propellers, periscopen, een roer. In de cockpit zijn de nodige details opgenomen. Geen haastklus dus. Ook de de verpakking is met zorg ontworpen en bevat de tekeningen uit de oorspronkelijke film. Al met al een plaatje! Klik hier om de LEGO Submarine in actie te zien.

Zeg nu eerlijk: ze lijken sprekend!

Het volkslied van the sixties

Hoe zat het nu precies met het nummer Yellow Submarine en de totstandkoming van de tekenfilm? Al in 1966 verscheen het vrolijke kinderversje, gezongen door Ringo Starr, op het Beatlesalbum Revolver. Het kwam ook uit als single, samen met Eleanor Rigby. Een vrolijk mopje van nog geen drie minuten, met een refrein dat je meezingt als het volkslied van de sixties. Of was dat All You Need Is Love? In Engeland stond Submarine vier weken op de eerste plaats van de hitparade. Paul schreef het lied speciaal voor Ringo, rekening houdend diens beperkte vocale bereik. Het kinderliedje ging aanvankelijk over onderzeeërs in allerlei kleuren, maar uiteindelijk bleef alleen de Yellow Submarine over.

Wat doet Utrecht in Yellow Submarine?

De basis van Yellow Submarine werd op 26 mei 1966 in de Abbey Road Studio's opgenomen. De oorspronkelijk versie van het nummer bevatte een gesproken intro, door Ringo Starr. Daarin noemt hij vreemd genoeg de Nederlandse plaats Utrecht. Het is een raadsel waar dat vandaan komt, maar het zit er wel degelijk in. Luister maar eens!

And we will march to free the day

To see them gathered there

From Land O'Groats to John O'Green

From Stepney to Utrecht, to see a Yellow Submarine.

In polonaise door de studio

De bonte verzameling geluidseffecten werd bedacht en opgenomen op 1 juni van dat jaar. Het is ontzettend leuk en interessant om eens te horen hoe dat nummer in Studio 2 van Abbey Road tot stand kwam, hoe de geluidseffecten werden toegevoegd en wie daar allemaal aan bijdroegen. Zo liep roadie Mal Evans met een grote trom voor zijn buik door de studio, met de rest van de aanwezigen er zingend in polonaise achteraan en is het Georges vrouw Pattie Harrison (Boyd) die we de hoge gilletjes horen slaken in het fragment met drinkende mensen. John Lennon blies bubbels met een rietje in een glas water. Er is veel leuks te ontdekken. Luister naar dit fragment van de Fab4Cast over het opnameproces. Je krijgt ineens meer waardering voor zo'n nummer, hoor ik één van de presentatoren zeggen. En dat klopt ook wel, als je er achter komt dat er toch best wat aandacht is besteed aan het kinderliedje.

The Fab 4 met hun karakters uit de tekenfilm

The Beatles waren verplicht nog een film te maken

Ja en toen kwam er dus ook nog een tekenfilm. Dat had met contractuele verplichtingen te maken. De groep had in 1964 met United Artists vastgelegd dat er de komende jaren een aantal bioscoopfilms gemaakt zouden worden. Na A Hard Day's Night, Help!  had de band echter haar interesse in het maken van speelfilms verloren (Magical Mystery Tour was een televisiefilm). Dus werd er een tekenfilm in elkaar gezet, die overigens hele goede kritieken kreeg. United Artists vond het aandeel van The Beatles echter toch te klein en bleef vragen om de 'derde film' die nog geleverd moest worden. Dat werd uiteindelijk Let It Be. Maar in Yellow Submarine zien we de band dus vooral als tekenfilmfiguren. John, Paul, George en Ringo zijn alleen in het laatste clipje van de film te zien, waarbij ze een soort afkondiging doen: [filmpje]

The Beatles sloten Yellow Submarine in hun hart

Jaren later spraken de vier Beatles altijd met veel plezier over de tekenfilm. Hoewel ze slechts zijdelings bij het project betrokken waren, lag de rolprent hen na aan het hart. Toen John's jongste zoon Sean rond 1979 de tekenfilm bij een vriendje thuis zag, herkende hij zijn vader. 's Avonds vroeg hij John: waarom zit jij in een tekenfilm? Zo leerde hij dat zijn vader in een band had gespeeld die The Beatles heette.

Nog voor middernacht

Om terug te komen op de LEGO-set. Hij staat bij ons thuis naast de Kerstboom. Ereplekje. Het bouwsel zat diezelfde avond, net voor middernacht, in elkaar. Niet omdat ik daar zelf nu zo'n talent voor heb.... Er woont hier nog iemand, die er niet van af kon blijven. Fijne kerstdagen allemaal!