British Pathé: een schatkamer vol beeldmateriaal van The Beatles

Een tijdje geleden ontving ik een mail van Rein Aardema. Behalve zijn aardige complimenten voor BeatlesTalk (waarvoor veel dank) stuurde hij me interessante informatie toe. Rein mailde dat British Pathé, maker van nieuwsitems en documentaires, het archief van 85.000 historische newsreel films online heeft gezet. "En ja, met veel Beatles," schreef Rein. Nieuwsgierig nam ik een kijkje in deze online schatkamer. Mijn glimlach werd steeds groter en bij het bekijken van een aantal archiefopnamen, bekroop me een gevoel van sensatie: mijn hemel, dit heb ik nog nooit gezien!

Even landen in Libanon
Misschien loop ik hopeloos achter, maar ik heb de indruk dat velen van jullie dezelfde ervaring zullen hebben, bij het bekijken van het materiaal. We zien veel Beatlesmania-taferelen uit de periode 1964-1966, waarin The Fab Four intensief toerden. Vliegtuigtrappen, persconferenties en andere ontvangsten: daar zitten niet alleen bekende beelden bij, maar ook verrassende opnamen. Zo opent de lijst met voor mij volstrekt onbekende beelden van een tussenlanding in Libanon op 7 of 8 juni 1964. Na hun avonturen in Nederland vlogen The Beatles eerst terug naar Londen, om vanuit daar te beginnen aan hun 24 uur-durende reis naar Hong Kong. Onderweg werd gestopt in Zürich, Beiroet, Karachi, Calcutta en Bangkok. Om te tanken of wellicht om over te stappen. Nooit had ik de beelden gezien van die tussenstop in Beiroet. We zien hoe (deels) uitzinnige Britse en Amerikaanse jongeren tot aan de vliegtuigtrap kunnen komen. John, Paul, George en Ringo-vervanger Jimmie Nicol komen even naar buiten om de fans te begroeten (klik steeds op de link in het onderschrift).

https://www.britishpathe.com/video/VLVAD9XP33YLUPFV6URO320FO8VE2-LEBANON-TEENAGERS-STORM-BEATLE-JETLINER/query/beatles

Nieuwe doorkijkjes naar India
Fascinerend vind ik de beelden die in India van The Beatles werden geschoten. In diverse clipjes, zowel in zwart-wit als kleur, zien we The Beatles in februari 1968 in New Delhi arriveren. John, Cynthia, Georgie, Pattie en Jenny Boyd reisden gezamenlijk, vermoedelijk samen met Mal Evans. Ze werden op het vliegveld opgewacht door Mia Farrow, waarna we het gezelschap in diverse taxi's richting Rishikesh zien stappen. In een andere clip zien we Paul, Jane, Ringo en Maureen arriveren. Het stel wordt begroet met prachtige bloemenkransen, moet langs de paspoortcontrole en zet vervolgens ook koers richting de ashram van de Maharishi.

https://www.britishpathe.com/video/VLVAAASH8ORE6RO8K2ZP38I3GYXF2-FEB-1968/query/beatles+india

Rondkijken in Rishikesh
Zat ik niet al op het puntje van mijn stoel, minstens zo geïnteresseerd keek ik naar een aantal korte films die op het terrein van de ahsram in Rishikesh geschoten zijn. Natuurlijk kennen we al het nodige fotomateriaal en mooie bewegende beelden van The Beatles tijdens hun verblijf bij de Maharishi. Toch focuste dat materiaal zich vooral op The Beatles zelf en wat minder op het resort waar ze verbleven. Op deze voor mij ook weer nieuwe archiefbeelden krijgen we een indruk van het dagelijks leven in de ashram. Her en der zien we The Beatles lopen. Mooi vond ik het beeld waarbij een plunjezak met huishoudlinnen (?) voor de deur van een bungalow werd gegooid. Alsof ik zelf even mocht rondlopen in februari 1968 op die bijzondere plek.

https://www.britishpathe.com/video/VLVA5M06EP4IDTADG7YUT6PFUTP03-INDIA-BEATLES-BEGIN-MEDITATION-COURSE-AT-RISHIKESH/query/beatles

Veel vermaak
Ik kan je van harte aanraden een kijkje te nemen in deze online schatkamer: van Ringo die naar het ziekenhuis moet om zijn amandelen te laten verwijderen (1964) tot The Beatles die in Spanje sherryvaten signeren (1965) tot George Harrison die met Indiase muzikanten aan de soundtrack werkt van Wonderwall (1968). Ongetwijfeld zitten er beelden bij die je al kent, maar zelf was ik verrast door de nodige onbekende pareltjes. Hopelijk geeft het je veel plezier in deze bijzondere weken.

https://www.britishpathe.com/video/VLVA5ZP66JSGYIVZ4QNMPCCIXJBRM-INDIA-BEATLE-GEORGE-HARRISON-DIRECTS-BOMBAY-RECORDING-OF-HIS/query/beatles+george+harrison

En dan nog even dit...
Vorige week mocht ik iets vertellen over de vriendschap en samenwerking tussen John Lennon en Paul McCartney in een drie uur durende thema-uitzending over The Beatles van het Studium Generale van de Technische Universiteit Eindhoven. Het Studium Generale kan in deze tijd geen lezingen houden, dus verzorgt men er nu radiouitzendingen en podcasts. In de uitzending werd ik in het Engels geïnterviewd door presentator Lucas Asselbergs. Ik deel de volledige uitzending hier. Het fragment van het interview staat hieronder direct klaar, maar de gehele Beatlesuitzending is uiteraard hieronder terug te luisteren. Hartelijk dank aan het Studium Generale, en wat fijn dat er aandacht is gevraagd voor deze blog en de podcasts van Fab4Cast op Mixcloud.

Studium Generale TU/e · Studium Generale @ TU/e community radio: The Beatles

Child of Nature: The Beatles in India

Een zondagochtend in april, redelijk vroeg nog. Het is stil op straat. Dat is ook niet zo gek: de regen valt met bakken uit de hemel en verandert zelfs in natte sneeuw. Ik kijk naar buiten. Het frisse groen en de witte bloesem van de perenboom in de tuin vormen een sterk contrast met de blauwgrijze lucht. Mooi licht voor fotografen, denk ik.

Akelei

Speuren naar verandering
De afgelopen twee weken heb ik me verbaasd over de snelheid waarmee de tuin verandert in deze tijd van het jaar. De magnolia bloeit wit, felgekleurde tulpen klappen open en dicht op het ritme van het etmaal. Het groen van de akelei kondigt alvast de paarse gloed aan die straks in de hele tuin te zien is. Wanneer ik op een doordeweekse dag aan het eind van de middag thuiskom uit het werk, vind ik de tuin het mooist. Nadat ik mijn fiets in de schuur heb gezet, speur ik naar verandering. Het is zo'n moment waarop je ruimte krijgt voor gedachten. Ik dwaal af naar India, 1968. Niet dat ik toen zelf het levenslicht al gezien had, maar soms ben je ergens bijgeweest wanneer je er veel over hebt gelezen, de filmbeelden hebt bekeken en de muziek hebt gehoord. Het enige dat nog ontbreekt, zijn de geuren. En, in het geval van India, ook zeker de hitte.

Mediteren bij de Maharishi

Op 16 februari 1968 zitten John Lennon en George Harrison met hun vrouwen Cynthia en Pattie in een taxi, die hen in een rit van een kleine 250 kilometer van het vliegveld van New Delhi naar Rishikesh brengt. Een lange reis naar het gebied aan de voet van de Himalaya. Daar worden ze verwacht door de Maharishi Mahesh Yogi, een kleine giechelende Indiër die ze in augustus 1967 in Londen ontmoetten en bij wie ze vervolgens 10 dagen te gast waren tijdens een retraite in Wales. De kennismaking met Transcendente Meditatie werd daar onderbroken door het schokkende nieuws dat hun manager Brian Epstein thuis in Londen levenloos was aangetroffen. Het bezoek werd afgebroken, de Maharishi moest wachten.

Geheime post
In de Ahsram van de Maharishi, waar op 20 februari ook Paul McCartney met zijn toenmalige verloofde Jane Asher en Ringo Starr met zijn vrouw Maureen arriveren, verblijven The Beatles voor een wat langere periode bij hun nieuwe leermeester. Ze zijn daar niet alleen, maar maken deel uit van een entourage leergierige bezoekers. Onder hen zijn Beach Boy Mike Love, singer-songwriter Donovan en actrice Mia Farrow. De rust, het mediteren, het gezonde vegetarische eten en de frisse berglucht geven de creativiteit van de muzikanten een enorme impuls. Er wordt gitaar gespeeld, gezongen, gecomponeerd. Helemaal loskomen van thuis kan John Lennon niet. In zijn hoofd zit een kleine Japanse kunstenares die hij in Londen ontmoet heeft. Zijn dagelijkse wandeling naar het kleine postkantoor wordt regelmatig beloond met geheime post van deze mysterieuze vrouw, die hem mateloos intrigeert.

India als inspiratiebron

Aan de voet van de Himalaya schrijven The Beatles een deel van hun witte dubbelelpee The Beatles bij elkaar. Zo bevat de plaat het op Mia Farrows zus Prudence geïnspireerde Dear Prudence. De serene omgeving vormt ook de inspiratie voor Across The Universe, naar mijn mening één van de mooiste liedjes die John Lennon ooit maakte. Beïnvloed door een lezing van de Maharishi, schrijft John het nummer Child of Nature. Een gevoelige ballad met een prachtige, qua intonatie wat Oosters klinkende melodie. Hij neemt er in Engeland een demo van op. Die versie laat ik je nu horen via het filmpje. Geniet daarbij van de geweldige beelden uit India. Peace and love, je bent er helemaal bij.

On the road to Rishikesh

I was dreaming more or less

And the dream I had was true

Underneath the mountain ranges

Where the wind that never changes

Touch the windows of my soul

Bryan Ferry

Gek genoeg blijft Child of Nature bij het opnemen van de Beatles-albums die nog volgen, op de plank liggen. Toch wordt het nummer uiteindelijk wereldberoemd, als het in 1971, met nieuwe titel en nieuwe tekst als Jealous Guy op het Lennon-album Imagine verschijnt. Het mooist aan deze versie vind ik de smaakvolle baspartij van Klaus Voormann. Bryan Ferry van Roxy Music zingt het liedje trouwens in 1981 opnieuw de hitlijsten in.

Deventer Boekenmarkt

Terug naar India. Er zijn verhalen genoeg te vertellen over de bijzondere reis van the Fab Four, maar dat doe ik graag bij een volgende gelegenheid. Fotograaf Paul Saltzman maakte een erg mooi fotoboek over het leven op de Ashram. Een paar jaar geleden stond ik er op de Deventer Boekenmarkt mee in mijn handen. Het was een limited edition en ik moest er enkele honderden euro's voor neertellen. Dat heb ik niet gedaan. Op deze site vind je zijn foto's en herinneringen. 

Aardse interesses

Oh ja, tot slot: hoe lang bleven The Beatles eigenlijk in het heiligdom? Ringo hield het al na 10 dagen voor gezien. Hij kon niet tegen het voedsel. Paul wilde na 4 weken wel weer aan het werk. John en George bleven uiteindelijk 6 weken, maar vertrokken halsoverkop, toen gefluisterd werd dat de Maharishi naast zijn spirituele gaven ook hele aardse interesses bleek te hebben. In enkele dames uit het gezelschap nog wel. Dat resulteerde bij John Lennon in het nummer Sexy Sadie, een cynische afscheidsgroet aan de Maharishi (Sexy Sadie, what have you done? You made a fool of everyone). Typisch John Lennon: van de hemelse sereniteit zo weer frontaal in de aanval.