Nieuwe podcastserie Poplegendes in de Polder zet alle Nederlandse Beatlesavonturen op een rij

Fijn nieuws. Nederland is namelijk een nieuwe muziek-podcastserie rijker: Poplegendes in de Polder, over de mooiste Nederlandse avonturen van grote, internationale muziekhelden in ons eigen kikkerlandje. En hoe kan het ook anders....het eerste seizoen, dat afgelopen week verscheen, behandelt de bezoekjes van The Beatles aan Nederland. Daarvoor staken drie grote Beatleskenners de koppen bij elkaar, namelijk de makers van Fab4Cast: Jan Cees ter Brugge, Michiel Tjepkema en Wibo Dijksma. Dat is natuurlijk het recept voor gedegen onderzoek, geanimeerde gesprekken en bijzondere verhalen.

Geanimeerd, vrolijk en vlot gemonteerd

Bijzondere verhalen over The Beatles in Nederland zijn er genoeg. Van hun eerste avonturen in 1960, in een busje op weg naar Hamburg, van het legendarische bezoek in 1964, van John en Yoko's Bed-In in 1969 tot vele andere 'solo-bezoekjes' die de Fab 4 aan ons land brachten. In vier afleveringen van een uur nemen Jan Cees, Michiel en Wibo ons mee. Als luisteraar zitten we op de spreekwoordelijke bagagedrager van The Beatles en reizen we dwars door Nederland. Het is geanimeerd, vrolijk en bovendien allemaal zeer vlot en smaakvol gemonteerd: precies de kwaliteit die we van Fab4Cast gewend zijn.

Unieke grachtentocht

Aanleiding voor het verschijnen van dit eerste 'Beatlesseizoen' van 'Poplegendes' is het 60-jarig jubileum van het bezoek dat The Beatles in juni 1964 aan ons land brachten. Op 5 juni 1964 landden The Beatles namelijk op Schiphol, waarna ze er in amper drie dagen tijd een strak schema van tv-optredens, concerten en de legendarisch geworden rondvaart door de Amsterdamse grachten doorheen jasten. Exemplarisch voor al die plekken die ze, wereldwijd nog bezochten in de ruim twee jaar die zouden volgen. Maar toch ook op een bepaalde manier uniek, als het gaat om die boottour door Amsterdam.

Meerennen met je transistor-radio

Verreweg het grootste gedeelte van de vierdelige serie is daarom gewijd aan de avonturen van The Beatles in juni 1964. Niet alleen aan wat zich afspeelde voor het oog van het grote publiek: de joelende fans, de mensen die met transistor-radio's (met live-verslag) meerenden over de Amsterdamse kades, de nerveuze jongeren die The Beatles opwachtten in de veilinghal in Blokker. Nee, in 'Poplegendes' is er ook volop ruimte voor minder bekende verhalen over die dagen in juni 1964. Want wat deden The Beatles precies op de Amsterdamse wallen en wat speelde zich verder achter de schermen af, tijdens deze dagen waarin Nederland in rep en roer was? Het is de reconstructie van de grachtentocht, met Beatles-locatie-expert Piet Schreuders 'aan het roer' en het zijn de ooggetuigenverslagen die je als luisteraar écht het idee geven dat je er hélemaal bij bent. Bovendien geven de verhalen je een prachtig tijdsbeeld van het Nederland van 1964. Hulde.

Alle posters in de afvalcontainer

En dan is er natuurlijk ook nog die bijzondere week in maart 1969, toen John en Yoko hun intrek namen in het Amsterdamse Hiltonhotel om met de pers te praten over de wereldvrede. Los van de bekende beelden en interviews weten de mannen van Fab 4 Cast ook hier de onderbelichte verhalen te vertellen. Want welke mensen wisten nog meer door te dringen tot de kamer van John en Yoko? Het zijn de details die de verhalen extra smeuïg maken. Bijvoorbeeld van de hotel-schoonmaakster die besloot om alle door John en Yoko getekende posters uit de kamer te verwijderen en in de afvalcontainer te stoppen. Tegenwoordig zou zoiets ondenkbaar zijn. Het is één van de redenen waarom er heel wat te lachen valt in 'Poplegendes'. 

Het raadsel rond Ringo's Amsterdamse huis

Minstens zo interessant zijn die ándere Beatlesverhalen die aan bod komen. Want wat deden The Beatles in het Twentse Oldenzaal? Wat hadden George Harrison en Paul McCartney te zoeken in het Limburgse Vlodrop, waarbij hun bezoekjes geheel onder de radar bleven? En....wat klopt er van het gerucht dat Ringo Starr enkele jaren een woning aan de Amsterdamse grachten bezat? Dat laatste verhaal is nooit volledig uitgediept. In 'Poplegendes' vormt het de rode draad door alle afleveringen, waarin we als luisteraar meegenomen worden in de zoektocht van Jan Cees, Michiel en Wibo, naar dat vermeende huis van Ringo Starr. Via spits speurwerk in archieven, via ooggetuigen en andere betrokkenen lossen zij dit mysterie op.

Prachtig luistervoer, zowel voor de wat beter ingevoerde Beatlesliefhebber als voor iedereen die zich wil onderdompelen in de avonturen van 's werelds grootste band. Die avonturen speelden zich voor een deel af in ons eigen land. Dichterbij dan de meeste mensen vermoeden. Kortom: smullen!

Beluister Poplegendes in de Polder: The Beatles via 

Spotify

Apple Podcasts

De gratis app van NPO Luister

 

De site van NPO Radio 5

Met Mark Lewisohn, Piet Schreuders en Wibo Dijksma naar de begraafplaats in Oosterbeek die The Beatles bezochten (met podcast en video)

Bezetting en bevrijding. Daar draaiden de verhalen de afgelopen week in de media natuurlijk om. En dat geldt ook een beetje voor Fab4Cast en BeatlesTalk. Want deze week kijken we terug op het bezoek dat The Beatles in augustus 1960 aan het Airborne War Cemetery in Oosterbeek brachten, op weg naar hun eerste Hamburg-avontuur. Op 10 maart dit jaar mocht ik Wibo Dijksma (Fab4Cast), Piet Schreuders en Mark Lewisohn vergezellen bij een autorit naar de begraafplaats waar zich destijds een korte scène in het grote Beatlesverhaal afspeelde. Je zou het een gedeeltelijke reconstructie kunnen noemen van de route (de E36) die manager Allan Williams met zijn bijzondere gezelschap op 16 augustus 1960 door Nederland reed.

Met Piet Schreuders, Mark Lewisohn en Wibo Dijksma onderweg naar Oosterbeek

Naar Oosterbeek om een foto te maken
Waarom ontstond dit plan? De aanleiding was een praktische. Ter gelegenheid van het tienjarig bestaan van Fab4Cast zouden Piet en Mark op zaterdagavond 11 maart bij Beeld & Geluid een presentatie verzorgen over de reizen die The Beatles naar en door Nederland maakten, voorafgaand aan hun welbekende en goed gedocumenteerde bezoek in juni 1964. En voor die presentatie wilden Piet en Mark nog een aantal foto's maken van de situatie in Oosterbeek: de legendarische foto die Barry Chang op 16 augustus 1960 maakte van Allan en Beryl Williams, Lord Woodbine (Harold Phillips), Stuart Sutcliffe, Paul McCartney, George Harrison en Pete Best. Je ziet ze van links naar rechts op de foto:

Aunt Mimi hing bij John aan de benen
We ontmoetten Piet en Mark op de ijskoude vrijdagmiddag 10 maart op station Utrecht CS, namen plaats in Wibo's auto en sloten microfoons en koptelefoons aan. Piet legde een oude wegenatlas van eind jaren '50 op schoot, Wibo drukte de opnameknop in en startte de auto. Zo zetten we koers naar Oosterbeek. Daarbij keken we terug op het verhaal dat Mark over 15 en 16 augustus 1960 reconstrueerde in zijn nu al legendarische boek Tune In. Het vormt het eerste deel van All These Years, een trilogie-in-wording. Vanaf de achterbank, met een microfoon in zijn hand vertelde Mark ons wat er zich die dagen afspeelde in de huishoudens van John, Paul, George en Stuart. En natuurlijk in de Jacaranda, de Liverpoolse club van Allan Williams: het vertrekpunt van de Morris minibus waarin het reisgezelschap plaatsnam. 

De bus werd in Harwich op de boot getakeld,
uiterst links kijkt John Lennon toe.

Een bus vol reizigers
Voorin zaten Allan en zijn vrouw Beryl, achterin bevond zich de rest van de club, op twee lange banken langs de lengte van de bus. Paul had moeten praten als Brugman om mee te mogen. John kon zich amper losrukken van Aunt Mimi die letterlijk aan zijn benen hing, hem smekend om niet te vertrekken. George mocht gaan, maar moest net als John die maandagochtend nog achter zijn paspoort aan. Millie Sutcliffe keek haar zoon huilend na en Pete Best wist nauwelijks wat hem overkwam, als gloednieuwe drummer van deze band. Zomaar een scène, die het startpunt vormde van het eerste buitenlandse avontuur van The Beatles als band.


De verdwenen foto in Rotterdam
Terwijl we van Utrecht naar Oosterbeek reden, luisterden we naar Mark en Piet, die ons vertelden hoe Allan eerst in Londen nog de immer raadselachtige Herr Steiner oppikte en koers zette naar Harwich. Daar werd de zwaarbeladen bus op de boot getakeld, waarna het gezelschap de volgende ochtend vroeg in Hoek van Holland in aanraking kwam met de Nederlandse douane. In Rotterdam zou het reisgezelschap vermoedelijk nog voor een foto geposeerd hebben bij het beroemde beeld 'De Verwoeste Stad' van Zadkine, dat verwijst naar het bombardement op Rotterdam van 14 mei 1940. Piet en Mark vertelden ons over deze verdwenen foto van The Beatles, waarvan we natuurlijk allemaal hopen dat hij nog bestaat en ooit zal opduiken. Een fascinerend gegeven!

De Verwoeste Stad (Zadkine), het beeld
waarbij The Beatles in Rotterdam
vermoedelijk poseerden.

John en Herr Steiner poseerden niet
In de bus was de stemming regelmatig jolig. Zo weten we dat Allan Williams, die een opera-achtige zangstem bezat, er van tijd tot tijd een aria uit perste. Ook reciteerde hij een hele passage uit het verhaal The Wind in The Willows. Terwijl we via Arnhem de laatste kilometers naar Oosterbeek reden, nam Mark de honneurs waar door ook een alinea uit het boek van de Schotse auteur Kenneth Grahame voor te lezen. Ik had even het gevoel alsof ik zelf op 16 augustus 1960 in die bus zat. Ook toen we bij de Airborne War Cemetery arriveerden en Wibo de auto parkeerde. Al voordat we de begraafplaats betraden, zagen we de witte gedenksteen, waar het gezelschap destijds bij poseerde. Althans bijna iedereen. John en Herr Steiner werden niet vastgelegd. Hoe aannemelijk is het dat John echt weigerde op de foto te gaan, vanwege de grimmigheid van de plek die zo verbonden was met de dood? We spraken erover voor de podcast.

Het graf van Peter Best uit Liverpool
Inmiddels was het harder gaan waaien en dwarrelden de eerste sneeuwvlokken uit de lucht. De gevoelstemperatuur zakte flink. We spraken over de reden van het bezoek dat Allan aan de begraafplaats wilde brengen. En we zochten naar het graf van ene Peter Best uit Liverpool. Een bijzonder gegeven, want die andere Peter Best uit Liverpool hoefde in 1960 niet meer in dienst. stond niet bloot aan de gevaren van een oorlog, en kon zodoende zorgeloos op diezelfde begraafplaats voor een foto poseren. Ineens klemde Piet zijn smartphone op het statief dat hij meegenomen had. Mark nam naast hem plaats, met een kopie van die legendarische foto in zijn hand. Aandachtig zochten de vrienden naar de juiste afstand, de juiste hoek. Toen de foto gemaakt was, moesten we natuurlijk met ons vieren poseren, voor de zelfontspanner. Er kwam nog meer natte sneeuw uit de lucht, toen we plaatsnamen voor de profetische tekst 'Their Name Liveth For Evermore' en aandachtig naar Piets smartphone op het statief keken. Ik hurkte om te poseren en tuurde door mijn oogharen. Héél even zag ik Barry Chang achter de camera staan. Vanaf de parkeerplaats schreeuwde John Lennon: "Schiet 's op, het is nog een heel eind naar Hamburg!" Herr Steiner was in geen velden of wegen te bekennen.

Verder luisteren...
Waarom nam Allan Williams The Beatles mee naar Hamburg? Wat gebeurde er bij de Nederlandse douance? Welke muziek hadden The Beatles onderweg naar Oosterbeek op de autoradio kunnen horen? Wat weet Barry Chang nog van de trip? Wil je alle verhalen van deze bijzondere middag beluisteren, schakel dan over naar deze nieuwe podcast-aflevering van Fab4Cast, prachtig gemonteerd door Wibo Dijksma. Veel luisterplezier!

Fab4Cast - The Dutch Beatles Podcast · 203. A road trip with Mark Lewisohn

 Verder kijken...
De presentatie die Piet en Mark op zaterdagavond 11 maart 2023 bij Beeld & Geluid aan een zaal vol Fab4Cast-fans gaven, is gereconstrueerd in deze bijzondere YouTube-video. Een 'must' om te kijken. Met beeld en geluid reconstrueren Piet en Mark de reizen die The Beatles vóór 1964 door Nederland maakten, van en naar Hamburg. Een unieke en nog onderbelichte episode uit het Beatlesverhaal, die voor het eerst nauwkeurig door deze twee unieke Beatles-historici is vastgelegd:

The Beatles Era: een nieuw boekje over het geheim van The Beatles (met deel 2 van de podcast The Beatles en de Boeken)

[Read the English version of this blogpost below the Dutch version]

Afgelopen week verscheen het tweede deel van de podcast The Beatles en de Boeken, die ik met de heren van Fab4Cast mocht maken. Daarin bespreken we onze eigen favoriete Beatlesboeken, maar ook titels die we minder goed of juist weer erg opvallend vonden. Eén van de boeken die ik in de podcast als "nieuw en opvallend" benoemde, is een recent boekje van de Nederlandse auteur Peter Eijgenhuijsen, "The Beatles Era: a quest for the secret of The Beatles." Daarover wil ik het deze week graag hebben.

Wat maakt en houdt The Beatles uniek?
Begrijpen we eigenlijk goed waarom een band als The Beatles als een uniek fenomeen wordt beschouwd? Al decennia doen historici, schrijvers, mediamakers en liefhebbers hun best om te ontdekken en te duiden hoe het mogelijk was dat vier vrienden uit het noorden van Engeland de wereld veroverden. Met hun benadering van liedjes schrijven, opnemen en uitvoeren. Maar met nog zoveel meer. Wat maakt en houdt The Beatles uniek en waarom hebben we het over een eeuw waarschijnlijk nog steeds over ze?

We zijn er nog steeds bij

In zijn recent verschenen boekje "The Beatles Era: a quest for the secret of The Beatles" deelt Peter Eijgenhuijsen op een knappe en compacte manier in honderd pagina's zijn zoektocht naar het geheim van The Beatles. Daarbij reflecteert Eijgenhuijsen op wat het betekent om in "The Beatles Era" te leven. Allemaal zijn we in die gelukkige omstandigheid. Al is de band decennia geleden gestopt: velen van ons maakten de opmars, de neergang, maar ook de solojaren van de Fab Four mee. Anderen haakten pas in die solojaren aan. Hoe dan ook: met twee nog levende Beatles in ons midden, behoren we nog tot wat Eijgenhuijsen The Beatles Era noemt. En dat maakt ons natuurlijk tot bevoorrechte mensen.

Een tijdperk in vijf periodes

Die helikopterview op het Bealtestijdperk van de schrijver, vond ik wel een fijne. Het maakt zijn boek tot een helder en goed leesbaar essay, waarin hij het tijdperk indeelt in secties: Before The Beatles, The Beatles Years, The Solo Years, The Reduced Solo Years, After The Beatles, waarbij wij ons vanzelfsprekend nu in de periode van The Reduced Solo Years bevinden. Nog steeds zijn we ooggetuigen van hoe Paul McCartney en Ringo Starr bouwen aan hun creatieve erfenis, maar zelf inmiddels ook reflecteren op hun eigen erfgoed. Dat kunnen we Bach, Mozart, Rembrandt of Leonardo da Vinci niet meer zien doen. Het is goed je dat te realiseren.

Less is more

Less is more is bij Eijgenhuijsen, wanneer hij ons in sneltreinvaart maar "spot on" meeneemt door de vijf periodes van The Beatles Era. Daarin onderzoekt hij, zij het compact, hoe tijd, plaats, maatschappelijke en culturele omstandigheden invloed hadden op het succes van The Beatles en hoe ze zichzelf en die omstandigheden als fenomeen versterkten. Het was een wisselwerking en wel een hele mooie. In het onderdeel "The Secret Of Their Music" zet de schrijver kort, goed en chronologisch van een aantal essentiële nummers uit het Beatlesrepertoire op een rij wat ze zo uniek, origineel of vernieuwend maakt. Uiteraard zijn daar bibliotheken over volgeschreven, maar Eijgenhuijsen doet het zo to the point, dat het gewoon verfrissend is om al die unique selling points weer eens verzameld te zien.

Het viermanschap

In The Four Covers Of An Album Cover staat de schrijver stil bij het viermanschap dat John, Paul en George en Ringo waren. Hoe grepen hun persoonlijkheden en talenten in elkaar, waarmee ze elkaar een aantal jaren tot grote creatieve hoogten wisten te stuwen? Waar lag hun individuele kracht en waarom was het geheel groter dan de som der delen? Verwacht hier geen lange beschouwingen. Eijgenhuijsen zegt hier gewoon waar het volgens hem om draait. In zijn fictief ingestoken hoofdstuk "Without The Beatles" probeert de schrijver uit te leggen hoe de muziekwereld er uit zou hebben gezien, als The Beatles niet die grote, invloedrijke band waren geworden. Een zeer interessante reflectie op hoe het óók had kunnen lopen. Met een humoristische down-to-earth benadering.

Grote lijnen, maar met de juiste details

Ik vond The Beatles Era een knap geschreven en intelligente poging om grip te krijgen op de magie van The Beatles en de manier waarop ze ons en de wereld beïnvloed hebben. Eijgenhuijsen beheerst de techniek van het verhalen vertellen, door vaart te houden en de grote lijnen in te kleuren met essentiële details. Dat leverde een bijzondere publicatie op. En het was een prima keuze om het direct in het Engels (in eigen beheer) uit te geven. Het is precies het beknopte boekje dat ik zou willen geven aan iemand die zegt niet goed te begrijpen wat die Beatles nu eigenlijk betekenden, waarom ze zo groot konden worden en.... we het nog steeds in verwondering over ze hebben. Voeg het toe aan je verzameling! Alleen via Amazon.de kun je zowel de paperback- als de Kindle-edition van het boek vinden.

The Beatles en de Boeken: verder luisteren

In de podcast van afgelopen week deelden Wibo, Jan Cees, Michiel en ik onze favoriete Beatlesboeken. Daarbij wisten we elkaar zelfs nog te verrassen en te inspireren. Ben je nog op zoek mooi zomerleesvoer over The Fab Four? Luister dan beslist even mee. Houd pen en papier bij de hand, want er volgen fijne tips!

English:

The Beatles Era: a new book on the secret of The Beatles (with part 2 of the podcast The Beatles and the Books)

Last week the second part of the podcast The Beatles and the Books appeared, which I was allowed to make with the guys from Fab4Cast. In it we discuss our own favorite Beatles books, but also titles that we found less good or very striking. One of the books I called "new and striking" in the podcast is a recent book by Dutch author Peter Eijgenhuijsen, "The Beatles Era: a quest for the secret of The Beatles." I'd like to talk about that this week.

What makes and keeps The Beatles unique?

Do we really understand why a band like The Beatles is considered a unique phenomenon? For decades historians, writers, media makers, and enthusiasts have done their best to discover and explain how it was possible that four friends from the north of England conquered the world. With their approach to song writing, recording and performing. But with so much more. What makes and keeps The Beatles unique and why are we probably still talking about them a century from now?

We're still part of it

In his recently published book "The Beatles Era: a quest for the secret of The Beatles" Peter Eijgenhuijsen shares his search for the secret of The Beatles in a clever and compact way in a hundred pages. In doing so, Eijgenhuijsen reflects on what it means to live in "The Beatles Era" We are all in that happy circumstance. Although the band stopped decades ago: many of us experienced the rise, the

decline, but also the solo years of the Fab Four. Others only hooked up in those solo years. Anyway: with two living Beatles in our midst, we still belong to what Eijgenhuijsen calls The Beatles Era. And that, of course, makes us privileged people.

An era in five periods

I liked that helicopter view of the writer. It makes his book a clear and easily readable essay, in which he divides the era into sections: Before The Beatles, The Beatles Years, The Solo Years, The Reduced Solo Years, After The Beatles, naturally taking us now to the period of The Reduced Solo Years. We are still eyewitnesses of how Paul McCartney and Ringo Starr build on their creative legacy, but now also reflect on their own heritage. We can no longer see Bach, Mozart, Rembrandt, or Leonardo da Vinci doing that. It is good to realize that.

Less is more

Less is more with Eijgenhuijsen, when he takes us "at lightning speed" through the five periods of The Beatles Era. In it he examines, albeit compactly, how time, place, social and cultural circumstances influenced the success of The Beatles and how they as a phenomenon strengthened those circumstances and themselves. It was an interaction and a very nice one. In the section "The Secret Of Their Music", the writer briefly, well, and chronologically lists from a number of essential songs from the Beatles repertoire what makes them so unique, original or innovative. Of course libraries have been written about this, but Eijgenhuijsen does it so to the point that it is simply refreshing to see all those unique selling points collected again.

The foursome

In “The Four Covers Of An Album Cover”, the writer reflects on the foursome that were John, Paul, George, and Ringo. How did their personalities and talents come together, with which they managed to push each other to great creative heights for a number of years? What where their individual strengths and why was the whole greater than the sum of its parts? Don't expect long reviews here. Eijgenhuijsen

simply says what he thinks it is all about. In his fictionalized chapter "Without The Beatles", the author tries to explain what the music world would have been like if The Beatles hadn't become that big influential band. A very interesting reflection on how things could have turned out. With a humorous down-to-earth approach.

Big lines, but with the right details

I thought The Beatles Era was a well-written and intelligent attempt to get to grips with the magic of The Beatles and the way they've influenced us and the world. Eijgenhuijsen masters the technique of storytelling, by keeping pace and coloring the big picture with essential details. That resulted in a special publication. And it was a great choice to publish it directly in English (self-published). It's exactly the succinct little book I'd like to give to someone who says they don't really understand what

those Beatles really meant, why they got so big, and... why we're still talking about them in wonder. Add it to your collection! Only through Amazon.de can you find both the paperback and Kindle editions of the book.

The Beatles and the Books: continue Listening

In last week's podcast (in Dutch, see end section of the Dutch article above), Wibo, Jan Cees, Michiel and I shared our favorite Beatles books. We even managed to surprise and inspire each other. Are you still looking for great summer reading material about The Fab Four? Then be sure to listen in. Keep a pen and paper handy, because there are great tips to follow!

Schrijven over The Beatles: hoe werd het verhaal van The Beatles de afgelopen decennia verteld? (met podcast)

Van 1962 tot op de dag van vandaag is het verhaal van The Beatles op duizenden manieren verteld. Door The Beatles zelf, door hun inner circle, maar vooral ook door (ingehuurde) schrijvers, journalisten en historici. Deze week dook ik, samen met Wibo, Jan Cees en Michiel van Fab4Cast in de manier waarop dat Beatlesverhaal door de jaren heen opgeschreven werd. Welke ervaringen, perspectieven, belangen en agenda's zaten daar soms achter? Werd daarbij altijd de waarheid verteld? Welke ontwikkelingen zien we in de geschiedschrijving over The Beatles? Een machtig interessant onderwerp, vonden we het.

De manier waarop over The Beatles geschreven werd
Uitgangspunt was het interessante boek The Beatles and The Historians dat de Amerikaanse historica Erin Torkelson Weber in 2016 publiceerde. Weber geeft les in historiografie: de manier waarop de geschiedschrijving over een bepaald onderwerp zich ontwikkelde. Om haar studenten uit te leggen hoe zoiets in zijn werk gaat, nam ze de geschiedschrijving over The Beatles als voorbeeld. In een interview hoorde ik haar vertellen dat er relatief weinig onderzocht is over de historiografie rond culturele onderwerpen als The Beatles. In tegenstelling tot bijvoorbeeld de manier waarop over het Romeinse Rijk, de Eerste Wereldoorlog en de Slavernij werd geschreven. Nu denk je misschien: "Zijn die niet van een andere orde?" Misschien wel. Toch zijn de culturele omwentelingen in de jaren zestig en de rol van The Beatles daarin natuurlijk niet te onderschatten. 

Erin Torkelson Weber

Weinig vrouwen aan het schrijversfront
Wat vind ik het leuk dat een overzichtwerk als The Beatles and The Historians nu eens geschreven werd door een vrouw. Vrijwel de enige vrouwen die we tegenkomen als "Beatles-auteur" waren Beatlesvrouwen als Cynthia Lennon, Pattie Boyd, May Pang en Julia Lennon (Baird, de jongere halfzus van John). Ook was er journalist Maureen Cleave. Ongetwijfeld schreven meer vrouwen over The Beatles, maar we vinden hun namen niet massaal terug op de ruggen van de grote, bekende werken over de band. Is dat erg? Nee, maar wel opvallend. Daarom sloeg ik met belangstelling het boek van Weber open. Wibo Dijksma had me al eerder aangespoord het te lezen. Ik begrijp nu waarom.

Weber onderscheidt vier perioden
In haar boek The Beatles and The Historians onderscheidt Weber vier perioden waarin over The Beatles geschreven werd: The Fab Four Narrative (1962-1970), de Lennon Remembers Narrative (1970-december 1980), de Shout! Narrative (1980-1987/88) en tenslotte de Lewisohn Narrative (1987/88-heden). Het zijn vier tijdvakken waarin volgens Weber een dominante lijn te ontdekken is in de (vrij vertaald) "narratief" over de band. Die lijn wordt weergegeven door een aantal belangrijke boeken, danwel interviews die in de betreffende perioden verschenen. Een belangrijk boek is niet per definitie een goed boek natuurlijk. Het kan wel een invloedrijk werk zijn, dat de (publieke) opinie en/of opvolgende werken over The Beatles beïnvloedde.

Een verschuivend verhaal
In de Fab Four Narrative waren The Beatles en Brian Epstein vooral zelf heer en meester over de manier waarop zij hun verhaal vertelden of verteld wilden zien. In hun verhalen lag de focus op de eenheid binnen de band, de vriendschap, de samenwerking tussen Lennon en McCartney als songschrijvers en op het "vertellen van een mooi verhaal". Zo werden sommige gebeurtenissen verdraaid of mooier gemaakt dan ze waren. Hunter Davies werkte nauw met de bandleden samen om hun verhaal in de gewenste vorm op te tekenen. De Lennon Remembers Narrative werd gedomineerd door John Lennons interview aan Jann Wenner van Rolling Stone Magazine, waarvan ook het Lennon Remembers-boekje uitkwam. Die periode kenmerkte zich door een kritische terugblik op The Beatles als band, waarin Paul werd neergezet als de verantwoordelijke voor het uiteenvallen van de band en John als de innovatie en creatieve Beatle. Hoewel er uitzonderingen waren, werd dat beeld verder benadrukt en uitgebouwd door Philip Norman (Shout) en Ray Coleman (Lennon) in de Shout-narrative. 

Meer balans
De panelen gingen schuiven door Mark Lewisohn en Paul McCartney zelf. Lewisohn kwam vanaf eind jaren 80 met zijn naslagwerken over The Beatles, waarin hij voor het eerst minitieus op een rij kon zetten hoe The Beatles in de studio werkten en wat ze er van dag tot dag deden. Met Tune In, dat als eerste deel van zijn beoogde trilogie verscheen, vertelde hij op basis van zeer gedegen en breed bronnenonderzoek het verhaal over The Beatles op een nieuwe manier. Zo kregen bijvoorbeeld ook George Harrison en Ringo Starr hun verhaal. Het onderzoek en werk van Lewisohn beïnvloedde schrijvers als Ian MacDonald (Revolution In The Head), Jonathan Gould (The Beatles, Britain and America) en Peter Doggett (You Never Give Me Your Money). Ook Paul McCartney zorgde voor meer balans in het Beatlesverhaal en de blik op de verhoudingen tussen hem en John Lennon. In zijn tourboek van de Flowers In The Dirt-tour startte hij met het vertellen van zijn verhalen. Met Barry Miles maakte McCartney dat project enkele jaren later af, in de autobiografie Many Years From Now.

In a nutshell
Het is de theorie van Erin Torkelson Weber "in a nutshell". In haar boek vind je veel voorbeelden (bijvoorbeeld over wie Eleanor Rigby zou hebben geschreven) van hoe het verhaal door The Beatles en anderen in de loop der jaren op zoveel verschillende manieren is verteld. In deze blog haal ik daarbij slechts enkele boeken aan, die Webers theorie daarover ondersteunen. Het verhaal is dus veel groter. De nuances én voorbeelden zijn talrijk. Zelf zie ik al die boeken en artikelen als een stapel filters, die over "de waarheid" gelegd zijn. Door te schuiven met filters, kun je op zoek gaan naar dat ene doorkijkje dat je soms dichter bij die waarheid brengt. Dat maakt het lezen van al die boeken over The Beatles ook tot zo'n spannende bezigheid. 

Meer weten?
Wil je meer over dit onderwerp weten, dan nodig ik je uit om Webers boek te lezen en om naar het gesprek te luisteren dat ik afgelopen week met Wibo, Jan Cees en Michiel over het onderwerp mocht hebben. Het geeft je misschien wel een nieuwe blik op hoe die Beatlesgeschiedenis de afgelopen jaren is verteld en op de boeken die je zelf gelezen hebt.

De Laatste Dagen Van John Lennon: hoe kwam de zesdelige podcastserie tot stand (met podcast!)

Na wekenlang vergaderen, onderzoek doen, schrijven, puzzelen, opnemen, monteren, schaven en schrappen, is het dan zover. Vanaf deze week verschijnt onze zesdelige podcast De Laatste Dagen Van... John Lennon. In het jaar waarin John 80 zou zijn geworden, maar waarin we helaas ook herdenken dat hij 40 jaar geleden werd doodgeschoten. 2020 is daarmee een bijzonder moment, dat vraagt om het vertellen van verhalen. Met gesprekken, geluidscollages en natuurlijk met de muziek die John de wereld heeft nagelaten.

De Laatste Dagen Van.... wordt een serie

Easy reading is hard writing, schreef Ernest Hermingway ooit. Dat geldt zeker ook voor het maken van deze zesdelige podcast. De vraag was dan ook: hoe gaan we als team de luisteraar op een mooie manier meenemen in het leven van een fenomeen als John Lennon? Dat vraagt om een strak concept, om structuur, om het maken van keuzes. Projectleider Wibo Dijksma, die hier een bijzondere vermelding verdient, kwam met het idee voor De Laatste Dagen Van... John Lennon, dat goed past in de lijn met podcasts van AVROTROS en NPO Radio 5. De Laatste Dagen Van... wordt dan ook een serie, waarin steeds iemand anders centraal zal staan. Voor het onderwerp "John Lennon" mochten wij als team Fab4Cast/BeatlesTalk gezamenlijk aan de slag.

We volgden John in het laatste jaar van zijn leven....

Vanaf 29 september startten we (Wibo Dijksma, Michiel Tjepkema, Jan Cees ter Brugge en ik) met een aantal videomeetings waarmee we de zes delen van de podcast invulden. Eerst op hoofdlijnen, door het kiezen van een verhaallijn en subthema's. Later door individueel en in duo's aan de scripts te werken. De klus was zo omvangrijk dat het werk tussen ons vieren verdeeld moest worden en dat we echt met strakke deadlines te maken kregen. Het idee was om Lennon te volgen in het laatste jaar van zijn leven. Voor die 1980-verhaallijn gaven we Hans Schiffers met zijn alom geliefde en kundige manier van spreken, het woord. Zijn teksten werden ondersteund door soundcollages van Alex van der Lugt, die ook voor de leaders zorgde. Zelf mocht ik als voice over de aan- en afkondigingen van de zes delen verzorgen. Mooi om daar als stemacteur ook een bijdrage aan te kunnen leveren.

...en we stonden stil bij zes thema's uit Johns leven

Naast die lijn van 1980, waarin we horen hoe John op reis gaat naar Bermuda, bijna verongelukt op zee, het songschrijven weer gedreven oppakt en terug in New York zijn Double Fantasy-album opneemt, zoomen we in op thema's die met Lennon te maken hebben. Zo kozen we ervoor om John in een aantal zogenaamde Fab4Talks te belichten. Bijvoorbeeld als muzikant, maar ook als communicator: Lennon, de man die nooit om een antwoord verlegen zat, die met Yoko massamedia en kunst combineerde om ideeën over de wereld te verspreiden. Ook is er een speciale aflevering gewijd aan de sterke vrouwen in zijn leven, en de manier waarop zij John beïnvloedden. Daarna komt zijn relatie met Paul McCartney aan bod. En natuurlijk kunnen we er niet omheen: we belichten ook de laatste dag van Johns leven, dat fatale moment en de nasleep. En hoe kijken we nu, 40 jaar later, terug op dat verlies?

Wibo Dijksma, Hans Schiffers,
Jan Cees ter Brugge en Michiel Tjepkema in
het AVROTROS-gebouw
(archieffoto)

Steeds terug naar de kern

Easy reading is hard writing. Veel feiten, voorbeelden, gesprekken en muziekfragmenten moesten sneuvelen, om te voorkomen dat elke aflevering uren zou gaan duren. Dus moesten we steeds terug naar de kern. Onze mooie uitdaging was om de podcast interessant te houden voor een breed luisterpubliek. Voor de minder ingevoerde Beatlesliefhebber, maar juist ook voor wie er meer van weet. Het zoeken van dat "midden", dat eigenlijk iets moet doorslaan naar "het algemene publiek" was een uitdaging. Regelmatig moesten we elkaar dan ook bij de les houden: "Stop! Dat verhaal gaan we niet vertellen. Dat gaat te ver." Wat was het een interessant proces.

Zittend onder een deken

Ondertussen naderde 1 december met rasse schreden. Iedereen leverde zijn research, teksten en gewenste geluidsfragmenten aan. We goten al schrijvend alle teksten en ideeën in een werkbaar script. Het waren lange avonden, wel eens bijna tot middernacht. In Hilversum sprak Hans zijn voice overs in, terwijl ik dat thuis in Deventer, zittend onder een deken deed. In datzelfde Deventer ontwierp Peter Kortleve het artwork voor de serie. Alex van der Lugt leverde vanuit zijn thuisstudio de ene na de andere fantastische geluidscollage aan. De heren van Fab4Cast structureerden hun Fab4Talks en doken de studio in voor gesprekken. Uit die gesprekken moesten, al monterend, de pareltjes geselecteerd worden. Ook dat was veel werk. Vervolgens werden al die puzzelstukken voor zes afleveringen in een goede en logische verhaallijn in elkaar gezet. Natuurlijk was er te veel materiaal, dus werd er ook weer het nodige geschrapt. Kill your darlings, soms met pijn in het hart. Wibo Dijksma bewaakte dat hele proces en zorgde dat alles op tijd bij elkaar kwam.

Lennon als mens

En nu staat de serie al deels online. Alle delen verschijnen in de loop van de komende weken: 1 en 2 zijn er, 3 en 4 verschijnen op 8 december, 5 en 6 op 15 december. Je vindt de link onder aan deze blog. Het was een voorrecht om samen met Wibo, Jan Cees, Michiel, Hans en Alex aan deze serie te mogen werken. We hebben John Lennon willen eren, rond zijn tachtigste geboortedag en veertigste sterfdag. Op een eerlijke manier. Door John vooral neer te zetten als mens. Met al zijn onzekerheden, uitdagingen en onhebbelijkheden. Maar ook met de uitzonderlijke talenten en eigenschappen die hij bezat en die hem maakten tot de mens en de artiest die wij nooit zullen vergeten. 

De Laatste Dagen Van... John Lennon is te beluisteren via

Website NPO Radio 5

https://www.nporadio5.nl/podcasts/45/de-laatste-dagen-van

Apple Podcasts

https://podcasts.apple.com/.../de-laatste.../id1541151795...

Spotify (hoewel deze om technische redenen (buiten onze macht) momenteel niet werkt):

https://open.spotify.com/show/6HUp8zIYvlWxwO87QlvQbO

Google Podcasts

https://www.google.com/podcasts...

In de media

Jan Cees ter Brugge op NPO Radio 1 met Toine van Peperstraten (Stax&Toine). Kijk het gesprek hier terug, want radio kun je tegenwoordig ook terugzien! Daarvoor moet je iets omlaag scrollen tot het videobeeld: https://www.nporadio1.nl/.../68708-2020-12-01-nieuwe...

Michiel Tjepkema in de AD Ochtendshow. Dat gesprek kun je hier terugzien:

https://www.ad.nl/.../podcast-de-laatste-dagen-van-john...

Wibo Dijksma hoor je op dinsdag 8 december om 8.20 uur op Radio 2 bij Jan-Willem Start Op en tussen 11.30 en 12.00 uur bij Hans Schiffers in zijn programma Arbeidsvitaminen op NPO Radio 5. Tussen 13.00 en 13.30 uur schuift Wibo bij Radio M (RTV Utrecht) aan als tafelgast (de livestream vind je hier).

Anne Hurenkamp vertelt op dinsdag 8 december op nu.nl over de podcast en deze bijzondere datum in de geschiedenis.