I Me Mine: het laatste nummer dat The Beatles 50 jaar geleden opnamen (en: wat deden ze verder in januari 1970?)

De maand januari kan misschien een beetje katerig voelen. Voor velen althans. De kerstdagen en jaarwisseling voorbij, de donkere dagen willen alleen nog op papier lengen, het is koud en er valt weinig te beleven. Hoe zou januari 1970 gevoeld hebben voor John, Paul, George en Ringo? De sixties waren voorbij, net als The Beatles, al moest er nog één en ander afgerond worden. Vier mannen, van nog geen dertig jaar oud, stonden aan het begin van iets nieuws, moesten zichzelf opnieuw uitvinden. Terug naar early 1970. En....gelukkig nieuwjaar, beste lezers!

Jammen op Buddy Holly
Op zaterdag 3 januari verzamelden Paul, George en Ringo zich in Studio Twee aan Abbey Road, want er moest nog een gemeenschappelijke opnameklus voor The Beatles geklaard worden. Nog steeds waren de film en het album Let It Be nog niet tot een goed einde gebracht. Er lag een duidelijke opdracht vanuit het productieteam: neem het nummer I Me Mine goed op. Een jaar eerder, in januari 1969, had George zijn compositie aan Ringo voorgespeeld. Omdat de camera's destijds in de Twickenham filmstudio's meeliepen, werd dat moment vastgelegd en, later, geselecteerd voor de film. Een goede opname van I Me Mine was er nog niet, terwijl het nummer logischerwijs een plek zou moeten krijgen op de elpee, die de soundtrack van de film moest vormen. Dus moesten The Beatles nog een keer aan de bak. Tussen half drie 's middags en kwart over één 's nachts werden er 16 takes en een aantal overdubs opgenomen. Tijd voor nostalgie was er ook, toen Paul, George en Ringo tijdens één van de takes spontaan verder jamden op Peggy Sue Got Married van jeugdheld Buddy Holly.

Gisteren was ik te gast bij De Nieuws BV op Radio 1 en mocht ik iets over die laatste sessie vertellen:

Ringo deed het licht uit
Datzelfde weekend werd er hard doorgewerkt door de drie Beatles. John zat immers nog in Denemarken. Op zondag meldden de overigen zich opnieuw 's middags bij EMI om nog een aantal overdubs aan het nummer Let It Be toe te voegen. Paul, George en Linda (McCartney) zongen achtergrondkoortjes in. George nam een nieuwe gitaarsolo op en Ringo en Paul voegden respectievelijk drums en maracas toe. Op donderdag 8 januari was George Harrison nog kort aanwezig in Studio Two om nog extra vocalen toe te voegen aan For You Blue. Het zou nog tot 1 april dat jaar duren voordat de aller-, maar dan ook allerlaatste opname voor het Let It Be-album gemaakt zou worden. Op die dag kwam Ringo, op verzoek van Phil Spector, nog een aantal partijen inspelen, onder andere voor The Long And Winding Road. Daarmee was hij de laatste van de vier die ooit nog bij een Beatlesessie betrokken was.

John was terug uit Denemarken, Ringo ging naar de VS
En zo doofde het Beatlesvuurtje in januari 1970 langzaam maar zeker, terwijl de vier mannen druk bezig waren nieuwe wegen te zoeken. De laatste Beatlessessies in de EMI-studio's gingen haast als vanzelf over in opnames voor nieuwe projecten. Ringo was al gestart met een album vol nostalgische liedjes uit zijn jeugd (en zette daarmee de toon voor vele artiesten na hem). John was na bijna een maand rust van het Deense platteland teruggekeerd en stond te trappelen om zijn nieuwe compositie Instant Karma op de band te slingeren. George kwam hem daarbij helpen op dinsdag 27 januari.

Het geheime soloalbum van Paul
Paul bewandelde zijn eigen pad. In het geheim werkte hij al vanaf december 1969 aan zijn eerste solo-album. Eerst thuis, in zijn woning aan Cavendish Avenue, later in de Morgan Studio's in Noord-West Londen en uiteindelijk, vanaf februari ook aan Abbey Road. Ringo vloog in de loop van januari 1970 naar Los Angeles, waar hij de plaatselijke première van zijn film The Magic Christan bijwoonde. Op uitnodiging van tv-zender NBC nam hij een aantal sketches op voor het destijds populaire programma Rowan & Martin's Laugh In. Zijn bijdrage was in februari in de VS en enkele maanden in Engeland te zien. Hoe zag dat er uit? [video]

Ringo hield het luchtig
Hoewel de vier mannen zich goed herpakten, bleek er ook het nodige te verwerken, na het uiteengaan van The Beatles. Ringo Starr vertelde dat hij zich afvroeg wat hij met de rest van zijn leven moest doen en hij regelmatig op telefoontjes van de anderen zat te wachten, met een uitnodiging muziek te komen maken. In zijn nummer Early 1970 zong hij luchtig over zijn ex-bandmaatjes [video]:

George voelde zich bevrijd en Paul ging aan de Schotse whiskey
Paul McCartney maakte op zijn beurt een aantal zware maanden door rond het uiteengaan van The Beatles. In Schotland voelde hij zich depressief en spoelde hij de wrange smaak van verraad weg met de nodige whiskey. Van George Harrison heb ik de indruk dat hij het beste om kon gaan met het afscheid van The Beatles. Voor hem was het ruim baan voor zijn solo-projecten. In zijn spirituele reis en liefdadigheidswerk vond hij nieuwe vervulling. Hoewel de indruk bestaat dat John Lennon zich ook bevrijd voelde, was er wel degelijk het nodige te verwerken. In het prachtige nieuwe boek Solid State: The Story Of Abbey Road And The End of the Beatles (Kenneth Womack) lees ik er het volgende over:


Huilend in een bioscoop
In het vroege voorjaar van 1970 bezochten John en Yoko Rolling Stone-journalist Jann Wenner en zijn vrouw Jane in San Francisco. De vier besloten op een middag vrij spontaan de matinee-voorstelling van de film Let It Be te bezoeken. Zittend in een donkere, Amerikaanse bioscoop, zag John opnieuw de beelden van het rooftop-concert. uit januari 1969. Bij het zien van zijn bebaarde jeugdvriend, die op dat koude dak het nummer Get Back stond te zingen, stroomden volgens journalist Wenner de tranen over Lennons wangen. Boy, you're gonna carry that weight a long time. Inderdaad.

Over Bertolf, Beatles en Bezieling

Een tijdje geleden kwam ik op YouTube een filmpje tegen van Bertolf. Veel lezers zullen zijn naam kennen. De muzikale alleskunner toert op dit moment met zijn band Her Majesty langs de Nederlandse theaters met het zeer succesvolle programma Déjà Vu. Met adembenemende precisie spelen Bertolf en bandleden het beroemde Crosby, Stills, Nash & Young-album. De bijbehorende verhalen over de totstandkoming van de legendarische plaat maken de avond compleet. De tour borduurt voort op het concept dat de Zwollenaar met het Beatles-album Abbey Road op de planken zette. Dat is alweer enkele jaren geleden. Bertolf Lentink en The Beatles...een gouden combinatie. Niet alleen omdat Bertolf het repertoire van The Fab 4 zo goed kan spelen, maar vooral omdat hij het met zijn hart doet. En als virtuositeit en oprechtheid hand in hand gaan, dan heb je als luisteraar niets meer te wensen.

Bertolf Lentink

Het hart wil ook wat

Als Beatlesfans hébben wij daarom iets met Bertolf Lentink. Misschien wel omdat het juist altijd de muziek en de verhalen zijn die centraal staan. Verder wordt alles ontdaan van alle opsmuk. Geen Beatleskostuums, geen uitgesproken decors en ook geen authentieke instrumenten, die pre-cies qua type en serienummer overeenkomen met die éne gitaar die John Lennon op dat éne nummer speelde. Overeind blijft het vakmanschap en het speelplezier van Bertolf en band. De bezieling. De manier waarop de muzikanten echt ín de nummers kruipen. Er gaat een soort 'weten' van hen uit, onder welke omstandigheden en met welke intentie de nummers geschreven zijn. Het zijn juist deze elementen die mij als luisteraar raken. Stiekem méér dan wat The Analogues, hoe knap en geweldig ook, op dit moment doen met Sgt. Pepper. Het hart wil ook wat.

Her Majesty: Back to Abbey Road

Gegrepen door de muziek en het verhaal

De bezieling van Bertolf en Her Majesty spreekt voor mij uit een speciaal nummer dat tijdens het theaterprogramma Back To Abbey Road gespeeld werd. De enige eigen compositie van de avond, getiteld This Is How The World Began. Een Beatlesachtige song die speciaal voor de voorstelling geschreven werd. Het is een liefdevolle ode aan The Fab 4. Op de achtergrond werden foto's geprojecteerd van bezoekjes aan bijzondere plekken in Liverpool en Londen. Zo zagen we Bertolf als tiener met, vermoedelijk, zijn vader op de trappen van de Abbey Road-studio's staan. Het waren deze beelden en klanken die me kippenvel bezorgden. Vanwege de herkenbaarheid. Hebben we allemaal niet zo'n zelfde soort ontdekkingsreis naar The Beatles achter de rug? De platen, de plekken, de manier waarop we gegrepen werden door de muziek en het verhaal. Geniet even mee: [filmpje]

De details namen mij als luisteraar mee

Wanneer ik terugdenk aan Bertolfs theaterprogramma Back to Abbey Road, waarvan ik de show in Zutphen bijwoonde, dan zijn me nog meer dingen bijgebleven. Prachtig vond ik de grote zwart wit-foto's die tijdens het spelen van de liedjes achter de band werden geprojecteerd. Beelden uit de studio's destijds, die precies de sfeer van het nummer versterkten. Met zorg bij elkaar gezocht. Fijn vond ik ook de verhalen die Bertolf en zijn bandleden tussen de nummers vertelden. Het waren daarbij de details die mij als luisteraar meenamen, waardoor ik het betreffende liedje nog weer eens heel intensief doorleefde. Hoe bekend het me ook was. Muziek en verhalen versterkten elkaar hier overduidelijk.


Wat raakte Bertolf zelf het meest?
Ik vroeg Bertolf welke nummers hem zélf het meest raakten, tijdens het spelen. Hij vertelde me: Something is een song die mij bij het spelen altijd naar de keel grijpt. Omdat het gewoon de allerbeste song ooit geschreven is, denk ik. Na de pauze had ik dat altijd heel erg met Isolation van Lennon. Vooral naarmate ik de situatie van John beter kon inschatten door er over te lezen: het feit dat z'n telefoon werd afgetapt, het gevoel dat hij constant in de gaten werd gehouden. En natuurlijk ook het isolement dat veroorzaakt werd door zijn roem. [filmpje]

Hoe zou het ideale Beatlesalbum uit 1971 er uit hebben gezien?

Het unieke aan Back To Abbey Road vond ik overigens de opzet van het tweede deel van het programma. Nadat vóór de pauze het hele Beatlesalbum van A tot Z gespeeld was, keerden de muzikanten met een interessante vraag terug op het podium. Die vraag luidde: hoe zou de ideale Beatlesplaat er uit hebben gezien als John, Paul, George en Ringo in 1971 gewoon door waren gegaan als band? Als ze hun zakelijke en persoonlijke meningsverschillen op dat moment hadden kunnen overbruggen en verder waren gegaan met muziek maken? Bekijk dit fragment waarin Bertolf over die gedachte vertelt. En beluister vooral ook de versie van Maybe I'm Amazed die de band vervolgens speelt. Over bezieling gesproken! [filmpje]

De ijzersterke Beatlesplaat die er niet meer kwam

Individueel leverden de vier begin jaren '70 hele sterke albums af, misschien wel de beste uit hun solocarrière. Wat gebeurt er als je het mooiste van die toch al prachtige elpees op één plaat zou zetten? Hoe zou dan dat fictieve album, toepasselijk Imagine genaamd, hebben geklonken? In een interview met Bertolf las ik dat de keuze voor de nummers niet meeviel. Kill your darlings. Je hebt al snel te veel materiaal. Maar de selectie van het vroege solowerk die ik als toehoorder voorgeschoteld kreeg, was adembenemend. En ik begreep hem. Er zaten nummers bij die ik nog nooit live had gehoord. Fascinerend en ontroerend. De McCartney-strot van Bauke Bakker verdient daarbij een speciale vermelding.

"Imagine"

(1971)

1. Instant Karma
2. Isn't It A Pity
3. Dear Boy
4. Maybe I'm Amazed
5. It Don't Come Easy
6. Isolation
7. Wah Wah / Too Many People / How Do You Sleep
8. Imagine
9. Back Seat Of My Car
10. Love

En nu... een avondvullend programma over McCartney als songwriter?

Na Back To Abbey Road vertelde Bertolf in zijn theaterprogramma Bloedlijn over de muzikanten en de liedjes die hem als muzikant gevormd hebben. En nu is er dan het zeer succesvolle Crosby, Stills, Nash & Young-programma. Beste Bertolf, volg je eigen pad en je eigen hart, maar wat zou het mooi zijn als je eens een theaterprogramma maakt rond het vakmanschap van Paul McCartney als songwriter. Met daarin een dwarsdoorsnede van liedjes uit de lange carrière van onze Paul. Liedjes die bijzonder zijn, om hoe ze compositorisch in elkaar zitten, om de omstandigheden waarin ze gemaakt zijn. Om McCartneys creativiteit en vernieuwende kracht. De Magie van McCartney, zeg maar. Jij kunt die liedjes spelen en jij kent de verhalen. Jij bent de man.

Mag deze er dan ook in? [filmpje]