The Fool On The Hill: de inspiratie, de opname en de bijzondere clip die in Nice geschoten werd

Op 30 oktober 1967 zat Paul McCartney in een vliegtuig naar Nice. Samen met assistent Mal Evans en cameraman Aubrey Dewar was hij op zoek naar een mooie locatie voor het schieten van beelden bij zijn nummer The Fool On The Hill. Die scène was zo'n beetje het laatste puzzelstukje dat de film Magical Mystery Tour zou moeten completeren.

Impulsief vertrek
Het vertrek naar Nice moet snel en impulsief hebben plaatsgevonden. Geen van de andere Beatles wist waar Paul ineens was. McCartney vertrok zonder geld en paspoort naar de Zuid-Franse plaats. Zijn naam en faam vormden blijkbaar nauwelijks een belemmering om zich door de douane te kletsen en per vliegtuig Het Kanaal over te steken. Het had iets onbezonnens en onaantastbaars. In de vroege ochtend van dinsdag 31 oktober 1967 danste Paul McCartney in het prille herfstlicht in de heuvels bij Nice. De beelden zouden later onder The Fool On The Hill gemonteerd worden.

Aankomst in Nice

Dromerige ballad
Het nummer zelf schreef hij ten tijde van de Sgt. Pepper-sessies, in maart van dat jaar. Terwijl John en Paul bezig waren With A Little Help From My Friends vorm te geven, speelde McCartney zijn verse compositie Fool On The Hill aan John Lennon voor: een dromerige ballad, die qua melodie en begeleiding continu schipperde tussen D-majeur en -mineur, waardoor ook Lennon zijn oren steeds moet hebben gespitst. Paul zou het nummer aan de piano bij zijn vader thuis geschreven hebben, nadat hij een D6-akkoord aansloeg en van daaruit verder improviseerde.


Lennon was onder de indruk
In "The Beatles" schrijft Hunter Davies als officiële biograaf van de band hoe hij in maart 1967 getuige was van het moment waarop Paul zijn Fool On The Hill voor het eerst aan John voorspeelde. Ze zaten thuis bij Paul, aan Cavendish Avenue. Volgens Davies luisterde John naar Paul terwijl hij dromerig uit het raam keek. Lennon was onder de indruk van The Fool On The Hill en spoorde McCartney aan om snel de nog incomplete tekst op te schrijven, voor het geval hij de woorden zou vergeten. "Now that’s Paul. Another good lyric. Shows he’s capable of writing complete songs," was Johns mening over het nummer ("All We Are Saying" - David Sheff).


Maharishi en Tarot
McCartney zou zijn inspiratie onder andere hebben gevonden bij figuren als de Maharishi, die door critici als zonderling of gek werd bestempeld. Het idee van een goeroe in een grot sprak McCartney aan. Ook zou Paul de kaart van The Fool in de Tarot-leer in zijn gedachten hebben gehad. In de Hippiecultuur beleefde de Tarot een revival. Ook het Nederlandse kunstenaarscollectief The Fool ontleende zijn naam aan de tarotkaart. Blijkbaar schoof Paul de compositie bewust opzij voor het Sgt. Pepper-album. Qua timing had The Fool On The Hill nog makkelijk mee gekund. Misschien was het nummer nog onvoldoende gereed of paste het volgens Paul niet in het Pepper-concept, wat dat uiteindelijk ook mag hebben voorgesteld.

Eind augustus 1967: met de Maharishi in Bangor

Een demo na het verblijf bij de Maharishi
Pas op 6 september 1967, toen de Summer of Love na de plotselinge dood van Brian Epstein overging in een verwarrende herfst, maakte Paul een demo van The Fool On The Hill. Misschien kwam het nummer weer bovendrijven omdat The Beatles eind augustus een aantal dagen bij de Maharishi te gast waren geweest in Bangor, Wales. De demo die Paul maakte, is te horen op Anthology 2. [video]

Blokfluiten en een mondharp
Het meeste werk werd verzet op 25 en 26 september, aangevuld met een laatste sessie (met fluiten) op 20 oktober). Opvallend detail is de aanwezigheid van Yoko Ono op de 25ste. Wat vooral opvalt is originele instrumentenkeuze voor het nummer. Naast de gangbare instrumenten, kozen The Beatles voor blokfluiten, basharmonica's, celeste, tape-effecten (zowel een tape-loop als langzaam afgespeelde gitaareffecten). John Lennon zou ook mondharp spelen. 1967 blijft daarmee het jaar waarin The Beatles maximaal experimenteerden met verschillende instrumenten en de technische mogelijkheden die de studio hen bood. De instrumenten en het gekozen arrangement geven The Fool On The Hill precies het dromerige, etherische effect dat McCartney ongetwijfeld bij het schrijven van de tekst in zijn hoofd had.

25 september 1967: McCartney met de blokfluit aan zijn lippen

'Get a perfect shot'
Met een hoofd vol inspiratie stapte hij daarom eind oktober, een paar dagen nadat de mix van The Fool On The Hill gecompleteerd was, in het vliegtuig naar Frankrijk. Daar stond hij op de rotsen bij Nice, in de zonsopkomst, met een kleine cassetterecorder waarmee hij het nummer kon afspelen. "I just ad-libbed the whole thing. I went, ‘Right, get over there: let me dance. Let me jump from this rock to this rock. Get a lot of the sun rising. Get a perfect shot and let me stand in front of it," vertelde hij aan zijn biograaf Barry Miles. Even kroop Paul McCartney in de huid van The Fool On The Hill. Door de mooie [beelden], gemaakt voor de film Magical Mystery Tour, kunnen we nog steeds genieten van die oktoberochtend in 1967, in de heuvels bij Nice. Je had er bij willen zijn.

Hoe Paul Mackernan in 1967 als fly on the wall op de set van I Am The Walrus belandde

Paul Mackernan. Zijn naam zal jullie waarschijnlijk niets zeggen. Tot 2011 werkte hij als jurist in de wereld van het vastgoed. Ik vermoed dat hij inmiddels met pensioen is. Op zijn twintigste stond hij met zijn neus vooraan toen The Beatles in september 1967 met hun entourage neerstreken bij West Malling Air Station in Maidstone, Kent.

Geen toevallige toeschouwer
MacKernan was niet eens een toevallige toeschouwer, die een kijkje kwam nemen omdat hij hoorde dat The Beatles in town waren. Hij werkte in het Birmingham Repertory Theatre, als decor-assistent. Zijn iets oudere vriend Robin Stubbs ontwierp kostuums voor televisieprogramma's van de BBC.  Deze Stubbs was ingehuurd op een filmset bij West Malling Airstation en nodigde Paul MacKernan uit om mee te gaan en de handen uit de mouwen te steken. Voordat hij het wist, had hij een baantje te pakken. In een interview vertelde Mackernan dat hij ter plekke, op de set, een sollicitatiegesprek van vijf minuten voerde en aan de slag kon. Zijn loon? 95 pond per week, plus 35 pond voor onkosten. Een behoorlijke som geld in de sixties. 

Eén van de foto's die Paul Mackernan
als fly on the wall maakte.

De locatie was tweede keus

In "Het Londen van The Beatles" (Lewisohn, Schreuders, Smith) las ik dat het eigenlijk niet de bedoeling was bij de luchthaven van West Malling te gaan filmen. De beoogde Shepperton Film Studio's bij Heathrow Airport bleken volgeboekt. Dus streek het Beatlescircus tweeënveertig kilometer verderop neer. Piet Schreuders bezocht de locatie eind jaren negentig. In zijn genoemde publicatie vinden we een studie van het terrein.

Paul Mackernan, met op de achtergrond The Beatles

Paul gaf zijn ogen goed de kost

Terug naar september 1967. Paul Mackernan kon aan de slag. Hij werd ingezet om de grote showtrap te bouwen, waarvan we The Beatles in de film Magical Mystery Tour zien afdalen. De trap werd aan de achterzijde met steigers verstevigd, maar was volgens Mackernan niet al te stevig. "Wanneer je er tegen zou leunen, viel hij zo om," lees ik in een interview met hem. Het waren redelijk lange dagen op de filmset. Stubbs en Mackernan moesten 's gedurende vier weken ochtends om acht uur aanwezig zijn. Tegen zevenen konden ze 's avonds naar hun hotel. Volgens Mackernan was het eenvoudig om overal op terrein rond te hangen. Het was lastiger om binnen te komen in de hangar. Toch lukte het hem zijn ogen goed de kost te geven. Uit zijn verhaal blijkt niet of hij The Beatles per verrassing als "sterren op de set" trof, of dat Mackernan al vanaf dag één wist bij welk bijzonder project hij betrokken was. "We verbleven in een goed hotel, dicht bij het vliegveld. The Beatles zaten dichtbij in een ander hotel," vertelde hij. Mackernan herinnert zich hoe Paul McCartney hem hielp over het hek te klimmen om op het hotelterrein bij The Beatles gebruik te maken van het zwembad. Dat werd snel opgemerkt door het personeel, waarna de decorjongen het terrein weer moest verlaten. Ook leende Mackernan volgens eigen zeggen zijn auto aan Ringo, die zin had in een ritje naar de andere kant van het vliegveld.

Een echte fly on the wall!

De jonge Mackernan wist zowaar een figurantenrol in de film te bemachtigen. Zonder dat hij daar op uit was, trouwens. Bij het filmen van de bekende scène uit I Am The Walrus, werden vier politieagenten op een meer dan tien meter hoge muur geplaatst. Eén van de mannen bleek hoogtevrees te hebben, dus haastte Mackernan zich naar de Magical Mystery Tour-bus en trok hij het politiekostuum aan. Niet veel later stond Paul, als kleinste agent, in de rij op het hoge schot. "We hielden elkaars handen vast om te voorkomen dat we er af zouden vallen," vertelde de gelegenheidsacteur later." Wanneer ik de verkorte versie van de clip opzoek, zie ik de agenten staan. Hoog op de muur. Zou de jonge Mackernan met zijn slanke postuur de tweede van rechts zijn? Het is lastig te zien.

Een aannemelijk verhaal

Hebben we twijfels bij de interessante avonturen van deze man? Nee, zijn verhaal wordt aannemelijk bij het zien van een aantal foto's die hij op de set wist te maken. Mackernan was de ultieme fly on the wall (hoe toepasselijk) terwijl The Beatles hun legendarische clip filmden. Over het maken van die foto's werd overigens ook niet moeilijk gedaan, las ik. 

Mackernan assisteert Mal Evans bij het
verstellen van Ringo's hi-hatt.

The Beatles Unseen

Jaren later toonde Paul zijn foto's op de jaarlijkse Beatlesconventie in het Connaught Hotel in Wolverhampton, zo vertelde hij. Dat zorgde ervoor dat hij, in de jaren die volgden, regelmatig gebeld werd door handelaren die interesse zijn foto's hadden. Via een tussenhandelaar kwamen zijn foto's in het bezit van Mark Hayward die er zijn enorme fotoverzameling over The Beatles mee uitbreidde. Hayward publiceerde de foto's in zijn lijvige naslagwerk "The Beatles Unseen" (2005) en tekende er het verhaal van Paul Mackernan bij op. In het Engeland van 1967 kon je dus, zomaar, als jonge setbouwer, in een Bealtesavontuur belanden. Prachtig, toch?

Made the bus in seconds flat: over Paul McCartney en zijn liefde voor de bus

Soms neem ik 's ochtends buslijn 5 naar mijn werk. Niet omdat ik te lui ben om te fietsen, maar omdat het keihard regent. Moet kunnen dan, hè? Of omdat ik zin heb 's middags helemaal naar huis terug te wandelen. Dat is een uurtje lopen, waarin ik volop frisse lucht kan opsnuiven, wat aan mijn lichaamsbeweging doe en ik ook nog eens naar een leuke podcast kan luisteren. De Fab4Cast bijvoorbeeld. Onlangs mailde Wibo Dijksma van de Fab4Cast me dat hij al een tijdje met een leuk idee voor mijn blog rondliep. Namelijk over Paul McCartney en zijn relatie met het openbaar vervoer en eigenlijk in het bijzonder met de bus. Wibo noemde een aantal voorbeelden en zette me daarmee aan het schrijven.

Met de bus dwars door Liverpool

In november 1964 waren The Beatles weer eens te gast bij de BBC. Interviewer Brian Matthews sprak met hen over de simpele dingen in het leven, die ze vanaf die tijd vanwege hun sterrenstatus al lang niet meer konden doen. Paul McCartney noemde dat hij het miste om een ritje in de bus te kunnen maken. Simpele genoegens van een Liverpoolse jongen, die zijn geboorteplaats veelvuldig doorkruiste met het openbaar vervoer. Graag stapte hij in één van de groene bussen die Harold Harrison, de vader van zijn vriend George, bestuurde. Zittend op het bovendek, verslond Paul het ene boek na het andere, staarde hij over Penny Lane of was hij getuige van de auditie die George (met gitaar) voor John Lennon deed om bij The Quarry Men te mogen spelen. Die scène kennen we uit de film Nowhere Boy. Zo moet dat ongeveer zijn gegaan 's avonds laat in de bus: [filmpje]

A Day In The Life.....rennen naar de bus

Toen we Liverpool bezochten en in Forthlin Road voor het familiehuis van de McCartneys stonden, wees de gids richting Mather Avenue. Het is de doorgaande weg, die uitkomt op Menlove Avenue, waar het huis van John Lennon stond. Wanneer Paul 's ochtends de bus van Mather Avenue moest hebben, zag iedereen hem de straat uit sprinten. Het is de scène die we allemaal kennen uit het middenstuk van A Day In The Life:

Woke up, fell out of bed

Dragged a comb across my head

Found my way downstairs and drank a cup

And looking up I noticed I was late

Found my coat and grabbed my hat

Made the bus in seconds flat

Found my way upstairs and had a smoke

Somebody spoke and I went into a dream

De groene Liverpoolse bussen die rond de roundabout van Penny Lane cirkelen

Een verlangen om mens te zijn, onder de mensen

In een interview met Paul Du Noyer sprak McCartney over zijn liefde voor reizen met het openbaar vervoer. Die komt voort uit een verlangen "gewoon mens onder de mensen te zijn". Sinds zijn twintigste weet McCartney zich omgeven met mensen die hem aanstaren, complimenten geven, alles bevestigen dat hij zegt. Een enorm contrast met de plek waar hij opgroeide. Liverpool was een ruige stad, waar de inwoners elkaar vol humor het vuur aan de schenen legden. Kritiek op wat je zei, wie je wel niet dacht dat je was en hoe je er uit zag...het was allemaal aan de orde van de dag. Volgens McCartney vormde hem dat als mens. Het zou de reden zijn waarom hij graag concerten geeft in arbeiderssteden als Pittsburgh, Newcastle en Glasgow. Liever dan voor de witte overhemden en stropdassen uit New York City, zoals hij in het interview vertelde. In het gesprek noemde Paul ook dat hij de dag ervoor, na een première in de West End, gewoon de metro naar huis nam. Geen taxi te krijgen, prima toch? Paul gebruikte de Londense metro overigens als decor voor zijn videoclip voor Press uit 1986: [filmpje]

On My Way To Work

Midden jaren '60 kochten John, George en Ringo elk een buitenhuis op het platteland bij Londen. Als ware popsterren lieten ze zich bijna dagelijks naar Londen brengen. Meestal was dat in de Rolls Royce van John, wiens chauffeur even een 'rondje buitenwijken' deed om de drie op te halen. Paul McCartney kocht als enige een huis in Noord-Londen, om de hoek bij de Abbey Road Studio's. Hij arriveerde vaak lopend bij de studio. Toen The Beatles hun Get Back-sessies hielden in de Twickenham Studio's en later in het Apple-kantoor aan Savile Row, nam Paul gewoon de bus naar zijn 'werk'. Daarover zong hij letterlijk op zijn album NEW (2013). Met big green bus refereert Macca aan de donkergroene bussen die door Liverpool reden. Paul: I was the kid in Liverpool who went on a bus to the next stop down to Penny Lane and just looked around: who lives there? [filmpje]

On my way to work

I rode a big green bus

I could see everything

From the upper deck

Roll up for the Mystery Tour

Het was Paul McCartney die in 1967 het script voor de film Magical Mystery Tour bedacht. Een ouderwetse bustrip die Engelsen vanuit de stad naar een badplaats in het zuiden maakten. Onderweg in de bus zouden de deelnemers van alles beleven. The Beatles gingen in het najaar van 1967 daadwerkelijk op weg met een bus vol acteurs en figuranten. Een soort real life soap, voordat deze eigenlijk was uitgevonden. Het resultaat was een kleurrijke, maar wat vage avantgardistische film, die in Engeland op Tweede Kerstdag in zwartwit door de BBC op televisie werd uitgezonden. Het was de toeristische bustrip die McCartney kende als kind en die hij graag tot een sprookje verfilmd zag.

Paul en John in de Magical Mystery Tour-bus

Kunnen wij hier vanavond optreden?

In de zomer van 1972 besloot Paul met zijn pasgevormde band Wings een grote dubbeldekker te huren en op tournee door Europa te gaan. Wings was toen een beginnend bandje en Paul moest zijn status als live-artiest weer helemaal opnieuw verdienen. In februari van dat jaar had Wings in Engeland geoefend in kleine zaaltjes. De band meldde zich 's middags bij een universiteit en vroeg of ze er 's avonds kon spelen. Een soort verrassingsoverval dus. 

Kleine Stella in de box bovenop de bus

Die zomer trok Wings er echt op uit. In juli en augustus reed de Wings-bus door Frankrijk, Zwitserland, Duitsland, Zweden, Noorwegen, Denemarken, België en Nederland. In ons land speelde Paul in De Doelen, het Concertgebouw, de Martinihal en het World Forum. De band, de crew en het jonge gezin McCartney reisde als een stel hippies door Europa. Het bovendek van de bus was open en lag bezaaid met kleurrijke kussens. Tijdens het rijden werd daar gitaar gespeeld, gezongen, van de zonneschijn genoten en voor de kinderen gezorgd. In onderstaand filmfragment zie je de kleine Stella McCartney in de box op het dak van de bus zitten. Paul speelt gitaar, de wind in zijn haren. Heerlijke beelden van een zorgeloze zomer. [filmpje]