Paul wordt 81 en geeft ons met Eyes Of The Storm een nieuw perspectief op Beatlemania

Het lijkt nog maar een week geleden, dat we Paul McCartneys 80ste verjaardag vierden. Toch zijn we alweer een jaar verder, want dit weekend tikt Paul de 81 aan. Weet je het nog? Vorig jaar was er het verjaardagsconcert in Het Patronaat in Haarlem, gevolgd door de prachtige reeks McCartney 80-concerten in Enschede, Amsterdam, Eindhoven en Rotterdam. In een speciale editie van Fab4Cast werd Paul door luisteraars geëerd én er verscheen een kunstig leporelloboekje, genaamd Paul Facing 80. Om zijn 81ste verjaardag te markeren, komt Paul nu met een boek en een expositie. Daarover wil ik deze week wat schrijven.

1000 herontdekte foto's
Het boek, dat op 13 juni verscheen, heeft de toepasselijke titel 1964: Eyes Of The Storm. Toepasselijk omdat het foto's bevat uit de periode waarin de Beatlemania zo'n beetje op zijn hoogtepunt was: eind 1963-begin 1964. Eyes Of The Storm is een lijvig coffee table book, met maarliefst 275 foto's die Paul zelf in die periode maakte. Ze maken deel uit van een veel grotere collectie van zo'n 1000 foto's die Paul met zijn 35mm-camera schoot. Deze collectie werd in 2020 in het immense archief van McCartney ontdekt, of liever gezegd: herontdekt. Wat moet het trouwens een voorrecht zijn om eens een week in de MPL-archieven te mogen grasduinen, maar dat terzijde.

John en George in Parijs, 1964

Een nieuw perspectief
Uit die collectie van 1000 is dus ruim een kwart van de foto's geselecteerd voor deze nieuwe uitgave. Het bijzondere aan de foto's is natuurlijk het perspectief: we zien Beatlemania en vele bekende gebeurtenissen nu letterlijk door het oog van McCartney zelf. Hoe was het om zelf in dat oog van de storm te staan en met je camera de gekte om je heen vast te leggen? Of....om een overbekende scène net vanuit een andere hoek te fotograferen? Dat geeft ons als liefhebbers een nieuwe kijk op de zaak. Bijvoorbeeld op de foto's van The Beatles die in 1964 door Parijs wandelen. Zo kennen we de linker foto, waarop te zien is hoe Paul en George elk een kiekje van een poserende John schieten. Nu kunnen we, rechts, daadwerkelijk de foto zien die Paul maakte.

John fotografeerde het minst
Ik heb me nooit gerealiseerd dat Paul zo'n fervent fotograaf was tijdens de vroege Beatlesjaren. Van Ringo, die ook graag fotoboeken uitbrengt, wist ik dat wel. Ook George nam volgens mij regelmatig de (film)camera ter hand. John deed dat overduidelijk het minst. Misschien was hij toch meer de tekenaar en de schrijver. Hij bracht in die periode immers twee boekjes uit. Maar we mogen ons gelukkig prijzen dat de twee nog levende Beatles een deel van hun persoonlijke foto's met de wereld delen. Je kunt er op een commerciële manier naar kijken, maar ook met een dankbare historische blik. Want natuurlijk willen we alles zien, lezen en horen over wat The Beatles in die stormachtige periode aan het begin van hun carrière overkwam.

Ringo en George in Miami, 1964

Beatleland en Another Lens
Het fotoboek van McCartney focust op een aantal steden die The Beatles bezochten. Dat levert zes stadsportfolio's op, namelijk van Liverpool, Londen, Parijs, New York, Washington DC en Miami. Paul omschrijft ze als 'zijn impressies van England en Amerika in 1964. Het moment van een cultuuromslag, die echt het begin van de sixties inluidde.' Prachtig historisch materiaal dus. In het essay Beatleland krijgen we meer context, door Jille Lepore die als geschiedkundige is verbonden aan Harvard en tevens schrijft voor The New Yorker. Ook Rosie Broadley, senior-curator van The National Portrait Gallery, leverde een essay met de titel Another Lens. En dat laatste is niet voor niets, want de mooie uitgave gaat gepaard met een expositie in het genoemde Londense museum. Deze is van 28 juni tot 1 oktober 2023 te zien. Als ik me niet vergis, kun je er zelfs gratis naar binnen. Wibo, Michiel en ik gaan 'm nét missen, als we eind juni voor het nieuwe seizoen van de podcast De Laatste Dagen Van... in Londen zijn. Je kunt niet alles hebben. Gelukkig hebben we de foto's nog... en nog 725 exemplaren die rustig in de archieven van McCartney wachten om ooit onthuld te worden.

In juli en augustus verschijnen er even geen nieuwe tweewekelijkse columns, maar vanaf september is BeatlesTalk natuurlijk weer terug met vers leesvoer!

Hoe The Beatles in februari ´64 weer voet op Britse bodem zetten

In de vroege ochtend van zaterdag 22 februari 1964 landden The Beatles op London Airport. Ze waren die dag ervoor van Miami naar New York gevlogen en na een korte tussenstop op het vliegtuig terug naar Good Old England gestapt. Op dat moment had de band er twee enerverende weken in de VS opzitten. Een zegetocht, die op 7 februari was begonnen met een glorieus onthaal op JFK Airport in New York. Daarna hadden de optredens en interviews zich als een lange slinger aaneen geregen. Veel tijd om bij te komen van die drukke weken én de jetlag was er niet bij. Manager Brian Epstein bleef kolen op het vuur scheppen en de Beatles-express reed in volle vaart verder.

Een reportage van een kwartier
De terugkeer van The Beatles op Engelse bodem was groot nieuws. Engeland was trots en de Britse televisie pakte dan ook stevig uit om verslag te doen de thuiskomst van "four remarkable young men from Liverpool". Achternamen waren eigenlijk niet meer nodig, al werden John, Paul, George en Ringo nog met naam en toenaam genoemd. The Beatles waren hard op weg Britse pop royalty te worden. Amerika was als een blok voor de jongens uit Liverpool gevallen, maar nu was het hoog tijd voor de behouden thuiskomst, op die ijskoude zaterdag in februari 1964. Welcome home, boys! De BBC schoot beelden van een landend vliegtuig, straight from New York, en wist de vier even voor de microfoon te krijgen. Er moest even gemonteerd worden, maar op zaterdagmiddag kon Engeland tijdens het vaste sportprogramma Grandstand kennisnemen van de thuiskomst van The Beatles. Een gebeurtenis die ruim 13 minuten televisie-aandacht kreeg. Geniet mee van de fantastische beelden [video]:

Puur geluk op een koude zaterdagochtend in 1964
Ik bekeek de reportage met een glimlach en toch ook wel met lichte ontroering. Meisjes die, via de verslaggever hun liefde voor The Beatles verklaarden (met name George Harrison was populair) en een schattig jochie dat naar het vliegveld gekomen was omdat het zijn kans was om op televisie te komen. The Beatles vond 'ie ook goed, hun kapsels nog beter. Wat me ontroerde aan de beelden was de pure sensatie die er uitging van de terugkeer van de band op Britse bodem. De pers die de vliegtuigtrap op snelde, zodra de deuren open gingen, het gejoel, de nog steeds wat overdonderde reactie van vier jonge jongens voor wie elke dag een nieuw avontuur was. Niemand kon nog thuis, via social media vanaf de bank meekijken en er duizenden meningen over verspreiden. Nee, dit was puur geluk op een vliegveld, op een koude zaterdagochtend in het jaar 1964. Ik had er bij willen zijn.


Elpees onder de arm
Die februarimaand brachten The Beatles hun Britse beat naar de overkant van de Atlantische Oceaan, maar haalden ze er op hun beurt ook fijne muziek vandaan. Bij het kijken van de beelden zag ik George en Paul één of meer elpees onder hun arm klemmen. Nieuwe, breekbare schatten die niet gemakkelijk in een koffer of reistas pasten, die bovendien niet mochten beschadigen of breken. Dus werden ze hoogstpersoonlijk door de jongens meegedragen. Welke albums zouden The Beatles tijdens hun Amerikaanse trip gekocht hebben? Was het de muziek van Bob Dylan of die van damesgroepen van het Motown-label, zoals The Supremes en Martha and the Vandellas, die allemaal nieuwe albums uit hadden in februari 1964. Wanneer Paul McCartney de vliegtuigtrap af is, zien we vanuit de verte een albumhoes. Ik moet ineens aan Piet Schreuders denken, voor wie dit detectivewerk gesneden koek is. Misschien zijn er meer mensen die de albumhoes herkennen. Ik ben benieuwd!

Tomorrow Never Knows
In het ontspannen interview dat The Beatles na de landing met David Coleman hadden, spraken ze nog mild over de eerste verschijnselen van Beatlemania in de VS. George Harrison klaagde dat de akoestiek van de grote concertlocaties (Carnegie Hall en het Washington Coliseum) een stuk slechter was dan die van de theaters waarin ze gewend waren te spelen. Ringo vertelde dat er ongevraagd een pluk haar van zijn achterhoofd was geknipt. Ook legde hij uit dat de jonge fans blij zijn met een handtekening, maar dat de oudere garde in Amerika een stuk aanhoudender is. Verbazing won het in dit stadium nog van ergernis. Elke dag zat nog vol nieuwe avonturen. Wat morgen zou brengen, kon niemand nog voorspellen, vatte Ringo hier al samen met de gevleugelde uitspraak Tomorrow Never Knows, die uiteraard een bijzonder staartje zou krijgen. In het gesprek over hun avonturen in Miami, waar The Beatles tijdens hun tweede week verbleven, vertelde Ringo dat hij 'the docks' aan de waterlijn miste. Je kunt een jongen uit Liverpool halen, maar Liverpool nooit uit.....juist.


Wachtend op het vliegtuig uit New York
Ook Pathé deed iets met de beelden van de thuiskomst. We krijgen het authentieke Pathé-, danwel Polygoon-gevoel wanneer we voice over Bob Danvers Walker de beelden horen beschrijven [video]

Ik zag tieners die zich al diep in de nacht op het Londense vliegveld hadden verschanst, slapend, wakend, wachtend op het vliegtuig uit New York dat zich door de dageraad en het ochtendgloren zou duwen, als een stip aan de horizon, het vliegtuig dat hun verlossers thuis zou brengen. Ik zag de agenten de hekken overeind duwen, tegenwicht bieden, tot die hekken het niet meer hielden. Ik zag de fotografen geconcentreerd hun camera´s in stelling brengen, wachten tot het perfecte moment.

The Beatles kind of gave their nervous systems
Na de persconferentie volgden de beelden waarop te zien is hoe The Beatles het vliegveld probeerden te verlaten. Ze zijn haast beangstigend, als je in de laatste minuut van de reportage ziet hoe moeilijk het voor hen was de taxi te bereiken. Zonder zelf verscheurd te worden door enthousiaste aanhangers. Eigenlijk was het in februari 1964 allemaal nog maar nét begonnen. Er zou nog zoveel volgen, van hysterie tot agressie. Je begrijpt waarom George Harrison jaren later in de Anthology-documentaire vertelde: The Beatles kind of gave their nervous systems. They used us as an excuse to go mad, the world did, and then blamed it on us. In februari ´64 kon hij die conclusie nog niet trekken en keek hij met drie andere jongemannen vol verbazing naar de film waarin hij was beland.