Wat heeft Oasis' hit Wonderwall met George Harrison te maken?

Kijk eens even in je cd-kast. De kans is best groot dat daar het album What's The Story Morning Glory van de Britse band Oasis staat. Midden jaren '90 waren de broertjes Noel en Liam Gallagher groter dan ooit. In oktober 1995 brachten ze zowel het genoemde album als de single Wonderwall uit. Een nummer dat jarenlang door elke straatmuzikant gespeeld en door tienduizenden fans in voetbalstadions meegezongen werd, steevast op de playlists van de grote radiostations stond en vele malen per dag op de (toen nog nog) muziekzender MTV voorbij kwam. Het was bijna de hymne van de jaren '90:

Today is gonna be the day

That they're gonna throw it back to you

And all the roads we have to walk are winding

And all the lights that lead us there are blinding

There are many things that I

Would like to say to you but I don't know how

Because maybe, you're gonna be the one that saves me

And after all, you're my wonderwall

Inmiddels kan ik het nummer eigenlijk niet meer horen, al blijft het natuurlijk wel een sterk staaltje Britpop. Noel Gallagher schreef Wonderwall voor Meg Mathews, zijn toenmalige vriendin. De titel van het liedje ontleende hij echter aan het eerste soloalbum van George Harrison, Wonderwall Music. En dat was een hele bijzondere plaat. In meerdere opzichten.

Oasis' album waarop Wonderwall stond & George Harrisons Wonderwall Music

Wonderwall Music was het eerste soloalbum van een Beatle
Hoewel George Harrison, die vandaag 74 zou zijn geworden (of was het nu gisteren?), zich als songschrijver altijd achter John Lennon en Paul McCartney geplaatst zag, was hij juist de eerste Beatle die een soloalbum uitbracht. Of moeten we Paul McCartney's soundtrack voor The Family Way (januari 1967) hier toch ook even noemen? Dat album stond officieel op naam van The George Martin Orchestra. Velen denken bij Harrisons solodebuut  automatisch aan zijn driedubbelelpee All Things Must Pass uit 1970. Minder bekend is dat George al twee jaar eerder een plaat produceerde. Op 1 november 1968 verscheen Wonderwall Music. Het was, met catalogusnummer APCOR 1, het eerste album dat uitkwam op het destijds pas opgerichte Apple-label. The Beatles zagen Apple Records aanvankelijk als een uitlaatklep voor hun eigen experimenteerdrift, maar op het label verschenen vanaf dat moment hun reguliere singles, albums en een groot deel van hun solowerk. Ook artiesten als Billy Preston, Mary Hopkin en James Taylor werden door Apple gecontracteerd. Wil je meer weten over dit kleurrijke label, dan kan ik je de speciale Apple-uitzending van de Fab4Cast van harte aanbevelen. Beatlesfan, muziekverzamelaar en Apple-kenner Ron Bulters neemt je daarin met verhalen en muziekfragmenten mee door de geschiedenis van het kleurrijke label.

George had geen idee hoe hij een soundtrack moest maken
Terug naar Harrisons eerste soloplaat. Als het gaat om experimenteerdrift, dan is George Harrisons Wonderwall Music een album dat destijds volledig voldeed aan de aanvankelijke doelstelling waarmee het Apple-label werd opgericht. In 1967 was het regisseur Joe Massot die George Harrison benaderde met de vraag om een soundtrack bij de op handen zijnde filmproductie Wonderwall te componeren. Harrison reageerde geïnteresseerd maar ook onzeker op de vraag van de Amerikaanse filmmaker. Wonderwall zou, geheel passend in de mode van die tijd, een psychedelische rolprent worden over een excentrieke wetenschapper die zijn buren, een jong stel, bespioneert via een gat in de muur. De wetenschapper maakt meer gaten in de muur tussen zijn appartement en dat van zijn buren en raakt geobsedeerd door de fotograaf en het model (gespeeld door Jane Birkin) naast wie hij woont. Regisseur Massot moet de aarzeling bij George Harrison gezien hebben, maar beloofde hem dat al zijn muziek zonder meer gebruikt zou worden. George was ohm, herstel: om.

Scène uit de film Wonderwall

De film kreeg een soundtrack die leunde op de Indiase traditie
Eind '67 was George Harrison inmiddels volledig in de ban geraakt van klassieke Indiase muziek. In juni 1966 had hij Ravi Shankar ontmoet. De grootmeester op de sitar maakte een onuitwisbare indruk op Harrison. Onlangs schreef ik een blog over het spirituele en muzikale pad dat George Harrison in zijn leven volgde. Toen George zich aan het componeren van de soundtrack had gecommitteerd, besloot hij om de luisteraar een introductie in de Indiase muziek te geven. George bekeek de film bij Massot in de Twickenham Film Studio's en startte in november in de EMI-studio's aan Abbey Road met de opnames voor de soundtrack. Hij werkte daarbij niet samen met George Martin, maar koos voor arrangeur John Barham, die hem hielp zijn ideeën op papier te krijgen.

Tijdens de sessies in Bombay

De omstandigheden om in India op te nemen waren ronduit primitief
Op 7 januari 1968 vloog George met echtgenote Pattie Boyd naar India. Twee dagen later begonnen in Bombay de vervolgsessies voor de plaat. EMI had opnamestudio's over de hele wereld en zeker in de Commonwealth. Het waren niet de meest ideale omstandigheden om een plaat in op te nemen overigens. De studio was niet goed geïsoleerd, zodat op sommmige nummers omgevingsgeluiden van buiten te horen zijn. Ook was er geen adequate opnameopparatuur aanwezig. Ik las dat George zich wist te herinneren dat EMI-manager Bhaskar Menon hoogstpersoonlijk per trein uit Calcutta arriveerde om een tweesporenrecorder te komen brengen. Over de opnames zei George:

It was fantastic really. The studio is on top of the offices. If you listen closely to some of the Indian tracks on the LP, you can hear taxis going by. I mixed everything as we did it there, and that was nice enough because you get spoiled working on eight and sixteen tracks.

Er is nog een mooie filmopname beschikbaar van de sessies
Maar goed, George zat wel in het door hem zo geliefde India. En in de studio in Bombay kon hij, temidden van Indiase sessiemuzikanten, zijn ideeën verder vormgeven. Onderstaand kort filmfragment laat zien hoe George daar op 10 februari de opnamesessie leidt. In de eerste seconden zien we Rijram Desad die een klein harmonium bedient. Ook is muzikant Vinayak Vohra in beeld. Hij bespeelt een taar shehnai, een strijkinstrument waaraan een metalen hoorn is bevestigd. Helaas is er geen geluidsopname beschikbaar, maar ik vind het een prachtige sfeerimpressie van de sessies voor Wonderwall Music [filmpje]

Wonderwall Music werd een crossover-album
George maakte van zijn solo-debuut uiteindelijk een crossover-album, waarop hij Indiase muziek combineerde met westerse pop. We horen country en zelfs vaudeville-achtige amusementsmuziek. De nummers moesten uiteraard de filmscènes ondersteunen. Tijdens de opnames werd de lengte van de nummers met een stopwatch bijgehouden. Deze moesten precies overeenkomen met de betreffende filmscènes. Wat gaat het er tegenwoordig anders aan toe dan in de jaren '60! Ringo Starr, Eric Clapton en Peter Tork speelden op een aantal nummers mee. De tracks op Wonderwall hebben allemaal een eigen sfeer. Graag wil ik je het nummer Ski-ing laten horen. Het heeft haast een Jimi Hendrix-achtig geluid. Oost en West ontmoeten elkaar als we Eric Clapton horen soleren over het aanhoudende geluid van een tambura. De gitaarrif werd overigens in de jaren '90 door Britpop-band Kula Shaker geleend in het nummer Gokula. Hierbij het origineel: [filmpje]

Wereldmuziek en Britpop
Wonderwall Music kreeg een op René Magritte geïnspireerde albumcover. Op de achterzijde was een bewerkte foto van de Berlijnse Muur te zien. De film ging op 17 mei 1968 in Cannes in première. George en Pattie waren aanwezig, evenals Ringo Starr en zijn vrouw Maureen. De soundtrack kreeg goede reviews en Quincy Jones noemde de plaat zelfs The greatest soundtrack he had heard. Bij die laatste kwalificatie zet ik toch mijn vraagtekens, maar een compliment was het wel. Harrison zelf vond, jaren later, dat hij te veel westerse muziek aan het album had toegevoegd. Al met al vind ik Wonderwall Music een, voor die tijd, vernieuwende LP, die zowel bij heeft gedragen aan de erkenning van Wereldmuziek in het westen als de Britpop waarmee Oasis en Kula Shaker midden jaren '90 de hitparades bestormden.

George met Jane Birkin tijdens de première van Wonderwall in Cannes

Here comes the Son: hoe Dhani Harrison zijn eigen muzikale weg vond

Je kunt ze The Next Generation noemen: de zonen en dochters van The Beatles. Het is voor deze kinderen niet altijd eenvoudig gebleken om te 'dealen' met hun afkomst. Met een vader die één van de beroemdste figuren is uit de geschiedenis van de 20ste eeuw, blijkt het even zoeken naar wie je zelf bent en wilt worden. Zeker als je continu met je vader vergeleken wordt. Onlangs schreef ik over Julian Lennon, de oudste zoon van John. Vandaag wil ik wat meer vertellen over Dhani Harrison. Met zijn fysieke verschijning en stemgeluid houdt hij de herinnering aan zijn vader levend. Muzikaal gezien bewandelt hij andere wegen. Gelukkig, want dat lijkt me heel bevrijdend voor hem. Daarnaast bewaart en bewaakt hij het erfgoed van zijn vader nauwgezet. Een prima combinatie.

Zo vader, zo zoon

 Dhani: een naam die klinkt als....

...een toonladder! Toen Dhani op 1 augustus 1978 ter wereld kwam, kreeg hij een bijzondere naam van zijn ouders. In het Engelse taalgebied kennen we vooral namen als Daniel, met Dan en Danny als afgeleiden. George en Olivia Harrison kozen ervoor een naam samen te stellen uit de klanken Dha en Ni, afkomstig uit de Indiase toonladder. Daarbij staat de Dha voor Dhavaiti (aarde) en de Ni voor Nishadam (jager). De tonen bevinden zich qua hoogte ergens rond de Ab en B, wanneer ze volgens de Westerse notatie zouden worden opgeschreven. Deze sterke link met de Indiase muziek is niet opmerkelijk. George Harrison was een fervent aanhanger van oosterse filosofie en godsdienst. Hij hield van klassieke Indiase muziek.

In de studio op Friar Park

Met Uncle Ringo en Uncle Bob bij de open haard
Dhani groeide op in het Engelse plaatsje Henley-on-Thames, 60 kilometer ten westen van het centrum van Londen. Op het majestueuze landgoed Friar Park, dat zijn vader in 1970 kocht. Met zijn ouders leefde Dhani in een kasteelachtig landhuis. Een bijzondere plek om op te groeien. Na de lagere en middelbare school, studeerde Dhani in de Verenigde Staten. Mede door het overlijden van zijn vader in 2001 werd Dhani steeds actiever in de muziekwereld. Zo gek is het natuurlijk ook niet, als je opgroeit in een huis vol met gitaren en een opnamestudio. Een plek waar familievrienden als Ringo Starr, Jeff Lynne, Bob Dylan en Tom Petty graag geziene gasten zijn. Je noemt ze voor het gemak maar 'oom', terwijl je met een gitaar op schoot een stoomcursus gitaarspelen krijgt. Begin jaren '90 vergezelde Dhani (zelf een jaar of 13) zijn vader af en toe op het podium door een nummer mee te spelen tijdens een concert.

17 december 1991 in de Tokyo Dome: While My Guitar Gently Weeps

Dhani maakte het laatste album van George af
Toen George in 2001 zijn eigen einde voelde naderen, nam hij met grote spoed nog een aantal ruwe takes op van de liedjes die op zijn finale album moesten komen. Zangpartijen, gitaarpartijen, het was een race tegen de klok om alles alvast zo goed mogelijk op te nemen.  Aan Dhani en Jeff Lynne gaf hij tijdens dat opnameproces allerlei aanwijzingen over hoe de liedjes verder ingekleurd en afgemaakt moesten worden. George overleed in november van dat jaar, Het waren zijn zoon en zijn dierbare vriend die het album Brainwashed af mochten maken. Het moet een emotioneel project zijn geweest. Ik vond deze mini-docu waarin Dhani en Jeff over hun ervaringen vertellen: [filmpje]

Samenwerken met Jake Dylan en Ben Harper
Na dit bijzondere project en zijn deelname aan het herdenkingsconcert voor zijn vader, zette Dhani zelfstandig stappen in de muziekindustrie. Met Jake Dylan, de zoon van Bob, nam hij de Lennon-song Gimme Some Truth op voor een Amnesty International-benefietalbum voor Darfur. Ook vormde hij de gelegenheidsband Fistful of Mercy met Ben Harper en Joseph Arthur. Jammer dat we daar niet zo heel veel van gehoord hebben, want het klonk fantastisch: [filmpje]

Een bandnaam die niet verwees naar de naam Harrison
Dhani's belangrijkste muzikale project is zijn band thenewno2. Dat spreek je uit als The New Number Two. Dhani koos bewust voor een bandnaam die niet verwees naar zijn beroemde achternaam. Om anoniem een kans te krijgen op zijn eigen talent beoordeeld te worden. Samen met muziekvriend Paul Hicks werkte Dhani al langer aan muzikale projecten, fotografie en grafisch design. Zo ontworp het duo de albumhoes voor het eerder genoemde album Brainwashed. In muzikaal opzicht klinkt de band compleet anders dan het werk dat Dhani voor zijn vader afmaakte. Mooi is de sferische muziek die hij met thenewno2 componeerde voor de soundtrack van de film Beautiful Creatures, die opgenomen werd op Friar Park en in Abbey Road: [filmpje]

Schatbewaarder van het werk van George Harrison
Naast al zijn eigen muzikale projecten zorgt Dhani echter wel met hart en ziel voor het muzikale erfgoed van zijn vader. Zo ontwikkelde hij in 2012 een app waarvoor alle gitaren van George nauwgezet werden gefotografeerd en beschreven. Ook stelde hij uit een aantal akoestische demo's het mooie album George Harrison Early Takes Volume 1 samen. Daarop horen we hele pure versies van de vaak zo overgeproduceerde nummers uit het solo-oeuvre van George. Het wachten is natuurlijk op Volume 2. Een enorme klus voor Dhani was het remasteren en samenstellen van de box George Harrison: the Apple years 1968-75, waarop al het solowerk bijeen is gebracht dat zijn vader voor het Apple-label opnam. De verzameling bestaat uit 6 studio-albums (waaronder All Things Must Pass en Living In The Material World) en bijzonder bonus-materiaal.

Dhani naast een aantal van zijn vaders beroemde gitaren

Sluit je ogen...wie hoor je zingen?
Bij het verschijnen van die practige CD-box organiseerde Dhani het George Fest. Een concert waarbij diverse bands nummers speelden uit de lange muzikale carrière van zijn vader. Jong en oud talent stond zij aan zij op het podium van het Fonda Theatre in Los Angeles. Brian Wilson, Norah Jones, Ann Wilson en komiek Conan O'Brien waren van de partij. Zelf speelde Dhani onder andere een energieke versie van Savoy Truffle, dat we kennen van het White Album van The Beatles. Sluit je ogen...wie hoor je zingen?: [filmpje]

De juiste balans
Wanneer ik overzie welke muzikale weg de inmiddels 38-jarige Dhani bewandeld heeft, vind ik dat hij een goede balans heeft gevonden tussen zijn eigen projecten en het beheren van zijn vaders erfenis. Ik hoop dat we meer solo-albums van Dhani tegemoet mogen zien. Daarnaast zien we hem natuurlijk ook graag graven in de archieven George, op zoek naar mooi materiaal om smaakvol uit te brengen. Ik hoop dat we de komende jaren aangenaam verrast worden. Ik sluit af met een korte commercial die Dhani opnam voor het spijkerbroekenmerk Gap. Daarin speelt hij een stukje van zijn vaders nummer For You Blue, afkomstig van het Beatles-album Let It Be. Lang leve George, lang leve Dhani.  [filmpje]