Let me take you down: herinneringen aan Liverpool

Niet te geloven: deze week is het alweer twee jaar geleden dat ik Liverpool bezocht. Een lang gekoesterde wens kwam daarmee uit. Iets dat ik altijd al eens wilde doen, maar dat er nooit van kwam. In de zomer van 2015 dacht ik: nu ga ik er gewoon voor zitten, tickets en een hotel boeken, uitzoeken welke excursies er mogelijk zijn. En zo geschiedde. Aanleiding om eind oktober 2015 te gaan, was mijn veertigste verjaardag, op de dertigste.

Prachtige bomenlinten

De afgelopen weken heb ik hier in Nederland weer extra vaak aan dat lange weekend teruggedracht. Mijn herinneringen kwamen weer boven door de Hollandse herfst. Liverpool in de herfst is haast nog uitbundiger qua kleuren dan de sfeer in ons kikkerlandje. Het was er uitzonderlijk warm, die eerste dagen van ons bezoek. Zo warm, dat je regelmatig je jas losknoopte of uittrok. De lange lanen in de stad waren versierd met prachtige bomenlinten in alle kleurschakeringen tussen groen en bruin. Niets grauwe Noord-Engelse havenstad. Ik zag een gemoedelijke, goed gerestaureerde en trotse stad, die floreert dankzij het Beatles- en voetbaltoerisme. Een stad die The Beatles en het voetbal tegelijkertijd ook niet nodig heeft om toeristen een lang weekend te plezieren. Parken, winkelcentra, gratis musea, een prachtig gerestaureerd havengebied, leuke eettentjes, culturele evenementen en zelfs een strand. Wie eens echt een originele bestemming zoekt, boekt een retourtje.

Instappen bij de FabFour-Taxi Tour (eigen foto)

Razendsnel van plek naar plek

Ga je wel op Beatles-bedevaart, dan kun je in vijf dagen Liverpool een boel doen. Bewust lieten we de Magical Mystery Tour-bus liggen, maar kozen we voor de FabFour-Taxi Tour. Niet alleen klonk de naam van het bedrijf als een klok, het was ook nog eens een top-ervaring om in een zwarte Engelse 'cab' razendsnel van plek naar plek in de stad te rijden. Daarbij hingen we aan de lippen van een goed ingevoerde chauffeur, die in het Scouse de ene na de andere anekdote oplepelde. Heel efficient pendelden we zo van Ringo's jeugdbuurtje naar de plek waar John en Paul elkaar ontmoetten, de graven van Eleanor Rigby en Father McKenzie, wandelden we over Penny Lane, stonden we aan de hekken van Strawberry Field en bekeken we de plekken waar de Beatles opgroeiden. Het leek of ik droomde. Alsof ik in de film stapte waar ik mijn hele leven al naar keek.

Strawberry Field voelde mysterieus

Strawberry Field voelde voor mij als een extra bijzondere plek. Misschien wel omdat het rode hek wat verscholen ligt, onder de donkere bomen aan een drukke doorgaande weg. Het heeft echt iets mysterieus. Wanneer je in de nis van de toegangspoort stapt, omarmt de plek je een beetje. Verder dan het hek kun je niet komen, maar al starend richting het achterliggende parkje, zie je de jonge John Lennon en zijn jeugdvrienden in bomen klimmen en tussen de struiken spelen. Er wordt gefluisterd dat Yoko Ono begin jaren '80 tijdens haar bezoek aan Liverpool hier in het geheim een deel van de as van John Lennon verstrooid heeft. Ik zou er niet raar van staan te kijken. Strawberry Field heeft iets heel bijzonders.

Welcome to Mendips

Indrukwekkend was het om een dag later met de National Trust (ruim van tevoren boeken!) de zogenaamde Childhood Homes van John Lennon en Paul McCartney te bezoeken. Dat heeft me echt geëmotioneerd. Met name het moment waarop de gids het tuinhek openzwaaide en de magische woorden "Welcome to Mendips" sprak. Ik heb er letterlijk een traantje weggepinkt, denkend aan de foto's van de jonge John Lennon, zittend met zijn moeder Julia in de tuin van Aunt Mimi. Dat verleden voelde dichterbij dan ooit. Via diezelfde tuin stapten we de keuken en de rest van het statige huis in. Zingen deden we in het voorportaal waar John en Paul met hun gitaren de eerste Beatleshits schreven, stil zitten deed ik op het bed in het slaapkamertje aan de voorzijde van het huis. De plek waar John moet hebben gedroomd van een leven in de muziek. 

De oude slaapkamer van John Lennon

De plek waar She Loves You werd geschreven

Anders was de sfeer in de eenvoudigere woning van de McCartneys. Een plek boordevol vrolijke verhalen, waar ik even neerstreek achter de (replica) gezinspiano om een paar maten van When I'm 64 te spelen. Precies op de plek waar het nummer geschreven was. Of staand in het jaren '50 keukentje waar de ene na de andere ketel water op het vuur gezet om thee te maken, in de pauzes van de vele repetities die de (premature) Beatles in de achterkamer hadden. De plek waar She Loves You werd geschreven. Het waren de hoogtepunten van een aantal bijzondere dagen in de bakermat van The Beatles. Lopend door de stad genoten we bovendien van Mathew Street, The Cavern, het prachtig gerestaureerde havengebied met zijn moderne musea en de gemoedelijke sfeer.

Industrieel goud: Albert Dock

Liverpool bracht zoveel inspiratie voor het schrijven

Niet lang na mijn bezoek aan Liverpool, startte ik met het schrijven van mijn wekelijkse blogs. In de eerste maanden wijdde ik regelmatig een verhaal aan de bijzondere momenten die ik in Liverpool beleefde. Het is zoveel fijner en makkelijker om over plekken te schrijven als je er echt zelf geweest bent. Ik moet eerlijk toegeven dat het ook wel weer kriebelt om terug te gaan, met een nieuw wensenlijstje. Plaatsen die ik nog graag eens wil bezoeken, zijn onder andere de graven van Mary McCartney, Julia Lennon en Stuart Sutclifffe. Maar ook zou ik zo graag eens over de golfbaan van Allerton lopen, zoals John en Paul dat deden om elkaars huizen te bereiken. Of het (nog) kan, weet ik niet. De Casbah Coffee Club, eigendom van de moeder van Pete Best, waar The Beatles vaak speelden en muurschilderingen achterlieten, is eigenlijk een must-see.

Wordt vervolgd? En jullie?

Je leest het, ik ben nog lang niet klaar met Liverpool. Wat zijn jullie ervaringen met de stad? Willen jullie leuke tips of ervaringen met me delen? Zijn jullie zelf op bijzondere plekken geweest? En wat deed dat met je? Of maak je op dit moment plannen om voor de eerste keer te gaan? Blader dan beslist even terug naar mijn oudste blogjes. Voor de voorpret! Ik kijk uit naar jullie verhalen.

Eleanor Rigby: heeft ze echt bestaan of was ze een toevallige herinnering van Paul McCartney?

Toeval bestaat niet, zei mijn vader altijd. Hij geloofde dat een speciale ontmoeting of een bijzondere gebeurtenis niet altijd 'zomaar' voor kon komen. Het zegt me nog steeds iets over de bewuste manier waarop hij in het leven stond. Met aandacht voor het bijzondere in het gewone. Wanneer ik nadenk over de vraag of toeval wel of niet bestaat, leg ik eigenlijk direct de link naar zijn favoriete Beatles-nummer. Dat kan geen toeval zijn...

Een middag in Woolton
Op mijn 40ste verjaardag, eind oktober vorig jaar, liep ik over de begraafplaats van St. Peter's Church in Liverpool. Het was een ronduit warme herfstdag en Liverpool zag er prachtig uit. Het blad aan de bomen had inmiddels rood-gele tinten en de lange glooiende lanen in de wijk Woolton lagen er statig bij. Onze taxi was gestopt aan Church Road en samen met onze gids Jimmy betraden we, via de toegangspoort, het ommuurde kerkterrein. De begraafplaats had een nieuw en wat ouder gedeelte. Dat oude stuk was typisch Engels, met mooie, wat scheefgezakte grafstenen.

Met gids Jimmy op Church Road, op weg naar
Eleanor Rigby's graf (eigen foto)

Cliff Richard en Andrew Lloyd Webber in de kerkbanken
'Een paar weken geleden hadden we hier nog de uitvaart van Cilla Black,' vertelde Jimmy. De Liverpoolse zangeres en diva was in augustus in haar appartement in Malaga ten val gekomen en overleden. Haar afscheidsdienst vond plaats op de plek waar haar roots lagen. En die van The Beatles, die zeer goed bevriend waren met Cilla. Paul en Ringo waren niet aanwezig, maar Sir Cliff Richard en baron Andrew Lloyd Webber zaten wel in de kerkbanken. 'Was Cilla eigenlijk geliefd in Liverpool?' vroeg ik Jimmy. Hij keek wat bedenkelijk. 'Mwa, ze was wel een beetje posh geworden hoor.' Dikdoenerij, dat trekt men in Liverpool niet. Het garderobe-meisje dat in de Cavern Club de jassen aannam en, net als The Beatles, via Brian Epstein beroemd werd, was blijkbaar toch een beetje uit de gratie geraakt bij de gemiddelde, nuchtere Liverpudlian.


Waren Eleanor Rigby en Father McKenzie een fantasie of een herinnering?
Maar we kwamen niet voor Cilla. We kwamen voor een vrouw die, zonder dat ze het ooit kon hebben geweten, vereeuwigd werd in één van de bekendste liedjes van de twintigste eeuw. Eleanor Rigby. Het enige dat ons met haar verbindt is dat mooie liedje en haar grafsteen. En nog iets verrassends, maar daar kom ik nog op terug. In 1966 schreef Paul McCartney een lied over gewone, onopvallende eenzame mensen. In dat lied voerde hij twee personen op. Volgens Paul waren beide namen aan zijn fantasie ontsproten en had het lied geen betrekking op mensen die echt zouden hebben bestaan. Actrice Eleanor Bron, die met The Beatles in de film Help! speelde, vormde de inspiratie voor de voornaam. Rigby was de naam van een slijterij in Bristol, aldus McCartney.

Actrice Eleanor Bron in de Beatlesfilm Help! (1965)

Goed voor een Grammy
Het klonk dus gewoon mooi, de lettergrepen van de namen pasten precies op de melodielijn die hij in zijn hoofd had. Beatles-producer en -arrangeur George Martin was direct verliefd op het nummer en met name op de syncopen, de manier waarop de woorden met ritmische accenten over de vierkwartsmaat heen gezongen werden. Om die syncopen te benadrukken bedacht George Martin het mooie staccato arrangement voor een strijkoctet. De krachtige strijkers vormen de enige instrumenten die in het lied te horen zijn. Een popsong die alleen begeleid wordt door strijkers. Het was, na Yesterday (waarop nog een gitaar naast de strijkinstrumenten te horen was) weer een originele invalshoek die voor een Beatles-nummer werd gekozen. Het leverde McCartney zelfs een Grammy Award op.

Eleanor Rigby

Picks up the rice in the church
where a wedding has been

Lives in a dream
Waits at the window

Wearing the face that she keeps

in a jar by the door

Who is it for?

All the lonely people

Where do they all come from

All the lonely people

Where do they all belong?

De originele handgeschreven tekst, door Paul McCartney

Eleanor Rigby bestond echt
Hoewel Paul dus beweert dat hij Eleanor Rigby als naam verzonnen had, heeft Eleanor echt bestaan. Ze werd op 29 augustus 1895 in Liverpool geboren en trouwde ene Thomas Woods. Op 10 oktober 1939, nog voor ook maar één Beatle het levenslicht zag, overleed Eleanor, 44 jaar oud. Ze zou werkzaam zijn geweest als keukenmeid in een ziekenhuis in Liverpool, waar haar handtekening op een officieel document in het personeelsregister werd teruggevonden. Dat document bracht 115.000 pond op bij een veiling. Ook dook er eind vorig jaar, heel verrassend, een zakbijbeltje op dat eigendom van Eleanor moet zijn geweest. Haar naam stond er in, net als die van haar vader. De bijbel werd tevens geveild. De geschatte waarde zou 20.000 pond zijn. Wat het boekje opbracht, heb ik niet kunnen vinden.Wel dat de bijbel op 4 november 2015 onder de hamer ging. Vier dagen na het moment waarop ik bij Eleanors graf stond. Toevallig zeg...

Het beroemde graf van Eleanor Rigby, de tweede steen van links (eigen foto)

Detailopname (eigen foto)

Eleanors handschrift in haar bijbel. De andere naam is die van haar vader.

Een priester die zijn sokken stopt
Terug naar het lied. Paul zocht nog naar een tweede couplet voor zijn nummer over eenzame mensen. Zittend achter de piano bedacht hij 'Father McCartney'. Het leek Ringo Starr wel een goed idee dat deze Father McCartney een preek zou schrijven, die niemand zou horen. En ook dat hij 's avonds in eenzaamheid zijn sokken zou stoppen. Tenslotte deed hun jeugdvriend Pete Shotton de suggestie om Father McCartney te vervangen door Father McKenzie. Anders zou iedereen denken dat het echt over Pauls vader zou gaan.

Father McKenzie

Writing the words of a sermon 

that no one will hear

No one comes near

Look at him working

Darning his socks in the night

when there's nobody there

What does he care?

All the lonely people

Where do they all come from?

All the lonley people

Where do they all belong?

Opnieuw een verzonnen figuur. De paden van deze fictieve Eleanor en Father McKenzie kruisen elkaar in het derde couplet, wanneer Eleanor overlijdt en de priester McKenzie haar begraaft. Een begrafenis waar niemand bij is, om de eenzaamheid van beide personen te benadrukken.

Eleanor Rigby

Died in the church and was buried 

Along with her name

- Nobody came -

Father McKenzie

Whiping the dirt from his hands

As he walks from the grave

No one was saved

Zonnebaden op de begraafplaats

En opeens staan we op die mooie herfstmiddag met onze gids bij het graf van Eleanor Rigby. Het werd in de jaren '80 ontdekt en vormt sindsdien een plek die Beatlesfans graag even gezien willen hebben. Ik kijk naar de mooie grafsteen, waarop de naam van Eleanor en haar man Thomas duidelijk te zien zijn. 'John en Paul waren vaak op deze begraafplaats te vinden,' vertelt Jimmy. 'Als ze spijbelden van school, om met meisjes af te spreken of om een beetje te zonnebaden.' We kijken wat rond bij het graf, tot Jimmy zegt: 'Kijk, hier een paar meter verderop ligt Father McKenzie....'

Een paar meter verderop: John McKenzie (eigen foto)

Twee verzonnen figuren op één begraafplaats in Liverpool, een paar meter van elkaar verwijderd. Waren Eleanor en de priester een verzinsel of een herinnering? Om met mijn vader te spreken: toeval bestaat niet.