Waarom de nieuwe documentaire van May Pang over John Lennons Lost Weekend beslist de moeite waard is

Lieve lezers, de zomer van 2023 zit er weer (bijna) op en ik hoop dat jullie er van genoten hebben. Zelf had ik nog geen vakantie, maar werkte ik onder andere met ons team aan een nieuw seizoen van de podcastserie De Laatste Dagen Van... Wie onze 'feed' op Spotify volgt, heeft in de teaser kunnen horen welke artiest we dit jaar centraal zetten. Maar hier op BeatlesTalk is het natuurlijk Beatles wat de klok slaat. Vorige week startte Fab4Cast weer met de eerste aflevering en, traditiegetrouw, volgt een week daarna mijn blog. Dus is het tijd voor een nieuw seizoen met verse verhalen. Over het verleden én het heden, want ook nu nog gebeurt er zoveel op Beatlesgebied... Neem bijvoorbeeld de documentaire die May Pang dit jaar uitbracht: The Lost Weekend - A Love Story.

Steeds grotere rol
Dit jaar is het namelijk vijftig jaar geleden dat John Lennon en May Pang begonnen aan hun achttien maanden durende avontuur dat later als The Lost Weekend de boeken in zou gaan. Een liefdesrelatie die door Yoko Ono geregisseerd en gemanipuleerd werd, een waanzinnig verhaal en een heel bijzonder stukje Beatlesgeschiedenis. Zelf vind ik dat May Pang nog steeds onvoldoende serieus wordt genomen in de rol die zij in de laatste zeven jaar van het leven van John Lennon speelde. Ze kwam trouwens al in 1969 in contact met John en Yoko, toen ze vanuit Apple voor Allen Klein werkte. Niet veel later werd ze John en Yoko's persoonlijke assistent. May maakte de verhuizing van de Lennons naar New York mee, ondersteunde hen bij film- en muziekprojecten en kreeg door Yoko een steeds grotere rol in het leven van John toebedeeld. Eentje waar ze zelf overigens niet om vroeg. En juist dat maakt haar verhaal zo interessant, vind ik.

Een minderheid onder de minderheden
In de documentaire belicht May (1950) haar eigen jeugd, als kind van eerste generatie Chinese immigranten in New York. Ze groeide op in Spanish Harlem, maar was als kind van Chinese ouders een minderheid onder de Latijns-Amerikaanse en zwarte minderheden. Haar atheïstische vader en boeddhistische moeder stuurden haar naar een katholieke school, die gerund werd door nonnen. Als tiener zag ze hoe leeftijdgenoten zich onderdompelden in latino- en soulmuziek. Zelf raakte ze verslingerd aan Rock 'n' Roll en The Beatles. Op 19-jarige leeftijd meldde ze zich bij het Apple-kantoor in New York en kreeg ze een baan als secretaresse. Beatlesmanager Allen Klein koppelde haar aan John en Yoko. Dat gegeven zou haar leven voor altijd veranderen.

Warme woorden
Nadat ze de Lennons zowel in Londen (Tittenhurst) en New York al enige tijd geassisteerd had, wordt ze op een goede dag door Yoko aan John gekoppeld, met de opdracht om met hem uit te gaan en zijn metgezellin te worden. Een verbijsterde May stemde uiteindelijk in en ervoer hoe John haar het hof maakte. Het markeerde de start van een achttien maanden durende periode waarin de twee een relatie hadden. Terwijl ze afwisselend in New York en Los Angeles woonden, trok Yoko op afstand aan de touwtjes. De documentaire, verteld door May zelf, laat minutieus zien hoe de dynamiek tussen John, Yoko en haarzelf zich ontwikkelde. Net als de bijzondere, levenslange band die May opbouwde met Cynthia en Julian: Johns eerste vrouw en eerste zoon. Julian is dan ook te zien in de film, samen met May. Hij spreekt warme woorden over de vrouw die zijn vader tot een ander mens maakte. Onder Mays hoede werd John een opener, socialer en relaxter mens. Iemand die minder geïsoleerd in het leven stond dan in zijn eerste jaren met Yoko.

May, Julian en John

Snelle montage, mooie vormgeving

Voegt de docu iets toe dat May Pang al in eerdere boeken en interviews deelde? Mijn antwoord daarop is een volmondig ja. De ruim anderhalf uur durende film vertelt namelijk op een frisse, eigentijdse manier het liefdesverhaal van May en John, maar laat ook zeer nauwkeurig zien wat er tussen 1973 en 1975 gebeurde in Johns leven. Het grote pluspunt is de snelle montage, de mooie grafische vormgeving en de ongelofelijke hoeveelheid film-, foto- en audiomateriaal die rond The Lost Weekend zijn verzameld. Nog nooit zag ik deze periode zo goed in beeld gebracht.

Sterke vrouwen
Daarmee voegt de documentaire echt iets toe aan de Beatlesbibliotheek met verhalen. Ook maakt de film duidelijk dat John vooral op sterke vrouwen leunde in zijn leven en dat hij May aanvankelijk keihard liet vallen toen hij van Yoko in februari 1975 toestemming kreeg om terug te keren naar The Dakota. Toch weten weinig mensen dat John en May altijd contact hielden, elkaar van tijd tot tijd zagen en ook intiem bleven. Hun laatste telefoongesprek dateert van 25 mei 1980, toen John May vanuit Zuid-Afrika belde om te vragen wanneer ze elkaar weer konden zien. Daarna bleef het stil en moest May in december 1980 uit het nieuws vernemen dat er nooit een volgende ontmoeting zou komen. De documentaire heeft tot nu toe gedraaid op een aantal filmfestivals. In Amerika verschijnt hij op 13 oktober op dvd. Wie weet komt hij daarna breder beschikbaar via streamingsdiensten. Als je de kans krijgt, ga hem zien.

Luister naar de verhalen over John Lennons Lost Weekend die in deel 1 en deel 2 door Fab4Cast in kaart zijn gebracht. Je hoort Wibo, Jan Cees en Michiel daarbij ook in gesprek met May Pang.

McCartney I: het solodebuut waarmee Paul McCartney zich bevrijdde van The Beatles is 50 jaar. En actueler dan ooit

Back to basic. We zitten in een moeilijke periode, waarop die uitdrukking zeer van toepassing is. Nu en straks zullen velen van ons zichzelf een beetje opnieuw moeten uitvinden. Alles is anders geworden. Uitgerekend deze week is het vijftig jaar geleden dat Paul McCartney met zijn eerste soloalbum na het uiteenvallen van The Beatles op de proppen kwam. Op 17 april 1970 verscheen de plaat "McCartney". Zoals de titel doet vermoeden: ook hier ging een grote wereldster, die in theorie de beste faciliteiten en sessiemusici tot zijn beschikking had, terug naar de basis.

McCartney I was eigenlijk Pauls tweede soloalbum

We noemen het album "McCartney" (of "McCartney I") de eerste soloplaat van Paul, maar feitelijk ging daar nog één andere langspeler aan vooraf. Dat hoor ik de goed ingevoerde lezer al denken. Toch weet niet iedereen het misschien. Al begin 1967, toen The Beatles startten met de opnamen van hun Sgt. Pepper-album, verscheen er een soloplaat van Paul McCartney. Het betrof de soundtrack van de film The Family Way. McCartney schreef de muziek, die door George Martin werd gearrangeerd en opgenomen met diens George Martin Orchestra. Toch is dit album zo atypisch dat we het in 1970 verschenen "McCartney" met goed fatsoen de start van Pauls solocarrière kunnen beschouwen. 

McCartney I en RAM zijn mijn favorieten

Die solocarrière van Paul McCartney zou tientallen albums en losse tracks voortbrengen, in de meest uiteenlopende genres: van mainstream pop tot klassiek, van ambient tot....de musical waar hij nu aan schrijft. Binnen dat oeuvre van tientallen albums heeft het nu jubilerende "McCartney" een speciale plek in mijn hart. Het is één van de albums die ik, naast opvolger RAM, het vaakst draai. Ik ben er nog steeds niet achter waar 'm dat nu precies in zit. Is het de charme van de eenvoud? De voor die tijd onconventionele manier waarop hij het album opnam? Zijn het de paar pareltjes van nummers die er op staan? Of speelt die prachtige hoes ook mee?

In het geheim opnemen

Paul McCartney werkte in krap drie maanden aan zijn soloalbum. In het geheim, rond de decenniumwisseling van 1969/1970. Voor de buitenwereld waren The Beatles nog niet officieel uit elkaar, maar binnen de inner circle wist iedereen wel hoe ver het was. Al in september 1969 had John Lennon aangegeven uit The Beatles te stappen, al werd hem gevraagd die beslissing nog even stil te houden. Het Beatlesalbum Abbey Road was opgenomen. Daarnaast werd door producers, arrangeurs en (incidenteel) door Paul, George en Ringo nog de losse muzikale eindjes voor het te verschijnen Let It Be aan elkaar geknoopt. McCartney zag Harrison en Starr nog begin januari 1970 in de EMI Studio's, onder andere voor de opname van I Me Mine, waarvan nog geen goede versie voor de elpee bestond. Ondertussen werkte Paul in die periode al, privé, aan zijn soloplaat.

Huisvlijt: Paul McCartney in actie

McCartney wilde onder de radar van Apple blijven

Daarvoor putte hij deels uit een voorraadje composities waar hij al jaren aan sleutelde. Een ander deel van het album bestond uit het improviserend componeren tijdens het opnameproces. Omdat Paul onder de radar van Apple en Allen Klein wilde blijven, liet hij in december 1969 een Studer Four Track taperecorder in zijn Londense woning aan Cavendish Avenue neerzetten. Hij gebruikte geen mengtafel, maar plugde zijn instrumenten en microfoons rechtstreeks in en gebruikte de VU-meters op de Studer om op te varen. In die tijd was hij de eerste gevestigde artiest die thuis, op zo'n basale manier aan een nieuw album werkte. En wat vormde deze werkwijze een enorm contrast met de manier waarop het rijk georchestreerde Abbey Road-album was opgenomen.

Drie locaties

Uiteindelijk werd "McCartney" op drie plekken opgenomen: bij Paul thuis, in de Morgan Studio's aan Willesden High Road (Noord-West Londen) en uiteindelijk ook bij EMI aan Abbey Road, in de laatste fase van het opnameproces, eind februari 1970. Onder de schuilnaam Billy Martin liet Paul of Linda de geboekte studiotijd vastleggen. "I think there's a big character in American baseball called Billy Martin, so that's where te name came from," las ik in een aangehaalde quote in het interessante boek "Lennon and McCartney together alone: a critical discography of their solo work" (John Blaney, 2007).

De Morgan Studios zoals ze er in latere
jaren bij lagen, Noord-West Londen.

Yorick van Norden doet prachtige research naar het album
Gisteren las ik op Facebook dat de Haarlemse singer-songwriter én groot McCartney-kenner Yorick van Norden vrijdagochtend contact heeft gehad met Robin Black. Black kwam in 1969 in dienst bij de Morgan Studios. In februari 1970 werkte hij als technicus in het geheim samen met Paul en Linda aan het album. Yorick interviewde deze Robin Black voor het boek over alle solo-releases van Paul McCartney waar hij al een tijd hard aan werkt. "Hoewel vijftig jaar een lange periode is, wist hij al mijn vragen te beantwoorden en toch een aantal mooie herinneringen met mij te delen. Ik heb tijdens de research voor mijn boek sowieso een aantal interessante ontdekkingen over het album gedaan welke nog niet eerder in boekvorm zijn gepubliceerd, maar daarover binnenkort meer," schrijft Yorick op Facebook. We kunnen natuurlijk niet wachten om méér over McCartney I te leren. De diepgravende research van Yorick is enorm waardevol en moet een indrukwekkend standaardwerk over Paul McCartney gaan opleveren.

Met Yorick van Norden tijdens de Fab4Cast thema-avond
rond The White Album in november 2018 (foto: Ramón Dorenbos)

Ruziën over releasedata

Nog even terug naar april 1970. Paul gebruikte de persaankondiging voor zijn album, op 9 april 1970 (met een embargo tot de 10e) om de wereld te laten weten dat hij niet van plan was nog platen met The Beatles op te nemen. Die aankondiging markeerde het officiële einde van The Beatles, al was de band feitelijk al maanden uit elkaar. Het waren onrustige weken. Vorige week had ik het er al over: de vier Beatles worstelden met de timing van alle releases die op stapel stonden (Let It Be, Sentimental Journey en McCartney I). Paul negeerde verzoeken om zijn eigen release op te schuiven en op 17 april lag zijn plaat in de schappen. Het artwork was opvallend en smaakvol. Op de albumhoes prijkte een foto die Linda McCartney maakte van een schaal, omringd door kersen, op een witte muur. Op de achterzijde was een liefdevol portret te zien van Paul die de jonge Mary in zijn jas warm houdt. Misschien is het wel de allermooiste albumcover uit de solocarrière van McCartney.

What you hear is what you get

Tenslotte is "McCartney" wat het is: what you see (hear) is what you get. Van het luchtige, incomplete openingsnummer The Lovely Linda (dat hij alleen maar opnam om zijn apparatuur te testen), via experimentele songs (Hot As Sun/Glasses, Kreen Akrore) naar de pareltjes die de ruggengraat van het album vormen: That Would Be Something, Every Night, Junk, Man We Was Lonely, Oo You, Maybe I'm Amazed (waarvan gisteravond de gerestaureerde jubileumclip door McCartney op YouTube werd gelanceerd!). In mijn McCartney top-10 allertijden vind je dan ook altijd Every Night, Junk en Maybe I'm Amazed terug. Steady.

Opnieuw beginnen

Met "McCartney" liet Paul in één van de meest moeilijke periodes van zijn leven zien dat hij bereid was helemaal opnieuw te beginnen. Een dappere stap na het gepolijste en rijk georkestreerde Abbey Road: klein, huiselijk, eenvoudig, geïmproviseerd, niet perfect, maar doorspekt met experimenteerdrift en veerkracht. Na een aantal zeer zware en depressieve weken in zijn boerderij in Schotland, na het uiteengaan van The Beatles, plugde McCartney tóch weer in. Misschien is dit jubilerende album na 50 jaar qua spirit wel actueler dan ooit. Laten we de scherven van de afgelopen weken bij elkaar vegen en voorzichtig nieuwe moed verzamelen. Ik ga "McCartney" direct weer opzetten.


Verder luisteren
Het McCartney-album (1970)
Podcast door Fab4Cast, 10 april 2020
Onder andere met een uitleg en geluidsfragmenten over hoe Paul de inspiratie vond voor het experimentele Kreen Akrore én een prachtige uitgeklede versie van Maybe I'm Amazed waarop de verschillende multitracks te horen zijn.

Deze week zijn The Beatles 50 jaar en 7 maanden uit elkaar

Deze week is er in de media slechts beperkte aandacht voor het feit dat The Beatles 50 jaar geleden uit elkaar gingen. De focus ligt op ander nieuws. Terecht, vind ik. De wereld heeft wel wat anders aan z'n hoofd. Toch wilde ik de datum van 10 april 1970 hier niet helemaal onopgemerkt voorbij laten gaan. Het voelt bijzonder dat we ook die 'soort van' laatste Beatlesdatum nu 50 jaar achter ons hebben liggen.

8, 12 en 20 september waren cruciale data

Zelf heb ik niet zoveel met de datum van 10 april 1970. Wie de geschiedenis van The Beatles als band goed bestudeert, weet dat The Fab Four op die tiende april al zo'n beetje zeven maanden uit elkaar waren. Op 8 september 1969 vergaderden John, Paul en George nog over een opvolger voor het Abbey Road-album. Ze namen hun vergadering op voor Ringo, die in het ziekenhuis lag. Dankzij die tape, weten we dat de mannen nog serieus over een nieuw album spraken. Ook weten we dat ze het niet eens konden worden over de insteek van dat album. Op 12 september zou John Lennon tegen manager Allen Klein hebben gezegd dat hij The Beatles wilde verlaten. Klein vroeg hem die boodschap nog even vóór zich te houden. Opnieuw werd er vergaderd, op 20 september. Nu zonder George Harrison, die bij zijn ernstig zieke moeder in Liverpool was. Tijdens die vergadering sprak John de woorden 'I want a divorce' en wisten Paul en Ringo dat het menens was.

De vergeten uitspraak van Paul
Enkele weken later sprak Paul met een journalist van het Amerikaanse magazine Life, die hem bezocht op zijn Schotse boerderij. De insteek van dat interview was om geruchten te ontzenuwen over zijn vermeende dood. In dat gesprek zei Paul: "We make good music and we want to go on making good music. But the Beatle thing is over." Het tijdschrift lag op 7 november 1969 in de schappen, maar niemand schonk aandacht aan die ene zin van McCartney.

Te veel releases in een te korte periode

De periode tussen 20 september 1969 en 10 april 1970 laat zich kenmerken door complexe zakelijke meningsverschillen, het afronden van het Get Back/Let It Be-project als slepend hoofdpijndossier en vooral door vier muzikanten die hun gezamenlijke agenda loslieten en nieuwe muzikale wegen zoeken. Het zoeken van die nieuwe wegen zorgde in het prille voorjaar van 1970 voor problemen in de release-agenda. Op 26 februari was in Amerika het Beatles-compilatiealbum Hey Jude verschenen. Sentimental Journey, Ringo's eerste soloalbum, zou op 27 maart uitkomen. De release van het Let It Be-album stond gepland voor 28 april (dat werd 8 mei), het moment waarop ook de film in première zou gaan (dat werd 13 mei in New York City, 20 mei in Engeland). Ondertussen had Paul zelf met Apple-directeur Neil Aspinall, de afspraak gemaakt dat zijn soloalbum McCartney half april in de schappen moest liggen.

Paul zette Ringo de deur uit

Kortom: de chaos was compleet. Het werd er niet gezelliger op toen Lennon en Harrison contact zochten met Apple's partnerlabel EMI, met het verzoek het soloalbum van McCartney op te laten schuiven naar 4 juni. Het Beatlesalbum Let It Be moest en zou voorrang krijgen. Blijkbaar mocht Ringo's plaat wel gewoon verschijnen. Kenmerkend wellicht voor de twee kampen die zich binnen de (ontbonden) band hadden gevormd: John, George en Ringo tegen Paul. Het was Ringo, die eind maart bij Paul voor de deur stond. In de brief die hij namens John en George bezorgde, moest Paul lezen dat het wenselijk was zijn soloalbum op te schuiven naar juni. Paul reageerde furieus, zette Ringo de deur uit en ging op volle kracht vooruit met de voorbereidingen voor zijn album.

"Dear Paul, We thought a lot about yours and the Beatles LPs – and decided it’s stupid for Apple to put out two big albums within 7 days of each other (also there’s Ringo’s and Hey Jude) – so we sent a letter to EMI telling them to hold your release date til June 4th (there’s a big Apple-Capitol convention in Hawaii then). We thought you’d come round when you realized that the Beatles album was coming out on April 24th. We’re sorry it turned out like this – it’s nothing personal. 
Love John & George. Hare Krishna. A Mantra a Day Keeps MAYA! Away."

Paul says No

Op 9 april 1970 stuurde McCartney de Britse pers een vooraankondiging van zijn soloalbum. Hij voegde er een zelfgeschreven interview bij, waarin hij uitleg gaf over de totstandkoming van zijn plaat en zijn relatie met The Beatles. Tegen PR-man Derek Taylor verklaarde Paul dat hij het niet aan kon de pers te woord te staan, die hem vragen over het voortbestaan van The Beatles bleef stellen. Met zijn eigen verklaring nam McCartney de regie over zijn leven en maakte hij de weg vrij voor zijn eigen toekomst. Met onderstaande passage deed hij de pers een stevige voorzet om te berichten dat hij The Beatles zou hebben verlaten:

Q: "Is this album a rest away from the Beatles or the start of a solo career?"

PAUL: "Time will tell. Being a solo album means it's 'the start of a solo career...'
and not being done with the Beatles means it's just a rest. So it's both."

Q: "Is your break with the Beatles temporary or permanent,
due to personal differences or musical ones?"

PAUL: "Personal differences, business differences, musical differences,
but most of all because I have a better time with my family.
Temporary or permanent? I don't really know."

Q: "Do you foresee a time when Lennon-McCartney becomes an active
songwriting partnership again?"

PAUL: "No."

Lennon hield zijn mond en zag McCartney er met de boodschap vandoor gaan

Een frappant detail is dat Paul diezelfde dag de telefoon pakte om John te bellen en hem meedeelde dat hij diens voorbeeld (van september 1969) volgde en ook uit The Beatles stapte. Daarbij benoemde hij niet dat hij met een officieel statement richting de pers zou optrekken. Lennon, die op dat moment zijn Primal Scream Therapy onderging, reageerde met "Good, that makes two of us who have seen sense," las ik in het geweldige boek "You Never Give Me Your Money" (Peter Doggett). Wel was John not amused toen de kranten en journaals vanaf 10 april het nieuws brachten dat McCartney uit The Beatles was gestapt. Als zelfverklaarde leider van "zijn" band had Lennon immers maanden zijn mond gehouden. Nu trok McCartney ineens de aandacht naar zich toe. Er was geen weg meer terug, het stond nu zwart op wit.  

What's in a date? 

10 april 1970 blijft dus een bijzondere, maar ook discutabele datum in de Beatlesgeschiedenis. Nooit was er een officieel gezamenlijk statement van John, Paul, George en Ringo dat ze de band hadden ontbonden. Eén voor één gooiden ze de handdoek in de ring. Door een samenloop van omstandigheden kwam 10 april 1970 ineens in de canon van de muziekgeschiedenis. Het had net zo goed 20 september of 7 november 1969 kunnen zijn.

Verder lezen en luisteren:

Luisteren we over 100 jaar nog naar The Beatles?
Stijn Fens in Spraakmakers op Radio 1, 13 april 2020 (vanaf 00:12 minuten).

De Beatles 50 jaar uit elkaar: wat waren de beste soloprojecten?
Jan Cees ter Brugge (Fab4Cast) en Anne Hurenkamp in De Nieuws BV op Radio 1, 10 april 2020. Je kunt op het filmpje op bovenstaande website klikken (al lijkt het over iets anders te gaan) om het gesprek terug te kijken.

50 jaar na einde van The Beatles: je kunt niet alles op Yoko Ono afschuiven
Michiel Tjepkema (Fab4Cast) in gesprek met NU.nl, 10 april 2020.

The Beatles 50 jaar uit elkaar
Diederik Nomden bij Radio 1, Het Oog Op Morgen, 10 april 2020.

Podcast: Het McCartney-album
Wibo Dijksma, Michiel Tjepkema en Jan Cees ter Brugge voor Fab4Cast, 10 april 2020.
Over het eerste soloalbum van Paul McCartney waarvan de persverklaring de berichtgeving over het einde van The Beatles in beweging zette.

Het was de moeder aller scheidingen: The Beatles zijn 50 jaar uit elkaar

Stijn Fens in Trouw, 4 april 2020.

Paul McCartney stapt uit The Beatles

Interview voor Radio 1, dinsdag 10 april 2018.

Hoe Paul McCartney jarenlang bleef worstelen met zijn Long And Winding Road

Soms kan geluk je ineens overvallen. Dat had ik onlangs op een zaterdagochtend. Buiten was het fris, maar ook zonnig. Ik wandelde door onze buurt naar de warme bakker en passeerde onderweg een buurtgenoot die al druk doende was zijn tuinhaag netjes bij te snoeien. Ik hoorde dat hij er muziek bij had opgezet. Gewoon, op een beschaafd geluidsniveau. Toen het zachte zoemen van zijn elektrische heggeschaar staakte, was de verder stille straat ineens gevuld met het geluid van het orkestrale gedeelte uit The Long And Winding Road. Precies dat gedeelte waarin de melodielijn steeds statig een stukje opklimt, vlak voordat Paul McCartney weer inzet met But still they lead me back...

Hoorde ik The Long And Winding Road toevallig?

Ik vond het wat overdreven om vanaf de overkant van de straat, en al half gepasseerd, de man aan te spreken en mijn blijheid met hem te delen. Wat zeg je ook in zo'n situatie? Wat draait u mooie muziek? Bovendien wist ik niet of hij bewust The Beatles had opgezet, of dat het nummer toevallig voorbij kwam. In een playlist of tijdens een radiouitzending. Terwijl ik glimlachend linksaf sloeg, stierven de klanken achter mijn rug weg en probeerde ik me te herinneren wanneer ik The Long And Winding Road voor het laatst beluisterd had.

Geen toeval?
Ik kon er niet opkomen. Even gravend in de geschiedenis van dat nummer, stuitte ik op 11 mei 1970 als releasedatum, als single. Dat was een paar dagen nadat het zogenaamde 'laatste Beatlesalbum' Let It Be uitkwam. Wacht eens even, vandaag is het ook 11 mei, dacht ik. Dat kon geen toeval zijn. Misschien luisterde mijn buurtgenoot toch naar een radiouitzending waarin die datum gememoreerd werd. The Long And Winding Road had als liedje in mei 1970 zelf ook al een long and winding road afgelegd, want het was op dat moment al bijna anderhalf jaar geleden opgenomen. Het waren gekke tijden, die nadagen van The Beatles als band. Hoe zat het nu ook alweer?

Paul McCartney zag in Schotland een long and winding road

Op zondag 26 en vrijdag 31 januari 1969 namen The Beatles een aantal takes op van The Long And Winding Road. Paul McCartney had het nummer al in 1968 geschreven, op zijn Schotse boerderij. Al rijdend door de hooglanden, zag hij een weg die in de verte al kronkelend door het heuvellandschap liep. McCartney vertelde dat hij altijd inspiratie vond in de rust en schoonheid van het Schotse landschap en al zittend aan de piano, met Ray Charles in zijn achterhoofd, zag Paul de ballad ontstaan. Parallellen met de toenemende complexiteit binnen The Beatles als band en een dus meer symbolische long and winding road dringen zich hierbij natuurlijk ook op. Maar goed. Terug in Londen nam McCartney een demo-versie van het nummer op en zocht hij contact met Tom Jones. Het leek Paul wel aardig dat de crooner The Long And Winding Road als zijn eerstvolgende single zou uitbrengen. Helaas ging die vlieger niet op, want Jones moest van zijn platenmaatschappij met Without Love de boer op. 

Paul McCartney in Schotland

Glyn Johns en Phil Spector namen het nummer onder hun hoede

Dus werd het januari 1969 en zaten The Beatles in de Apple Studio's, samen met Billy Preston als extra toetsenist op de Rhodes-piano. Zittend aan de piano speelde en zong Paul zijn ballad. Ringo drumde, George speelde gitaar en John had voor deze gelegenheid de basgitaar ter hand genomen. Hij speelde niet feilloos. Zoals we weten, gingen al die tapes uit januari 1969 de ijskast in, om later met tussenkomst van anderen alsnog in de vorm van het album Let It Be te verschijnen. Terwijl The Beatles in mei 1969 met hele andere dingen bezig waren, kreeg de Britse technicus en producer Glyn Johns de opdracht uit al die januari-opnames een goede set afgemixte songs samen te stellen. Johns gebruikte daarbij de basisversie van The Long And Winding Road van 26 januari. Intussen was de succesvolle Amerikaanse producer Phil Spector ook ten tonele verschenen, ingevlogen door John Lennon en de omstreden nieuwe zakelijke belangenbehartiger van de band: Allen Klein. 

Met Billy Preston

Ruzie met de orkestleden

Op 1 april 1970 was de uiterst excentrieke Spector aanwezig in de EMI Studio's. Namens The Beatles was alleen Ringo present, die her en der nog wat drumpartijen moest toevoegen. Phil Spector nam, met een arrangement van Richard Hewson onder de arm, een aantal zwaar georkestreerde overdubs op bij The Long And Winding Road, Across The Universe en I Me Mine. Liedjes die door The Beatles aanvankelijk een stuk eenvoudiger en kaler bedoeld waren. Net als al het andere materiaal dat op het uiteindelijke Let It Be-album terecht zou komen. De sessie met de orkestleden verliep desastreus. Spector gedroeg zich onmogelijk, zat onder de drugs en joeg de musici tegen zich in het harnas. 

De legendarische maar excentrieke Phil Spector

Een geëmotioneerde brief van Paul

Uiteindelijk wist Spector, mede door de sussende invloed van Ringo Starr, de dag tot een goed einde te brengen. Op 2 april stuurde hij alle vier The Beatles een acetate met een mix van het complete Let It Be-album en vroeg hij hen om feedback. Het opmerkelijk is dat hij per telegram van alle vier die Beatles goedkeuring kreeg. Paul McCartney schikte zich eerst, maar bij het herbeluisteren van het inmiddels rijk georkestreerde The Long And Winding Road, kreeg hij een paar dagen later toch de kriebels. Het nummer was veel te bombastisch geworden, het had in zijn ogen een eenvoudige pianoballad moeten blijven. Terwijl het productieproces van het album al in volle gang was, stuurde McCartney Allen Klein een geëmotioneerde brief, waarin hij vroeg of de harp uit Winding Road verwijderd kon worden. En of het koor met zangstemmen een stuk verder naar de achtergrond mocht. Klein kreeg McCartney telefonisch niet te pakken, stuurde hem een telegram, maar ontving slechts een schriftelijke bericht van de furieuze componist dat de brief voor zichzelf sprak.

De brief van McCartney aan Klein:
Don't ever do it again.

Creatief verhaal halen

Zo kwam het dat we The Long And Winding Road niet als Tom Jones-single en niet als kleine pianoballad van The Beatles leerden kennen. De afgelopen decennia raakten onze oren gewend aan het brede, statige en rijke geluid van de laatste Beatlessingle. En de laatste nummer 1-notering van The Beatles tijdens hun bestaan als band. Wie denkt dat het verhaal van The Long And Winding Road hiermee ten einde is, vergist zich. Paul McCartney liet het er niet bij zitten en zou als componist van het nummer nog jarenlang bezig zijn in creatief opzicht verhaal te halen. 

Versie na versie

In 1976 speelde McCartney het nummer tijdens zijn concerten met Wings, in een kleiner arrangement met blazers en in 1984 verscheen er een nieuwe versie van Winding Road op het album Give My Regards to Broadstreet. Slechts vijf jaar later besloot Paul alweer opnieuw een versie op te nemen, die ergens als B-kantje ten tijde van het Flowers In The Dirt-album uitkwam. Op Anthology 3 verscheen het nummer met een alternatieve gesproken bridge en in 2003 wist McCartney Ringo en de erven Lennon en Harrison over te halen om het album Let It Be...Naked uit te brengen. Dat was een plaat met de kale versies van alle Let It Be-nummers, zoals het album eigenlijk bedoeld was. The Long And Winding Road werd daarop de ballad die Paul voor ogen had. 

Vrede vinden met je verleden

Tot op de dag van vandaag horen we Paul zijn Winding Road live spelen bij concerten. Daarbij lijkt hij het Spector-arrangement inmiddels een beetje te hebben omarmd. De violen zijn er weer, al klinken ze een stuk bescheidener. Vrede vinden met je verleden kan een long and winding road zijn, ook als je Paul McCartney heet. Ik bedacht het een zaterdagochtend, op weg naar de bakker.