Moois nieuws! En: hoe John Lennon dit najaar herdacht wordt (ook door zijn zoons en Paul McCartney)

We naderen twee bijzondere data op de kalender. Op 9 oktober aanstaande vieren we Lennons 80ste geboortedag. Daarna volgt de altijd beladen datum van 8 december. Dit jaar is het 40 jaar geleden dat John in New York vermoord werd. Twee gedenkwaardige dagen binnen twee maanden: het zal je niet verbazen dat John dit najaar weer volop in de belangstelling staat, al is hij voor ons natuurlijk nooit ver weg. Wat is er allemaal gaande? En wat staat er voor moois op stapel in samenwerking met Fab4Cast?

John Lennon 1980: The Last Days In The Life

Kenneth Womack staat bekend als één van de betere auteurs van Beatlesboeken. Hoewel Mark Lewisohn wereldwijd als meest gerenommeerde Beatlesonderzoeker en -schrijver gezien wordt, kunnen we Womack ook tot de eredivisie rekenen, samen met auteurs als Peter Doggett ("You Never Give Me Your Money"- 2009), Ian MacDonald ("Revolution In The Head"- 1995) en Andy Babiuk ("Beatles Gear" - 2015). Zo zijn er ongetwijfeld nog een paar namen die tekenden voor de betere boeken die over The Beatles verschenen. Kenneth Womack is als Professor of English and Popular Music verbonden aan Monmouth University in New Jersey en schreef al een aanzienlijk aantal boeken over Beatles-gerelateerde onderwerpen, waaronder het vorig jaar verschenen "Solid State: The Story of Abbey Road and The End of The Beatles". Interessant leesvoer, vond ik. Met het oog op John Lennons 80ste geboortedag en 40ste sterfdag, publiceerde Womack vorige maand het boek "John Lennon 1980: The Last Days In The Life. Gedetailleerd omschrijft de auteur Lennons laatste levensjaar. 1980 was voor John het jaar waarin hij tijdens een zeilreis bijna verongelukte in de Bermuda Driehoek, maar ook aan de lopende band nieuwe nummers schreef, die op zijn laatste albums Double Fantasy en Milk & Honey terecht kwamen. Er stond zelfs een wereldtournee en een familiereünie in Engeland op stapel. Fab4Cast-maatje Wibo Dijksma vertelde me dat hij Womacks boek met bijzonder veel interesse heeft gelezen. Zelf heb ik het besteld bij onze Deventer boekhandel Praamstra en kijk ik er naar uit het boek te lezen. Wie is er nog meer in bezig of heeft het op zijn lijstje staan?

Sean Lennon maakt een radioserie over zijn vader

De BBC kwam met groot nieuws. Ik moet zeggen dat ik ook wel even met mijn oren stond te klapperen, toen ik hoorde wat de Britse omroep voor elkaar had weten te krijgen. Ter ere van de 80ste geboortedag van zijn vader verzorgt Sean Lennon voor BBC Radio 2 een interviewserie. Daarin gaat hij achtereenvolgens in gesprek met zijn oudere broer Julian Lennon, met Paul McCartney en met zijn peetvader Elton John. In het drieluik staan de mannen stil bij hun relatie met John Lennon. Zeker het gesprek dat beide zoons gaan voeren, bezorgt me vooraf al kippenvel. Beiden hadden ze een zeer verschillende band met hun vader. Ze moesten dealen met hun bijzondere herinneringen, maar ook met het verlies, teleurstellingen, de druk van de wereld op hun schouders en hun bijzondere afkomst. Dat zou wel eens heel interessant kunnen worden. Van het gesprek dat Sean met Paul McCartney gaat voeren, betwijfel ik of we nieuwe en verrassende dingen gaan horen. Hogere verwachtingen heb ik van de dialoog met Elton John, die in de jaren '70 een dierbare vriendschap met Lennon ontwikkelde. We gaan het horen! De BBC zendt de gesprekken dit weekend, op 3 en 4 oktober uit. Daarna blijven ze nog een aantal weken beschikbaar als podcast. Ik kijk er enorm naar uit.

Verjaardagsconcert Dear John

Op 9 oktober treden artiesten als Peter Gabriel, KT Tunstall, Faithless en oud-leden van 10CC en Dire Straits op ter ere van de 80ste geboortedag van John Lennon. De virtuele show wordt vanuit het Hardrock Café in Londen uitgezonden met een livestream via YouTube (vanaf 21.00 uur Nederlandse tijd). Over het algemeen heb ik het nooit zo op dit soort herdenkingsconcerten. Het is prachtig dat een artiest geëerd wordt, maar vaak zijn de shows een bonte verzameling bekende en minder bekende muzikanten en is er nauwelijks lijn te ontdekken in zo'n avond. De kwaliteit van de vertolkingen (uiteraard meestal covers) laat ook regelmatig te wensen over. In mijn beleving is het 't altijd nét niet. Ik krijg er ook vaak een beetje de kriebels van. Wat dat betreft vormde The Concert For George, destijds georganiseerd en strak gemodereerd door Eric Clapton, een positieve uitzondering op de regel. Misschien omdat het een avond met de échte muziekvrienden van George Harrison was en Clapton het als zijn persoonlijke missie zag om er met de gelegenheidsband een kwalitatief hoogstandje van te maken. Laten we hopen dat dit Lennon-concert een volwaardig eerbetoon zal worden. De opbrengst van deze avond gaat overigens naar de Britse tak van War Child. Dat is dan weer sympathiek.

John & Yoko Plastic Ono Band

Het boek "John & Yoko Plastic Ono Band" ligt rond 30 oktober (mijn verjaardag!) in de schappen. De lijvige publicatie, officieel samengesteld onder regie van het Lennon/Ono-kamp, brengt de totstandkoming van het gelijknamige album in beeld. Met foto's, aantekeningen en verhalen van mensen die betrokken waren bij het maken van de plaat en de singles uit die periode. Denk daarbij aan Ringo Starr, Klaus Voormann, Eric Clapton en ook aan Arthur Janov, die John Lennon leerde schreeuwen. Het boek vormt de prequel op het lijvige coffee table book "Imagine John Yoko" (2018) dat ik vorig jaar kocht. Als het net zo mooi wordt als die publicatie, zit ik heel wat avonden te bladeren dit najaar. Maar te veel tijd mag ik er ook niet aan besteden, want.....:

Podcast 'De Laatste Dagen van John Lennon'

Er is heel mooi nieuws. Samen met Wibo Dijksma, Jan Cees ter Brugge en Michiel Tjepkema van Fab4Cast ben ik betrokken bij de voorbereiding van een zesdelige podcastserie voor NPO Radio 5: "De Laatste Dagen van John Lennon". Zoals het er nu naar uitziet, wordt de hele serie op 1 december gelanceerd. Een enorm mooie, eervolle maar ook intensieve klus, waar achter de schermen al hard aan gewerkt wordt. Maar wat ben ik vereerd. Stay tuned!

The Fool On The Hill: de inspiratie, de opname en de bijzondere clip die in Nice geschoten werd

Op 30 oktober 1967 zat Paul McCartney in een vliegtuig naar Nice. Samen met assistent Mal Evans en cameraman Aubrey Dewar was hij op zoek naar een mooie locatie voor het schieten van beelden bij zijn nummer The Fool On The Hill. Die scène was zo'n beetje het laatste puzzelstukje dat de film Magical Mystery Tour zou moeten completeren.

Impulsief vertrek
Het vertrek naar Nice moet snel en impulsief hebben plaatsgevonden. Geen van de andere Beatles wist waar Paul ineens was. McCartney vertrok zonder geld en paspoort naar de Zuid-Franse plaats. Zijn naam en faam vormden blijkbaar nauwelijks een belemmering om zich door de douane te kletsen en per vliegtuig Het Kanaal over te steken. Het had iets onbezonnens en onaantastbaars. In de vroege ochtend van dinsdag 31 oktober 1967 danste Paul McCartney in het prille herfstlicht in de heuvels bij Nice. De beelden zouden later onder The Fool On The Hill gemonteerd worden.

Aankomst in Nice

Dromerige ballad
Het nummer zelf schreef hij ten tijde van de Sgt. Pepper-sessies, in maart van dat jaar. Terwijl John en Paul bezig waren With A Little Help From My Friends vorm te geven, speelde McCartney zijn verse compositie Fool On The Hill aan John Lennon voor: een dromerige ballad, die qua melodie en begeleiding continu schipperde tussen D-majeur en -mineur, waardoor ook Lennon zijn oren steeds moet hebben gespitst. Paul zou het nummer aan de piano bij zijn vader thuis geschreven hebben, nadat hij een D6-akkoord aansloeg en van daaruit verder improviseerde.


Lennon was onder de indruk
In "The Beatles" schrijft Hunter Davies als officiële biograaf van de band hoe hij in maart 1967 getuige was van het moment waarop Paul zijn Fool On The Hill voor het eerst aan John voorspeelde. Ze zaten thuis bij Paul, aan Cavendish Avenue. Volgens Davies luisterde John naar Paul terwijl hij dromerig uit het raam keek. Lennon was onder de indruk van The Fool On The Hill en spoorde McCartney aan om snel de nog incomplete tekst op te schrijven, voor het geval hij de woorden zou vergeten. "Now that’s Paul. Another good lyric. Shows he’s capable of writing complete songs," was Johns mening over het nummer ("All We Are Saying" - David Sheff).


Maharishi en Tarot
McCartney zou zijn inspiratie onder andere hebben gevonden bij figuren als de Maharishi, die door critici als zonderling of gek werd bestempeld. Het idee van een goeroe in een grot sprak McCartney aan. Ook zou Paul de kaart van The Fool in de Tarot-leer in zijn gedachten hebben gehad. In de Hippiecultuur beleefde de Tarot een revival. Ook het Nederlandse kunstenaarscollectief The Fool ontleende zijn naam aan de tarotkaart. Blijkbaar schoof Paul de compositie bewust opzij voor het Sgt. Pepper-album. Qua timing had The Fool On The Hill nog makkelijk mee gekund. Misschien was het nummer nog onvoldoende gereed of paste het volgens Paul niet in het Pepper-concept, wat dat uiteindelijk ook mag hebben voorgesteld.

Eind augustus 1967: met de Maharishi in Bangor

Een demo na het verblijf bij de Maharishi
Pas op 6 september 1967, toen de Summer of Love na de plotselinge dood van Brian Epstein overging in een verwarrende herfst, maakte Paul een demo van The Fool On The Hill. Misschien kwam het nummer weer bovendrijven omdat The Beatles eind augustus een aantal dagen bij de Maharishi te gast waren geweest in Bangor, Wales. De demo die Paul maakte, is te horen op Anthology 2. [video]

Blokfluiten en een mondharp
Het meeste werk werd verzet op 25 en 26 september, aangevuld met een laatste sessie (met fluiten) op 20 oktober). Opvallend detail is de aanwezigheid van Yoko Ono op de 25ste. Wat vooral opvalt is originele instrumentenkeuze voor het nummer. Naast de gangbare instrumenten, kozen The Beatles voor blokfluiten, basharmonica's, celeste, tape-effecten (zowel een tape-loop als langzaam afgespeelde gitaareffecten). John Lennon zou ook mondharp spelen. 1967 blijft daarmee het jaar waarin The Beatles maximaal experimenteerden met verschillende instrumenten en de technische mogelijkheden die de studio hen bood. De instrumenten en het gekozen arrangement geven The Fool On The Hill precies het dromerige, etherische effect dat McCartney ongetwijfeld bij het schrijven van de tekst in zijn hoofd had.

25 september 1967: McCartney met de blokfluit aan zijn lippen

'Get a perfect shot'
Met een hoofd vol inspiratie stapte hij daarom eind oktober, een paar dagen nadat de mix van The Fool On The Hill gecompleteerd was, in het vliegtuig naar Frankrijk. Daar stond hij op de rotsen bij Nice, in de zonsopkomst, met een kleine cassetterecorder waarmee hij het nummer kon afspelen. "I just ad-libbed the whole thing. I went, ‘Right, get over there: let me dance. Let me jump from this rock to this rock. Get a lot of the sun rising. Get a perfect shot and let me stand in front of it," vertelde hij aan zijn biograaf Barry Miles. Even kroop Paul McCartney in de huid van The Fool On The Hill. Door de mooie [beelden], gemaakt voor de film Magical Mystery Tour, kunnen we nog steeds genieten van die oktoberochtend in 1967, in de heuvels bij Nice. Je had er bij willen zijn.

The Beatles en hun relatie met Japan (2)

De eerste kennismaking tussen The Beatles en Japan, tijdens hun concerten in 1966, stond in het teken van controverse, conflict en een cultuurshock. Vorige week kon je lezen hoe Beatlemania in 1964 Japan bereikte, hoe de doortastende muziekjournalist Hushika Rumiko een speciale band met The Fab Four opbouwde en tenslotte hoe The Beatles in een bliksembezoek (30 juni - 3 juli 1966) Japan op verschillende manieren op z'n kop zetten. Na vijf concerten reisden John, Paul, George en Ringo verder naar Manilla, waar hun problemen nog groter werden. Japan zouden The Beatles als band nooit meer bezoeken. Toch zou het land een rol blijven spelen in hun levens.

Journaliste 'Rumi' bleef welkom

Al hielden The Beatles geen warm gevoel over aan hun eerste kennismaking met Japan, hun journalistieke vriendin Hushika Rumiko ontving al in augustus 1966 een uitnodiging van The Beatles om hen te vergezellen op hun Amerikaanse tournee. Dat was tijdens de laatste stadionconcerten die ze als band gaven, zo zou achteraf blijken. Ruim een jaar later, in september 1967, was 'Rumi' zoals de heren haar noemden, tijdens een opnamesessie present in de EMI Studio's in Londen. Daar keek ze, wonderlijk genoeg samen met een andere Japanse dame toe, hoe The Beatles het nummer Fool On The Hill op tape zetten. 

Rumiko is in september 1967 weer present

Door Yoko Ono bouwde John Lennon een band met Japan op

De 'andere Japanse dame', ook present in Studio Two, was Yoko Ono. In het najaar van 1967 ging John Lennon al een jaar lang om met de Japanse kunstenares. Hij zag haar in de loop van 1966 op de Britse tv en ontmoette Yoko in november van dat jaar tijdens haar tentoonstelling in Londen. Hoewel het koppel later verklaarde dat hun relatie in mei 1968 begon, ontmoetten ze elkaar voor die tijd al veelvuldig. Toen Johns huwelijk met Cynthia Lennon (Powell) in het voorjaar van 1968 strandde, ging de Japanse wereld van Yoko en haar familie voor John open. 

Yoko en John, september 1967

Reizen naar het Land van de Rijzende Zon

Natuurlijk wilde Yoko aan John laten zien waar haar roots lagen. In januari 1971 nam ze hem voor het eerst mee naar Japan. Daar bezocht het paar de Yasukuni-schrijn in Tokio, een monument ter nagedachtenis van Japanse oorlogsslachtoffers. Na een bezoek aan de tempels in Kyoto, maakte John voor het eerst kennis met zijn nieuwe schoonfamilie in Fujisawa. 

John en Yoko in Japan, januari 1971

Een Green Card maakte het reizen gemakkelijker

In de zomer van 1976 kreeg John zijn Green Card. Die stelde hem in staat de VS te verlaten, in de wetenschap dat hij er ook weer terug kon keren. In 1977, 1978 en 1979 brachten John, Yoko en Sean (en incidenteel Julian) een aantal zomers in Japan door, met name in Karuizama, dat hemelsbreed zo'n 100 kilometer ten noordwesten van Tokio ligt. Lennon dacht daar op een traditioneel Japanse plek te komen, maar zag dat Karuizama een toeristische plek was, waar de gegoeden een tweede huis hadden. Hij trof er vooral verwesterde Japanners en Amerikanen. Journalist en familievriend Elliot Mintz sluit zich, op uitnodiging van Yoko, tijdens één van de vakanties bij het stel aan.

Temidden van Yoko's familie, 1977

Lennon leerde Japans

Japan inspireerde Lennon tot het maken van schetsen, in het oefenschriftje waarmee hij Japans probeerde te leren. Yoko gaf het schetsboek in 1992 uit, met de titel  "Ai: Japan Through John Lennon's Eyes: A Personal Sketchbook". Ik zie dat de bijzondere uitgave nog voor een kleine 130 euro via Amazon te krijgen is. Je kunt het boekje hier online doorbladeren.

John, Yoko en Sean. Yoko's moeder Isoko kijkt toe.

Paul belandde in een Japanse cel

Pauls tweede kennismaking met Japan was een minder relaxte dan die van zijn oude bandmaatje. In januari 1980 belandde Paul er in de cel, nadat hij (pas gearriveerd met Wings om aan zijn tour te beginnen) opgepakt werd wegens drugsbezit. Jaren later trakteerde Paul het Japanse publiek nog regelmatig op concerten, maar over zijn onfortuinlijke ervaringen in 1980 kun je meer lezen in de blog Japanese Jailbird. 

George en Ringo tourden door Japan

Net als Paul deden George en Ringo ook Japan aan, in hun solocarrières. George Harrison tourde samen met Eric Clapton in december 1991 door Japan en bracht daarvan een erg sterk livealbum, met de verrassende titel "Live in Japan" uit. Ook bij Ringo en zijn All Starr band stond Japan regelmatig op de touragenda. Toch kunnen we concluderen dat Lennon en McCartney de meest bijzondere band met Japan hadden, al was die gebaseerd op vrij uiteenlopende ervaringen.

The Beatles en hun relatie met Japan (1)

Is de Japanse cultuur soms een beetje hip dit jaar? Valt het jullie ook op? Paulien Cornelisse kwam met haar boekje 'Japan in honderd kleine stukjes', nam deel twee van haar reisserie op. Japan prijkte deze zomer op de cover van de LINDA (toch een graadmeter van wat er maatschappelijk speelt, haha), ineens zie ik Japanse motieven en dessins op kleding en posters. Zie ik spoken of valt het jullie ook op? Om in stijl te blijven, besloot ik deze week eens de relatie tussen The Beatles en Japan te belichten. Dat is namelijk een interessante!

Met een samurai-zwaard op weg naar Abbey Road

Het bestaan van The Beatles als band begon in 1964 door te sijpelen in Japan. Met name hun bezoek aan Amerika zorgde voor een nog groter bereik in de media, waarmee The Beatles ook langzaam maar zeker naamsbekendheid in het land van de rijzende zon kregen. Journalist Hoshika Rumiko vloog in juni 1965 met de opdracht The Fab Four in de EMI Studio's aan Abbey Road te interviewen. Officiële persverzoeken waren geweigerd, maar daar liet Rumiko zich niet door weerhouden. Ze meldde zich bij de studio in traditionele kledij en bracht als cadeau een samurai-zwaard mee. Dus kwam ze binnen, kreeg ze officieel een half uurtje, maar mocht ze drie uur blijven. Het klikte blijkbaar! Haar artikel verscheen in het tijdschrift Music Life van augustus 1965, dat de speciaal gedrukte recordoplage van 250.000 stuks (normale oplage: 60.000-70.000) strak uitverkocht. Rumiko prijkte samen met The Beatles op de cover van het magazine. Het interview zou de eerste worden van een serie artikelen die ze over band mocht maken. Elk jaar eentje, tot 1970. 

The Beatles waren eerst te horen via radiozender FEN

Volgens Rumiko begon men op de burelen van het Japanse muziekmagazine vanaf de zomer van 1964 steeds meer verzoeken om nieuws over The Beatles te krijgen. "With girls stopping by our offices on their way home from school to ask if we had any fresh news on the Beatles or to beg us for photos of the band," lees ik in een artikel uit juni 2016 waarin ze over haar ontmoetingen met The Beatles vertelt. Hoewel er vermoedelijk nog geen Beatlesplaten in groten getale beschikbaar waren voor de Japanse markt, pikten de vroegste fans hun eerste klanken op via het American Forces Far East Network (FEN), het militaire radiostation dat ook de Merseysound oostwaarts stuurde.

The Beatles hielden hun mond niet meer over de Vietnamoorlog

Na de jaarwisseling van 1966 werden de geruchten hardnekkiger dat The Beatles Japan zouden aandoen tijdens hun wereldtournee. Op 29 juni 1966 zetten de bandleden en hun entourage inderdaad voet op Japanse bodem. Hun aankomst vanuit Alaska, op Haneda Airport in Tokyo was vertraagd vanwege een tyfoon. Later die middag maakten The Fab Four tijdens hun persconferentie kennis met de formele en gereserveerde benadering door de Japanse journalisten. John Lennon was zelf niet bepaald gereserveerd. Tijdens de persconferentie sprak hij zich (namens The Beatles) voor het eerst openlijk uit tegen de verschrikkingen van de Vietnamoorlog. Tijdens de persconferentie oogden de mannen wat verveeld, maar de stemming was vooraf, in de gang, opperbest: [video]

John Lennon bracht een toost uit op het einde van The Beatles

Hoshika Rumiko ontving als enige journalist een persoonlijke uitnodiging om The Beatles in hun presidentiële suite in het Tokyo Hilton te ontmoeten. Rumiko was er getuige van dat John Lennon, niet vies van enige zelfspot, op een tafel klom, een glas sinaasappelsap hief en toostte op het einde van The Beatles. De journalist kreeg daarop het uitdrukkelijke verzoek van Brian Epstein om niet over dit soort gebeurtenissen te schrijven. The Beatles mochten om veiligheidsredenen hun hotel niet verlaten. Zowel John als Paul deed een uitbraakpoging, maar werden na hun ontdekking linea recta teruggebracht naar de hotelsuite. Dus moest het vertier daar maar gezocht worden. 

Images of a Woman

The Beatles brachten hun tijd door met tekenen en het luisteren naar platen met traditionele Japanse muziek, die hen door de toursponsors geschonken waren. Tijdens hun verblijf werkten ze op hun hotelkamer gezamenlijk aan een schilderij. Zittend rond een tafel schilderden ze vanuit vier hoeken aan het doek dat de naam 'Images of a Woman' zou krijgen. Het kunstwerk werd gekocht door de toenmalige voorzitter van de fanclub, waarbij de opbrengst naar een goed doel ging. Sindsdien wisselde het via veilingen regelmatig van eigenaar, waarbij het in 2012 voor ruim 155.000 dollar verkocht werd. 

Controverse, conflict en een cultuurshock

Het bezoek van The Beatles aan Japan, dat nauwelijks vijf dagen (en vijf concerten) in beslag nam, zorgde voor controverse, een cultuurshock en vooral voor conflict tussen de jonge en oude generatie Japanners. Tieners zagen The Beatles vanuit hun jeugdig optimisme vooral als een geweldig nieuw en opwindend fenomeen. De oudere generatie vond deze Britse culturele invasie, nog relatief kort na het einde van de Tweede Wereldoorlog, niet direct de meest gewenste gebeurtenis. Bovendien zou 'hun Budokan-hal', een heilig symbool van cultuur en religie, worden misbruikt voor een rock 'n' roll-concert. Bovendien was de Budokan een herdenkingsmonument voor oorlogsslachtoffers. The Beatles waren, kortom, onderwerp van een nationaal debat én van de nodige protestacties op straat. Toch zorgden ze met hun optredens wel voor een doorbraak: de Budokan zou daarna vaker het toneel van populaire concerten worden. 

Een publiek vol politieagenten

Ondanks alle protesten gingen de concerten van The Beatles gewoon door. Het relatief rustige publiek dat een enorme prijs had betaald voor een toegangskaartje, was in totaal vijf avonden getuige van matige optredens door een vermoeid ogende en onzeker spelende band. Ruim drie jaar Beatlemania gaat je niet in de koude kleren zitten, als je zelf de hoofdrolspeler in je eigen film bent. [video] 

Scherpschutters en doodsbedreigingen

The Beatles vertelden bovendien in interviews dat ze veel politieagenten in het publiek zagen zitten. Wanneer er fans opstonden om mee te zingen of dansen, werden ze met telelenzen gefotografeerd. Volgens persman Tony Barrow was de politie bang voor scherpschutters in het publiek. The Beatles hadden in de aanloop naar de concerten een aantal anonieme doodsbedreigingen ontvangen. De intimiderende setting zorgde wellicht bij de bandleden niet voor een ontspannen optreden. Op 3 juli vloog de band door naar Manilla, waar het er overigens niet gezelliger op zou worden.  

[Volgende week: deel 2] 

Back in town: wat bracht de zomer ons aan Beatlesnieuws?

Lieve lezers, hoe is het met jullie? De zomer zit er op. We zijn of gaan allemaal weer zo'n beetje aan de slag. Voor velen zal het een ander soort zomer zijn geweest. Toch hoop ik dat jullie wat uit hebben kunnen rusten en ontspannen. Bleven jullie thuis of zat er nog een reisje in? Kwamen jullie nog op Beatles-gerelateerde plekken? Ik ben benieuwd. In ieder geval ben ik terug met mijn blog en hoop ik jullie weer wekelijks van een Beatlesverhaal te kunnen voorzien. Wanneer we terugkijken op afgelopen zomer heeft de nieuwscaroussel van The Beatles niet stilgestaan. Daarom leek het me een goed idee om het nieuwe seizoen te beginnen met een terugblik.

Ringo werd 80
Ringo Starr was op 7 juli 2020 de eerste Beatle die de indrukwekkende leeftijd van 80 jaar aantikte. We weten dat hij, net als Paul, niet het eeuwige leven heeft, maar wat ziet hij er de laatste decennia weer ontzettend goed en gezond uit. In zijn hoofd voelt hij zich nog 24, zo vertelde hij de pers. 80 worden viel hem wel zwaarder dan het vieren van zijn 70ste, voegde hij daar aan toe. Vanwege de coronacrisis zat een groots verjaardagsfeest er niet in, dus gaf Ringo een interview aan Rolling Stone Magazine en kondigde hij zijn virtuele verjaardagsparty aan. Zelf had ik verwacht dat het een online live-event zou worden, maar toen ik het (vanwege tijdverschil) de volgende dag terugkeek, bleek alles vooraf opgenomen. Een beetje flauw en teleurstellend was het wel. Wel vond ik het goed dat Ringo aandacht vroeg voor een aantal goede doelen. Ook was het grappig zijn achterkleinkind te zien, met een korte boodschap voor Grandude. Het programma van een uur zou terug te zien zijn op Ringo's eigen website, maar inmiddels functioneert die video niet meer. Clipjes vind je nog wel YouTube. Al met al kunnen we stellen dat het "a long way was" voor het jochie uit de Dingle. Sjonge.

Ringo tijdens zijn Big Birthday Party

Paul McCartney kwam met de Flaming Pie Archive Collection-reissue

Ook belangwekkend nieuws was het verschijnen van de Paul McCartney Archive Collection-uitgave van het album Flaming Pie, oorspronkelijk uit mei 1997. Het Archive-project van McCartney ging van start in 2010, met het verschijnen van een luxe box van het album Band On The Run. Inmiddels staat na tien jaar de teller op 13 heruitgaven van zijn albums, die in verschillende varianten vergezeld worden van allerlei bonusmateriaal, waaronder een luxe boek. Zelf kocht ik de box niet (jullie wel?), maar luisterde ik afgelopen zomer weer eens wat vaker naar dat fijne McCartney-album. Dat was evengoed genieten. De reissue van het over het algemeen zeer geliefde Flaming Pie-album wordt ongetwijfeld binnenkort besproken door de heren van Fab4Cast. Stay tuned!

Geen Glastonbury, wel in de British GQ

Eigenlijk zou Paul deze zomer de headliner zijn van het 60ste Glastonbury Festival. Maar net als zijn Europese Tour (waaronder Nijmegen) ging ook dat feestje natuurlijk niet door. In plaats daarvan sprak hij uitgebreid met British GQ, een classy magazine waarin hij al vaker verscheen. McCartney kwam het familielandgoed bij Peasmarsh niet af en liet zijn dochter Mary een prachtige serie foto's schieten. Regelmatig zien we Macca op allerlei paparazzi-foto's in vrije tijdskleding door The Hamptons sloffen. Extra fijn was het daarom om hem in Good Old England, strak gestyled weer eens mooi gefotografeerd te zien worden. Ook deze man loopt al tegen de 80. Je geeft het hem niet.

En...

Verder overleed de Britse fotografe Fiona Adams, die de legendarische spring-foto van The Beatles maakte, waaraan Piet Schreuders een indrukwekkend artikel in Furore #24 besteedde. Die Beatles-special is nog steeds te bestellen. Vanuit Hamburg werd met het online event Stream & Shout gevierd dat The Beatles er 60 jaar geleden voor het eerst neerstreken. Ook bereikte me het nieuws dat Norman Pilcher in september zijn memoires publiceert. Daarnaast maakte de University of Liverpool bekend dat haar nieuwste auditorium, dat voor 22 miljoen pond ontwikkeld wordt, de naam "The Yoko Ono Lennon Centre" zal krijgen. Het gebouw moet eind dit jaar op de campus verrijzen. "Thank you to the University and to the people of Liverpool for this wonderful honour," was de officiële verklaring die door de erven Lennon gegeven werd. In hoeverre Yoko het zich nog bewust is, weten we niet. Naar verluidt gaat haar gezondheid hard achteruit. Hopelijk haalt ze Johns 80ste geboortedag nog, die in oktober gemarkeerd wordt door de compilatieset "Gimme Some Truth" en de ongetwijfeld prachtige hardcover-uitgave "John & Yoko: The Plastic Ono Band". Het boek is vast en zeker ook de via de lokale boekhandel te bestellen. Kijk, daar kan ík me nu op verheugen. Zijn we weer helemaal bij zo? Of ben ik nog iets vergeten? Graag tot volgende week!

Preview van het nieuwe Lennon/Ono-boek, met nieuw fotomateriaal uit
het archief van Klaus Voormann

Hoe Gene Vincent in Liverpool in 1960 The Beatles op de been kreeg

Soms neemt een foto je mee, een verhaal in. Mij overkwam dat onlangs weer eens. Al een tijdje volg ik via Facebook de groep "There Are Places I Remember: Beatles Liverpool locations". Er duiken regelmatig interessante foto's rond The Beatles op. Zo keek ik geïnteresseerd naar een afbeelding waarop Stuart Sutcliffe en (misschien ook) John Lennon te zien is. Volgens het bijschrift zou het kiekje genomen zijn op 2 mei 1960, tijdens een concert dat Gene Vincent in Liverpool gaf. Omdat er niet ontzettend veel foto's van Stuart en John zijn, besloot ik op zoek te gaan naar het verhaal van dat concert, waar beide jongens blijkbaar in het publiek hadden gestaan. Ik werd nieuwsgierig.

Allerlei personages onder één dak
Ik kwam er al vrij snel achter dat de foto nooit op 2 mei 1960 kon zijn genomen. Dinsdag 3 mei 1960 was namelijk de dag waarop de grote rocker Gene Vincent Liverpool aandeed. Dat was op zichzelf best een memorabele dag. Het bracht allerlei belangrijke personages uit het grote verhaal van The Beatles onder één dak samen. Nog zónder dat deze mensen van elkaar wisten dat ze allen een rol zouden spelen, een schakel zouden vormen in de gebeurtenissen die elkaar vanaf 1960 steeds sneller zouden opvolgen. Op die eerste dinsdag in mei, in het prille begin van de sixties, was half Liverpool in rep en roer: Gene Vincent was back in town.

Gene Vincent was een held van veel jongeren
De Amerikaanse ster maakte al een paar jaar rockabilly- en rock 'n' roll-muziek die een enorme aantrekkingskracht had op de jongens uit Liverpool. De liedjes die hij schreef en de nummers die hij coverde zouden moeiteloos hun weg vinden naar de platenkoffers en setlists van The Quarrymen en The Beatles. Minstens 14 Vincent-songs namen The Beatles op in hun repertoire. Van Be-Bop-A-Lu-La, via Wild Cat tot Time Will Bring You Everything. Het nummer Wild Cat zou in de zomer van 1960 bij Paul thuis, aan Forthlin Road worden opgenomen, door John, Paul, George en Stuart. Gene Vincent was een grote held van veel jongeren uit Liverpool die in het bezit waren van een platenspeler en een gitaar.

Gene had Liverpool al op de kop gezet, met Eddie Cochran
Op zich was het opmerkelijk dat Gene Vincent op de avond van 3 mei 1960 in Liverpool optrad. Al in maart had hij een triomfantelijke week in de Noordengelse havenstad achter de rug. Samen met Eddie Cochran stond hij zes avonden (waarop steeds twee shows plaatsvonden) in het Liverpool Emipre Theatre. Van 14 tot en met 19 maart om precies te zijn. Die optredens hadden al de nodige mensen uit de Beatlescirkel op de been gebracht. Zo waren John Lennon en Cynthia Powell aanwezig, ook Stuart Sutcliffe was er, net als George Harrison, Pete Best en Neil Aspinall. Of Paul McCartney in maart van de partij was, blijft de vraag. In verschillende interviews beweerde hij in de loop der jaren soms stellig dat hij er bij was. Op andere momenten ontkende hij dat weer stellig. Wie er zeker wel was? Allan Williams, de man die de eerste manager van The Beatles zou worden.

Allan Williams nam het risico
De Liverpoolse ondernemer was in maart 1960 zo onder de indruk van de hoeveelheid mensen die de concerten van Vincent en Cochran bezochten, dat hij kansen zag. Commerciële kansen. Williams nam contact op met impresario Larry Parnes en vroeg of de sterren misschien nog ruimte in hun tourschema hadden om terug te keren naar Liverpool. Ditmaal wilde Williams zelf organisator zijn. Die ruimte in de agenda's was er. Na een korte break van 14 dagen in de Verenigde Staten, zouden de mannen terugkeren naar Engeland. Dinsdag 3 mei was er ruimte voor Liverpool. Allan Williams nam de gok en investeerde een bedrag van 475 pond om Gene Vincent, Eddie Cochran en acht andere acts te boeken. Het eerste grote concert van Jacaranda Enterprises was op handen.

In een Morris-bus op weg om posters te plakken
Ik besloot eens op zoek te gaan naar de aankondiging van het evenement en stuitte daarbij op twee verschillende concertposters. Achter die verschillende biljetten gaat waarschijnlijk het drama schuil dat Vincent en Cochran in april dat jaar zou overkomen. Op de ene poster staan Gene en Eddie samen als hoofdact vermeld. De andere poster maakt alleen melding van Gene Vincent. Daarover zometeen meer. In ieder geval reed Allan Williams in zijn pas aangeschafte tweedehands Morris-bus de halve Merseyside af om zijn concertposters overal illegaal op te plakken. Zijn concert moest en zou een groot succes worden. Ik zie het tafereel voor me.

Naar de boksring van de familie Best
Het Liverpool Empire Theatre was vermoedelijk een tikje te groot en prestigieus voor de beginnend concertpromotor. Of bezet. Dus moest Williams op zoek naar een andere locatie. De avond zou daarom plaatsvinden in het Liverpool Stadium. En dát was weer een plek die Pete Best heel vertrouwd was. Het boksstadion werd al geruime tijd beheerd door zijn familie. Bokspromotor Johnny Best en diens vader waren bekende figuren in de sportwereld. Johnny trouwde Pete's moeder Mona, maar was niet de vader van Pete. Toch voerde Pete zijn achternaam en kende hij de boksring en de tribunes aan St. Paul's Square op zijn duimpje.

Liverpool Stadium: het interieur

Niet veel wijzer
Die middag was het er al een drukte van belang. Ook Brian Epstein liep rond, vergezeld door zijn assistent-shopmanager Peter Brown. Epstein hield die dagen scherp in de gaten welke belangrijke optredens er plaatsvonden in Liverpool. Niets ontging de middenstander. Het kwam die dag ook tot een ontmoeting tussen Epstein en impresario Larry Parnes. Misschien zagen beide heren, al pratend, hoe de boksring werd omgebouwd tot een podium. De tribunes die zich rond de ring bevonden, konden niet volledig benut worden. Alle artiesten stonden in één richting opgesteld, dus kon Williams maar de helft van de capaciteit van de accommodatie benutten. Ook lukte het hem niet alle kaarten voor die avond te verkopen, las ik. Williams had zijn nek uitgestoken, maar werd uiteindelijk financieel niet veel wijzer van zijn avontuur.

Gene Vincent en Allan Williams op 3 mei 1960

Ritchie en Pete maakten een praatje

De nu nostalgisch ogende concertposter vertelt ons welke acts Williams allemaal opvoerde om het publiek alvast op te warmen. En ja, ook de plaatselijke sensatie Rory Storm was van de partij. Met zijn Hurricanes en dus met Ringo Starr op drums. Ritchie Starkey en Pete Best troffen elkaar in de loop van de dag en maakten een praatje, als drummers onder elkaar. Dankzij de foto's die Cheniston Roland die avond nam, weten we dat Ringo zijn best had gedaan op zijn outfit. Hij droeg een oversized zwart colbert, had zijn haren in een kuif en completeerde zijn looks met een coole zonnebril. Je deelt niet elke avond een podium met Gene Vincent, per slot van rekening. Ringo zat achter de gitaristen en sloeg de beat, terwijl Rory zijn spectaculaire entree in de boksring maakte.

De 19-jarige Ritchie Starkey, alias Ringo Starr op die bewuste avond

Stonden Stuart en John nu samen in het publiek?
Met Ringo Starr op het podium en Allan Williams, Brian Epstein en Peter Brown in het publiek, was ik benieuwd wie er nog meer bij waren, op die legendarische avond. Was John Lennon er? Hij had Gene Vincent al in maart gezien en vertelde over dat optreden dat hij niet onder de indruk was van hem. Liever luisterde hij naar diens platen. Lennon ergerde zich aan het lawaai van het publiek, waardoor hij Vincent nauwelijks kon horen zingen. Volgens zijn vriend Tony Carricker was John er wel degelijk, omdat hij zich herinnerde dat John onder de indruk was van Rory Storms optreden. De vraag is, zo lees ik in Lewisohns verhaal, of Carricker met John over dát optreden sprak. Stuart was er, getuige de foto die Cheniston Roland van het publiek schoot. Zien we op die foto, dicht bij Stuart, ook John Lennon staan? Hoewel hij niet op de gevoelige plaat werd vastgelegd, was George Harrison er zeker. George wist zich het optreden goed te herinneren en vertelde er in latere interviews gedetailleerd over.

De foto die van het publiek gemaakt werd en waarop 
mogelijk Stuart en John te zien zijn.

Niet fris
Gene Vincent zou als een wrak op het podium hebben gestaan. Hij had al behoorlijk wat alcohol in zijn lijf, keek maniakaal uit zijn ogen en sleepte zijn zere lichaam het podium over. Op 16 april was Vincent, samen met Eddie Cochran en liedjesschrijver Sharon Sheeley op een Engelse snelweg betrokken geraakt bij een ernstig auto-ongeluk. De drie inzittenden raakten behoorlijk gewond. Eddie Cochran overleed een dag later aan de complicaties die hij opliep. Vincent brak zijn ribben, zijn sleutelbeen en liep verwondingen op aan zijn toch al slechte been. Ongetwijfeld had hij mentaal ook een behoorlijke tik van de gebeurtenissen gehad en stond hij 17 dagen later zeker niet fris in de Liverpoolse boksring.

Nazit in de Jacaranda
Het publiek zou Vincent op handen gedragen hebben en reageerde hysterisch op zijn optreden. Williams en Parnes moesten moeite doen om te voorkomen dat Vincent op het podium bestormd zou worden door fans. Het tafereel zou een voorbode zijn van de Beatlemania waarmee de wereld amper vier jaar later kennis zou maken. De gehavende Amerikaan wist zijn optreden tot een goed einde te brengen. De nazit van het opreden vond, met alle sterren van die avond, plaats in Williams' pub The Jacaranda. De optredens van Gene Vincent in maart en mei 1960 zouden in Liverpool alle hoofdpersonen bij elkaar brengen. Hun eigen verhaal zou niet veel later in een stroomversnelling raken. Al hadden ze daar in het voorjaar van 1960, kijkend en luisterend naar Gene Vincent, nog nauwelijks weet van. Toch hing het blijkbaar in de lucht. Dat alles zou veranderen.

Beste lezer!

In juli en augustus houd ik een zomerstop om nieuwe ideeën en inspiratie op te doen voor de wekelijkse column. In de zomermaanden deel ik wekelijks via Facebook en Twitter een column uit mijn inmiddels grote archief. Wanneer je BeatlesTalk alleen via de e-mailnieuwsbrief ontvangt, krijg je daarvan in juli en augustus geen melding. BeatlesTalk is terug met nieuwe verhalen vanaf zaterdag 5 september (via de e-mailnieuwsbrief en de Fab4Cast-social mediakanalen en zondag 6 september (via de BeatlesTalk-social mediakanalen). 

Een mooie zomer gewenst en graag tot in september! 

- Anne.

Was Monkberry Moon Delight Macca's beste vocale prestatie? (bij de 78ste verjaardag van Paul McCartney)

Deze week werd Paul McCartney 78 jaar. Hij wandelt zo langzamerhand naar de 80. Zelfs op deze respectabele leeftijd blijft hij nog altijd dat jongensachtige houden, vinden jullie ook niet? Of komt dat door de manier waarop wij Macca willen blijven zien? Omdat we nooit en te nimmer afscheid van hem willen nemen? Hoe dan ook, ik wilde Paul deze week natuurlijk eren met een column en zocht daarbij naar een origineel nummer uit zijn immense repertoire. Daarbij kwam ik uit op het speelse, originele en eigenlijk knotsgekke Monkberry Moon Delight.

Hate it or love it?

Hoeveel mensen, die zoetgevooisde liedjes als Yesterday, Hey Jude en Ebony & Ivory wereldwijd meeneuriën met de radio, kennen eigenlijk die rare, gekke en speelse kant van Paul McCartney? Misschien zijn het alleen de fans, die al zijn platen uitpluizen en vaak ook McCartneys eerste albums na het uiteenvallen van The Beatles koesteren. Zou kunnen. Op één van vroege McCartney-albums, het magistrale RAM uit 1971, vinden we Monkberry Moon Delight. Een titel die klinkt als een klok, maar ook wat vervreemdend en raadselachtig aanvoelt. Net als het nummer zelf. Zou het zo'n "hate it or love it-nummer" zijn? Toen ik het zelf ooit voor het eerst hoorde, zakte mijn mond langzaam open van verbazing, waarna mijn glimlach steeds breder werd. Wat-was-dit?

De milkshakes van Linda waren favoriet

Eerst maar eens even de feiten, voor wie ze nog niet kent. Hoe kwam Paul aan de originele titel van zijn nummer? Het antwoord op die vraag is terug te vinden op BeatlesBible en in het interessante naslagwerk "Lennon and McCartney: Together Alone" (John Blaney). De McCartney-kinderen hadden het niet over melk als milk, maar als monk. Die benaming hielden Paul en Linda er in. Het bracht Paul op het idee om over de fantasie-milkshake Monkberry Moon Delight te zingen. McCartney-kenner Yorick van Norden schreef me dat Paul in het blad Club Sandwich in 1994 bovendien vertelde dat Linda met haar Amerikaanse achtergrond erg goed was in het maken van milkshakes en dat de familie er er gek op was. Maar er was meer dat Paul inspireerde. Namelijk een ander nummer over een fantasie-drankje: Love Potion No. 9, dat in 1959 door de Amerikaanse soul-harmony groep The Clovers werd opgenomen. [video]

McCartney had een knoop in zijn maag

De titel was er, de inspiratie ook, maar nu moest er nog een tekst komen. McCartney koos hierbij om te spelen met surrealistische en vervreemdende woordcombinaties en associaties. We waren en zijn dat niet zo van hem gewend, eerder van woordkunstenaar John Lennon (Lucy In The Sky With Diamonds, Glass Onion, Come Together). Maar goed, speelde Paul zomaar met gekke woorden en zinnen of had hij toch wat te melden met Monkberry Moon Delight? Volgens Yorick is het goed denkbaar dat hij in de zomer van 1970 in Schotland, de voor hem depressieve periode waarin hij het nummer schreef, zijn worstelingen verstopte. Namelijk die met het uiteengaan van The Beatles en de beslissing om het juridische gevecht met manager Allen Klein te voeren. In Life van april 1971 zegt Paul in een interview "I had a knot in my stomach all Summer". Die "knot" vinden we letterlijk terug in Monkberry Moon Delight:

So I stood with a knot in my stomach

And I gazed at that terrible sight

Ongetwijfeld zullen we daarover nog uitgebreid lezen in het boek dat Yorick momenteel over het complete oeuvre van Paul McCartney schrijft. Een naslagwerk dat bij voorbaat al een plek in elke Bealtesboekenkast verdient. Al is het alleen maar om de geweldige hoeveelheid liefde en research die Yorick inmiddels in zijn schrijfproject gestopt heeft. 

Net niet over de grens

Eigenlijk is het niet de tekst, maar lijkt het vooral de door McCartney geleverde vocale prestatie die het nummer zo geliefd maakt bij vele fans. We weten dat Paul er regelmatig lol aan beleefde om zijn krachtige en rauwe Rock 'n' Roll-stem op te zetten (I'm Down, Oh! Darling) en bij Monkberry Moon Delight ging hij daarin nog net een stapje verder, bijna tegen het karikaturale aan, maar dan weer nét niet over de grens. Dat maakt Monkberry Moon Delight tot een intense luisterervaring, zeker als we die stem "los" horen. Ga er maar even voor zitten: [video]

Screamin' Jay maakte zijn eigen versie

Monkberry Moon Delight inspireerde bluesartiest Screamin' (what's in a name) Jay Hawkins in de seventies om zijn eigen versie van het nummer op te nemen. Daarbij bleef hij overigens aardig dicht bij het origineel. De cover viel overigens goed in de smaak bij McCartney, die het nummer voorafgaand aan zijn concerten in 1993 draaide. Ook stuitte ik op een hele interessante en krachtige cover van een Nederlands McCartney-project (Club Helmbreker), waarbij Yorick van Norden betrokken was. De moeite waard! [video]

"Eén van zijn subliemste vocale prestaties"

Onlangs vroeg ik een aantal McCartney-liefhebbers wat zij van dit (toch atypische) Macca-nummer vonden. Dat leverde onder andere deze reacties op: "Ik vind het geweldig, één van de beste stukken op RAM en één van de beste zangprestaties uit z'n carrière."(Yorick van Norden), "Een van zijn subliemste vocale prestaties." (Bertolf Lentink), "We hebben de losse tracks en dan is het van al die tracks genieten!! Hij geeft zich volkomen in dit nummer!" (Jan Cees ter Brugge), "Prachtig nummer! Het stemgeluid is, zoals anderen ook al schreven, fenomenaal. Ik vind de cover van Screaming Jay Hawkins trouwens ook waanzinnig." (Ron Bulters), "Als Monkberry Moon Delight langs komt, moet ik altijd lachen of glimlachen. Soms krijg ik er een soort pretparkachtige knoop van in mijn maag, net als Paul zelf in het tweede couplet." (Stefan Terpstra). Ramón Dorenbos zegt eerlijk dat het nummer voor hem voor 'Perfectie' staat, maar dat hij het niet altijd kan hebben. Dat geldt hier ook voor Huisgenoot J, die laatst vertwijfeld vroeg: "Wat is dit voor geschreeuw?"

Ik geloof dat ik de laatste jaren alleen maar meer ben gaan houden van dat knotsgekke Monkberry Moon Delight. Gefeliciteerd met je 78e, Macca.