![]() |
| De bewuste, originele deuren uit de Abbey Road-foyer |
![]() |
| Ken Townsend (rechts) met John Lennon en George Martin |
![]() |
| De bewuste, originele deuren uit de Abbey Road-foyer |
![]() |
| Ken Townsend (rechts) met John Lennon en George Martin |
![]() |
| Alan (Néé, géén rock 'n'r roll) Sytner |
Onlangs genoot ik van de documentaire die filmmaker Marcel de Vré over het Abbey Road-project van The Analogues maakte. Ik zag hoe de band zich voorbereidde op de drie concerten die op 30 juni 2019 in de Londense Abbey Road-studio's plaats zouden vinden. Het uitzoeken van de arrangementen, het verdelen van de stemmen, het repeteren en... het verzamelen van de juiste instrumenten. Nog los van de hele logistieke operatie om het Abbey Road-album ter plekke te kunnen spelen en op te nemen, waren het allemaal puzzelstukken die eind juni 2019 op tijd in elkaar moesten passen. Eén daarvan was de zoektocht naar een speciale gitaar, die niet mocht ontbreken bij de sessies: de Fender Rosewood Telecaster van George Harrison.
Op maat gemaakt voor George Harrison
Wat een prachtig instrument. Eigenlijk ben ik niet zo'n Fender-fan, maar het model dat in december 1968 door een koerier bij het Apple-kantoor op Savile Row werd bezorgd, is beslist een beauty te noemen. Een gitaar met een bijzonder verhaal. Het instrument werd op maat gemaakt voor George Harrison. Niet op bestelling, maar als cadeau. Het kwam vaker voor dat The Beatles instrumenten aangeboden kregen, als slimme zet om nieuwe modellen of series onder de aandacht van het publiek te brengen en zodoende qua verkoop een impuls te geven. Sowieso waren de gitaren die The Beatles gebruikten enorm populair. Toen George Harrison in februari 1964 met zijn Gretsch op de Amerikaanse televisie verscheen, kon de familie Gretsch de vraag naar hun gitaren niet meer aan en steeg de omzet van het bedrijf in één klap met 25 procent.
De lobby van Fender
Het was dus interessant en eervol om als gitaarmerk een instrument aan een Beatle te kunnen leveren. Daar ging in dit geval nog wel een stevige lobby aan vooraf. Het zinde de firma Fender niet dat The Beatles nauwelijks (publiekelijk) gebruik maakten van hun instrumenten. Salesmanager Don Randall deed Brian Epstein al eens een aanbod om The Beatles 'aan de Fender' te krijgen, maar die missie mislukte. In de zomer van 1968 deed Randall een nieuwe poging om zijn merk aan de Fab Four te slijten. Randall kreeg Paul McCartney en John Lennon te spreken, ten kantore bij Apple in Londen. Volgens de salesmanager was met name McCartney een goed gesprekspartner. Dit keer lukte het wel om The Beatles te interesseren voor zijn merk. Randall mocht een Fender VI six-string bass leveren, een aantal Fender Rhodes piano's, een jazzbass, een aantal versterkers waaronder een PA-systeem en een Fender telecaster voor George Harrison.
De telecaster voor Harrison, de stratocaster voor Hendrix
Wat zal Randall in z'n nopjes geweest zijn, in het vliegtuig terug naar de VS. In Californië kreeg Phillip Kubicki van de research- en developmentafdeling de opdracht om twee nieuwe Fender-modellen te ontwikkelen. Eentje als telecaster en eentje als stratocaster. Kubicki werkte sinds 1964 voor Fender, in zijn eerste jaren opereerde hij onder het toeziend oog van Roger Rossmeisl, die eerder onder de paraplu van de firma Rickenbacker de modellen ontwierp die John Lennon en George Harrison gebruikten. De nieuwe telecaster en stratocaster moesten een speciaal design krijgen, waarmee de firma zich goed in de kijker kon spelen. De telecaster was voor George Harrison, de stratocaster zou naar Jimi Hendrix gaan.
Twee prototypes per model
Phillip Kubicki kreeg de plannen in het najaar van 1968 van zijn leermeester Rossmeisl te horen. Om op safe te spelen, zouden er van beide modellen twee prototypes gemaakt worden. De exemplaren die het beste uitpakten, waren bestemd voor Harrison en Hendrix. Het bijzondere van de modellen was dat niet alleen de bovenkant, maar ook de onderkant belegd was met palissanderhout. Dat maakte de gitaren niet alleen zeer luxe, maar ook bijzonder zwaar. In Beatles Gear (Andy Babiuk) las ik hoe Kubicki uitlegde dat hij vele uren besteedde aan het schuren, lakken en poetsen van de bodies van de instrumenten, een proces dat hij tot in perfectie wilde uitvoeren.
Op tijd voor het volgende Beatlesalbum
Tijdens het maakproces kreeg de gitaarbouwer de opdracht om prioriteit te geven aan George Harrisons telecaster, zodat de gitaar een kans maakte op het eerstvolgende Beatlesalbum, dat het pas uitgekomen White Album zou opvolgen, gebruikt kon worden. Toen supervisor Rossmeisl tevreden was en de gitaar ook in technisch opzicht alle tests had doorstaan, kon het instrument, veilig verpakt in een stevige gitaarkoffer op reis. In de documentaire over The Analogues zag ik een mooie parallel. Gitarist Jac Bico vloog in het voorjaar van 2019 naar het Italiaanse Bari waar hij een soortgelijke Rosewood Telecaster bij een handelaar ging bekijken. Hoewel het instrument nieuwe fretten nodig had, werd het door Bico goedgekeurd. Vervolgens zag ik hoe Jac met het instrument, waarvoor een aparte vliegtuigstoel geboekt was, veilig naast zich terug naar Nederland vloog.
De Hendrix-strat bereikte Jimi niet
Dat was precies de manier waarop de oorspronkelijke telecaster in december 1968 door een koerier van Californië naar Londen werd gevlogen. Daarna wachtte de bouwer in spanning af of Harrison de gitaar daadwerkelijk zou omhangen en bespelen. Dat gebeurde. Kubicki sprong bijna uit zijn stoel van blijdschap toen hij medio 1970 de film Let It Be zag. George Harrison bespeelde daarin het door hem gebouwde instrument. Ondertussen had Kubicki ook de stratocaster voor Jimi Hendrix in april 1970 afgemaakt. Dat protoype werd echter nooit naar Hendrix gebracht. Jimi overleed datzelfde jaar. De bouwer, die een indrukwekkende carrière kreeg en zelf in 2013 overleed, wist niet wat er uiteindelijk met de Hendrix-gitaar gebeurde. Misschien bevindt het instrument zich nog steeds in de Fender-schatkamers.
![]() |
| Phillip Kubicki |
Op een aparte vliegtuigstoel
Fender nam het telecastermodel van George Harrison wel in productie. De gitaar was enkele jaren te koop, maar werd nooit een publiekslieveling. Wellicht doordat hij relatief zwaar was. Ik hoorde Jac Bico vertellen dat er destijds ongeveer 400 van gemaakt werden. George Harrison gaf zijn telecaster in de loop van 1969 aan Delaney Bramlett van de band Delaney & Bonnie, waarmee hij korte tijd door Europa tourde. Delaney had de gitaar lang in zijn bezit, maar verkocht hem in 2003 op een veiling, twee jaar na het overlijden van Harrison. De gitaar leverde 434.750 dollar op. Dat bedrag werd, via een intermediair, neergelegd door Olivia Harrison, de weduwe van George. Daarmee kwam het instrument weer in het bezit van de Harrison Estate. Ik ga er vanuit dat het model van The Analogues ook één van die eerste limited edition telecasters is. Wat geweldig dat Jac Bico de gitaar ook op een aparte vliegtuigstoel van Italië naar Nederland vloog. Precies zoals de telecaster van George destijds naar Engeland kwam. Pure romantiek. Hoe mooi wil je het hebben?
![]() |
| Een eigen vliegtuigstoel voor de telecaster |
![]() |
| Jac Bico |
![]() |
Ergens in de eerste maanden van 1974 ontving John Lennon een raadselachtig telefoontje. Een wat hoge, hese stem aan de andere kant van de lijn fluisterde hem iets toe: "Ik heb de John Dean-tapes." Daarna werd de verbinding verbroken. Voor Lennon was het duidelijk wie hem anoniem gebeld had. Hij had de karakteristieke stem van zijn producer Phil Spector direct herkend. Net als de verwijzing naar de voormalig adviseur van Richard Nixon in het Watergate-schandaal. Voor John Lennon was dit het zoveelste hoofdstuk in zijn bijzondere samenwerking met Phil Spector.
Succesvolle samenwerking
In zijn telefoontje naar John Lennon verwees Phil Spector niet naar Watergate. Hij had het over de mastertapes van studiosessies die in oktober 1973 hadden plaatsgevonden. In Hollywood, bij A&M Records, met Lennon. Het was de bedoeling dat Spector hem aan de hand zou nemen bij het opnemen van een album met rock 'n' roll-standards uit de periode eind 1950/begin 1960. Hoewel John wist dat Phil een instabiele en licht ontvlambare persoonlijkheid was, lag de keuze voor zijn samenwerkingspartner vast. Hij kende Spector sinds midden jaren '60, maar bewonderde diens werk al langer. Phils bemoeienis bij het Get Back/Let It Be-project van The Beatles was John niet in het verkeerde keelgat geschoten. Aanvullende projecten met Phil rond de single Instant Karma, zijn eerste soloalbum met de Plastic Ono Band en de plaat Imagine hadden voor John Lennon allemaal tot succesvolle producties geleid.
Phil paste bij de rock 'n' roll-revival van dat moment
Er was nog een reden waarom Spector voor Lennons nostalgische album de juiste man op de juiste plek leek. In 1972 en 1973 vond er een heuse revival in de popmuziek plaats. Er was weer volop aandacht voor de nostalgische nummers uit de hoogtijdagen van de amusements- en rock 'n' roll-periode waarin juist Phil Spector als componist en baanbrekend producer zijn finest hour had beleefd. De film Let The Good Times Roll blikte in 1973 terug op de begindagen van de popmuziek, sterren als Jerry Lee Lewis, Little Richard en Bill Haley stonden opnieuw voor volle stadions hun oude hits te spelen en zelfs The Carpenters wijdden, op de toppen van hun eigen roem, de volledige B-kant van hun album Now & Then aan classics uit vervlogen tijden.
Lennon had mee kunnen liften op de golf van nostalgie
Wanneer de sessies voor Lennons eigen oldies-album voortvarend verlopen waren, had hij moeiteloos mee kunnen liften op deze golf van nostalgie. Financieel was hij er overigens niet wijzer van geworden. Lennon ging zijn project met Spector om andere redenen aan. De plaat, met de werktitel Oldies but Mouldies, moest de vereffening worden van een plagiaatskwestie rond het Beatlesnummer Come Together. Daarvoor had Lennon een aantal zinnen geleend uit Chuck Berry's You Can't Catch Me, waarvan de niet al te frisse Amerikaanse zakenman Morris Levy destijds de rechten bezat. Als tegenprestatie zou John drie nummers uit Levy's catalogus opnemen op een te verschijnen rock 'n' roll-album. Dan was dat ook maar weer rechtgezet. So far, so good. Op naar de studio.
![]() |
| Lennon en Spector tijdens de Imagine-sessies |
Whiskey en kogels
Terwijl in oktober 1973 de warme Californische herfstzon John Lennons Lost Weekend bescheen, stapte de ex-Beatle met zijn vriendin May Pang de drempel van de A&M Studio's in Hollywood over. Hij had Phil Spector de volledige regie over zijn nieuwe project gegeven en de kleine, excentrieke Amerikaan startte op zijn gebruikelijke wijze met het produceren van de plaat. Daarbij haalde hij grote hoeveelheden muzikanten de studio in, onder wie ook leden van zijn vaste Wrecking Crew. Het had wat moois kunnen worden, maar het project ontaardde in chaos. Drank en geweld waren de belangrijkste oorzaken. Op een zekere dag schoot Spector, die regelmatig in een karate- of chirurgentenue in de studio arriveerde, met zijn revolver geagiteerd een paar kogels in het plafond. Daarmee intimideerde hij Lennon nauwelijks ("Denk aan m'n oren Phil, die heb ik nog nodig."). Toen er een volledige fles whiskey over de mixtafel omviel, vond de directie van de studio's het welletjes. Het stel kon vertrekken. Later zou May Pang haar ervaringen met de ruzies en bizarre vechtpartijen tussen Spector en Lennon publiceren in haar boek Loving John: The Untold Story.
![]() |
| John Lennon en May Pang |
Een auto-ongeluk en 700 hechtingen
Als Lennon zelf geen kater van de drank had gehad, kwam de koppijn wel van de ontdekking dat hij zijn mastertapes kwijt was. John wist niet dat Phil iedere avond zorgvuldig de tapes met de reeds opgenomen tracks mee naar huis nam. Toen de sessies plotseling geëindigd waren en Spector van de radar raakte, was Lennon zijn werk kwijt. Het raadselachtige telefoontje dat hij na enkele maanden kreeg, bevestigde zijn vermoeden dat Spector de tapes in zijn bezit had. Voordat Lennon Spector had weten te traceren, raakte de producer eind maart 1974 betrokken bij een zeer ernstig autogeluk dat hij ternauwernood overleefde. Phil lag met 700 hechtingen in zijn hoofd een tijd in coma. Terwijl Spector uiteindelijk, ontwaakt en wel, aan zijn herstel werkte, was Lennon inmiddels met Pang terug naar New York verhuisd. Om met een schone lei aan een nieuw album met eigen materiaal te beginnen.
![]() |
| Morris Levy |
Gestorven in gevangenschap
Uiteindelijk stonden op Lennons Rock 'n' Roll-album nog vier nummers waar de onfortuinlijke Phil Spector als arrangeur en producer bij betrokken was: You Can't Catch Me, Sweet Little Sixteen, Bony Moronie en Just Because. Direct herkenbaar aan Spectors grootse aanpak in arrangementen, de grote hoeveelheid betrokken muzikanten en zijn gebruik van de studiotechniek. John Lennon en Phil Spector zouden nooit meer samenwerken. Spectors gewelddadige levensloop leidde uiteindelijk in 2003 tot de moord op actrice Lana Clarkson, waarvoor hij in de gevangenis belandde. Als dader, maar feitelijk ook als slachtoffer van zijn problematische jeugd en bipolaire aandoening. De laatste zes jaar van zijn leven was hij niet meer in staat om te praten, door tumoren in zijn keel. Hij stierf op 16 januari 2021 in een gevangenisziekenhuis in Californië aan de complicaties van COVID-19. Phil Spector wordt beschouwd als één van de grootste en meest baanbrekende producers van de twintigste eeuw. Hij is 81 jaar geworden.
Inspiratie komt vaak op de meest bijzondere plekken. Bij Paul McCartney was dat begin februari 1965 in een badkamer in Tunesië. Genietend van de goede akoestiek schreef hij er het nummer Another Girl, dat we later dat jaar terug zouden vinden op het album Help! En in de gelijknamige film die The Beatles zouden gaan nemen. Maar wat deed McCartney in een Tunesische badkamer en wat gebeurde er verder die periode in de levens van de Fab Four?
Bijkomen van een reeks kerstshows
In de laatste week van januari 1965 en de eerste twee weken van februari hielden The Beatles een soort verlate kerstvakantie. Die was er rond de kerstdagen en jaarwisseling bij ingeschoten vanwege contractuele verplichtingen. Brian Epstein had zijn jongens van 24 december tot en met 16 januari laten vastleggen voor een reeks kertshows in het Londense Hammersmith Odeon Theatre. Onder de noemer Another Beatles Christmas Show trad de band tweemaal op één avond op, in een lange reeks van data. Na een aantal gastoptredens van comedians en andere acts, sloten The Beatles deze avonden af met een set van 11 nummers. Zelf verschenen ze eerder die avond ook in twee humoristische acts. Hoe zou dat gevoeld hebben, avond aan avond, een maand lang? Ik kan me voorstellen dat een mens daarna een keer aan vakantie toe is of tenmninste andere plannen maakt.
![]() |
| Uit het programmaboekje van de kerstshow |
John ging skiën, Ringo ging trouwen
Zo vlogen John en Cynthia Lennon samen met George Martin en zijn aanstaande vrouw Judy naar het Zwitserse St. Moritz voor een skivakantie. Die verliep trouwens niet helemaal zonder kleerscheuren. Ringo Starr had hele andere zaken aan zijn hoofd. Zijn 18-jarige vriendin Maureen Cox, met wie hij al enkele jaren omging, bleek zwanger. En als een echte Northern Boy wilde Ringo zijn plicht vervullen door met haar te trouwen. De bruiloft werd razendsnel gearrangeerd door Brian Epstein. Waarschijnlijk ook met het oog op verdere verplichtingen die maand. In de vroege ochtend van 11 februari 1965 bezegelden Ritch en Mo, zoals Ringo en Maureen in de inner circle genoemd werden, hun huwelijk in het Londense Caxton Hall Register Office. John en Cynthia stonden met bruinverbrande gezichten op de huwelijksfoto. Naast een breed lachende George Harrison, die op de fiets arriveerde.
Paul was lost in translation
In de Tunesische badplaats Hammamet probeerde Paul McCartney die middag te verstaan wat een Tunesische telefoonoperator hem door wilde geven. Brian Epstein had hem die dag een telegram gestuurd met de tekst: RICH WED EARLY THIS MORNING. Maar Paul kon het slechte Engelse accent van de Tunesiër niet verstaan en zal waarschijnlijk zijn schouders hebben opgehaald. Toen hij later de krantenkoppen zag, begreep hij balend dat hij de plotselinge bruiloft van Ringo en Maureen gemist had. Samen met zijn verloofde Jane Asher was Paul op 4 februari naar Tunesië gevlogen, voor een tiendaagse vakantie in de Noord-Afrikaanse zon.
Russische delegatie
Het stel mocht kostenloos verblijven in een villa van de Britse ambassade. Het luxe huis lag op een onopvallende plek in de plaats Hammamet en was goed beveiligd. De villa was daarmee een ideale uitvalsbasis voor Paul en Jane om de kust ten zuiden van Tunis te ontdekken. Anoniem voor de pers. Toch pakte het verblijf wat minder prettig uit dan Paul en Jane verwacht hadden. In zijn biografie Many Years From Now vertelde Paul aan schrijver Barry Miles dat de officiële ontvangsten in de ambassade-villa tijdens hun verblijf gewoon doorgingen. Zat hij net met een kop thee op de bank, kwam er een Russische delegatie binnen voor een rondleiding. "This is one of our cultural guests," klonk het vervolgens, terwijl Paul netjes ging opzitten en antwoordde met een obligaat "Oh hello, how are you?"
Amfitheater
Bijzonder was de villa wel. Op het terrein bevond zich een klein amfitheater, waar één van de weinige foto's van Paul en Jane tijdens hun vakantie werden gemaakt. Ik besloot via Google Maps eens te kijken of ik het theater in Hammamet nog kon traceren en stuitte op onderstaande foto van een klein amfitheater dat inderdaad in het oude gedeelte van de kustplaats ligt. In vervallen toestand. Zou dat de plek zijn waar Paul en Jane in februari 1965 werden gefotografeerd? Hoe dan ook, het was de luxe badkamer met verzonken bad, waar Paul tussen de officiële bezoekjes van delegaties de rust en inspiratie vond om nog een nummer te schrijven. Dat werd Another Girl.
Tunesische compositie
Op 14 februari vlogen Paul en Jane terug naar Londen. Ook Ringo en Maureen waren weer 'in town' na hun driedaagse huwelijksreis in Hove (Sussex), waar het stel mocht verblijven in de villa van David Jacobs. Een zakelijke relatie van Brian Epstein, die zich in juridische zin met het groeiende Beatlesimperium bezighield. Veel tijd om de koffers uit te pakken was er niet. Een dag later werden The Fab Four in Studio 2 aan Abbey Road verwacht. Voor de start van de opnames van hun volgende album Help! Daar kon Paul direct zijn nieuwe Tunesische compositie laten horen. George Martin hinkte ondertussen wat ongemakkelijk rond in de studio. Gebroken voet bij het skiën.