Hey Jude: Julian Lennon en zijn vader John

Deze week overleed de legendarische mondharmonicaspeler Toots Thielemans. Hij werd 94 jaar en had een muzikaal CV waar maar weinig muzikanten aan kunnen tippen. John Lennon kocht zijn eerste Rickenbacker-gitaar nadat hij Thielemans er eentje had zien bespelen en noemde Toots een grote inspiratiebron. Wat misschien iets minder bekend is: Toots speelde een mooie mondharmonicasolo op de hit Too Late For Goodbyes van de eerste zoon van John. En dat brengt me direct bij het onderwerp van deze week: Julian Lennon.

Julian en zijn vader
Hij is de oudste van alle Beatles-kinderen, maar natuurlijk geen kind meer. Met zijn 53 jaren is hij zijn vader, die slechts 40 werd, al lang voorbij. Fotograaf, muzikant, filantroop maar ook altijd de zoon van.... Ook is Julian de Jude uit dat ene iconische nummer dat deze week 48 jaar geleden uitkwam. Ironisch genoeg was het niet eens zijn eigen vader die het liedje voor hem schreef. De compositie kwam uit de pen van Uncle Paul. Daarover straks meer. Julian had een enerverende jeugd en vond heel wat uitdagingen op zijn levenspad. Daarbij zijn de nodige parallellen met zijn vader aan te geven, maar is er ook sprake van heel veel verschillen tussen de twee. Het leek me daarom interessant om eens over Julian en de relatie met zijn vader, John Lennon, te schrijven.

Julian Lennon

Het kind dat verborgen moest blijven
John Charles Julian Lennon werd geboren op maandag 8 april 1963 in Liverpool. Daarmee was hij het eerste en laatste Beatleskind, om hem maar even zo aan te duiden, dat in Liverpool ter wereld kwam. De overige zonen en dochters van John, Paul, George en Ringo werden geboren toen The Beatles hun thuisstad al lang en breed hadden verlaten. Julian, vernoemd naar zijn grootmoeder van vaderskant (Julia) en grootvader van moederskant (Charles), zag het levenslicht toen The Beatles net waren doorgebroken in Engeland. Hun debuutalbum Please Please Me stond voor de derde week in de Top-10 van de nationale hitlijsten en The Fab 4 waren steeds vaker in Londen te vinden. Voor optredens en promotieactiviteiten. Ook op het moment waarop Cynthia Lennon (Powell), Johns eerste vrouw, moest bevallen van de kleine Jules. John kwam pas een paar dagen later terug uit Londen om zijn vrouw en pasgeboren zoon te zien. Ik heb Cynthia's boek John (2006) er even bijgepakt en lees dat ze daarin het volgende schrijft over het contact tussen vader en zoon: 'Het was ontroerend om ze samen bezig te zien en ik vond het jammer dat John in de maanden erop niet in de gelegenheid was die band met zijn kind hechter te maken.' John verborg zijn gezin in deze eerste periode. Voor de fans en voor de pers. Een Beatle met een vrouw en kind, het paste volgens het management niet zo goed bij de uitstraling van de band.

Julian in maart 1965, met Cynthia en John

Hey Jules werd Hey Jude
The rest is history, zou je kunnen zeggen: The Beatles werden wereldberoemd en hadden tussen 1963 en 1966 een, op zijn zachtst gezegd, goed gevulde agenda. Er moesten platen komen, films gemaakt, tournees worden gedaan. Dat alles in een moordend schema. John was nooit thuis. Wanneer hij dat wel was, wist de jonge en onervaren vader niet goed wat hij met zijn opgroeiende zoon aan moest.

John met Julian op Kenwood, 1967

Julian zei hier later zelf over dat Paul McCartney juist degene was die hem, als een vader, aandacht gaf: 'Er zijn meer foto's waarop ik met Paul te zien ben dan met met mijn eigen vader.' Het was ook Paul die erg te doen had met de kleine Jules, zoals hij genoemd werd, toen John in 1968 zijn gezin verliet om met Yoko Ono te gaan samenwonen. De tekst van het nummer Hey Jude was dan ook regelrecht bedoeld om de 5-jarige Julian en zijn immer bescheiden moeder Cynthia een hart onder de riem te steken. Hey Jules zong wat lastig, vandaar dat Paul er Hey Jude van maakte:

Hey Jude, don't make it bad

Take a sad song and make it better

And anytime you feel the pain

Hey Jude, refrain

Don't carry the world upon your shoulders

Julian met Paul tijdens de filmopnames van Magical Mystery Tour, 1967

Lucy In The Sky & Goodnight
Julian inspireerde zijn vader trouwens wel tot het schrijven van twee andere liedjes. Het is een bekend verhaal, maar het mag in dit overzicht niet ontbreken. Op een dag kwam de jonge Julian thuis van school. Hij had een tekening bij zich en toen John hem vroeg wat het kunstwerkje voorstelde, antwoordde Julian: 'It's Lucy in the sky, with diamonds.' Hij had zijn schoolvriendinnetje Lucy getekend. John maakte er één van de meest psychedelische Beatles-nummers van. Een jaar later schreef hij Goodnight voor zijn zoon, maar liet Ringo het nummer zingen. Ook hier was weer de afstand tussen vader en zoon voelbaar.

May Pang herstelde het contact tussen John en Julian
Na de scheiding van zijn ouders zag Julian zijn vader nog maar zelden. Dat contact werd nog sporadischer toen John en Yoko een paar jaar later naar New York vertrokken. Julian leidde met zijn moeder een onopvallend en sober bestaan in Engeland en Wales. Hij kende zijn vader vooral van de krantenkoppen, de televisie en de ansichtkaarten die af en toe op de deurmat vielen. In haar biografie beschrijft Cynthia hoe verward Julian was om zijn vader en Yoko op televisie in bed te zien liggen, met allemaal journalisten om hen heen. Toen John en Yoko in 1973 tijdelijk uit elkaar gingen en John een relatie kreeg met May Pang, werd de band tussen vader en zoon beter. Het was May Pang die een verbindende schakel vormde tussen John, Cynthia en Julian en op die manier de voorwaarden schiep voor herstel van het contact. Julian kwam naar de Verenigde Staten en bracht regelmatig tijd door met zijn vader en diens nieuwe vriendin. Er is zelfs een zeer aandoenlijke opname bekend van de 11-jarige Julian die een stukje meedrumt met zijn vader in de studio. Over die periode zei Julian: 'Dad and I got on great deal better then. We had a lot of fun, laughed a lot and had a great time in general when he was with May Pang. My memories of that time with Dad and May are very clear - they were the happiest time I can remember with them.' May Pang en Cynthia bleven bevriend tot Cynthia's (recente) overlijden in 2015. Ook de vriendschap tussen May en Julian duurt tot op de dag van vandaag voort.

Julian met zijn vader en May in Disney Land, Florida, 1974

De positieve invloed van May Pang verdween
Eind goed, al goed, zou je denken. Toch liep het anders. John en Yoko herenigden zich eind 1974 en May Pang verdween uit beeld. (Hoewel...niet helemaal, maar dat is weer een ander verhaal.) Daarmee verdween in ieder geval haar positieve invloed op de onderlinge relaties. Julian bleef zijn vader regelmatig zien in New York en op andere plekken, maar hij ontwikkelde geen warme band met stiefmoeder Yoko. Toen John op 8 december 1980 werd doodgeschoten, was Julian 17 jaar oud. Net zo oud als John was, toen hij zijn moeder Julia verloor. Een opvallende overeenkomst. Cynthia wilde haar kwetsbare en verdrietige zoon naar New York begeleiden, maar bleek niet welkom. Julian mocht zijn beste vriend meenemen. Dat wel. Over wat hij die weken in New York meemaakte, schreef Cynthia Lennon later in haar biografie.

Vernederd door Yoko Ono
In de jaren die volgden, bleef het contact tussen Julian en Yoko lastig. Er volgde een rechtzaak over Julians erfdeel en, hoe pijnlijk, Julian vond persoonlijke bezittingen (waaronder correspondentie tussen hem en zijn vader) terug op veilingen. Daar kocht hij een deel van zijn herinneringen terug. Ik heb er wel respect voor: hij onderging alle vernederingen uit het Ono-kamp als een moedig mens. Van tijd tot tijd liet Julian zijn frustraties over het contact met Yoko doorschemeren in interviews. 'Very manipulative,' noemde hij haar eens in een openhartig gesprek. Toch probeerde hij uit respect voor zijn halfbroer Sean, met wie hij een goede band heeft, de relatie met Yoko beheersbaar te houden. Julian richtte zich echter de afgelopen jaren vooral op de zorg voor zijn moeder en op zijn eigen professionele carrière.

Julian en Sean

Bijna dezelfde zangstem als zijn vader
Julians huidige activiteiten vallen eigenlijk in drie categorieën uiteen. Hij probeerde een muziekcarrière op te bouwen, wat tot op zekere hoogte lukte. Zo scoorde hij hits met Too Late For Goodbyes en Saltwater (zie hieronder). Tot op de dag van vandaag maakt hij muziek, hoewel niet heel intensief. Daarbij valt op dat hij weliswaar minder origineel en experimenteel is dan Sean, maar wel een stuk beter zingt. Ook vind ik de gelijkenis van Julians wat nasale stem met die van zijn vader heel treffend:

Fotografie en goede doelen
De laatste jaren houdt Julian, die tegenwoordig op Mallorca woont, zich voornamelijk bezig met fotografie. Hij exposeert wereldwijd en oogst daarmee de nodige lof. Tenslotte zet Julian zich onophoudelijk in voor een groot aantal goede doelen. Met zijn White Feather Foundation zamelt hij geld in voor humanitaire projecten in Afrika en Latijns-Amerika. Dat doet hij vrij onopvallend, met dezelfde bescheidenheid als die zijn moeder bezat.

Julian en Cynthia

Abbey Road: hoe de hoes tot stand kwam en nog dagelijks wordt gekopieerd

Zijn jullie wel eens op Abbey Road geweest? Om een kijkje te nemen bij de opnamestudio's van The Beatles en uiteraard om via het beroemde zebrapad de drukke straat in Noord-Londen over te steken? Ik geloof dat ik er in totaal drie keer geweest ben. Je kunt het niet laten he, als je als Beatles-fan in Londen bent. Wist je dat fotograaf Iain Macmillan op een vrijdagochtend in augustus 1969 slechts tien minuten kreeg om de hoesfoto te schieten? Tien minuten om vier mannen vast te leggen die in ganzenpas over een zebrapad liepen. Het leverde één van de bekendste albumhoezen uit de muziekgeschiedenis op. Een hoes die mensen tot op de dag van vandaag uitnodigt dezelfde gang over datzelfde zebrapad te maken. In deze augustusmaand, waarin het 47 jaar geleden is dat de foto gemaakt werd, moest ik denken aan die ochtend waarop de vier Beatles in korte tijd een paar keer de straat, vlakbij hun studio overstaken. Niet dat ik er bij was, maar ik vroeg me af hoe het er aan toe zou zijn gegaan, wat de foto op de albumhoes zo mooi maakt en waarom zo veel mensen die foto tot op de dag van vandaag proberen na te maken. We gaan terug naar vrijdag 8 augustus 1969, Abbey Road in de wijk St. John's Wood, in Noord-West Londen.

Het idee en de uitvoering

Eigenlijk zou je kunnen zeggen dat er drie mensen verantwoordelijk waren voor de manier waarop de beroemde hoes er uiteindelijk uit kwam te zien. Eerst was er, zoals dat wel vaker ging, de creatieve Paul McCartney die wel een goed idee had voor de voorzijde van het album waar The Beatles die zomer aan werkten. Daarnaast was er natuurlijk de genoemde fotograaf en tenslotte had John Kosh zijn inbreng. Kosh was in die tijd verbonden aan het Apple-label van The Beatles en daarbij verantwoordelijk voor het design en de publiciteit van de releases die Apple voortbracht. Paul maakte een schets zijn ideeën voor de hoes. Op de tekening zie je, in het groot, het bovenaanzicht van Abbey Road. Wie de plek kent, ziet rechts vaag de EMI-opnamestudio's en links bovenin de kleine rotonde met de afslag naar Grove End Road weergegeven. Het meest uitgewerkte inzetje, rechtsboven, is van de hand van de fotograaf en laat al een vrij goed ontwerp zien. Een leuk detail is dat ook de albumnaam werd ingetekend. De titel van het album zou uiteindelijk niet op de voorzijde worden vermeld. Het was John Kosh die er voor koos geen enkele tekst op de cover te vermelden. Ook geen bandnaam. Dat laatste was natuurlijk ook niet echt meer nodig. 

De schets van Paul McCartney voor Abbey Road

Wachten op de fotograaf

Tegen half 12 die vrijdagochtend moeten John, Paul, George en Ringo zich verzameld hebben op het bekende trapje van de EMI Studio. Pauls vrouw Linda, ook fotografe, was meegekomen naar de sessie. Het stel woonde praktisch om de hoek, aan Cavendish Avenue. Terwijl The Beatles wachtten op wat komen zou, schoot Linda alvast een paar foto's. Zo heel vaak zagen ze elkaar in die tijd niet meer met z'n vieren. Er werd nauwelijks nog als complete band samengewerkt. Je zou kunnen zeggen dat The Beatles in die laatste fase meer een concept dan een band waren. Dit zijn trouwens niet de allerlaatste foto's van de Fab 4. Die zouden twee weken later gemaakt worden. Toch kun je stellen dat het hier toch wel bijna voorbij was.

Wachtend op het trapje bij de ingang van de studio's

Op een keukentrapje

Een paar minuten later ging de sessie van start. De 30-jarige Schotse fotograaf liet de vier Beatles verschillende keren heen en weer lopen over de zebra. Om het juiste perspectief te krijgen, stond hij midden op straat, op een keukentrap. Een agent hield het verkeer tegen. Graag deel ik hier een aantal foto's, overduidelijk outtakes, die op die warme ochtend in augustus genomen werden. Of ze in de goede volgorde staan, weet ik niet. Door ze achter elkaar te zetten, leveren de plaatjes een aardige reconstructie op van het opvallende tafereel dat die ochtend in Londen plaatsvond. De albumhoes heeft iets legendarisch maar de foto's die er verder gemaakt werden, maken het tafereel juist weer heel alledaags. Een mooi contrast, vind ik. We zien de heren eerst een paar keer heen en weer lopen, waabij Paul McCartney op een gegeven moment zijn sandalen heeft uitgedaan.

Maar het is het nog niet helemaal. Als wij de fotograaf waren geweest, waren we vast ook nog niet tevreden. Het is allemaal nog wat slordig en het beeld klopt nog niet. De sessie gaat dus verder.

Pauls sandalen liggen bij het muurtje, George zoekt even de schaduw,

passanten kijken mee,

er wordt nog wat gedold,

Ringo's jasje wordt nog gefatsoeneerd in een onderonsje met een buurvrouw,
en na ongetwijfeld nog wat heen-en-weer geloop....

....is dit het moment vlák voordat de iconische foto geschoten wordt!

En daar is 'ie: rechte lijn, grote passen, statige loophouding

Wat maakt de hoes van Abbey Road nu zo mooi?
Je kunt er naar blijven kijken en het blijft mooi. Wat zou een opgeleid fotograaf hier van vinden? We zien in ieder geval een rustige evenwichtige compositie, waar ritme en beweging in zit door vier paar benen. De rust zit ook in de kleding. Alle Beatles dragen een effen tenue: wit, zwart, donkerblauw, jeans, waarbij de kleuren niet detoneren met het straatbeeld dat hun decor vormt. Symbolisch kun je zeggen dat John, Ringo, Paul en George hier weglopen van de studio's (waarvan de ingang zich links achter de witte Volkswagen Kever bevindt) waar ze jarenlang aan hun albums werkten. Het klopt feitelijk ook. Abbey Road is het laatste album waaraan The Beatles gezamenlijk werkten. Hoewel Let It Be later verscheen, dateren die opnames van begin 1969. Uit de Abbey Road-hoes is meer symboliek te halen. Het gaat hierbij om de zogenaamde 'verborgen boodschappen' die te maken hebben met de vermeende dood van Paul McCartney. Dat is misschien nog eens stof voor een andere blog.

Wat gebeurt er vandaag de dag op Abbey Road?
Van 8 augustus 1969 maak ik een grote sprong in de tijd en beland ik in het heden. De EMI Studio's zijn inmiddels officieel omgedoopt tot Abbey Road Studio's (want zo heetten ze destijds helemaal niet) en elke dag is het hier in een komen en gaan van toeristen. Meestal arriveren ze met de metro, door uit te stappen bij halte St. John's Wood. Vanaf daar is het een paar minuten lopen naar het kruispunt en de zebra. Het is niet echt nodig de weg te vragen. Volg de toeristen! De meesten nemen eerst een kijkje bij de hekken van de studio. Velen laten er hun naam achter op het witte muurtje, dat enkele keren per jaar overgeschilderd wordt. Waarom eigenlijk nog, zou je denken. En dan is het tijd om De Foto na te maken, wat meestal gepaard gaat met een boel hilariteit...én gevaarlijke situaties. Abbey Road is een erg drukke weg. De meeste automobilisten weten inmiddels wat hier kan gebeuren, dus remmen geduldig om de toeristen de ruimte te geven.

Commentaar van het studiopersoneel: 'We don't know what's going on here,
but it's just another day at the Abbey Road crossing.'

Waarom wil iedereen zo'n foto?
Het antwoord is simpel. Omdat je op deze openbare locatie letterlijk in de voetsporen van The Beatles kunt treden. Veel albumhoezen bevatten foto's die in een anonieme studio werden gemaakt. De hoes van Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band is een stuk minder eenvoudig om te reconstrueren. Maar Abbey Road is herkenbaar, openbaar én direct verbonden met de plek waar al die mooie nummers werden opgenomen. Voldoende magie om mensen van over de hele wereld te lokken voor die ene foto. Wie zich thuis verveelt, kan trouwens een kijkje nemen op de Abbey Road Webcam. Als je even geduld hebt, kun je meekijken met wat er dagelijks op het zebrapad gebeurt. In de afgelopen 47 jaren werden hier heel wat bijzondere plaatjes geschoten waarvan ik er tientallen zou kunnen delen. Wat dacht je van deze?

Mijn eigen Abbey Road- moment...en...hebben jullie ook zo'n foto?
Zelf stak ik hier ook meerdere malen over, tijdens drie verschillende Londen-tripjes. De eerste keer samen met mijn broertje. Hou oud waren we hier? 13 en 10 volgens mij. Het maakte indruk hoor. Voor het eerst in het buitenland en dan ook nog op die beroemde plek. Vol ontzag betraden we de zebra. Onze vader, hoe kon het ook anders, maakte de foto.

Met mijn broertje op Abbey Road in de zomer van 1989

Ik ben benieuwd naar júllie Abbey Road-moment. Als je het leuk vindt om je eigen zebra-foto te delen, dan kan dat op de Facebook-pagina van BeatlesTalk. Plaats je kiekje als commentaar onder mijn Abbey Road-blog. Spannend of daar de nodige zebrapaden zullen verschijnen. Ik verheug me er op!

Let Em In: Paul McCartney en zijn gezin op bezoek in Deventer Boekenstad

Vaak heb ik me afgevraagd of The Beatles wel eens in Deventer, mijn geboorte- en woonplaats, zijn geweest. Best een grappige gedachte toch? Natuurlijk is het bekend dat drie van de vier Beatles in juni 1964 in Nederland arriveerden. Ringo Starr was ziek en werd vervangen door Jimmy Nichol. We kennen allemaal de zwartwit-beelden van John, Paul, George en...Jimmy in een rondvaartboot, varend over de Amsterdamse grachten. Gekte langs de kant, mensen die in het water sprongen, chaos in een land dat in veel opzichten nog de 'look and feel' van de jaren '50 had. We kennen de beelden van het tv-interview met The Beatles en het optreden in Blokker. Programmamaker en Beatlesfan Jan Cees ter Brugge schreef trouwens een erg leuk en goed boek over die doldwaze dagen in juni 1964.

Deventer als tussenstation?

Maar ja. Amsterdam is geen Deventer. Mijn vraag bleef hangen: waren The Beatles ooit in de stad van de koeken en de boeken, de stad waar ik ter wereld kwam? Al fantaserend, kwam de gedachte bij me op dat de band begin jaren '60, ver voor de grote doorbraak, diverse malen voor optredens van Liverpool op en neer reisde naar Hamburg. De eerste keer reden de jongens met hun bestelbus via Arnhem en Oosterbeek naar Duitsland. Ik blogde er laatst over. In het boek Tune In van Beatles-historicus Mark Lewishon, las ik dat sommige leden van de groep in die Hamburg-periode ook incidenteel terugreisden via het spoor. De trein. Welke route zou je nemen, wanneer je van Hamburg naar Hoek van Holland moet? Zou je dan over Deventer reizen? Het is een interessante gedachte dat er wel eens een Beatle met de trein de Deventer spoorbrug moet zijn overgestoken. Genietend van de mooie skyline van de stad, zittend op zijn versterker, op het balkon. Zou het....?

De Deventer skyline anno nu

Ken je die foto's van Paul McCartney in Deventer?

Ik deelde mijn gedachten een paar maanden geleden met Jan Cees ter Brugge en viel bijna van mijn stoel van verbazing toen ik zijn antwoordmail ontving. Of ik de foto's kende van Paul McCartneys bezoek aan Deventer? Ik knipperde verbaasd met mijn ogen en herlas zijn vraag. Paul McCartney in Deventer? Dus toch! Het voelde bijna alsof er een goedbewaard geheim met me gedeeld werd. Nog nooit had iemand me hierop geattendeerd. Maar het was toch echt zo. Paul McCartney was ooit een paar uur in mijn geboortestad. En dat terwijl ik, bijna tien maanden oud, waarschijnlijk lekker lag te slapen in mijn wieg. Een kilometer of drie verderop. In geen van de boeken die ik las over The Beatles, in geen enkele documentaire die ik zag, was ik ooit gewezen op deze kleine maar fijne gebeurtenis. Een prachtig verhaal, dat ik de afgelopen maanden bijna niet voor me kon houden, maar dat ik uitgerekend deze week ga vertellen. Omdat de gebeurtenissen precies veertig jaar geleden plaatsvonden. Mooier kan het niet.

Jan Cees ter Brugge verklapte mij het verhaal van Paul McCartney in Deventer

Zouden de betrokkenen nog in leven zijn?

Jan Cees stuurde me een aantal artikelen uit het Deventer Dagblad en een publicatie van de Beatlesfanclub om het verhaal te illustreren. Gelukkig hebben we de foto's nog, zou je in zo'n geval zeggen! Hij spoorde me aan contact te zoeken met de mensen die destijds betrokken waren geweest bij dat bezoek. Dat laatste vond ik te moeilijk om te doen. Ik voelde me er wat onzeker over. Veertig jaar geleden. Zouden deze mensen nog in leven zijn? Zouden ze, hoogbejaard, zitten te wachten op een telefoontje van een nieuwsgierig persoon? Ik liet het erbij, maar vind het wel heel leuk wat meer te vertellen over de dag waarop Paul McCartney in mijn geboortestad rondliep. En wie weet melden zich, door dit blogje, nog mensen die dit van dichtbij hebben meegemaakt.

Het Senzora-pand aan de Sluisstraat in Deventer, 
de plek waar het allemaal gebeurde.

Rechtstreeks van Schiphol naar Deventer

Op donderdag 19 augustus 1976 landde er een privévliegtuig op Schiphol. Aan boord waren Paul en Linda McCartney met hun dochters Heather, Mary en Stella (die we tegenwoordig kennen als één van 's werelds beroemdste modeontwerpers). Zoon James was nog niet geboren. Chauffeur en bodyguard Jan Slagt, die wel vaker in Nederland voor de McCartneys werkte, haalde hen van het vliegveld en reed het gezin rechtstreeks naar Deventer. Paul en Linda kwamen van hun boerderij in Schotland. Daar waren ze aan het bijkomen van de grote Wings over America-tournee die net was afgerond. Het stel was druk met diverse projecten, waaronder een boek met foto's van de hand van Linda, dat Linda's Pictures moest gaan heten. En....hoe kon het eigenlijk ook anders....dat boek werd gemaakt in Deventer Boekenstad! 

Paul in Deventer, met de kleine Stella aan zijn hand.
Rechts van hem: Linda met Mary. Achter hen loopt Heather (in het wit).

Paul McCartney wandelde door de Raambuurt

Drukkerij De Lange/Van Leer, één van de vele plaatselijke drukkerijen die voortkomen uit de lange drukkersgeschiedenis van de stad Deventer, had via haar Engelse verkoopafdeling, de opdracht voor het fotoboek weten te bemachtigen. In augustus 1976 waren de voorbereidingen van het overzichtswerk, met Linda's foto's, inmiddels vergevorderd. Zo ver dat de familie McCartney de proefdrukken in Deventer kon komen bekijken. Aan de Sluisstraat in de Deventer Raambuurt werden de McCartneys om kwart voor vijf 's middags opgewacht door een handjevol fans. Er was niet eens sprake van totale gekte bij het pand dat we in de stad nu als het Senzora-gebouw kennen. In Deventer waren net de opnames afgerond van de internationale bioscoopkraker A Bridge Too Far. De inwoners van de stad aan de IJssel waren de afgelopen maanden gewend geraakt aan bezoek van beroemdheden als Sean Connery, Michael Caine en Robert Redford. Evengoed had Paul McCartney het volgens het Deventer Dagblad druk met het uitdelen van handtekeningen.

Tijdens het bekijken van de proefdrukken dringen zich 
 heel wat mensen naar voren om het gezin uitleg te geven!

Ongedwongen sfeer

Na een korte ontvangst door directeur C.J. Boreel op het kantoor van de drukkerij, waarbij het gezin een aantal mooie boeken over Rembrandt en Van Gogh cadeau kreeg, mochten Paul, Linda en de kinderen een kijkje nemen in de werkplaats. Daar lagen de pagina's van de proefdruk van Linda's Pictures voor hen uitgestald. Het Deventer Dagblad schreef: 'In een ongedwongen sfeer wandelde het echtpaar door de drukkerij en bewonderde de manier waarop de medewerkers van De Lange/Van Leer het fotoboek van Linda drukten.' Het boek zou enkele maanden later, in oktober 1976, in een oplage van 25.000 exemplaren op de markt komen.

De familie McCartney na het verlaten van de drukkerij, op weg naar
de auto. Vermoedelijk op de Raambrug, naar het Pothoofd.

Een nachtje in Amsterdam in het huis van Ringo Starr

Na het bezoek aan de Deventer drukkerij, reed Jan Slagt de McCartneys naar Amsterdam. Volgens de chauffeur vertelde Linda enthousiast over de familieboerderij in Schotland. Ook werd er naar (toen nog) Hilversum 3 geluisterd, waar nota bene een programma werd uitgezonden over de traumatische ervaringen van The Beatles in Manila, tijdens hun laatste tournee in 1966. Op dat moment precies 10 jaar geleden. Paul sprak er in de auto over met oudste dochter Heather. In Amsterdam mocht Slagter het gezin afzetten bij een pand dat ofwel van Ringo Starr ofwel van een goede vriend van de drummer was. Ringo schijnt daar zelf wat geheimzinnig over te hebben gedaan, al weten intimi dat hij jaren in het bezit was van een Amsterdams grachtenpand. Paul had Ringo gevraagd of hij er met zijn gezin een nachtje mocht logeren. Ringo was akkoord en had de sleutels al in Schotland afgegeven. Slagter vertelde dat hij nog met het gezin op stap ging om wat boodschappen te doen. Er werd wat fruit en groente gekocht en het Engelse gezelschap kon rekenen op veel verbaasde blikken (zijn ze het, of zijn ze het niet?). Zowel 's avonds als de volgende ochtend werd Amsterdam uitgebreid bekeken. Jan Slagt leverde Paul, Linda en dochters tegen half twee 's middags weer af op Schiphol, vanwaar ze via Londen terugvlogen naar de boerderij in Schotland.

De McCartney-familie in 1976 in Schotland

Jan Cees liep Paul McCartney nét mis 

Mijn enorme dank gaat uit naar Jan Cees ter Brugge, die me bijpraatte over dit mooie verhaal. Misschien lukt het ooit nog enkele direct betrokkenen te spreken. Jan Cees en ik hebben trouwens een bijzondere connectie. Deventer is de plek waar we beiden geboren werden. Sterker nog, we hebben maar één straat van elkaar vandaan gewoond, al was dat in verschillende periodes. Ik was natuurlijk benieuwd of Jan Cees zélf nog wat meegekregen had van het bezoek van Paul McCartney aan Deventer. Eigenlijk had ik wel verwacht dat hij hem aan de Sluisstraat had staan opwachten. Nee, vertelde Jan Cees. Hij had Deventer zelf een maand daarvoor verlaten, om in Amsterdam te gaan studeren....zul je net zien.

Naschrift!
Deze blog kreeg op twee manieren een heel leuk staartje! Rudi Hofman van De Stentor nam contact met me op. Dat leverde een artikel op in de krant van 19 augustus 2016. Precies 40 jaar na dato.

En dat artikel leverde weer een mailtje op van Deventenaar Bert Dijkman, die sinds jonge leeftijd verknocht is aan The Beatles. Hij was erbij en schreef me: 'Ik was dertien en al groot fan. Stond bij de ingang, maar heb er geen klap van kunnen zien. Stukje rug, plukje haar. De fotograaf vond dat sneu en stuurde me later de foto's. Voor zover ik me kan herinneren was het een bliksembezoek, in en uit en wegwezen. Ze zijn zeker Deventer niet meer in geweest.' Ik mocht van Bert de foto's plaatsen die fotograaf Martin Hollering die middag schoot. Een geweldige aanvulling op het verhaal. Bert, bedankt!

Foto: Martin Hollering

Foto: Martin Hollering

Foto: Martin Hollering

Foto: Martin Hollering

Foto: Martin Hollering

While My Guitar Gently Weeps: Eric Clapton en The Beatles

Dit voorjaar bracht Eric Clapton een nieuw album uit, getiteld I Still Do. Om de release was vooraf even wat te doen in de pers. Het verhaal ging dat George Harrison, uiteraard via een oude opname, op het album te horen zou zijn. Onder een schuilnaam nog wel, namelijk als l'Angelo Misterioso, een pseudoniem dat George wel vaker gebruikte. Dat soort nieuws leidt altijd tot enige opwinding. Elke nieuwe, onuitgebrachte opname van George, die in 2001 overleed, is natuurlijk spannend. Maar het was niet waar, verklaarde Clapton. Evengoed is I Still Do een mooi, warm geproduceerd album, waarop Claptons liefde voor de blues goed te horen is. Ik heb groot respect voor Eric Clapton. De inmiddels 71-jarige gitaarheld heeft een lange staat van dienst in de muziekwereld. Zijn privéleven was van tijd tot tijd bijzonder zwaar, maar...zoals dat gaat in de kunsten, het inspireerde hem tot het componeren van hartverscheurend mooie muziek. Tussen Eric Clapton en The Beatles bestaan de nodige connecties, waarbij zijn vriendschap met George Harrison de belangrijkste is. Een vriendschap die bijzonder ver ging.

In het voorprogramma van The Beatles

In 1964 speelde de piepjonge Eric Clapton, hij was nog maar 19, bij The Yardbirds. Deze Engelse bluesband was geboekt als het voorprogramma van The Beatles, bij een kerstshow in Londen. Het kwam vanzelfsprekend tot een ontmoeting tussen beide bands. In de jaren daarna ontmoetten Clapton en de vier Beatles elkaar veelvuldig in het Londense uitgaansleven. Met name tussen George Harrison en Eric Clapton ontstond een hechte vriendschap.

1968 als sleuteljaar en de chocoladeverslaving van Eric

In 1968 kwam de relatie tussen Clapton en The Beatles in een stroomversnelling. George Harrison schreef mee aan Claptons nummer Badge dat later zou verschijnen op het afscheidsalbum van superband Cream. George nodigde Eric in september van dat jaar uit bij één van de sessies van het White Double Album. The Beatles waren die dag bezig met de opnames van While My Guitar Gently Weeps. Clapton kreeg alle ruimte van Harrison om de gitaarsolo te verzorgen. John Lennon was afwezig. In de nadagen van de band kwam het vaak voor dat de vier Beatles niet meer tegelijkertijd in de studio aan het werk waren. Clapton inspireerde Harrison trouwens bij het schrijven van het nummer Savoy Truffle, waarin de inhoud van een complete doos met bonbons van Mackintosh Good News beschreven wordt. Eric Clapton was namelijk gek op chocolade. Na zinnen als cream tangerine, montelimar, a ginger sling with a pineapple heart, coffee dessert, yes you know it's Good News, waarschuwt George Eric. Als hij door blijft snoepen, zullen zijn tanden het begeven: but you have to have them all pulled out after the savoy truffle. De humor van Harrison.

Lennon wilde Clapton wel bij The Beatles hebben

Het was ook Eric Clapton die dat jaar een deel van de gitaarpartijen verzorgde op George Harrisons eerste solo-album Wonderwall, dat de soundtrack vormde van de gelijknamige film. Tevens speelde Clapton samen met Lennon in de gelegenheidsband The Dirty Mac, rond het Rock 'n' Roll Circus-project van de Rolling Stones. John Lennon wist dus heel erg goed hoe fenomenaal Eric Clapton gitaar speelde. Toen er een paar maanden later spanningen binnen The Beatles waren en George uit de band dreigde te stappen, stelde John gortdroog voor om hem maar door Eric Clapton te vervangen. Zo ver kwam het trouwens niet. De vriendschap tussen George en Eric leed er niet onder. De twee bleven tijd samen doorbrengen. In het voorjaar van 1969 schreef George het nummer Here Comes The Sun in Erics tuin, geïnspireerd door de eerste warme zonnestralen van dat jaar.

Jouw vrouw, mijn vrouw

Tjsa, en dan kom ik natuurlijk op de kwestie Pattie Boyd. George had fotomodel Pattie Boyd in 1964 ontmoet tijdens de opnames van de eerste Beatlesfilm A Hard Days Night en het koppel trouwde op 21 januari 1966. 

De Harrisons waren dik bevriend met Eric Clapton, maar de goede huisvriend werd zowaar verliefd op de beeldschone Pattie. Clapton hield zijn verliefdheid eerst nog voor zich, maar al snel was bleek de situatie voor hem onhoudbaar. Op een dag vroeg Eric Pattie of hij haar iets mocht laten horen. Het was het nummer Layla, waarin hij zong over zijn wanhopige gevoelens:

Layla, you got me on my knees

Layla, I'm begging darling please

Layla, darling won't you ease my worried mind

Goedkeuring van George

Aanvankelijk ging Boyd niet in op Claptons avances, maar uiteindelijk kregen de twee in 1974 officieel een relatie, toen George en Pattie hun scheidingsprocedure inzetten. De inmiddels 72-jarige Pattie was vorige week nog in Liverpool, bij de expositie van haar foto's van George en Eric in het Beatlesmuseum in de Albert Dock. Beelden uit het verleden dat zij deelde met deze twee muzikanten. George was destijds trouwens snel op de hoogte van de gevoelens tussen zijn vrouw en beste vriend en het duurde niet lang voor hij hen zijn zegen gaf. Zijn vriendschap met Eric leed er wederom niet onder en George was zelfs in 1979 getuige op het huwelijk van Eric en Pattie. Tijdens de huwelijksreceptie kwam het trouwens bijna tot een Beatlesreünie. Zo stonden Paul, Ringo en George, samen met nog een aantal muzikanten vol overgave te jammen in de tuin van het pasgetrouwde stel. John Lennon zat in die tijd al lang en breed in New York. Hij had best willen komen, zei hij. Als hij maar geweten had dat er een feestje was.

Paul McCartney, Lonnie Donegan, George Harrison en Ringo Starr
op de bruiloft van Eric Clapton en Patty Boyd, 19 mei 1979

Volop samenwerking met de ex-Beatles

Na het uiteengaan van The Beatles werkte Eric Clapton regelmatig met de ex-bandleden samen. Zo trad Eric op met John Lennons Plastic Ono band. In de nadagen van The Beatles toerde hij trouwens ook al met George Harrison en de band Bonnie and Delaney. Clapton speelde gitaar op veel van Georges solo-albums, waaronder All Things Must Pass en stond zij aan zij met zijn vriend op het grote benefietconcert voor Bangladesh. Zwaar onder de verdovende middelen, dat wel. Eric worstelde heel wat jaren met drank en drugs. In 1991 wist hij zijn trouwe vriend George over te halen om samen op tournee te gaan door Japan. Paul McCartney tenslotte leverde in recentere jaren een bijdrage aan Eric Claptons album Old Sock, waarop voornamelijk covers te vinden zijn.

George en Eric tijdens het Prince's Trust Concert in 1987

Waarom werd Eric Clapton geen Traveling Wilbury?
Eind jaren '80 formeerde George Harrison de band The Traveling Wilburys, waarvoor hij zijn vrienden Jeff Lynne, Roy Orbison, Tom Petty en Bob Dylan vroeg. Het project kwam voort uit de sessies voor het succesvolle solo-album Cloud Nine. Op die Harrison-plaat nam Eric Clapton een deel van de gitaarpartijen voor zijn rekening. De vraag is waarom muziekmaatje Clapton niet toetrad tot het illustere gezelschap. Had hij andere verplichtingen? Had hij er geen zin in? Mocht het contractueel niet? Ik heb nog gezocht naar een verband met de voor Clapton zware periode na het noodlottige ongeval waarbij zijn vierjarige zoontje Conor om het leven kwam. Dat drama voltrok zich echter pas in 1991. Of was hij aan het afkicken van de verdovende middelen? Misschien heeft iemand een idee waarom Clapton nooit een Wilbury werd. Ik hoor het graag!

The Concert For George
Waar ik absoluut niet aan voorbij mag gaan, is het eerbetoon dat Eric in 2002 bracht aan George Harrison. Een jaar na het overlijden van George, organiseerde Clapton, in nauwe samenwerking met Georges weduwe en zoon The Concert For George. Een hartverwarmende avond in de Londense Royal Albert Hall, waarbij Georges liedjes gespeeld werden door zijn vrienden. Het werd een echte East Meets West-avond, met Ravi en Anushka Shankar, Ringo Starr, Paul McCartney, Monthy Python, Billy Preston, Jools Holland, Tom Petty en vele anderen. Met enorme gedrevenheid en precisie had Eric Clapton de muzikale touwtjes in handen. Als laatste eerbetoon aan zijn trouwe vriend. Natuurlijk werd ook While My Guitar Gently Weeps gespeeld. Het nummer dat Eric en George voor altijd zal blijven verbinden. Bekijk hier de live-uitvoering, waarop ook Georges zoon en evenbeeld Dhani Harrison, Paul McCartney en Ringo Starr te zien zijn. Naast vele andere muzikanten.

Voer voor een Fab4Cast!
Tijd om dit ongetwijfeld niet complete overzicht af te sluiten. Het was een poging om de bijzondere relatie tussen Eric Clapton en The Beatles te schetsen. Eigenlijk is dit voer voor een hele mooie uitzending van de interessante podcastserie Fab4Cast. Materiaal genoeg, zou je zeggen!

You say you want a revolution: hoe politiek waren The Beatles?

De afgelopen week gebruikte de Amerikaanse presidentskandidaat Donald Trump een nummer van George Harrison bij één van zijn politieke bijeenkomsten. Laten we zeggen dat de Harrisons not amused waren. Dat lieten ze ook blijken. En recent waren ook Paul McCartney en Ringo Starr politiek in het nieuws met uitspraken rond de Brexit, het vertrek van Groot-Brittannië uit de Europese Unie. De pers vroeg Paul en Ringo naar hun mening en kreeg een eerlijk antwoord. Ik ging deze week op zoek naar de relatie die The Beatles hadden met politiek. Het leek me namelijk een originele invalshoek voor een blog. Een rondje langs de politieke velden dus.

Brian Epstein hield de meningen liever onder de radar
In de jaren '60, en zeker in het begin van hun carrière was het niet zo vanzelfsprekend dat The Beatles altijd maar eerlijk hun mening gaven over politieke kwesties. Maar al werden ze opgeslokt door tournees en opnamesessies, de bandleden waren wel degelijk geïnteresseerd in de wereld om hen heen. Open en bloot hun mening geven werd hen echter afgeraden en misschien zelfs wel verboden. Een politieke opinie, ideeën over religie, het privé- en gezinsleven: manager Brian Epstein zag graag dat de band hiermee onder de radar van de pers bleef. Niets mocht de carrière van de Fab 4 immers in de weg staan of schaden. Toch hadden The Beatles wel degelijk momenten waarop ze hun ideeën deelden. Al was dat soms verkapt.

Mister Wilson & Mister Heath
Na alle Love Me Do's, Yeah Yeah Yeah's en I Love You's, werden The Beatles midden jaren '60 volwassener in hun songteksten, Met die volwassener invalshoek was er in 1966 ook ruimte voor het kritische Taxman, dat George Harrison in 1966 aandroeg voor het album Revolver, dat deze week precies 50 jaar geleden uitkwam. Harrison deed zijn beklag over het Britse belastingsysteem dat al zijn zuurverdiende centen opslokte. Daarbij werden in de bekende achtergrondkoortjes 'ah ah Mister Wilson, ah ah Mister Heath' de toenmalige leiders van respectievelijk de Labour Party en de Conservatieven rechtstreeks toegezongen. Niet bepaald iets dat gebruikelijk was in die tijd.

Rassenscheiding & de Vietnamoorlog
Hoewel de Fab 4 zich slechts af en toe uitspraken over politieke kwesties, hadden ze hun principes. In de jaren '60 was er in de VS nog volop sprake van rassenscheiding in het openbare leven. Ook bij concerten. Daar weigerde de band pertinent aan mee te werken. In 1964 vertikten The Beatles het in Florida te spelen voor een gescheiden publiek. 'Ik verlies nog liever onze gage,' verklaarde John Lennon. Een jaar later werd contractueel al vastgelegd dat The Beatles absoluut niet speelden voor een gescheiden publiek. Een kwestie die in Californië aan de orde leek. Uiteindelijk dwongen de bandleden af dat het concert onder hun condities door ging. Wat die rassenscheiding betreft: Paul McCartney vertelt tegenwoordig bij zijn concerten dat hij het nummer Blackbird in het politiek onrustige jaar 1968 schreef. De rassenrellen in Amerika inpireerden hem tot een ode aan de onderdrukte vrouw en de burgerrechtenbeweging. Over de Vietnamoorlog werden The Beatles ook onophoudelijk naar hun mening gevraagd tijdens persconferenties in de VS. Hoewel Brian Epstein dit soort vragen dus liever niet gesteld zag worden, sprak de band zich hier ook duidelijk uit tegen de oorlog en elke vorm van oorlogsvoering.


Ruzie met Imelda Marcos
En dan was er nog de rel op de Filipijnen. In 1966 waren The Beatles op tournee in Azië. De groep ging op de Filipijnen niet in op een uitnodiging van presidentsvrouw Imelda Marcos, die hen met een officieel ontbijt wilde ontvangen. Officiële ontvangsten met hoogwaardigheidsbekleders behoorden niet zo tot de policy van de band. Zeker niet wanneer dat ter meerdere eer en glorie van het staatshoofd zelf was. De ijdele first lady begreep dat natuurlijk allemaal niet. De weigering zorgde voor het zwartste hoofdstuk in de geschiedenis van de band. The Beatles werden letterlijk het land uit geslagen en geschopt en konden ternauwernood hun vliegtuig bereiken om halsoverkop te vertrekken. Een interesssant en relatief onbekend hoofdstuk uit het grote Beatlesverhaal, waarin doorgaans vooral de successen centraal staan. Die Filipijnense kwestie is een verhaal op zichzelf.

John Lennon was de meest politieke Beatle
Al vanaf jonge leeftijd las John Lennon enorme hoeveelheden boeken, tijdschriften en kranten. Met zijn snelle geest verslond hij dagelijks alles dat hij te pakken kon krijgen. Lennon ontwikkelde zich, misschien wel als gevolg daarvan, tot de Beatle die zich het meest opwond over politieke kwesties. Al in 1968, dat revolutionaire jaar in de wereldgeschiedenis, zong hij in het nummer Revolution over wat hem bezig hield rond het veranderen van de maatschappij. Chairman Mao kwam met naam en toenaam aan bod in de opzwepende song.

Van Lennon weten we natuurlijk ook dat hij van zijn huwelijksreis een bed-in-tournee maakte en overal ter wereld aandacht vroeg voor de wereldvrede. Met Kerst neuriën we nog steeds War is over, if you want it, op de bekende melodie van het nummer Happy X-mas. In mijn blog over John Lennon in New York kun je lezen dat Lennon en Ono zich begin jaren '70 stevig mengden in allerlei politieke kwesties in de VS. Het stel liet zich in met activisten en schreef nummers over misstanden in Amerika. Liedjes als John Sinclair en Angela handelden direct over publieke figuren uit de Amerikaanse samenleving die op dat moment in het middelpunt van de belangstelling stonden. Zo zat de linkse activist John Sinclair volgens Lennon ten onrechte in de bak voor het bezit van cannabis (It ain't fair, John Sinclair. In the stir for breathing air). Angela ging over Angela Davis, een aanhangster van de Black Panther-beweging die, ten onrechte, verdacht werd van de moord op een rechter. Lennon kreeg er direct de FBI mee op zijn dak, zoals je kunt lezen in de eerder genoemde blog. Die hele directe, activistische nummers van John werden geen hits en lijken ook te zijn verdwenen uit ons geheugen. Johns wat meer universele nummers, zoals Power To The People (in de clip zien we John als activist op straat) en Imagine bleken een wat langere houdbaarheidsdatum te hebben .

Dear Vladimir: Paul schreef brieven aan Poetin
Kunnen we Paul McCartney een politiek betrokken artiest noemen? Ja en nee. Paul was zeker niet met politiek bezig op de uitgesproken en soms wat agressieve manier die we van John Lennon kennen. Paul was een stuk minder direct ook. Hij gebruikte zijn liedjes niet vaak als middel om politieke doelen te bereiken. Toch nam Paul wel het nummer Give Ireland Back To The Irish op, als direct antwoord op de verschrikkelijke gebeurtenissen in 1972 in Noord-Ierland op Bloody Sunday. Het activisme van McCartney richtte zich verder eigenlijk vooral op dierenrechten, waarbij hij organisaties als PETA en Friends of The Earth openlijk steunde. Toch liet Paul af en toe van zich horen, zoals twee keer in een openbare brief aan Vladimir Poetin, waarin hij vroeg om de vrijlating van 28 Greenpeace-activisten en de vrouwen van de band Pussy Riot.

Een fragment uit de brief van McCartney aan Poetin

Trump Yourself: de Harrisons en hun afkeer van Donald Trump
George Harrison had een enorme hekel aan alles dat met politiek en autoriteit te maken had. Hij trad slechts één keer op bij een benefietconcert van The Natural Law Party in Engeland en richtte zich vooral op religie en humanitaire projecten voor Unicef. Toch ging hij in 1974 op een uitnodiging in om te komen lunchen op het Witte Huis. Harrison reisde door Amerika met zijn Dark Horse-tour en had Jack Ford, de zoon van de toenmalige president Gerald Ford, bij een concert ontmoet. Jack voelde zich zo hartelijk behandeld door Harrison, dat hij hem en zijn band een tegenuitnodiging op het Witte Huis deed toekomen. Daarbij sprak George ook kort met Gerald Ford en speldde hij de president een button met het Hindoestaande 'Ohm'-teken op.


George zal zich spreekwoordelijk hebben omgedraaid in zijn graf toen Donald Trump deze week het nummer Here Comes The Sun liet afspelen bij één van zijn verkiezingsbijeenkomsten. Ik moet zeggen dat ik daar ook wel pijn in mijn maag van kreeg. De Harrison Estate keerde zich direct publiekelijk, duidelijk, maar toch ook met humor tegen het gebruik van het Harrison-erfgoed door zo'n discutabele presidentskandidaat. Trump had beter Harrisons nummer Beware of Darkness kunnen gebruiken, liet de familie cynisch via Twitter weten:

Ringo Starr: Brexit is een prima idee
En wat vond Ringo Starr nu eigenlijk van Brexit? Hoewel we hem nooit op politieke uitspraken hebben kunnen betrappen, was Ringo hier ineens erg duidelijk over. Duidelijker dan McCartney, die eerlijk aangaf die hele Brexit-toestand maar lastig te vinden, niet wetend wat hij had moeten stemmen. Ringo daarentegen vond het vertrek van Groot-Brittannië uit de Europese Unie helemaal prima. Hoewel hij de samenwerking van de Britten met de rest van Europa aanvankelijk als een goed gegeven zag, verklaarde hij onlangs dat de alliantie volgens hem nergens op uit was gedraaid. It didn't turn into a love fest, aldus Ringo, die de laatste jaren bijna alleen nog maar de woorden Peace & Love voor elke cameralens roept.

Of is dat laatste, in alle eenvoud, uiteindelijk het ultieme politieke statement?

In My Life: John Lennons worsteling om een nummer over zijn jeugd te schrijven

Er zijn momenten tijdens mijn bezoek aan Liverpool die ik nooit zal vergeten. Die trip, naar de bakermat van The Beatles, heeft me zo veel stof tot schrijven en mooie herinneringen opgeleverd, dat ik er regelmatig een blogje aan zal wijden. Het zijn natuulijk herinneringen die verbonden zijn met plekken en liedjes. Eén liedje, dat me al heel dierbaar was, heeft sinds Liverpool extra betekenis gekregen. Omdat ik het precies op de goede plek, op het juiste moment hoorde.

Achterstevoren, rug aan rug met de chauffeur

Ik neem je graag mee naar vrijdagmiddag 30 oktober 2015. Onze gids Jimmy rijdt ons met zijn taxi door Liverpool. Langs al die plekken die we natuurlijk moeten zien. Het is mijn verjaardag en ik zit op het puntje van het klapstoeltje in de taxi. Letterlijk en figuurlijk. Eigenlijk zit ik achterstevoren, rug aan rug met de chauffeur, maar ik heb me omgedraaid zodat ik hem beter kan volgen. In plat Liverpools en met een razend tempo vuurt hij zijn kennis op me af, terwijl hij de zwarte Engelse taxi behendig door de stad manoeuvreert. We hebben de binnenstad en het havengebied al achter ons gelaten en rijden in Woolton, de buitenwijk waar John Lennon opgroeide.We zijn al uitgestapt bij Mendips, het huis van tante Mimi, om rond te kijken bij het hek. Morgen mogen we daar naar binnen, met de National Trust. Zo ver is het nog niet en dat hoeft ook nog niet. Het is allemaal al heel wat.

Jimmy haalt ons op in de Albert Dock (eigen foto)

Het warme gitaargeluid klinkt door de taxi

Wanneer we een tijdje op de stoep hebben staan kijken en wat foto's hebben gemaakt, vraagt Jimmy of we weer in willen stappen. Hij heeft ons nog zoveel te laten zien. Er zijn nog genoeg verhalen te vertellen. 'Ik rijd jullie nu naar Forthlin Road, het huisje van de McCartneys, het is niet ver,' zegt hij, terwijl hij de motor weer start. We rijden Menlove Avenue weer op en dan houdt hij ineens op met praten, draait het volume van de autoradio op. Het intro van In My Life klinkt uit de speakers: het prachtige warme gitaargeluid, met de bekende interval. Ik hoor John Lennon en Paul McCartney tweestemmig zingen:

There are places I remember

All my life though some have changed

Some forever, not for better

Some have gone and some remained

Menlove Avenue, lees ik op het straatnaambord, wanneer de taxi optrekt bij de verkeerslichten en kort daarop linksaf slaat. De route die een jonge John Lennon op de fiets aflegde naar het huis van zijn vriend, om samen liedjes te gaan schrijven. En middenin dat stuk geschiedenis rijden wij. De warme najaarszon die door de ramen van de taxi schijnt, de lommerijke lanen, de klanken uit de speakers. Ik moet mijn emoties wegslikken.

John Lennon zette een streep door de tekst

In My Life werd ook in oktober opgenomen. Vijftig jaar eerder. Op 18 en 22 oktober 1965 werkten The Fab 4 in EMI Studio 2 in Londen aan het nummer dat een paar weken later op het album Rubber Soul zou verschijnen. Het is eigenlijk het eerste Beatlesnummer waarin de nostalgie en (zij het indirect) verwijzingen naar Liverpool te horen zijn. Amper twee jaar later zouden Strawberry Fields Forever en Penny Lane volgen. Plekken die onze taxi uiteraard ook aandoet. Maar In My Life was persoonlijker. En het bleek een lastig nummer om te schrijven. Zo lastig, dat Lennon heel erg ontevreden was over de oorspronkelijke tekst en helemaal opnieuw begon. In die eerste versie noemde hij de plekken Strawberry Field en Penny Lane trouwens al. Daarnaast voegde hij de Dockers Umbrella toe. Dat was de officieuze Liverpoolse benaming van een spoorviaduct bij het havengebied, dat bij regenachtig weer letterlijk fungeerde als beschutting voor de havenwerkers. Hoe mooi het allemaal ook gevonden was, Lennon zette net zo snel weer een streep door zijn tekst.

De Dockers Umbrella in Liverpool, afgebroken in 1957

Geïnspireerd door een journalist

Volgens John zou hij door journalist Kenneth Allsop op het spoor zijn gezet om liedjes over zijn eigen jeugd te gaan schrijven. In de oorspronkelijke tekst van In My Life beschrijft John de busrit die hij zo vaak maakte vanuit Woolton naar het centrum van Liverpool: 

There are places I'll remember

All my life, tho' some have changed

Some forever but not for better

Some have gone and some remain

Penny Lane is one I'm missing

Up Church Road to the clock tower

In the circle of the abbey

I have seen some happy hours

Past the tram sheds with no trams

On the 5 bus into town

Past the Dutch and St. Columbus

To the dockers umbrella that they pulled down

De woorden zijn duidelijk te lezen op onderstaande kladversie, die ik jaren geleden kon bekijken in een vitrine in The British Library in Londen.

In My Life: de kladversie

I cannot do this!

Over deze eerste versie vertelde John in 1980 in een interview: 'In My Life started as a bus journey from my house on [...] Menlove Avenue into town, mentioning every place I could remember. And it was ridiculous. This is even before Penny Lane was written and it had Penny Lane, Strawberry Fields, Tram Sheds - Tram Sheds are the depot just outside of Penny Lane - and it was the most sort of 'What I Did On My Holidays Bus Trip' song and it wasn't working at all. I cannot do this! I cannot do this!'

Een verwijzing naar Stuart Sutcliffe

Uiteindelijk kwam het goed met het nummer. John nam wat meer tijd en herschreef het grootste deel van de tekst. Van de busreis door Liverpool, maakte hij een meer symbolische reis in de tijd. Hij verwees indirect naar de mensen uit zijn jeugd die hem dierbaar waren. Some are dead and some are living zingt John. Beweerd wordt wel dat hij hier liefdevol doelt op zijn overleden jeugdvriend (en de eerste bassist van The Beatles) Stuart Sutliffe. Hoe dan ook, In My Life was uiteindelijk gereed om opgenomen te worden. 

Twee interessante podcasts

Over hoe dat opnameproces verliep, ook van de overige liedjes van het album, kun je beluisteren in twee mooie afleveringen van de Fab4Cast (download deel 1 & deel 2). Alsof je aanwezig bent in de studio en het album Rubber Soul van dag tot dag hoort groeien. Zo vertellen Jan Cees ter Brugge, Wibo Dijksma en Michiel Tjepkema hoe het intro van In My Life gebaseerd was op een Motown-nummer. Natuurlijk is er een speciale rol weggelegd voor producer en arrangeur George Martin. Hij componeerde de door Bach geïnspireerde pianosolo, die het nummer nog verder optilt. Daarbij speelde hij de wel erg snelle pianopartij aanvankelijk in een trager tempo in. Door de band weer te versnellen, kwam het virtuoze stukje op stoom. Hoe beide versies van de solo klinken, kun je horen in dit filmpje:

George Harrison verbouwde de tekst

In 1974 deed George Harrison iets heel opmerkelijks met de tekst waarop zijn oud-bandmaatje zo had zitten zwoegen. Tijdens zijn Amerikaanse tournee, zong George een aangepaste versie van In My Life. Dat was (bij mijn weten) nog niet eerder gebeurd: een ex-Beatle die een compositie van een andere (ex-)Beatle zong. Het zou datzelfde jaar nog een keer gebeuren, maar dat is weer een ander verhaal. De spirituele en op dat moment wat prekerige Harrison verbasterde de tekst tot In my life, I love God more. Wat John hier van vond, heb ik niet terug kunnen vinden. Deed hij er ooit een uitspraak over? Het is algemeen bekend dat de relatie tussen Lennon en Harrison in de jaren '70, laten we zeggen, wisselend bewolkt was.

De echte versie van In My Life blijft één van mijn favoriete Beatles-nummers. Ook van onze gids Jimmy, begreep ik. Sinds oktober vorig jaar zie ik daarbij levensechte beelden van Liverpool. There are places I remember... Vanuit een zwarte taxi die over Menlove Avenue rijdt.

There are places I remember

All my life, though some have changed

Some forever, not for better

Some have gone and some remain

All these places have their moments

With lovers and friends I still can recall

Some are dead and some are living

In my life, I've loved them all

But of all these friends and lovers

There is no one compares with you

And these memories lose their meaning

When I think of love as something new

Though I know I'll never lose affection

With people and things that went before

I know I'll often stop and think about them

In my life, I love you more