Good Morning, Good Morning: hoe een pak cornflakes John Lennon inspireerde

Deze week wil ik het hebben over Inspiratie. Best moeilijk is het soms, om geïnspireerd te blijven. Niet alleen in het dagelijks leven bij het werk dat je doet, maar ook bij de hobby die je uitvoert, de sport die je beoefent of in de omgeving waar je woont. Inspiratie vraagt soms om verandering, of juist om te kijken met een nieuwe blik naar het vertrouwde om je heen. Ook voor kunstenaars valt het niet mee om vanuit inspiratie te blijven creëren. Een schilderij, een boek, een foto, een compositie. Maak je iets achteloos, of juist vanuit een bepaald gevoel? Laten we vanmiddag een zwembad gaan schrijven, grapten John Lennon en Paul McCartney wel eens onderling, toen ze in de beginjaren van The Beatles in de gaten kregen hoe goed en gemakkelijk het schrijven van hits hen afging. Toch rolden niet alle nummers zomaar uit hun pen, zoals ik onlangs beschreef in mijn blog over In My Life. Daarin verbouwde John een tekst over zijn busrit door Liverpool, iets alledaags, uiteindelijk tot een symbolisch lied over vriendschap, liefde en herinneringen. Het bleek een ware worsteling.

De verveling sloeg toe in Kenwood

Vandaag wil ik het juist hebben over een nummer waarin het John wél lukte om over iets alledaags te schrijven, al lijkt het liedje wel uit een soort verveling te zijn ontstaan. Nadat The Beatles in augustus 1966 waren gestopt met tournees, was John ineens veel thuis. Dat moet even wennen geweest zijn. Met zijn vrouw Cynthia en zoontje Julian woonde John inmiddels op het Engelse platteland. Zijn imposante huis, Kenwood genaamd, bevond zich in Weybridge. Je zou het een beetje de Londense goudkust kunnen noemen, enkele tientallen kilometers ten zuidwesten van de stad. Ringo woonde met zijn gezin om de hoek en George had met Pattie Boyd een bungalow die twee dorpen verderop stond. Paul bleef trouw aan Londen. Maar goed, daar zat John dus en ik stel me voor dat hij zich een beetje 'stuck inside these four walls' voelde. Hij las, sliep veel, knutselde op zolder in zijn geïmproviseerde thuisstudio, ging steeds meer drugs gebruiken en keek heel veel televisie.

John op één van zijn favoriete plekken, thuis in Kenwood, 1967

Op zoek naar de bewuste Kellogg's-jingle

De televisie inspireerde John bij het schrijven van de tekst van het nummer Good Morning, Good Morning. In die tijd kwam er regelmatig een reclame van Kellogg's Corn Flakes op TV, waarmee onderstaande opgewekte tekst de Engelse huiskamers in werd geslingerd:

Good morning, good morning

the best to you each morning

Sunshine breakfast, Kellogg's Corn Flakes

Crisp and full of fun

Nu leek het me zo leuk om die commercial in deze blog te laten zien en horen. Ik kwam er achter dat het een Britse Kellogg's-jingle was, die inderdaad uit 1967 stamt en die geschreven werd door ene Dave Lee. Je begrijpt het al, ik heb YouTube helemaal uitgekamd, ongeveer elke Kellogg's-reclame uit de jaren '50 en '60 bekeken (leuk klusje trouwens) maar helaas die ene jingle niet kunnen vinden. Net wanneer je denkt Ja, hebbes! gaat de tekst toch weer anders. Wie oh wie heeft dat filmpje wel eens gezien? Ik houd me zeer aanbevolen! Om toch een sfeerbeeld te geven, sluit ik een andere Kellogg's-jingle bij, uit de Good morning-serie. Zoiets moet John Lennon gehoord hebben. Ontvang je mijn blog trouwens in de mail, lees dan vanaf dit punt even online verder. De filmpjes worden niet weergegeven in de e-mail.

Improviseren op zolder

Iets in die reclame moet John ertoe aangezet hebben om de trap op te lopen, naar zijn muziekstudio op zolder. Daar had hij een aantal instrumenten en taperecorders staan. Lennon was verre van technisch en het was Paul McCartney die hem had geholpen alle apparatuur aan te sluiten en met elkaar te verbinden, zodat John opnames en simpele overdubs kon maken. 

John op zijn muziekzolder

Op die zolder nam John dit probeersel van Good Morning, Good Morning op. Ik vind het eigenlijk veel meer dan een probeersel. John heeft de structuur goed in zijn hoofd. Je hoort in dit stadium al de ingewikkelde maatwisselingen, die Lennon vermoedelijk gewoon intuïtief om de tekst heen bouwde. Ook zit (op 00:50 seconden) de grote verandering qua maat/thema er in deze vroege demo er al helemaal in. Een interessante schets en een goede voorbereiding op wat nog komen zou (bekijk het filmpje).

Met een kop thee voor de TV

Maar er was nog meer op televisie dat John inspireerde bij het maken van het nummer. Tussen april 1964 en december 1966 zond de BBC de sitcom Meet The Wife uit. Brits vermaak rond Freddie Frinton en Thora Hird, een getrouwd stel van middelbare leeftijd, met de gebruikelijke humoristische ups en downs. De afleveringen duurden een half uurtje. Je stelt je voor dat John hier in de namiddag met een kop thee voor ging zitten. Waarschijnlijk ook weer uit pure verveling. Het is dan ook precies wat hij beschrijft in Good Morning, Good Morning. De sitcom is het hoogtepunt van de dag in het stille Weybridge, waar verder niets gebeurt:

Everybody knows there's nothing doing

Everything is closed it's like a ruin

Everyone you see is half asleep

And you're on your own you're in the street

People running round it's five o'clock

Everywhere in town is getting dark

Everyone you see is full of life

It's time for tea and Meet the Wife

Radio/tv-gids van de BBC uit 1965 waarin de sitcom wordt aangekondigd

Carpoolend naar Londen

Al met al had John de structuur en tekst van Good Morning, Good Morning dus al aardig op een rij, toen The Beatles op 8 februari 1967 aan de opnames begonnen. Omdat John, Ringo en George dicht bij elkaar woonden, reed Johns chauffeur vaak ook langs Ringo en George om hen op te pikken. Al hobbelend over de Engelse plattelandswegen en onder invloed van een geestverruimde sigaret of twee, arriveerden drie van de vier Beatles al 'in zekere sferen' bij de studio's aan Abbey Road. Paul McCartney daarentegen maakte een korte wandeling vanaf zijn huis aan Cavendish Avenue, dat praktisch om de hoek lag.

Een collage met dierengeluiden

The Beatles werkten op 8 en 16 februari aan Good Morning, lieten het nummer toen even liggen en completeerden het op 13, 28 en 29 maart. Bijzonder zijn natuurlijk de dierengeluiden die aan het liedje werden toegevoegd. Het nummer begint, heel toepasselijk, met het gekraai van een haan. Voor het slotstuk vroeg John Lennon aan producer George Martin om een serie dierengeluiden achter elkaar te monteren. Dat werd een grappige geluidscollage waarbij het ene dier steeds opgejaagd kan worden door het dier dat hem volgt. Zo horen we een vogel, een kat, een hond, een koe, een paard, een schaap, een leeuw, een olifant en tenslotte een groep bloedhonden tijdens de jacht, compleet met het geschal van de jachttrompetten. Beluister de collage hier:

De lethargie van Lennon

Naast de interessante maatwisselingen en de grappige dierengeluiden, is er nog iets dat ik erg aantrekkelijk aan het nummer vind. De blaaspartijen. Ze geven Good Morning een krachtig en stoer karakter en maken het haast tot een jingle die je ertoe moet aanzetten iets te kopen. De blazers die je hoort zijn van het ensemble Sounds Incorporated dat ook onder contract stond bij Brian Epstein. Good Morning, Good Morning verscheen op 1 juni 1967 op het album Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band. Zo kwam het vanuit de lethargie van Lennon allemaal bij elkaar. De cornflakesreclame, de BBC sitcom, de dierengeluiden en de blazers. Samen vormden ze een originele en krachtige bijdrage aan het album dat the Summer of Love inluidde.

Menlove Avenue 251: een bezoek aan het huis waar John Lennon opgroeide

Toen we Liverpool vorig jaar bezochten, stond er natuurlijk een excursie naar de jeugdhuizen van John Lennon en Paul McCartney op het programma. Die huizen kun je bezoeken als je vooraf een plekje reserveert via de National Trust. Beide panden zijn inmiddels in het bezit van de Trust, omdat ze als cultureel erfgoed worden gezien. Om de hordes geïnteresseerden in goede banen te leiden, heeft de Trust geregeld dat je met met een beperkte groep kunt deelnemen aan de excursies die een paar keer per dag plaatsvinden. Busjes met 15 personen vertrekken voor een combinatierit naar Menlove Avenue en Forthlin Road. Daar geeft een gids uitgebreid uitleg en kun je zelf rondkijken in de huizen. Alleen dit vooruitzicht al, deed mijn hart sneller kloppen.

John bij het tuinhek van Mendips

Hartverwarmende reacties

Al in mei had ik de excursie geboekt, die we eind oktober zouden maken. Het bezoekje aan beide huizen vormde echt één van de hoogtepunten van onze Liverpool-trip en ik schreef er al eens wat over op mijn Facebook-pagina. Dat was nog voordat ik het idee had opgevat om deze wekelijkse Beatles-blog te beginnen. De reacties op het verhaal van familieleden en vrienden waren hartverwarmend. Omdat het leuk is de belevenissen van toen nog eens met een inmiddels grotere groep lezers te delen, heb ik mijn Facebook-aantekeningen bewerkt tot een blogje. Want dit avontuur in Liverpool hoort zeker op deze plek thuis.

Rust, reinheid en regelmaat

In de week van John Lennons geboortedag wil ik, toepasselijk, wat schrijven over dat bezoek aan Mendips. Dat is de naam van het huis waar John Lennon opgroeide, vermoedelijk vernoemd naar een heuvelachtig gebied in Somerset. Net als het jeugdhuis van Paul McCartney ligt de woning in de Liverpoolse wijk Woolton, een stukje rijden van het centrum. Het is een twee-onder-één-kap-woning uit de jaren '30. Als je ziet waar Paul, George en Ringo opgroeiden, zou je Mendips een villa kunnen noemen. John ging er in juli 1946 wonen, op 5-jarige leeftijd, bij zijn tante Mimi en oom George. In een eerder blogje beschreef ik dat Johns ouders een instabiele relatie hadden en dat er uiteindelijk voor gekozen werd hem de Rust, Reinheid en Regelmaat in Mendips te bieden. 

John met Uncle George bij de voordeur

Op de voorbank, naast de chauffeur

We worden 's ochtends om 11.00 uur opgepikt door een busje van de National Trust, dicht bij ons hotel in de Albert Dock. Omdat we niet direct vooraan staan wanneer de schuifdeur van het busje opengaat, zijn de meeste zitplekken al bezet. Uiteindelijk komt het er op neer dat ik het laatste plekje heb. Maar dat blijkt direct het beste plekje te zijn. Op de voorbank, pal naast de chauffeur. Zijn naam weet ik niet meer, maar hij is een goedlachse Liverpooler, of Liverpudlian zoals ze in Engeland zeggen. Ik begrijp dat hij uit 1947 komt, hij heeft hetzelfde bouwjaar als mijn vader. We hebben direct een gesprek. Dat is ook niet zo moeilijk in Liverpool, want het zit de inwoners in de volksaard om je te overladen met verhalen. Dat gaat allemaal wél snel, met een zeer sterk accent, uiteraard datzelfde noordelijke accent dat we van The Beatles uit interviews kennen. Het was nog net geen plat Scouse, maar ik moet af en toe wel wat verhelderende vragen stellen om zeker te weten wat hij me allemaal wil vertellen. 'Vorige week had ik hier nog een Aziatisch meisje naast me zitten,' ratelt hij 'dat helemaal geëmotioneerd was: Oh my God, you sound just like John Lennon!!' Hij is het allemaal gewend.

Gezellige gesprekken met de chauffeur (eigen foto)

Trots en nuchter

Liverpool was geweldig in de jaren '60, vertelt hij me. En ja, hij was zeker regelmatig in The Cavern geweest, maar net niet op de dagen waarop The Beatles er optraden. 'Dus het gebeurde vlak voor uw neus en u had het niet in de gaten?' vraag ik hem. Inderdaad, toen de jongens beroemd werden en naar Londen vertrokken, viel het kwartje pas bij hem. Maar ach, hij maalde er niet om. De Liverpudlians zijn trots op hun geschiedenis en 'hun jongens,' maar tegelijkertijd ook heel nuchter. Mooi. Het busje draait een drukke doorgaansweg op. Twee dubbele rijstroken en een smalle middenberm. De chauffeur parkeert de bus voor nummer 251 en we stappen uit. Er vertrekt net een taxi. De chauffeurs groeten elkaar. Het is hier een komen en gaan van geïnteresseerden. Daar staan we, voor het tuinhek. Gisteren waren we hier al even met de Fab Four Taxi Tour, als passanten. Toen konden we het terrein niet op. Vandaag gaan de deuren voor ons open. 

Uitleg in de voortuin (eigen foto)

De spanning stijgt

In de voortuin worden we ontvangen door een gids van de National Trust. De spanning stijgt. Elke stap brengt ons dichter bij de plek waar John Lennon het grootste deel van zijn jeugd woonde. De gids heet ons welkom en vertelt over Johns familie, het huis en directe omgeving. Yoko Ono kocht Mendips een aantal jaren geleden en schonk het aan de Trust. In onderstaand filmpje (voor e-mail-lezers: bekijk de online-versie van de blog) van de National Trust heet Yoko ons, staand op de drempel van het huis, welkom. Het filmpje van drie minuten is van hoge kwaliteit en geeft een mooi sfeerbeeld van Mendips:

Alsof ik in een film stap

Wanneer de gids is uitgepraat, eindigt hij zijn inleiding met de woorden 'Welcome to Mendips'. Hij duwt het hoge hek open dat ons de toegang verschaft tot de zijkant van de woning en de achtertuin. De achtertuin die zo'n beetje grenst aan een parkje, dat Strawberry Field heet. Ik bedoel maar. Toevallig sta ik het dichtst bij dat grote hek en wanneer het open gaat, word ik overvallen door emotie. Tot nu toe vind ik het allemaal mooi en interessant, maar wanneer ik de achtertuin in loop, heb ik het gevoel dat ik in een film stap waarnaar ik tot nu toe alleen nog maar gekeken heb. (Beluister hier het fragment vanaf 4 minuut 18 uit de Jubileumshow van de Fab4Cast waarin ik de eer had daar wat over te mogen vertellen.) Met een brok in mijn keel en ja, tranen in mijn ogen, realiseer ik me dat ik op de plek ben die ik ken uit zoveel boeken en van diverse jeugdfoto's. De jonge John met zijn fiets bij de voordeur, of zittend in de zonnige achtertuin, samen met zijn moeder Julia, die er vaak op bezoek kwam. De muren van het huis en de bomen in de tuin fluisteren hier de verhalen die ik allemaal ken, en misschien nog wel meer.

Mimi en John in de woonkamer

Pastoors, doktoren, onderwijzers

De gids vertelt dat we het huis via de keukendeur aan de achterzijde zullen betreden. Precies zoals tante Mimi dat gewild zou hebben. De voordeur van het huis werd alleen gebruikt door de pastoor en het hoofd van de school. Ik moet denken aan de verhalen van mijn oma, over vroeger. Daaruit sprak ook altijd een soort ontzag voor pastoors, doktoren en hoofonderwijzers. Wanneer we over de drempel stappen, staan we in een knusse, kleine keuken, smaakvol teruggebracht in de stijl van de jaren '40 en '50. Het is precies de plek waar Paul McCartney in de zomer van 1957 als 15-jarig jongetje het huis van zijn twee jaar oudere nieuwe muziekvriend betreedt. Ze hebben elkaar ontmoet op een buurtfeest waar de 16-jarige John met zijn eerste bandje een optreden gaf. Al snel zit Paul bij de band en spreken de vrienden af om samen muziek te maken. 

De keuken, een plaatje

John, your little friend is here!

Tante Mimi vindt het maar niets, zo'n jochie uit een toch wat minder goed deel van de wijk. In haar keuken. Maar Paul is welbespraakt en ziet er netjes uit. En als ze 'John, your little friend is here!' heeft geroepen, ziet ze dat het toch wel meevalt. Een paar maanden later, staat er nog een andere jongen op de drempel van deze keuken. Nog jonger, uit de achterbuurt Speke. Met een vetkuif die zo hoog is dat de pet van zijn schooluniform niet meer past. Het is de piepjonge George Harrison, die John adoreert en hem overal in de stad volgt.

George, John en Paul tijdens een feestje. De foto is niet in Mendips gemaakt.

Ga maar in het halletje staan, met je herrie

De jongens oefenen samen met hun gitaren en tante Mimi heeft al snel genoeg van de herrie. Ze verbant John met (meestal) Paul naar het kleine portaal bij de voordeur, deur dicht. Op deze vierkante meter mag lawaai gemaakt worden. De akoestiek van het portaaltje blijkt geweldig: je hebt er een fijne galm. En staand met hun gitaren schrijven John Lennon en Paul McCartney daar Please Please Me en I Saw Her Standing There. Wij gaan ook in dat voorportaal staan. Deur dicht. Zingen. Gebeurt dit echt? Hemels!

Geschept door een auto

De gids vertelt ons over de bewuste zomeravond in 1958 waarop Johns moeder Julia een kop thee drinkt in Mendips. Nadat ze afscheid heeft genomen van haar zus Mimi (John is niet thuis) steekt ze een eindje verder de drukke straat over. Julia wordt geschept door een auto en is op slag dood. Een traumatisch verlies voor de jonge John, die zijn verdriet bezingt in Julia en Mother. Het gebeurde allemaal op de plek waar we nu staan. 

John, in schooluniform, met Julia bij de voordeur

Zitten op een groen beddesprei

Na het bekijken van de benedenverdieping, mogen we de trap op. Ineens sta ik in Johns kleine slaapkamer, aan de voorzijde van het huis. Naar dit moment had ik uitgekeken. Foto's mogen er niet gemaakt worden, maar bij het inleveren van onze tassen, heb ik mijn telefoon er niet ingestopt. Wanneer de gids in één van de andere kamers is, schiet ik toch een paar snelle, bibberige plaatjes. Op Johns bed ligt een groen beddesprei. Ik ga zitten, vlak naast een schoolpet en -stropdas van zijn Quarry Bank School. 

Schoolpet en -das (eigen foto)

Johns kamer: Elvis en Bardot aan de muur (eigen foto)

Gedichtjes en tekeningen maken aan een klein bureau

Levensecht

Rechts kan ik uit het raam kijken, over een klein bureaublad. Hier zat John eindeloos te tekenen en schrijven aan zijn schoolkrantjes: gedichtjes en cartoons. Hij was een creatief kind. Achter mij hangen posters aan de muur van zijn jeugdidolen: Elvis Presley en Brigitte Bardot. In de hoek staat een replica van z'n eerste gitaar. Dit was de plek waar de jonge John Lennon droomde. Dit is de plek waar ik nu even zit te mijmeren. De gebeurtenissen zijn ver weg, lijken vervlogen in de tijd, maar eigenlijk voelt alles levensecht en heel dichtbij.

In het portaaltje bij de voordeur, waar o.a. Please Please Me 
geschreven werd (eigen foto).

All Together Now: waarom 1974 het ideale jaar was voor een reünie van The Beatles

Wat me altijd enorm interesseert is de manier waarop de vier ex-Beatles in de jaren '70 zich tot elkaar verhielden. Enerzijds waren er de ruzies en rechtzaken, de liedjes waarin over en weer naar elkaar gesneerd werd. Aan de andere kant was er ook vriendschap en samenwerking op albums en bij concerten. Maar alles verschoof en veranderde eigenlijk continu. Daarbij stonden nooit precies op hetzelfde moment alle neuzen in dezelfde richting. Iets dat nodig zou zijn geweest om nog eens met z'n vieren samen muziek te maken of alleen al te praten. Dat is, voor zover wij nu weten, nooit gebeurd. Toch is er één jaar aan te wijzen waarin de sterren het gunstigst stonden voor zo'n (informele) reünie. Dat is 1974.

Nog één keer compleet

De allerlaatste foto's waarop John, Paul, George en Ringo samen staan, worden gemaakt op 22 augustus 1969 op Tittenhurst Park, het huis waar John Lennon en Yoko Ono waren gaan wonen. Veel van jullie kennen die locatie vast van de Imagine-clip waarin we John achter zijn witte piano zien zitten. Over die laatste fotosessie wil ik graag in de toekomst nog eens wat schrijven. Maar...dat was het dan dus, die vrijdag in augustus op het landgoed ten zuidwesten van Londen. Een maand later, ergens tussen 15 en 19 september, zitten The Beatles nog tweemaal samen rond de tafel op het kantoor van hun platenmaatschappij Apple. Vol meningsverschillen over de toekomst van de band. Paul wil wel door, John schreeuwt Ik wil een scheiding, net als van Cynthia! En dan is het afgelopen. Het is de laatste keer ooit dat de Fab 4 in één ruimte aanwezig zijn. In de ruim 10 jaren die op die laatste bijeenkomst volgden, zouden John, Paul, George en Ringo elkaar nog heel regelmatig ontmoeten, onder allerlei omstandigheden, maar nooit meer met z'n vieren. Wat zou dat een moment geweest zijn en wat hadden we daar graag een foto van gezien. Met de moord op John Lennon, op 8 december 1980, kwam er een definitef eind aan alle mogelijkheiden.

22 augustus 1969: voor de laatste keer samen op de foto

Samenwerking over en weer

Maar hoe zit dat nu met 1974? Op dat moment ligt die laatste fotosessie een jaar of vier achter de bandleden. De vier ex-Beatles werken hard aan hun solocarrières. Ringo krijgt veel hulp van zijn drie maatjes bij het opnemen van zijn elpees. Op zijn beurt neemt hij deel aan het Concert For Bangladesh dat George organiseert en speelt hij een deel van de drumpartijen in op het album John Lennon & The Plastic Ono Band. Net als op All Things Must Pass, het monumentale driedubbelalbum van George. George draagt op zijn beurt weer bij aan Johns album Imagine. Eigenlijk is het Paul die vooral zijn eigen weg gaat. Niet gek ook, als je bedenkt dat het drie tegen één was in de juridische afwikkelingen rond het uiteengaan van de band.

John en George tijdens de opnames van het album Imagine

Bijpraten in de zon

Toch lijken John en Paul elkaar in 1974 weer een beetje te hebben teruggevonden. Daarvoor ontstaat ruimte tijdens het zogenaamde Lost Weekend van John. Hij is (tijdelijk, zo blijkt later) weg bij Yoko Ono en woont met zijn nieuwe vriendin May Pang een periode in Los Angeles en later nog in New York. Op beide plekken komt Paul, die regelmatig met Linda en de kinderen voor allerlei projecten in de VS is, geregeld op bezoek. Ook treft hij Ringo dan wel bij John. Laatstgenoemden wonen zelfs tijdelijk samen in een huis aan de Amerikaanse westkust. De Polaroid-foto's die van John en Paul geschoten worden op 1 april in Santa Monica, zijn de laatste waarop Lennon en McCartney samen te zien zijn. Een informeel onderonsje tussen twee oude vrienden. Het was trouwens niet hun finale ontmoeting, maar wel de laatste die (voor zover bekend) op de gevoelige plaat werd vastgelegd.

1 april 1974: Lennon en McCartney praten bij in het zonnige Californië

Ringo's drumkruk was nog warm

Een paar dagen voordat deze bijzondere foto genomen werd, hebben John en Paul zelfs even samen in de studio gejamd. John op gitaar, Paul op drums. Beiden zingend met onvaste stem. Pauls drumkruk is nog warm; Ringo was net vertrokken. Deze sessie, waarbij ook Harry Nilsson en Stevie Wonder aanwezig zijn, is in historisch opzicht bijzonder, maar muzikaal gezien allerminst. Laten we de drank en andere verdovende middelen de schuld geven.... De sessie gaat de geschiedenisboekjes in als A Toot and A Snore, met daarin de verwijzing naar verdovende middelen. Wanneer Ringo de volgende ochtend in de studio arriveert, vraagt hij wie zijn drumstel anders heeft ingesteld. Paul was er gisteravond, is het antwoord dat hij krijgt.

Geruchten rond de tournee van George

In de vroege lente van 1974 is het George Harrison die aankondigt dat najaar in de Verenigde Staten te gaan touren. Al snel duiken er geruchten op dat Ringo deel uit zal maken van zijn begeleidingsband. En dat gerucht slingert speculaties aan over een reünie van The Beatles. Zowel John als Paul verklaren op verschillende momenten in de pers dat het leuk zou zijn weer eens wat te doen met z'n vieren. Maar ze zijn voorzichtig en hebben het over een incidentele samenwerking. Ook zijn nog niet alle juridische zaken afgehandeld. Zo zijn de vier ex-Beatles nog steeds aan elkaar verbonden door het contract dat ze met Apple tekenden. De samenwerking komt er niet, wel bezoeken John en Paul, incognito en op verschillende momenten, concerten die George in de VS geeft. Je zou kunnen zeggen dat iedereen om elkaar heen draait.

Pruiken, een plaksnor en een zonnebril: Paul en Linda bij het concert van George

De soap die 1974 was

Wanneer, na een enorme juridische procedure het Apple-contract eind 1974 eindelijk ontbonden kan worden, breekt daar....tegenstrijdig en ironish genoeg eigenlijk hét moment aan waarop John, Paul, George en Ringo gezamenlijk in één ruimte zouden moeten verschijnen. Namelijk bij het tekenen van de ontbindingspapieren. Er wordt zelfs zo'n sessie gepland. En nét op het moment waarop je denkt....ja, het is zover....loopt het toch weer anders. Ringo tekent de contracten eerder, maar is telefonisch vanuit Engeland 'aanwezig' en wordt ter plekke vertegenwoordigd. John komt niet opdagen, hoewel hij op dat moment in New York is. Wanneer hij gebeld wordt, verklaart hij 'dat de stand van de sterren niet goed is om vandaag te tekenen'. Hij zet zijn krabbel enige tijd later, op 27 december, tijdens zijn verblijf in Disneyland met May Pang en zoon Julian. Veel later dan is afgesproken. George is woest. En dat terwijl hij op 14 december nog samen met John dineerde. 1974 is het jaar waarin de gebeurtenissen elkaar razendsnel, als in een soap opvolgen.

George en John, een zeldzaam onderonsje in december 1974

Een opgeluchte George, een verdrietige Paul

Onderstaand filmpje is even interessant als pijnlijk. Het toont George en Paul, de Beatles die op dat moment het meest van elkaar verwijderd zijn, in één ruimte in het Plaza Hotel in New York, al lijkt het door de montage van de beelden alsof de gebeurtenis op Savile Row in Londen plaatsvindt. George en Paul zetten op 19 december 1974 wél gezamenlijk hun handtekening. Het gaat er allemaal niet bijzonder hartelijk aan toe. Hun reacties hadden ook niet niet tegenstrijdiger kunnen zijn. George is opgelucht en prevelt Krishna Krishna Krishna, may the Lord help this to be done (finally?). Ook Paul zet zijn krabbel, met een gespannen gezicht waar het verdriet van af te lezen is. The Beatles zijn contractueel ontbonden. Het is allemaal de realiteit van 1974.

Samen liedjes schrijven

Of het alle vier The Beatles zou zijn gelukt als band nogmaals samen te werken in 1974, blijft de vraag. Wie weet was het in 1975 gelukt. Eén bijzonder feit mag namelijk niet onvermeld blijven. In januari 1975 strijkt Paul met zijn band Wings neer in New Orleans, om zijn album Venus and Mars op te gaan nemen. Paul nodigt John uit om langs te komen. Om samen te schrijven en muziek te maken. John heeft daar wel oren naar en is zelfs opgewonden over de op handen zijnde samenwerking. De trip is al gepland, als John even langs gaat bij Yoko in het Dakota-gebouw in New York. Want ook op dat vlak hangt een reünie in de lucht. Daar is hij niet meer weggegaan, May Pang verdwaasd achterlatend. Tot een samenwerking met Paul kwam het daarna ook niet meer. 

I Got My Mind Set On You: het anonieme bezoek van George Harrison aan de Verenigde Staten

Er zijn grote en kleine verhalen rond The Beatles. Eén van die grote verhalen is natuurlijk de Beatles-invasie in Amerika. Op 7 februari 1964 landde de groep in New York. De rest van het verhaal kennen we: de gevatte interviews tijdens persconferenties, de Ed Sullivan-show, de concerten, de nummer 1-hits en de totale gekte. In korte tijd was Amerika in de ban van The Beatles. Het klinkt ook wel romantisch. Vier jongens uit een eenvoudige Noord-Engelse stad zetten voor het eerst voet op Amerikaans grondgebied en veroveren daarmee de wereld. Maar zo ging het niet helemaal.... Er is een heel aardig, klein verhaal, dat aan die grote invasie vooraf ging. Er was namelijk al één Beatle in Amerika geweest. Helemaal anoniem, op familiebezoek. Geen mens die daar aandacht aan schonk. Geen mens die hem herkende.

George Harrison in New York, 1963

Op familiebezoek bij zus Louise

Op maandag 16 september vlogen de 20-jarige George Harrison en zijn broer Peter naar de VS, ik vermoed naar New York. Het zou de eerste grote reis zijn die George in zijn leven maakte. Zijn oudere zus Louise was begin dat jaar naar de Mid-West geëmigreerd. Samen met haar Schotse man Gordon had ze zich gevestigd in het plaatsje Benton, Illinois. Een slaperig mijnwerkersstadje met ruim 7000 inwoners, in de driehoek Chicago, Nashville, Kansas City. Eigenlijk zou Ringo ook meegaan met dat familiebezoek van de Harrisons, maar hij koos op het laatste moment voor een tripje met Paul naar Griekenland. John en zijn vrouw Cynthia waren op uitgestelde huwelijksreis naar Parijs. Een korte break voor een band die keihard werkte aan de grote doorbraak.

Opvallende verschijning

Het schijnt dat de jonge George toch wel opviel tussen de Amerikanen. Zijn Liverpoolse accent, slanke postuur en zijn haardracht maakten hem tot een opvallende verschijning in Benton. Met recht een new kid in town, al wist werkelijk geen mens wie hij echt was. Je hoort het ze zeggen, de buurtbewoners: Oh, dat is het broertje van Louise, over uit Engeland. The Beatles waren in hun thuisland al best beroemd. Hun single From Me To You was al verschenen, maar die plaat was nog nergens in Amerika op de radio te horen geweest. Louise wilde daar als trotse zus wel graag verandering in brengen. Ze was al een tijdje bezig om de singles van The Beatles, die haar vanuit Liverpool toegestuurd werden, onder de aandacht van de plaatselijke en regionale radiostations te brengen. Er was echter nauwelijks interesse voor het onbekende bandje uit Engeland. Wie zei je? The Beatles? Het was de tijd waarin iedereen naar Frank Sinatra, Nat King Cole en Hank Williams luisterde.

George in Benton met zijn nichtje op de arm, naast zus Louise en broer Peter

Louise en haar verlegen broer

Maar Louise gaf niet zomaar op. Toen George in Benton arriveerde nam zijn zus hem dan ook mee naar een plaatselijk radiostation, waar hij zowaar geïnterviewd werd. Met een promotie-exemplaar van She Loves You onder de arm en een verlegen broer in haar kielzog lukte het Louise om aandacht te vragen voor dat bandje uit het verre Engeland. Het hele interview werd door Peter gefilmd. De 8mm-film bevindt zich in een privécollectie. Wie weet duikt hij ooit nog eens op in het publieke domein. Wat we wel kunnen zien is een erg leuk, kort filmfragment, van de jonge George en zijn zus, in de tuin van het huis aan 113 McCann Street, waar Louise en Gordon woonden. Een aandoenlijke snipper van een kleine familiereünie, voordat het leven van George totaal en voor altijd zou veranderen.

Muzikale souvenirs

In Benton kon George dus nog vrijuit over straat. Zo schafte hij in alle rust wat muzikale souvenirs aan. In een muziekwinkel in het nabij gelegen Mount Vernon kocht hij een Rickenbacker-gitaar waarvan hij de rode kleur liet overspuiten in zwart. Ook kocht George een aantal Amerikaanse singles. Eén van die platen zou hij veel later, in 1987, voor zijn solo-album Cloud Nine opnemen. Dat nummer, I Got My Mind Set On You, oorspronkelijk van James Ray, leverde George na jaren weer een grote hit op.

Was dit de Rickenbacker die George kocht?

The Elvis from England

Hoewel George en Peter het grootste deel van de tijd in het huis van hun zus verbleven, reed Louise nog wel met haar broer naar Eldorado, een wat grotere plaats in de regio. Daar had ze geregeld dat George een paar nummers mee mocht spelen met The Four Vests. Een plaatselijke band die enige bekendheid genoot. George werd aangekondigd als 'The Elvis from England' en zal als volledig onbekende gitarist en zanger met enige verbazing vanuit het publiek zijn bekeken.

New York

Op een dakterras in Manhattan, New York

Via een bezoek aan New York (de foto's vond ik in het boek Living In The Material World) keerden George en Peter op 3 oktober terug in Engeland, waar George weer een volgeplande agenda met The Beatles wachtte. Toen hij in februari 1964 met John, Paul en Ringo als idool van de vliegtuigtrap in New York afdaalde, toegegild door uitzinnige fans, lag het anonieme bezoek aan zijn zus amper vijf maanden achter hem. In Benton, Illinois zakten ongetwijfeld wat monden open, terwijl er naar The Ed Sullivan Show op televisie gekeken werd. Wacht eens even, was dat niet.....? Het kan snel gaan.

Eight Days A Week: The Touring Years - nog even geduld

Voor iedereen die The Beatles volgt, was het een bijzondere week. Terwijl ik dit schrijf, zitten wereldwijd de bioscopen vol met mensen die de gloednieuwe documentaire Eight Days A Week: The Touring Years bekijken. In Nederland helaas niet. Ik had de datum maanden geleden al hoopvol in mijn agenda gezet. Het filmhuis in Deventer had de documentaire al aangekondigd, maar een week of drie geleden werd het duidelijk dat er in Nederland een kink in de kabel was gekomen in de onderhandelingen met de distributeur van de film. Wie de langverwachte documentaire wil zien, moet dus de grens over. In ons land wordt de film begin oktober vertoond tijdens het Parool Film Fest (PAFF) in Amsterdam. We schijnen de documentaire in ons land in december in een groter aantal bioscopen te kunnen zien.

Paul en Ringo waren deze week in de Abbey Road Studio's

Maar toch was er volop moois te zien, te lezen en te horen deze week. Paul McCartney en Ringo Starr streken een dag neer in de hen vertrouwde Londense Abbey Road studio's en stonden de pers te woord (zie bijvoorbeeld het filmpje hierboven). Ze spraken over de documentaire die hét verhaal vertelt over de periode 1962-1966 waarin The Beatles volop tourden. Eerst in Engeland en daarna wereldwijd. De documentaire laat daarbij van binnenuit zien hoe vier jongens in de leeftijd van 20 tot 23 jaar totale gekte veroorzaakten. Wereldwijd. Door hun maatpakken leken John, Paul, George en Ringo vele jaren ouder dan ze feitelijk waren. We were kids, aldus Paul. Hun impact was en is nauwelijks te bevatten.

Paul (74) en Ringo (76) poseerden op 14 september 2016 in de Abbey Road Studio's

Keerzijde

Succes is mooi, maar roem heeft ook een keerzijde. Het succes van The Beatles had niet alleen een enorme impact op de wereld, maar ook op henzelf. In de periode 1962-1966 gaf de band 815 optredens. Niet meegerekend zijn de elpee-opnames, films, persconferenties en andere verplichtingen waaraan moest worden voldaan. Een kleine vier jaar lang muziek maken, eten, slapen en weer muziek maken in een moordend schema, waar we tegenwoordig minstens een burn-out van zouden krijgen. George Harrison vertelde ooit dat het hem bijna zijn 'nervous system' kostte. Hij heeft er jaren van moeten herstellen, keerde zich naar binnen, verdiepte zich in spiritualiteit en tuinieren en werd langzaam weer mens.

George Harrison op de vlucht

Een 8 millimeter-film onder het bed van een oude dame

Hoe kwam deze bijzondere documentaire tot stand? Eigenlijk deels ook door crowdsourcing. Een aantal jaren geleden vroeg Apple Music iedereen die nog live geluid- of beeldmateriaal thuis had liggen, opgenomen tijdens één van de concerten van The Fab 4, de opnames in te sturen. Doel was om het ultieme overzicht te creëren van de eerste jaren van The Beatles, waarin de Beatlemania ongekende proporties aannam. De oproep werkte. Zo was er een oude dame, ergens in de VS, die zich herinnerde dat ze nog een 8 millimeter-film onder haar bed had liggen. Dat privéfilmpje bleek de Holy Grail, want was opgenomen in Candlestick Park in San Francisco, tijdens het allerlaatste concert dat The Beatles gaven (het concert op het dak in 1969 niet meegerekend). Ze zocht contact met regisseur Ron Howard en stuurde hem de zeldzame opnamen toe, gemaakt op 29 augustus 1966. De show werd destijds, op verzoek van Paul McCartney, op een bandje opgenomen. Die audiotape hield er halverwege het laatste nummer, Long Tall Sally, mee op. Een abrupt eind van een (achteraf bezien) legendarisch moment. En dan zijn er nu ineens toch bewegende filmbeelden.

George Harrison: 'Wij waren normaal, de rest van de wereld werd gek.'

Schuddende achterwerken, stampende voeten

Eerder deze week verscheen alvast de soundtrack van de film (op CD en via streaming-diensten als Spotify). Dat was het compleet opgepoetste album The Beatles Live At The Hollywood Bowl. Opnames van de beroemde concerten, die al in de jaren '70 met zeer matige geluidskwaliteit op elpee waren verschenen. Je hoorde bijna niets, alleen het hysterische geschreeuw van de fans. Ik las ergens dat er na de nummers ook niet werd geapplaudiseerd. Er werd alleen continu gegild. Nu de technologische mogelijkheden fors verbeterd zijn, kon Giles Martin (de zoon van de eerder dit jaar overleden Beatles-producer George Martin) wonderen verrichten. De opnames kregen een geweldige make-over. Het geschreeuw van het publiek kon eindelijk vakkundig naar de achtergrond gemixed worden, waardoor dan toch het band-geluid te beluisteren is. We horen iets, dat eigenlijk niemand in die jaren kon horen. Ook The Beatles zelf niet. In de periode waarin de carrière van de band explodeerde (1963-1966) werd het onmogelijk om een goed concert te geven én te horen. Uit interviews met The Fab 4 weten we dat John, Paul, George en Ringo zichzelf en elkaar vaak niet konden verstaan. Wie zelf in een band speelt, weet hoe dat moet voelen. Spelen op goed geluk. Ringo vertelt in interviews dat hij aan de hand van de lichaamstaal (onder andere het schudden van de achterwerken en het stampen van de voeten) van zijn maatjes moest gokken op welke plek ze in het nummer waren aanbeland. Als je dat in ogenschouw neemt, is het verbazingwekkend hoe goed de liedjes nog gespeeld werden.

Shea Stadium, New York, 1965: een enorme afstand tot het publiek

Rennen voor je leven

Stel je voor, vier jongens met Vox-versterkertjes, op een podium midden in een gigantisch football stadion in Amerika. Niemand hoorde iets. De firma Vox had al snel grotere, op maat gemaakte, versterkers beschikbaar gesteld. Ook deze zwaardere gitaarversterkers konden onmogelijk op tegen de muur van gegil. Zelfs niet na het doorlussen van de boxen over de stadion-installatie. Op het live-album horen we John Lennon tussen twee nummers aan het publiek vragen 'Can you hear me?!!' Het had eigenijk geen zin. Beangstigend was het ook. De bandleden moesten vaak rennen voor hun leven om niet verscheurd te worden, werden hardhandig en in paniek in lege laadbakken van vrachtauto's geduwd en met grote vaart weggereden, terwijl ze als vee heen en weer gesmeten werden. John Lennon schreef in die tijd het nummer Help! en legde later uit dat het een oprechte schreeuw om hulp was, vanuit de orkaan waarin hij beland was. Paul McCartney vertelt in de documentaire dat ze echt nog maar jongens waren en best bang voor al het geweld om hen heen. De trailer van de film geeft al een duidelijk beeld van dit alles. Van de gekte én van de onderlinge vriendschap van de bandleden. Een vriendschap die hen overeind hield. Evenals de humor. De pers smulde van de ad remme antwoorden tijdens interviews. Ook daarvan is al wat in de trailer te zien: 

De maat was vol

In 1966 werd het allemaal te heftig. Er gebeurde veel dat jaar. Te veel om hier te beschrijven. John Lennons opmerkingen waarin hij The Beatles vergeleek met Jezus Christus werden in Amerika totaal verkeerd begrepen, met openbare boek- en plaatverbrandingen als gevolg. Op de Philippijnen werd de band onbedoeld onderdeel van een politieke rel en als gevolg daarvan letterlijk het land uitgeschopt. De maat was vol, de koek was op. Het touren was voorbij. In de aanloop naar dat laatste legendarische concert in Candlestick Park, besloot de band om te stoppen met tournees. Op het moment waarop de Fab 4 het stadion betraden, wisten alleen zij en hun management dat de verlossing nabij was. Onderstaande foto spreekt boekdelen. Je ziet de opluchting op de gezichten. Paul vroeg, zoals gezegd, persofficier Tony Barrow om een geluidsopname te maken. John draagt een fotocamera waarmee hij dat laatste live-moment vastlegt. Het is voorbij.

29 augustus 1966: Candlestick Park, San Francisco - nog één keer!

I'm not a Beatle anymore

Na het concert vlogen The Beatles van San Francisco naar Los Angeles. In het vliegtuig was het George Harrison die het bijzondere moment benoemde: 'That's it then, I'm not a Beatle anymore.'

Natuurlijk weten we dat het een wat voorbarige conclusie was. De weg lag open voor nieuwe gezamenlijke projecten. Sergeant Pepper's Lonely Hearts Club Band was het volgende album waar aan gewerkt werd. Maar dan alleen in de studio. Daarna zou er nog meer moois volgen. De woorden van George in het vliegtuig markeerden echter het omslagpunt in het bestaan van de band. Het was het einde van een turbulente, bijna niet te bevatten periode. Die periode is nu prachtig gedocumenteerd in Eight Days A Week: The Touring Years. De film komt er aan, ook in Nederland. Gaat - Dat - Zien!

Your Mother Should Know: de nostalgie van Paul McCartney

Ken je dat? Je zit op de fiets en begint ineens zachtjes te neuriën of te zingen. Zonder dat je er bij nadenkt is er willekeurig een single uit de enorme jukebox van je geheugen met zo'n automatische beweging op de draaitafel gelegd. Voor je het weet, ben je bij het refrein. Bij mij is het vaak het liedje dat ik 's ochtends het eerste hoorde, op de wekkerradio. Ik vraag me wel eens af hoe zoiets werkt. Zijn je hersens heel erg ontvankelijk voor de eerste klanken van de dag? En blijven die klanken de hele dag bij je, om ergens op een onbewaakt moment weer aan de oppervlakte te komen? Naast zo'n liedje-van-de-dag neurie ik op de fiets graag oude standards. Tijdloze liedjes, niet onderhevig aan welke modegril dan ook. Raindrops on roses and whiskers on kittens... Fly me to the moon, let me play among the stars... Summertime, and the living is.... juist, iedereen kent ze.

De truttige kant van Paul McCartney?
Paul McCartney kreeg zijn liefde voor nostalgische muziek met de paplepel ingegoten. Zijn vader Jim was een muzikaal man. Hij leidde zijn orkest, Jim Mac's Band, en componeerde daarbij ook zelf.

Jim Mac's Band, het orkest van Pauls vader

Over vader Jim schreef ik al eens iets in een blog over Vaderdag. Vandaag wil ik focussen op een aantal liedjes, gecomponeerd en opgenomen door Paul, die zó uit The Great American Songbook afkomstig hadden kunnen zijn. Het was de zoete, noem het de wat truttige kant van Paul McCartney. In ieder geval de kant waar John Lennon zich altijd een beetje tegen afzette. Muziek voor je oude oma, vond Lennon het. Tegelijkertijd was hij jaloers op McCartney. Het lukte Lennon niet om goede melodieën te schrijven, die bij Paul blijkbaar moeiteloos leken te ontstaan. Over de nostalgie zingt Paul in Your Mother Should Know:

Let's all get up and dance to a song

That was a hit before your mother was born

Though she was born a long long time ago

Your mother should know, your mother should know

Maar goed, muziek voor je oude (o)ma dus. Tsja, zo zou je het kunnen zien. Toch toont het aan dat Paul McCartney in allerlei genres kan componeren. Een beetje de invloed van zijn vader, een vleugje showbusiness en de karaktertrek om zijn luisteraar te willen pleasen: het komt allemaal samen in het volgende lijstje. Ik neem je mee langs 5 uitgesproken nostalgische nummers van de hand van Paul McCartney. Bekend en minder bekend. Recent en minder recent. Ik hoop dat je de liedjes (filmpjes) kunt openen, als je mijn blog wekelijks automatisch in de mail ontvangt. Anders moet je even doorklikken naar de online versie.

1. When I'm Sixty-Four (1967)

Waarschijnlijk het bekendste liedje in dit lijstje. Paul schreef het al op 16e! Ik kan me bijna niet voorstellen dat je op zo'n leeftijd al vanuit dit perspectief kunt schrijven. Melodisch is het sterk. Het doet ook wel een beetje denken aan The Entertainer van Scott Joplin. Of ben ik de enige die dat hoort? When I'm Sixty-Four werd door The Beatles in hun jonge jaren al regelmatig als geinig pauzenummertje gespeeld. Dat deden ze wanneer de versterkers haperden en het publiek moest worden afgeleid. Op zijn 24ste zong Paul When I'm Sixty-Four in voor het album Sergeant Pepper's Lonely Hearts Club Band. Het erg smaakvolle klarinetarrangement werd, hoe kan het ook anders, geschreven door George Martin. Op het liedje zijn twee klarinetten en een basklarinet te horen. Samen met de solozang wedijveren ze kunstig om de aandacht van de luisteraar.

2. Honey Pie (1968)
Het intro begint met een krakend effect van een 78-toerenplaat, die op zo'n ouderwetse platenspeler (met grote hoorn) ligt.

She was a working girl

North of England way

Now she's hit the big time 

In the U.S.A.

And if she could only hear me

This is what I'd say....

Daarna komt het lied op tempo en waan je jezelf in lang vervlogen tijden. Honey Pie is één van mijn favorieten, ook vanwege de fijne tekst. Luister naar het zoete verhaal van de eenzame, in Engeland achtergebleven man, die zijn Honey Pie smeekt om terug te keren uit Hollywood. Of ze alsjeblieft haar carrière wil opgeven om weer bij hem te zijn. Honey Pie, you are driving me frantic, sail across the Atlantic, to be where you belong. Veel Beatles-nummers worden vanwege copyrights van YouTube verwijderd. Zo is Honey Pie lastig te vinden. Daarom schotel ik je een hele aardige coverversie voor, van Davide Maresca, die de sfeer van het nummer wel weet te vangen. Geen klarinetten, maar wel erg fijne nostalgische beelden. De boodschap komt wel over. Wie mij trouwens een filmpje met het origineel kan bezorgen, ben ik dankbaar!

3. You Gave Me The Answer (1976)

Ook in zijn Wings-periode greep Paul incidenteel terug op de stijl die hij inmiddels goed beheerste. Voor het album Venus and Mars componeerde hij You Gave Me The Answer. Tijdens de grote Wings-tournee van 1976/1977 stond het nummer op de setlist. Zittend achter de piano en begeleid door een lenige blazerssectie speelde McCartney het vrolijke deuntje bijna avond aan avond. Het nummer vormde een bijzonder intermezzo in zijn Rockshow.

4. Baby's Request (1979)

Het tempo gaat omlaag in deze jazzy nachtclub-ballad. Denk aan een schaars verlicht podium met een pianist/zanger, contrabassist en een drummer die de kwastjes kunstig bedient. Eind jaren '70 had Paul de samenstelling van Wings bijna volledig vervangen. Zo horen we hier in het intro het smaakvolle gitaarspel van Laurence Juber. De grote fout die Paul naar mijn smaak maakt, is de trombone-solo. Die had natuurlijk door een trombonist gespeeld moeten worden, en niet door een synthesizer. Ook de groten der aarden slaan de plank wel eens mis.

5. My Valentine (2012)

Paul schreef dit gevoelige liedje voor zijn vrouw Nancy Shevell. Nadat Paul zijn Lovely Linda in 1998 verloor aan borstkanker, hertrouwde hij enkele jaren later met Heather Mills. Dat was een kort en onsuccesvol huwelijk. De ware liefde lijkt inmiddels gevonden bij de steenrijke Nancy Shevell. Dat het beide partijen echt niet om het geld te doen was, is duidelijk. Voor zijn charmante bruid schreef Paul het subtiele My Valentine. De clip is werkelijk wonderschoon, met Natalie Portman en Johnny Depp in de hoofdrol. Wat heeft dit nummer een andere sfeer dan de voorgaande liedjes. Het is puur en verstild. Weg is de gimmick, weg de parodie. We horen een kwetsbare, maar ook gelouterde man, die na het nodige verdriet, op zijn 70ste de liefde weer kan bezingen.

Sentimental Journey: op zoek naar de roots van Ringo Starr

Hoe lang zouden we op pad zijn geweest met de taxi in Liverpool? Volgens mij zo'n vier a vijf uur. Een hele middag in ieder geval. En wat kun je veel plekken zien, verhalen horen, in dat tijdsbestek. Vandaag wil ik wat schrijven over de roots van Ringo Starr. We ging ernaar op zoek op de eerste plek die we aandeden tijdens onze onvergetelijke excursie. Of zal ik het, heel toepasselijk, een Sentimental Journey noemen?

Ritchie Starkey in de wijk waar hij opgroeide

Kleine Ritchie groeide op in de armste buurt van Liverpool

Jimmy, onze chauffeur, zit al goed op de praatstoel, wanneer hij met ons koers zet richting Toxteth en Dingle. Twee wijken die zich dicht bij de binnenstad bevinden, in het zuidelijke deel van Liverpool. We rijden naar de plek waar Ringo Starr opgroeide. Als Ritchie Starkey natuurlijk. Die artiestennaam kwam pas later. Onderweg kan ik vanuit de taxi zien dat we duidelijk naar het deel van Liverpool rijden waar de wat minder gefortuneerden wonen. Sobere straten, eenvoudige huizen. Hemelsbreed niet zo ver weg van het zo mooi opgeknapte centrum en havengebied, maar qua belevingswereld des te verder. Eigenlijk niet heel anders dan in de jaren '40 en '50, toen de wat klein uitgevallen Ritchie Starkey hier op straat speelde. Als hij tenminste niet in het ziekenhuis lag. Ritchie was een ziekelijk jochie. Problemen met zijn blindedarm zorgden er voor dat hij zelfs 10 weken in coma lag. Veel ziekenhuisopnames, nauwelijks aanwezig op school, weinig ontwikkeling, opgroeien in één van de armste wijken van de stad....je zou kunnen zeggen dat Ritchie het niet cadeau kreeg.

Ritchie en zijn moeder

The Empress als baken voor de buurt

We rijden over High Street en Jimmy parkeert de auto aan de linkerkant van de weg. Er is bijna geen mens op straat als we uitstappen. We staan pal voor een smal, hoog en vooral oud pand. Je begrijpt eigenlijk direct dat dit het hart van de buurt moet zijn geweest. Een pub met een naam die direct korte metten maakt met de eenvoud van de plek: The Empress, de keizerin. Een baken voor de buurt, waar lief en leed gedeeld werd, verhalen werden verteld, de humor over de toog vloog en waar om de haverklap uit volle borst een lied ingezet werd. Een plek vlakbij de twee huizen waar Ritchie opgroeide.

De driehoek van Ringo's jeugd:
geboortehuis (rood), jeugdhuis (blauw) en The Empress (geel)

Vervallen pleisterplaats: graffiti op de muren

Ritchie Starkey werd op zondag 7 juli 1940 geboren in een huisje aan Madryn Street, op zo'n 50 stappen afstand van The Empress. Het huis is er nog, vervallen en dichtgetimmerd. Een schril contrast met de jeugdhuizen van John Lennon en Paul McCartney. Toch verraadt de graffiti op de muren dat er jaarlijks heel wat mensen naar de geboorteplek van de drummer van The Beatles komen kijken. Het arbeidershuisje op nummer 9 aan Madryn Street stond lange tijd op de lijst om gesloopt te worden. Net als de andere dichtgetimmerde huisjes aan de zogenaamde Welsh Streets, zoals deze straten in de wijk genoemd worden. De laat-19e eeuwse huizen moesten plaats maken voor stadsvernieuwing. Ringo zelf liet weten dat hij dat begreep en dat hij niet vast wilde houden aan het huis waar hij geboren werd. Maar protesten van buurtbewoners zorgden er uiteindelijk voor dat een aantal huizen, waaronder number 9, gespaard bleven. Vorig jaar oktober was er nog niets te zien, maar er zijn plannen om Ringo's geboortehuis te restaureren en te koop te zetten. 

9 Madryn Street (links): graffiti op het vervallen geboortehuis van Ringo

In de achtertuin van de pub

Terug naar de jaren '40. Toen Ringo, ach laten we hem weer Ritchie noemen, een jaar of drie a vier was, verhuisde hij naar de overkant van High Park Street Zijn nieuwe woonhuis bevond zich aan 10 Admiral Grove, het straatje dat pal naast The Empress ligt. Het huis was kleiner en de huur was er lager. Vader Richard had het gezin inmiddels verlaten en moeder Elsie moest met haar nog jonge zoon naar een goedkopere plek verhuizen. Nóg eenvoudiger dan de familie al woonde. Ze belandde in de achtertuin van de pub, zou je kunnen zeggen. Dat was best handig, want Elsie had inmiddels een baantje in The Empress, om wat bij te verdienen.

Ringo in Admiral Grove, begin jaren '60

De situatie in 1963, fans op de hoek Admiral Grove/High Park Street

De laatste bewoonster was bepaald geen Beatles-fan

We kijken rond bij de kroeg en lopen de zijstraat in. 'Het is aan de rechterkant,' roept Jimmy ons na. Hij blijft op ons wachten, leunend tegen de taxi. Na 50 meter zien we een werkelijk schattig huisje. Bij de tegenover gelegen woning zitten er mensen in de voortuin. Ze bekijken ons zwijgend. Je ziet ze denken: 'Daar heb je weer zo'n groepje toeristen'. Ik voel me bijna een indringer in hun buurt, maar ik wil het toch allemaal zien. We staan voor het huis waar Ritchie tot 1963 zou wonen. Het staat leeg. 'Margaret, de oude dame die hier woonde was een bijzondere vrouw,' vertelt Jimmy als we hem weer aantreffen bij de taxi. 'Ze liet regelmatig fans binnen, die het huis graag wilden bekijken. Zelf had ze niets niets met de muziek van The Beatles hoor. Ze was een enorme Elvis-fan, maar om de fans een plezier te doen, had van het huis een klein museum gemaakt, met afbeeldingen van The Beatles op de muren.' 

Margaret in haar woonkamer. Ze vond Elvis eigenlijk stukken beter.

Iedereen was op Margarets uitvaart

Jimmy vertelt over de band die de taxichauffeurs de afgelopen jaren met de bewoonster hadden opgebouw. Margaret bleek nog niet zo lang geleden te zijn overleden en de chauffeurs hielden een inzameling om iets te doen rond haar uitvaart. Ze waren er allemaal geweest, begrijp ik van Jimmy. Dit zijn de mooie, kleine en persoonlijke verhalen die allemaal om dat grote mythische verhaal van The Beatles heen hangen. Het maakt alles weer tastbaar en behapbaar, alledaags. Dat wat het oorspronkelijk ook was. Ik geniet dan ook volop van Jimmy's verhalen. 

10 Admiral Grove, even naar binnen gluren (eigen foto)

Ringo met zijn moeder en stiefvader, gemonteerd op de
plek waar de oorspronkelijke foto genomen werd.

Ringo liet zijn familie de liedjes voor zijn album uitzoeken

Voor we verder rijden, maken we een foto bij de pub, de plek die Ringo Starr dierbaar was. Zo dierbaar dat hij The Empress in 1970 op de hoes van zijn eerste soloalbum zette. Een plaat die hij maakte toen The Beatles op een haar na uit elkaar waren. In een interview vertelde Ringo dat hij niet goed wist wat hij op dat moment met zijn leven moest. Na wat gesprekken met zijn familie besloot hij een elpee op te nemen met liedjes waar zijn lieve moeder Elsie zo van hield. Nostalgische nummers uit lang vervlogen tijden. Ringo liet zijn vrienden en familieleden de nummers kiezen. Hij vroeg Beatles-producer en -arrangeur George Martin om hem met de plaat te helpen. Het idee ontstond om verschillende arrangeurs te vragen een bijdrage te leveren. Dit om de plaat interessant en afwisselend te houden. Zo leverden onder andere Quincy Jones en Count Basie een bijdrage. Ook Paul McCartney en natuurlijk George Martin arrangeerden een nummer. Hoewel Ringo beslist geen goede zanger genoemd kan worden, blijft het album overeind door de keuze van de nummers, de degelijk ingespeelde orkestpartijen en natuurlijk gewoon door het sympathieke verhaal dat er achter zit.

The Empress, toen en nu

Begin 1970 zal er vast een zeker een taxi gestopt zijn aan High Park Street, precies op de plek waar wij staan. Ik zie het voor me, Ringo en een fotograaf. Na alle albums, tournees, gillende fans, waanzin en nog maar net bekomen van het uiteenvallen de band met daarin zijn drie beste vrienden, poseert de drummer in zijn oude buurtje op een plek die hij nooit vergeten is. Met recht een Sentimental Journey.

Ringo bij The Empress, voor de albumcover.
Het straatje rechts van de kroeg is Admiral Grove.

The Empress anno nu (eigen foto)