Drove from Paris to the Amsterdam Hilton: Les Anthony, de privéchauffeur van John Lennon, overleed vorige maand

Horen, zien en zwijgen. Deze uitdrukking is op één beroepsgroep wel heel erg van toepassing: die van de bodyguards, persoonlijke assistenten en de chauffeurs. Zij zijn de professionals die de sterren en de royals dagelijks bijstaan, daarbij veel meemaken en daarover netjes hun mond houden. Ook Les Anthony hoorde tot die bijzondere categorie mensen. Van 1964 tot het najaar van 1971 was hij John Lennons persoonlijke chauffeur. Anthony, zoals Lennon hem altijd noemde, overleed vorige maand.

Les Anthony moest Lennon van Weybridge naar Londen rijden

Vermoedelijk trad Les Anthony in de zomer van 1964 bij John Lennon in dienst. Dat was de periode waarin John met zijn gezin verhuisde naar Kenwood, het landhuis aan Wood Lane in Weybridge. Toen John buitenaf ging wonen, had hij een chauffeur nodig die hem naar Londen bracht, wanneer hij de studio of de stad in wilde. Lennon zou zijn rijbewijs pas in februari 1965 halen, maar werd nooit een ster achter het stuur. Manager Brian Epstein waarschuwde iedereen die het maar horen wilde: "Laat je nooit door John Lennon rijden." Althans, dat vertelde Jan Cees ter Brugge me.

Les Anthony bij Kenwood in Weybridge

Carpoolen met George en Ringo

Wanneer The Beatles naar de studio moesten, werd er vaak gecarpoold door de drie leden die op de Stockbroker Belt waren gaan wonen. Chauffeur Les Anthony pikte John op en reed aansluitend langs Ringo en George. Wel zo gezellig. Ik herinner me een scène uit The Beatles Anthology waarin George Harrison vertelde dat het drietal, al hobbelend over landwegen in de psychedelisch beschilderde en slecht verende Rolls Royce van Lennon langzaam maar zeker stoned werd. En misselijk. Anthony kon overigens ook goed met Ringo Starr opschieten. Met McCartney, die hij "een erg zuinige man" noemde, had hij minder.

36 pond per week

In 1966 vergezelde Anthony zijn werkgever tijdens de filmopnamen voor How I Won The War, in het Spaanse Almería. Anthony was een lange man met een goed getraind lijf. Met zijn achtergrond in het leger kon hij moeiteloos de rol van bodyguard voor John vervullen. Misschien was dat de reden dat Anthony meereisde naar Spanje. De chauffeur moest overigens dag en nacht voor Lennon beschikbaar zijn, voor een loon van 36 Engelse ponden per week. Dat klinkt misschien wat schamel, maar tegenwoordig zou dat neerkomen op een bedrag van zo'n 600 pond. Het gaf de dertiger destijds een vast inkomen voor zijn gezin.

Les Anthony met John Lennons katten

Lennon stond naakt in de deuropening

Voor die 36 Engelse ponden per week slikte Les Anthony de nodige gekkigheid waar hij mee te maken kreeg. Zoon Melvin, inmiddels zelf in de zestig, vertelde in een interview dat zijn vader John Lennon regelmatig naakt in de deuropening trof, maar daar nuchter en pragmatisch mee omging: "My father didn’t care, at the end of the day you are employed by them. He said it was because they were hippies and were free living." Kortom, Lennon kreeg zijn chauffeur niet snel gek. Hoewel...

Anthony was erbij in de Indica Gallery

In november 1966 was Les Anthony getuige van de ontmoeting tussen John Lennon en Yoko Ono in de Londense Indica Gallery waar Ono exposeerde. In People Weekly (15 augustus 1988) vertelde Anthony: "Yoko took one look at John and attached herself to him like a limpet mine - with much the same destructive effect. She clung to his arm while we went around the exhibition, talking away to him in her funny little high-pitched voice until he fled." Drie weken later reed Les Anthony Lennons geblindeerde Rolls Royce rond, terwijl John en Yoko achterin de wagen op een bed gemeenschap hadden. Daarmee vertelde Anthony een ander verhaal dan John en Yoko over de start van hun relatie naar buiten brachten. Wie meer over dat ándere verhaal wil lezen, nodig ik uit deze column er nog eens bij te pakken. 

Drove from Paris to the Amsterdam Hilton...

Op maandag 24 maart 1969 was het Les Anthony die John en Yoko, inmiddels een getrouwd stel, in de witte Rolls van Parijs naar Amsterdam reed. Eerder die maand was de wagen overgevlogen van Londen naar Parijs, waar Anthony het pasgetrouwde koppel al had rondgereden. Hij bracht John en Yoko daar onder andere naar hun afspraak met Salvador Dalí. Op weg naar Amsterdam zag Anthony nogal op tegen de drukte en chaos op de Parijse rondweg en reed hij achter de Italiaanse fotograaf Araldo di Crollalanza aan. Terwijl Anthony koers zette naar Nederland, hoorde hij John Yoko op de achterbank haar Beatleskennis bijspijkeren door op gitaar nummers van het Sgt. Pepper-album voor te spelen.

Bij Hazeldonk de grens over

In het erg informatieve boek "In Bed met John en Yoko" (Jan Cees ter Brugge, Jan van Galen en Patrick van den Hanenberg) las ik dat Anthony de vredesduiven die avond om 21.45 uur de grens bij Hazeldonk over reed en rond dat tijdstip naar het Hilton belde om aan te kondigen dat hij er over vijf kwartier zou zijn. Op de Utrechtsebrug in Amsterdam stopte hij om fotograaf Nico Koster en Telegraaf-journalist Henk van der Meyden in te laten stappen en om 23.27 uur draaide Anthony de parkeerplaats van het Hilton Hotel op. Aanvankelijk liet hij zijn auto daar de eerste nachten staan, maar toen souvenirjagers een aantal schildjes van de grille stalen, zette hij de Rolls van zijn chef in een garage in de buurt.

Deze foto stuurde Piet Schreuders me:
aankomst bij het Hilton Hotel

Anthony haakte af en keerde terug naar huis

De nuchtere Anthony vond die hele Bed-In een vreemde actie. Toen duidelijk werd dat de Lennons na een week richting Wenen wilden, stelde hij voor alvast vooruit te rijden, zodat John en Yoko konden vliegen. Blijkbaar zat de chauffeur niet te wachten op een lange rit oostwaarts met het paar. Van Anthony is bekend dat hij Yoko niet aardig vond. Bij het bespreken van de plannen liet John zijn chauffeur weten dat hij ook best terug naar Londen mocht. Dat liet Anthony zich geen twee keer zeggen. Hij mocht de Rolls weer op het vliegtuig zetten en zelf vloog hij vanaf Rotterdam weer naar huis. Met de witte Rolls Royce, zo vertelde hij, kon hij ongestoord door Engeland rijden. De psychedelisch beschilderde Royce trok heel wat meer bekijks en werd overal bestormd door fans.

Post voor Her Majesty

Ik vraag me af in welke wagen Anthony op 25 november 1969 met een speciale missie naar Buckingham Palace reed. Lennon had hem de opdracht gegeven diens lintje, waarmee hij in 1965 tot Member of the British Empire was onderscheiden, netjes terug te brengen bij Her Majesty. Mét een briefje, waarmee John uitlegde waarom hij zijn MBE weer wenste in te leveren: 

Een bedankbriefje uit New York

In 1970 en 1971 waren John en Yoko regelmatig in de Verenigde Staten te vinden en droogde het chauffeurswerk voor Les Anthony op. In augustus 1971 emigreerde het stel voorgoed naar New York City. Les Anthony kreeg een nieuwe job. Hij werd de vaste chauffeur van de Britse politicus Geoffrey Rippon. Dat Lennon zijn nuchtere en integere chauffeur in Engeland niet helemaal vergeten was, bleek uit het hartelijke bedankbriefje dat hij Anthony nog vanuit New York stuurde: You've been a good lad over the years and faithful - for which I thank you," en voegde daar aan toe dat Anthony het maar moest laten weten als hij nog een goede referentie nodig had. "See you some day," was Lennons laatste groet aan zijn chauffeur.

Les Anthony overleed op 21 mei 2020 aan de gevolgen van de Ziekte van Alzheimer.

Hij werd 86 jaar oud.

Another year over: wat 2019 me bracht als Beatlesblogger en...een bedankje voor jullie!

Er wordt wat teruggeblikt, deze decembermaand. Samen maken we de balans op. Wat bracht het jaar 2019 ons allemaal? In de eerste plaats natuurlijk op persoonlijk vlak, maar ook als het gaat om grote gebeurtenissen in het nieuws, de mooie albums en boeken die verschenen, bijzondere ontmoetingen, nieuwe inzichten en...wat bracht 2019 ons als liefhebbers van de meest bijzondere band uit de geschiedenis van de popmuziek. Het jaar ontvouwde zich voor mij, als Beatlesblogger, op een manier die ik nooit had durven dromen. Ik beleefde bijzondere avonturen en jullie bleven trouw meelezen en -leven. Geweldig!

50 jaar Bed In in Amsterdam

Het vroege voorjaar stond in het teken van het 50-jarig jubileum van John en Yoko's bezoek aan het Amsterdamse Hilton Hotel, met hun legendarische Bed In. Zelf streek ik die week ook een paar dagen in Amsterdam neer. Niet in het Hilton trouwens, maar wel op een fijne plek in de buurt bij het Vondelpark. Ik wilde niets missen van wat er die dagen gaande was, tijdens de viering van dat John & Yoko-jubileum. Zo zat ik zondag 31 maart, met vele anderen, ademloos in het Hilton te luisteren naar de verhalen die 's werelds beste Beatlesbiograaf Mark Lewisohn met het publiek deelde. Daarbij werd hij geïnterviewd door Gijs Groenteman. In de lounge van het hotel bezocht ik de geweldige foto-expo, die over de Bed In was samengesteld. Ik liet mijn boek signeren door Mark en stond daarna in de rij om een kort bezoek te brengen aan de honeymoonsuite, kamer 902 (nu 702), waar John en Yoko die week verbleven.

Het concert en de verloren gewaande filmbeelden

Een paar dagen later was er meer gelegenheid om met Mark te spreken, onder andere rond het Remember Love-concert in het Concertgebouw, waar hij opnieuw een lezing gaf. Met Yorick van Norden, Bertolf, Roel van Velzen, Marike Jager en Maaike Ouboter op het podium werd het een gedenkwaardige avond om John en Yoko's vredesweek in Amsterdam te herdenken. Deze dagen in Amsterdam stonden voor mij bol van de ontmoetingen met zoveel aardige en getalenteerde mensen die allemaal die passie voor The Beatles delen. Het was bijzonder om zelfs de verloren gewaande beelden van Lennons honeymoonfilm terug te mogen zien. Deze week in Amsterdam gaf me zoveel schrijfinspiratie en nieuwe inzichten. Mijn jaar kon eigenlijk al niet meer stuk.

Heilige grond: aanwezig in de Abbey Road Studio's in Londen

Het werd alleen maar mooier. In juni kreeg ik de uitnodiging aanwezig te zijn bij de opnamen van het Abbey Road-album, door The Analogues in de befaamde Londense studio. De agenda werd leeggemaakt, afspraken verzet, de reis geboekt. Zo mocht ik, voor mij geheel onverwacht, heilige Beatlesgrond betreden en was ik, met een select gezelschap, getuige van de bijzondere opnamesessie van The Analogues. Het was voor mij een enorm emotionele gebeurtenis om de nummers van album Abbey Road, bijna 50 jaar naar dato, op die plek live te mogen horen. Ik krijg weer vochtige ogen als ik aan die middag terugdenk. In Studio Two zag ik dat Mark Lewisohn volop in beslag genomen werd door liefhebbers, fans en aanbidders. Ik besloot me er niet mee te bemoeien en te genieten van de bijzondere ambiance, waarbij ik met mijn handen over de befaamde Mrs. Mills-piano streek en inspiratie op deed voor één van mijn meestgelezen blogs van dit jaar. Nadat het publiek de studio verlaten had, mocht ik even blijven om rustig na te praten. Dat was een bijzonder, maar vooral warm moment, dat ik niet snel zal vergeten. Ook denk ik met plezier terug aan die vroege zaterdagochtend met Piet Schreuders bij de zebra.

Avonturen in Scandinavië en Liverpool

In september reisden we door Scandinavië, waar ik in Malmö en Noord-Jutland de kans kreeg twee relatief onbekende Beatleslocaties te bezoeken. Vooral de zeer afgelegen plek waar John en Yoko de jaarwisseling van 1969/1970 doorbrachten, was voor mij een unieke locatie om eens met eigen ogen te zien. Jullie hebben het avontuur afgelopen week kunnen lezen. Amper een maand later liep ik met Wibo, Michiel en Jan Cees door de straten van Liverpool. In vier bomvolle dagen bezochten we een groot aantal Beatleslocaties en namen we twee podcasts op. Ook waren we aanwezig bij Mark Lewisohns briljante Hornsey Road-college en brachten we twee avonden met hem door. Ik had begin dit jaar niet kunnen vermoeden dat deze schrijver, die een groot voorbeeld voor me is, drie keer op mijn pad zou komen, zonder dat ik daar zelf al te veel aan gedaan had. Ik zag in de ontmoetingen vooral een beminnelijk mens, die zijn tijd moet vinden en nemen om die grote opdracht, zijn levenswerk, (de trilogie) af te kunnen maken.

Met Jan Cees, Bertolf en Diederik in de Deventer Schouwburg

Op 31 oktober en 1 november mochten Jan Cees en ik in een uitverkochte Deventer Schouwburg het verhaal van Abbey Road vertellen. Daarbij werden we geweldig ondersteund door Bertolf Lentink en Diederik Nomden: met hun muzikale kennis en hun adembenemende vertolkingen van de mooiste liedjes van dat album. Je kunt alleen maar zo fijn, enthousiast en haast vanzelfsprekend samenwerken als je samen die enorme passie voor het Beatlesrepertoire deelt. Het was voor mij een voorrecht om met deze drie kenners aan zo'n productie te mogen samenwerken. Geweldig was het ook dat zoveel Deventenaren én Beatlesvrienden uit het hele land die avonden kwamen luisteren. Sommigen waren er zelfs beide avonden bij. Ik was ontzettend blij (en ook opgelucht) dat die twee theatercolleges zo goed uitpakten. Niet veel later volgde een intiemere theateravond, met Piet Schreuders, in het Torpedo Theater in Amsterdam.

Een cadeau dat me overkwam

Als ik terugkijk op mijn Beatlesjaar, dan kan ik amper bevatten wat me is overkomen. Ik kies mijn woorden hier bewust. Het voelt namelijk alsof het me allemaal overkwam, zonder dat ik het zelf te hard najoeg. Ik moest dan ook lachen toen ik bovenstaande foto terugzag. Mijn zoektocht naar Beatlesverhalen bracht me al die mooie ontmoetingen en avonturen. Dat vond ik ook het bijzondere van dit jaar, dat zich openbaarde als een cadeau, waar ik steeds een stukje inpakpapier van af mocht scheuren. Ik wil jullie echt heel hartelijk bedanken voor het meelezen en -leven met alles dat ik beleefde, voor jullie leuke en aardige reacties, voor de vele ontmoetingen en voor de betrokkenheid bij mijn blog. Ik wens jullie dan ook een fijne jaarwisseling en een werkelijk fantastisch 2020. Laten we er weer een heerlijk Beatlesjaar van maken!

John Lennon in muziek en verhalen: Bertolf, Yorick, Maaike, Marike, Roel én Mark Lewisohn in het Concertgebouw

50 jaar nadat hij met Yoko Ono zijn veelbesproken Bed-In in het Amsterdamse Hilton hield, resoneerde John Lennons vredesboodschap afgelopen woensdag even verderop, in het Concertgebouw. Pleitbezorgers Bertolf Lentink en Yorick van Norden brachten een eerbetoon aan John Lennon en zijn muziek. Samen met Marike Jager, Maaike Ouboter, Roel van Velzen en Van Nordens vaste begeleidingsband speelden deze Beatlesliefhebbers een smaakvolle selectie songs uit het oeuvre van Lennon. De focus lag op de periode 1969-1974, de jaren waarin John Lennon tijdens en na het uiteengaan van The Beatles het meest actief was. Daarbij klopte zelfs de chronologische volgorde van de nummers die werden gespeeld, de toegiften uitgezonderd.

Het interbellum tussen Get Back en Abbey Road

Lennon was de man van de directe communicatie. Hij keek iedere journalist recht in de ogen, zei Beatleshistoricus Mark Lewisohn eerder deze week in het Hilton, in een uitgebreid gesprek met journalist Gijs Groenteman. Ook woensdagavond zaten zij weer samen op het podium en gaf Mark Lewisohn, steeds als intermezzo, duiding bij die bijzondere Bed-In-week in Amsterdam, eind maart 1969. Het waren kleine colleges, waarin Lewisohn John & Yoko's acties verbond met de tijd waarin ze plaatsvonden: het interbellum tussen de Get Back-sessies en die van het Abbey Road-album. Hoewel, zo mogen we die periode van Mark Lewisohn trouwens niet noemen. Het ging er niet alleen tijdens de Bed-In heel vreedzaam aan toe, ook dat laatste jaar waarin The Beatles muziek maakten, was er in de studio minder gekrakeel dan tot nu toe werd aangenomen, aldus de Beatleshistoricus.

Gijs Groenteman en Mark Lewisohn

Onderzoek voor de trilogie

Ondertussen hingen in het Concertgebouw niet alleen de aanwezige toeschouwers, maar ook de artiesten, zittend op het podium aan Lewisohns lippen. De Beatleskenner en -schrijver was een week in Amsterdam en deed onderzoek voor de delen twee en drie van zijn langverwachte trilogie All These Years, die ergens tussen 2021 en 2029 moeten verschijnen. Op de agenda stonden gesprekken met ooggetuigen van de Bed-In, een reconstructie van de rondvaart uit 1964 door de Amsterdamse grachten, een bezoek aan de veilinghal in Blokker en het bekijken van de vergeten filmopnamen Mr. & Mrs. Lennons Honeymoon, part two. Het filmblik met het originele materiaal dook deze week op, dankzij inspanningen van Jan Cees ter Brugge. Wetend dat Yoko Ono een kopie heeft en dat de echte schat momenteel nog even ergens in Amsterdam ligt, was Mark Lewisohn uiteraard graag van de partij om het origineel te bestuderen. Na het zien van de beelden gaf hij aan ze zeer interessant te vinden voor zijn onderzoek.

We mochten de opgedoken filmbeelden in klein comité bekijken.
Vlnr: Jan Hovers, Mark Lewisohn, Piet Schreuders, Anne Hurenkamp, Jan Cees ter Brugge en Tonko Dop.

In- en uitzoomen op dat grote verhaal van The Beatles

Deze week ontmoette ik Mark Lewisohn een aantal malen. Soms was het mogelijk even in gesprek te gaan, al was zijn agenda overvol en werd er veel aan de goede man getrokken. De momenten waarop er even écht contact mogelijk was, bewaar ik als een dierbare herinnering. Wat ik daar in deze blog over wil delen is dat ik het zo fijn vond Mark te kunnen vertellen hoe ik geniet van de manier waarop hij dat immense verhaal over The Beatles voor ons allemaal weet op te schrijven. Eigenlijk voelde ik niet zozeer de urgentie het uitgebreid met hem over allerlei details rond The Beatles te hebben, maar wilde ik vooral praten over zijn schrijftechniek en over het doen van onderzoek.

Met Mark Lewisohn

Inzicht in dat wonderbaarlijke verhaal van The Beatles
Ik vertelde Mark dat ik het zo mooi en knap vind hoe hij in zijn verhalen continu inzoomt en uitzoomt op de gebeurtenissen. Het ene moment vliegen we, haast als in de video van Free As A Bird, over Liverpool en lezen hoe een jonge John Lennon op zijn slaapkamer zit te tekenen en schrijven, terwijl een paar straten verderop Pauls vader Jim McCartney thuiskomt van zijn werk en de pannen op het vuur zet. Ik was me er niet van bewust dat ik dat zo sterk doe, dat in- en uitzoomen, antwoordde de immer bescheiden auteur. Door zijn speurwerk naar de context waarin de gebeurtenissen plaatsvonden, lezen we het andere moment bijvoorbeeld dat het een slechte zomer was, welke programma's er op televisie te zien waren en hoe Engeland er economisch voorstond. Dat constante in- en uitzoomen, houdt mij als lezer geboeid en geeft me veel inzicht in hoe het wonderbaarlijke verhaal van The Beatles zich ontwikkelde.

Yorick van Norden en Bertolf

Individuele emoties en universele wensen

Woensdagavond in het Concertgebouw draaide het natuurlijk niet alleen om dat verhaal, maar ook om de muziek. John Lennon maakte van zijn hart geen moordkuil en schreef goudeerlijke teksten: Liefde was liefde (Oh My Love), Pijn was Pijn (Cold Turkey), Angst was Angst (Isolation) en Vrede was Vrede (Give Peace A Chance, Imagine). Eigenlijk kon Lennon dus óók heel goed in- en uitzoomen. Wat een mooie parallel tussen John Lennon en Mark Lewisohn, bedacht ik, zittend op rij 5. Maaike Ouboter bleef haar eigen genre trouw door Nederlandse vertalingen te zingen van Julia en Beautiful Boy (Lieve Jongen), Marike Jager bracht onder andere Come Together en Isolation. Samen met Bertolf zong ze een breekbare, tweestemmige versie van Love, die op grote bijval uit het publiek kon rekenen.

Bertolf en Marike Jager

Een hele mooie avond, vol goede vibes
Roel van Velzen leverde bijdragen met Revolution en Instant Karma. Beslist hoogtepunt was Bertolfs intense versie van I Want You (She's So Heavy), dat de singer-songwriter na vele speelbeurten tijdens zijn Back to Abbey Road-project met Her Majesty tot in de finesses beheerst. Ik vond het een hele mooie avond, vol goede vibes, schreef Bertolf me na afloop. Ook Yorick van Norden gaf aan nog steeds in de wolken te zijn van het concert, al moest hij voor Give Peace A Chance even uit zijn comfort zone stappen, door het publiek actief aan te sporen mee te zingen, stampen en klappen. Het ging hem goed af.

Een filmpje voor Yoko

Niet alleen Give Peace A Chance, maar ook Instant Karma en Imagine leenden zich in de finale uiteraard voor collectief meezingen en -klappen. Mark Lewisohn zat ondertussen achter op het podium, zong stilletjes mee, maakte foto's en filmopnamen. Ik zal Yoko een filmpje sturen, beloofde hij het publiek tegen het einde van de show. Zelf moest ik ineens denken aan de inmiddels 86-jarige, wat broze weduwe van Lennon en vond ik het een bijzonder fijne gedachte dat Yoko ons nog éven over de vrede kon horen zingen, in haar appartement in het Dakota Building in New York.



--
De prachtige concertfoto's zijn van Ramón Dorenbos.

Met dank aan Jan Hovers voor het beschikbaar stellen van de foto en voor zijn toestemming om te schrijven over de privébijeenkomst met Mark Lewisohn.

Give Peace A Chance: Mark Lewisohn in het Amsterdamse Hilton over Lennons onbegrepen vredesboodschap

Eigenlijk waren de eerste regels van The Ballad of John & Yoko ook wel van toepassing op de reis die Mark Lewisohn dit weekend vanuit Londen naar Amsterdam probeerde te maken. Standing in the dock at Southampton, trying to get to Holland or France.... 's Werelds beroemdste Beatlesbiograaf stond op zijn beurt, 50 jaar na dato, in een treinstation in Londen, trying to get to Amsterdam. Dat viel nog niet mee. Brexit-protesten zorgden ervoor dat het station op slot ging en dat Lewisohn snel een vlucht naar Amsterdam moest boeken. Christ, you know it ain't easy, ook niet voor Mark Lewisohn die het Hilton wilde bereiken.

Het Hilton Hotel gisteren.
Ramón Dorenbos maakte de prachtige foto's bij dit verhaal.

50 jaar na John & Yoko in het Hilton

De biograaf overbrugde zijn extra wachttijd in de British Library. Met het schrijven aan zijn onderzoek naar The Beatles uiteraard, want dat stopt nooit. Ook deze week niet, tijdens zijn verblijf in Amsterdam, waar de gewaardeerde schrijver uiteindelijk toch nog arriveerde. Lewisohn is in Nederland ter gelegenheid van de festiviteiten rond het 50-jarig jubileum van John & Yoko's Bed-In in het Hilton Hotel. Gisteren reed mijn eigen trein, vanuit Deventer naar Amsterdam-Zuid, wél. En dus zat ik in de grote zaal van het Hotel en luisterde ik naar Gijs Groenteman die Mark Lewisohn interviewde. Ook kreeg ik eindelijk de kans om een kijkje te nemen in die beroemde suite 902, waar het in maart 1969 allemaal gebeurde, maar dat is beslist een verhaal voor een andere keer. 

Samen met de huidge voorzitter (Ron Bulters) en voormalig (Har van Fulpen) voorzitter/oprichter
van de Beatlesfanclub. Wat was het geweldig om Har, wiens boeken ik vroeger
bij de bibliotheek ging halen, voor het eerst te ontmoeten.

De beste ideeën komen in bad

Dat Mark Lewisohn de tijd neemt om de langverwachte delen twee en drie van zijn trilogie All These Years te completeren, heeft niets te maken met een gebrek aan arbeidsethos. In tegendeel. De aimabele Brit maakt lange werkdagen om de niet te stuiten stroom aan nieuwe informatie over The Fab Four te beoordelen, verwerken, overdenken, beschrijven en archiveren. Het is werk waar een klein kennisinstituut full time op zou kunnen draaien. 's Avonds in bad is er tijd voor reflectie, vertelde Lewisohn. Dan ontstaan de beste inzichten, die uiteraard de volgende dag weer verwerkt moeten worden. En inzichten zijn er volop.

Gijs Groenteman in gesprek met Mark Lewisohn

Ook in Amsterdam is Mark Lewisohn aan het schatgraven

Lewisohn gaf aan de laatste tijd veel te hebben nagedacht over hoe het leven van The Beatles er tijdens die eerste maanden van 1969 uitzag. Zeker met het oog op het aanstaande bezoek aan Amsterdam en zijn optreden in het Concertgebouw, woensdagavond. (Je kunt daar overigens nog bij zijn, warm aanbevolen). De biograaf dompelde zich onder in 1969, terwijl zijn huidige schrijffocus juist ligt op de jaren 1963-1966, die het onderwerp vormen van het tweede deel van All These Years. Toch was Lewisohn wel gek, als hij zich zou afsluiten voor wat er deze weken, met het oog op die Bed-In, allemaal in Amsterdam gebeurt. Bij jubilea herinneren mensen zich ineens weer dingen, of beseffen ze dat ze bijzonder materiaal in hun bezit hebben, vertelde de Brit ons. Hij is er daarom graag bij deze week, to grab whatever comes in. En dat is nogal wat. Lewisohn spreekt met ooggetuigen, bestudeert nieuw fotomateriaal en krijgt de kans verloren gewaande filmopnamen van de Lennons te bekijken. Over tien jaar zal Lewisohn zijn ervaringen en inzichten verwerken in het finale deel van zijn trilogie. Zover is het nog niet, alles op zijn tijd.

Journalist Jan van Galen leidt zijn documentaire In Bed met John & Yoko (die te zien was bij Andere Tijden) in.

The Beatles droegen zelf bij aan de negatieve beeldvorming over de Get Back-sessies

Het werkt blijkbaar inspirerend voor Mark Lewisohn om sommig onderzoek exact 50 jaar naar dato te doen. Afgelopen januari beluisterde hij de 97,5 uur aan beschikbare audio van de Get Back-sessies. Precies van dag tot dag, op dezelfde data waarop The Beatles aan het werk waren voor wat uiteindelijk de Let It Be-film en het gelijknamige album zouden worden. De schrijver kreeg naar eigen zeggen een compleet nieuw beeld van hoe die sessies daadwerkelijk zouden zijn verlopen. Ik hoorde vier creatieve muzikanten aan het werk, helemaal niet zo veel ellende, vertelde Lewisohn. Het opende zijn oren én zijn ogen. Volgens de historicus waren het vooral The Beatles zélf die na hun uiteengaan in een aantal interviews negatief terugkeken op hun belevenissen en daarmee ook zelf de mythe creëerden dat er veel ruzie en negativiteit op de studiovloer merkbaar was. Ze beïnvloedden daarmee de wijze waarop nu nog steeds op die periode wordt teruggekeken. Lewisohn zei dat hij slechts sporadisch iets van onenigheid op de tapes terughoorde. Harrison, die geïrriteerd de sessies verliet, was na diens terugkeer juist in een opperbeste stemming. Net als de anderen, zo hoorde ik de schrijver vertellen.

De geschiedenis niet veranderen, maar op zoek gaan naar wat werkelijk gebeurde

Ook over de Let It Be-film zei Lewisohn dat de destijds gemaakte montage een verkeerde impressie geeft van wat er werkelijk gebeurde. De keuze voor de scènes, zo denkt hij, werd destijds sterk beïnvloed door de algehele negatieve stemming die er heerste rond het uiteengaan van The Beatles. Met een andere montage hadden we een andere film gehad en was de beroemde scène tussen McCartney en Harrison (I play whatever you want me to play), in zijn geheel, heel anders overgekomen dan het kort teruggesneden fragment dat hardnekkig symbool blijft staan voor die hele januarimaand in 1969. De film werd pas veel later gemonteerd. Dat was in de periode dat het nieuws over het einde van The Beatles nog pijnlijk vers was. Het wierp een schaduw over de keuzes die bij het samenstellen van de film werden gemaakt, is Lewisohns theorie. De schrijver kijkt uit naar het nieuwe Let It Be-project waarin regisseur Peter Jackson waarschijnlijk een breder en uitgebalanceerder beeld van de sessies gaat schetsen. Lewisohn zei daarover: Ik ben niet geïnteresseerd in het veranderen van de geschiedenis, maar juist in het ontdekken van wat er echt gebeurde. Dat wil hij hartstochtelijk. Los van de persoonlijke herinneringen en interpretaties die The Beatles daar later zelf over hebben verspreid. Een even zuiver als integer streven, vind ik.

The Beatles spraken spraken nog over een opvolger van Abbey Road

Een andere eye-opener voor Lewisohn was dat The Beatles tijdens de Get Back-sessies vrij open en ontspannen spraken over de mogelijkheid om de band te ontbinden. Zonder emoties, gewoon als reële optie. Het joeg ze kennelijk geen angst aan en blijkbaar was er overeenstemming om nog even samen door te gaan, zo lang het muzikaal goed bleef werken. Wat er die januarimaand tijdens de Get Back-sessies aan ontbrak, was een duidelijk gezamenlijk doel. Die doelloosheid en dat gebrek aan focus was misschien nog wel het grootste probleem van het project. Uiteindelijk werd er vervolgens, met veel meer groepsgevoel en drive nog gewerkt aan Abbey Road en, zo leerden we uit een verbijsterende onthulling van Lewisohn, werd er zelfs nog vergaderd over een ópvolger van Abbey Road! Van die vergadering zou een geluidsopname bestaan. I know it's true, aldus Lewisohn, het publiek op het puntje van de stoel houdend. Alleen om die onthulling was deze middag in Amsterdam al goud waard.

Piet Schreuders en Mark Lewisohn, na afloop

John Lennon was de beste communicator uit de geschiedenis van de popmuziek

Maar goed, natuurlijk gaan we nog even terug naar die Bed-In. Niet lang na het beëindigen van de Get Back-sessies en het spelen van het concert op het dak, besloot John Lennon om te trouwen en op huwelijksreis te gaan. Volgens Lewisohn waren de overige drie Beatles niet precies op de hoogte van die plannen en moesten zij uit de krant vernemen dat Lennon en Ono in het Amsterdamse Hilton waren nneergestreken. Die actie was een logisch gevolg van Johns fascinatie voor het onderwerp vrede, aldus de onderzoeker. Een fascinatie die in februari en maart '69 steeds groter werd. Het paste in Lennons karakter om zich snel en haast ondoordacht volledig in iets nieuws te storten. Yoko bedacht als performance artist het concept van de happening en John was de communicator. In de beste in de geschiedenis van de popmuziek, aldus Mark.

Een deel van de geweldige expositie in de hal van het Hilton

Hair Peace + Bed Peace = Bed-In

De Bed-In, zo vertelde de historicus, was in feite een combinatie van de concepten Hair Peace en Bed Peace, die beide als slogans op de ramen van het Hilton waren geplakt. Met Hair Peace liet je je haren groeien voor de vrede en met Bed Peace ging je in bed liggen om over de mogelijkheid van wereldvrede na te denken. Of over wat je zelf zou kunnen doen om daar, in het klein, aan bij te dragen. De kracht van Lennon was volgens Lewisohn diens vermogen om op een respectvolle en open manier met mensen van allerlei rangen en standen over dit soort ideeën te communiceren. De benaderbare Beatle was in 1969 de minst bevooroordeelde man op aarde, aldus Mark. Ongeacht je achtergrond, religie of etniciteit: je kon Lennons respect krijgen en op zijn bed komen zitten om te praten.

De conservatieve Britse pers trok het allemaal niet

John & Yoko streken niet toevallig in Amsterdam neer. De eerste regels van hun Ballad hintten zelfs op een voorgenomen huwelijk in onze hoofdstad. In Amsterdam vond het prille paar begin '69 een open en progressieve sfeer, waarin alles kon en bespreekbaar was. Ook met de pers. Dat was in thuisland Engeland wel anders. Lennon werd daar inmiddels als knettergek bestempeld. Hij scheidde van zijn vrouw, werd gearresteerd voor drugsbezit, poseerde poedelnaakt met zijn nieuwe vriendin voor een elpeehoes en ging in bed liggen om met de wereldpers te praten. De Engelse journalisten sloten het niet uit dat de Lennons daarbij openlijk de liefde zouden bedrijven. Dus reisden ze het stel achterna en trof John Lennon zowel in Amsterdam als in Montréal scherpe, cynische en bitse Britse journalisten aan zijn bed, die niet bereid waren zijn vredesboodschap met een open geest in ontvangst te nemen.

Mark Lewisohn signeert zijn boeken na afloop van het gesprek

De gedachte aan vrede als eenvoudig begin

Volgens Mark Lewisohn keek de Britse pers op een wat feitelijk niveau naar de zich steeds verder ontwikkelende John Lennon. Een man die als kind beschadigd was door het verlies van zijn ouders, een agressieve jongeman die het in 1963 nog op een vechten zette tijdens het verjaardagsfeestje van Paul McCartney, en vervolgens een bijna-dertiger die de wereld, zittend in een bed, sereen verzocht de vrede een kans te geven. Het ging er bij de Britten allemaal niet in. De Engelse journalist Donald Zec vroeg Lennon hoe hij dacht de Vietnam-oorlog te kunnen stoppen met zijn actie. Natuurlijk zou deze symbolische zet niets uithalen, maar Lennon vroeg hem om eens te starten met de gedachte aan wereldvrede een kans te geven. Why can't you just give peace a chance, vroeg hij Zec. Daarmee werd de legendarische slogan in Amsterdam geboren, om later in Montréal tot lied te evolueren. 

Lennons boodschap was in 1969 verfrissend eenvoudig

Op de vraag of Mark Lewisohn John Lennons vredesboodschap oprecht vond, kwam een volmondig ja, met de onderbouwing dat Lennon wist waar hij het over had. John was een fervent lezer en volgde alles dat er in de wereld gebeurde. Niet alleen in de mainstream-media, maar ook door de wat minder gangbare kanalen te bestuderen, voor het broodnodige tegengeluid. Lennon was een intellectueel en breed geïnteresseerd mens. Iemand die constant wilde weten wat er speelde en wat de mensen dachten. In de jaren '60 maakte hij een enorme ontwikkeling door en kreeg hij het met zijn overtuiging voor elkaar een boodschap over de vrede via de massamedia te verspreiden. Dat was een trendbreuk met hoe de vredesbeweging vanaf midden jaren '50 weliswaar poogde de massa te bereiken, maar bleef preken voor eigen parochie. Lennons boodschap was in 1969 bovendien verrassend verfrissend, na alle revolutionaire protesttaal, waarin de oproep tot geweld soms openlijk doorklonk.

Give Peace A Chance als bescheiden verzoek

Terugkijkend op de Bed-In concludeerde Lewisohn dat de Lennons iets volstrekt unieks deden. Wie was er ooit in bed gaan liggen voor de vrede en nodigde daarbij de wereldpers uit er over te komen praten? Anno 2019 zou de eenvoud van dit concept volstrekt ondenkbaar zijn. Net als de betrekkelijk eenvoudige en directe toegang die de pers destijds tot Lennon had. Vandaag zouden daar communicatieplannen en pr-strategieën aan ten grondslag gelegen hebben. Lennon zette zijn actie heel snel op, iedere journalist was welkom en trof een man die hem recht in de ogen keek. Give Peace A Chance zegt niets over hoe je de vrede wereldwijd bereikt, want een ultieme oplossing voor de vrede lijkt er niet te komen. Het zegt iets over openstellen van je eigen gedachten voor de vrede, om na te denken hoe jij daar in het klein een bijdrage aan kunt leveren, probeerde Lewisohn Lennons intenties te duiden. Give Peace A Chance is daarmee geen eis, geen vuist waarmee op tafel geslagen wordt, maar een bescheiden verzoek om zelf over vrede na te denken.

Give Peace A Chance op 31 mei 2019

In lijn met dat bescheiden verzoek, besloot Mark Lewisohn zijn interview gisteren met een wens. Hij deelde het idee dat de hele wereld op vrijdag 31 mei 2019, 50 jaar na de totstandkoming van het nummer Give Peace A Chance, het lied met de krachtige boodschap zal zingen. Volgens Lewisohn moet het mogelijk zijn dat plan via social media te verspreiden. Zijn droom is dat de boodschap 50 jaar later nog een keer massaal wordt gezongen. Door schoolkinderen en vluchtelingen. Door daklozen en politici, feitelijk door iedereen die er voor voelt. Het zal misschien niets veranderen, maar waarom proberen we het niet, aldus Lewisohn. Er ging een golf van ontroering door de zaal, gevolgd door applaus. John Lennon was weer even terug in het Hilton.

Voor het Hilton bloeiden de Lennon-tulpen!

Een week vol Beatlesnieuws!

Er zijn van die weken dat het Beatlesnieuws je om de oren vliegt. Het blijft fascinerend dat ons favoriete bandje, dat al zo lang ter ziele is, voor een stroom aan nieuwsberichten blijft zorgen. Deze week was er genoeg te beleven. In alle vier de Beatlesfamilies. Hoog tijd voor een rondje langs de velden.


50 jaar John & Yoko
Het Beatlesnieuws werd natuurlijk gedomineerd door het 50-jarig huwelijks- en Bed In-jubileum van John en Yoko. Dat vierden de erven Lennon met de heruitgave van het Wedding Album. Het leverde een sympathiek filmpje op waarin Sean Lennon de box uitpakt. Op een manier die heel sterk aan zijn vader doet denken. Mooi om te zien:

Het Hilton Hotel staat deze maand stil bij de bijzondere week die John en Yoko enkele dagen na hun huwelijk in suite 902 doorbrachten. Vorige week al zagen we de uitzending van Andere Tijden, ook Een Vandaag besteedde er een item aan. Het Hilton heeft een bijzonder activiteitenprogramma de komende tijd. In het Concertgebouw vindt bovendien op 3 april Remember Love plaats, waarin dat bezoek van John & Yoko gevierd wordt, met muziek en verhalen. Daarbij zien we onder anderen Yorick van Norden, Bertolf, Marike Jager en Mark Lewisohn op het podium verschijnen. Iets waar ik me enorm op verheug. Wie zie ik op zondagmiddag 31 maart in het Hilton of woensdagavond 3 april in het Concertgebouw?

Bertolf en Marike Jager

Dhani Harrison & ELO
Vanuit Huize Harrison kwam deze week het nieuws dat Dhani Harrison, (de zoon van) op tournee gaat met de legendarische band ELO. Leuk, maar niet opmerkelijk. ELO-frontman Jeff Lynne was kind aan huis bij de Harrisons, innig bevriend met de familie, produceerde platen voor George en was mede-bandlid bij de Traveling Wilburys. Samen met Dhani maakte Jeff destijds Georges laatste album af, dat na Harrisons overlijden verscheen. Dhani zal deze zomer in het voorprogramma staan tijdens de tour die ELO door Noord-Amerika maakt. Wie weet zien hem ook nog wel enkele ELO-hits meespelen.

Jeff Lynne en Dhani Harrison

Macca vloog naar Zuid-Amerika
Ook Paul McCartney liet weer van zich horen deze week. Hij riep zijn tourband bijeen, sloeg thuis in Zuid-Engeland aan het repeteren, deelde daar een filmpje van...

...en vloog later deze week naar Chili. Daar hervatte Paul zijn Freshen Up-tour en trakteerde hij de luisteraars in het enorme Estade Nacional in Santiago onder andere op een live-uitvoering van het Zuid-Amerikaans klinkende Back In Brazil. Leuk, een nummer van zijn meest recente album, dat we Macca nog niet eerder live hoorden spelen:

Na een paar shows in Zuid-Amerika vervolgt Paul zijn tour dit voorjaar en deze zomer in Noord-Amerika, met een enorm aantal concerten. Wie weet kruisen de agenda's van ELO, Dhani Harrison en McCartney elkaar een keer. Dat zou best een interessant gastoptreden opleveren.


Ringo komt met een platenspeler
Ook Ringo en zijn All-Starr Band touren deze zomer in Noord-Amerika, maar dat wisten we al. Het grote nieuws deze week was dat Ringo een draaitafel op de markt brengt: de Peace & Love Turntable om precies te zijn. De platenspeler verschijnt, in samenwerking met Pro-Ject en Universal Music, ter gelegenheid van het 30-jarig bestaan van Ringo's All-Starr Band. Ringo zorgde zelf voor het artwork. 'Wat moet dit gaan kosten?' hoor ik jullie denken. 429 pond, weet ik inmiddels. Valt mee, de koers zal nog wel dalen in de aanloop naar de Brexit, waar Ringo overigens vol overtuiging voor stemde. Eigen schuld.

In bed met John en Yoko: avant-garde en activisme van 50 jaar geleden

Wat vieren we toch veel It was 50 years ago todays deze dagen. Wie de klok vijf decennia terugzet, belandt inmiddels in wat we écht wel de nadagen van The Beatles als band kunnen noemen. In maart 1969 hadden de mannen hun concert op het dak al achter de rug en moesten ze bijna hun agenda's naast elkaar leggen om te kijken wanneer er tijd was om in de studio aan nieuw materiaal te werken. Als ze dat gezamenlijk wilden tenminste. Muziek maken leek even bijzaak in maart '69.

Avant-garde en activisme

Na een voorzichtige start op zaterdag 22 februari, waarbij de basis van I Want You (She's So Heavy) werd opgenomen, was er namelijk wekenlang geen sprake van gezamenlijke muzikale activiteiten. Ringo stond op de filmset voor The Magic Christian, George nam wat demo's op, Paul trouwde Linda Eastman en hielp Mary Hopkin een ster te worden en John en Yoko leefden in hun eigen wereld. Die wereld draaide om avant-garde en activisme. En heroïne. En een huwelijksreis. Daarvan besloot het kersverse echtpaar dat die publicitair best een beetje uitgebuit kon worden, om aandacht te vragen voor de wereldvrede.

Bij Hazeldonk de Nederlandse grens over

Zo gebeurde het dat op 24 maart 1969, om kwart voor tien 's avonds, de witte Rolls Royce van John Lennon, vanuit Parijs de Nederlandse grens bij Hazeldonk passeerde en koers zette naar het Amsterdamse Hilton Hotel. Het was John en Yoko's plan om daar een week vanuit hun hotelsuite de wereldpers te woord te staan. Over de vrede. Eigenlijk zouden de Lennons in het Amstel Hotel verblijven, maar daar waren ze niet welkom. De directie had geen zin in een meute fans voor de deur en was bang voor opstootjes en vernielingen.

Fans buiten bij het Hilton, naast de Rolls Royce van John Lennon

Wonderlijke week in suite 902

Dus hield de witte Rolls, met chauffeur Les Anthony aan het stuur, laat die avond stil bij de entree van het Hilton. In de uitzending van Andere Tijden, die afgelopen woensdagavond op NPO2 te zien was, blikte presentator Hans Goedkoop terug op die wonderlijke week in suite 902. Hoewel niet in beeld, was journalist en Beatleskenner Jan van Galen al geruime tijd druk met het samenstellen van de uitzending die ons in 30 minuten een inkijkje gaf in Lennons bezoek aan Amsterdam. Jan werd daarbij geholpen door Jan Cees ter Brugge. De afgelopen maanden hoorde ik regelmatig van hen hoe de voorbereidingen vorderden. 30 minuten televisie maken, een journalistieke insteek kiezen, een programma maken voor een breed publiek, research doen, reizen, filmen, interviews houden, afmonteren en nabewerken: het is niet in een handomdraai gebeurd. Dus keek ik woensdagavond met plezier en respect naar In Bed Met John & Yoko.

Peter Brown called to say you can make it OK

Jan koos als rode draad de vraag 'Was John Lennon wel die vredesapostel die we in bed zagen zitten en geloofde hij zelf echt in zijn missie?' Voor het antwoord reisde Jan naar Londen om journalist Ray Connolly te spreken. In Amsterdam haalde presentator Hans Goedkoop herinneringen op met Henk van der Meijden (oud-journalist van De Telegraaf), Paul Witteman die als piepjonge medewerker van Dagblad De Tijd aanwezig mocht zijn, VPRO-journalist Willem de Ridder én Beatlesfan Constance Vrijdaghs, die ook wist door te dringen tot de hotelsuite. Naast de interviews werden we getrakteerd op mooie archiefbeelden, waarop de Lennons in het Hilton arriveerden. Daarbij werden ze geflankeerd door Peter Brown, die als wedding planner van de Lennons werd bezongen in The Ballad Of John & Yoko: Peter Brown called to say, you can make it OK...

Constance kwam te laat thuis voor het avondeten

Elk kregen de geïnterviewden hun moment, om anno 2019, zittend in kamer 902 herinneringen op te halen aan 50 jaar geleden. Henk van der Meijden vertelde dat hij elke dag langs mocht komen voor een exclusief interview. Het interesseerde de linkse Lennon niet dat Van der Meijden van een rechtse krant was. Paul Witteman zat vooraan tijdens de eerste pers-shift en moest zijn moment delen met tientallen andere journalisten. Van Dagblad De Tijd, dat weinig op had met de vredesmissie, mocht hij tien zinnen aanleveren voor de kruimelrubriek. Radiomaker Willem de Ridder kende Yoko Ono al van de Fluxus-beweging en besloot, heel avant-garde, John in fantasietaal te interviewen. Lennon ging er in mee en antwoordde precies op dezelfde wijze. En dan was er nog Constance Vrijdaghs, die zich als lid van Beatlesfanclub Nederland naar binnen praatte. Ze zat ook even op de rand van het bed en rookte een sigaretje mee. Daarbij kwam ze te laat thuis voor het avondeten. Wél met een goed verhaal.

Constance Vrijdaghs haalde herinneringen op

Schaf dat leuke boek over de Bed-in aan!

Er gebeurde nog veel meer, die week in het Amsterdamse Hilton. Veel te veel om in de uitzending te behandelen. Wie het hele avontuur wil teruglezen, raad ik aan het boekje In Bed met John en Yoko aan te schaffen. Het verscheen in 2009 bij Nijgh & Van Ditmar en werd geschreven door Jan van Galen, Jan Cees ter Brugge en Patrick van den Hanenberg. Geweldig leesvoer en pagina's vol kijkplezier: foto's, krantenknipsels, cartoons en andere documentatie. Het werkje mag in geen enkele Beatlesboekenkast ontbreken en behandelt de gebeurtenissen in maart '69 minutieus. Ook het boek dat Ray Connolly schreef, moet een aanrader zijn. Ik ga het straks aanschaffen bij Boekhandel Praamstra, het Deventer boekenpaleis aan de Brink. Het staat er al voor me klaar.

Avant-garde is French for bullshit

Ray Connolly werd voor de documentaire in Londen geïnterviewd. Hij ontmoette John Lennon tientallen keren in de jaren '60 Vorig jaar verscheen zijn boek Being John Lennon. De journalist vertelde dat Lennon aanvankelijk niets met avant-garde had. French for bullshit, noemde John de kunststroming. Dat was ongetwijfeld in zijn pre-Yoko-tijdperk. Lennon verloor voor Connolly zijn geloofwaardigheid door zich ineens in te laten met nieuwe kunstconcepten. De journalist vond zijn acties wel amusant, maar gaf aan dat hij John vooral als songwriter wenste te zien. Lennon was volgens hem iemand die heel goed wist hoe hij de media moest manipuleren. Connolly vond John zeker geen vredesapostel. Uit de gesprekken die Connolly met Lennon had, concludeerde hij dat de Beatle veel verschillende gezichten liet zien. Soms wreed, dan weer grappig en gevat. Lennon was het allemaal. Het meest prominent in zijn gedrag was Johns rusteloze aard. Volgens Connolly wilde John altijd iemand anders zijn. Liever de kunstenaar dan de rockster.

Steen in de vijver

Ik vond dat Henk van der Meijden, wat je ook van de beste man zijn journalistieke kwaliteiten mag vinden, het toch allemaal best aardig samenvatte: de Lennons maakten in die tijd van hun leven een theaterspektakel. Daarbij was Yoko Ono de regisseur en John Lennon de uitvoerend artiest. Volgens Van der Meijden vertrouwde John hem die week in het Hilton toe dat hij hoopte dat zijn steen in de vijver vele kringen zou maken die nog lang te zien zouden zijn. Vrede werd het niet. Maar dat er 50 jaar naar dato weer een filmploeg in suite 902 neerstreek, zegt genoeg. Meer dan genoeg.