You've Got To Hide Your Love Away: hoe John Lennon zich door Bob Dylan liet inspireren

Vaak wordt Revolver uit 1966 als een scharnieralbum in het oeuvre van The Beatles gezien. Als het album dat de overgang markeert tussen het vroege en het late werk van ons favoriete bandje. Ik ben de laatste die daar tegenin wil gaan. Toch zie ik de plaat Help! uit 1965 juist ook als een scharnieralbum. Met name als het gaat over het schrijverschap van John Lennon. Was het niet op deze elpee dat hij ons voor het eerst een kijkje in zijn ziel gaf? Natuurlijk met titeltrack en openingsnummer Help! maar zeer zeker ook met het ingetogen You've Got To Hide Your Love Away? Een favoriet hoor. Ook van jullie?

John ging meer over zijn gevoelens schrijven

Voor veel Beatleskenners is het inmiddels bekend dat John in interviews uitlegde dat hij midden jaren '60 zijn zogenaamde Dylan-periode doormaakte als liedjesschrijver. The Beatles hadden Bob Dylan inmiddels ontmoet en waren grote fans van de Amerikaanse folkzanger. Dylan beïnvloedde Lennon en dat horen we terug in de introspectieve nummers die John ging schrijven. Johns I'm A Loser, dat hij in de zomer van '64 schreef, vormde al een beetje een opmaat naar deze nieuwe periode. Ik kan jullie trouwens aanraden het zeer interessante tweeluik te beluisteren dat de heren van de Fab4Cast over The Beatles en Bob Dylan maakten (deel 1 en deel 2 geef ik je hierbij even op een presenteerblaadje). Wat zei Lennon zelf over de verandering die hij doormaakte als schrijver?

You've Got To Hide Your Love Away is my Dylan period. It's one of those that you sing a bit sadly to yourself, 'Here I stand, head in hand...' 

I'd started thinking about my own emotions. 

I don't know when exactly it started, like I'm A Loser or Hide Your Love Away, 

those kind of things. 

Instead of projecting myself into a situation, 

I would try to express what I felt about myself, which I'd done in my books. 

I think it was Dylan who helped me realise that - 

not by any discussion or anything, but by hearing his work.

Lennon luisterde goed naar Dylans I Don't Believe You

John liet zich trouwens ook letterlijk door Bob Dylan inspireren. Luister maar eens naar de eerste coupletten van I Don't Believe You (She Acts Like We Have Never Met) dat Bob Dylan in 1964 uitbracht: [video]

Bob Dylan zingt hier:

I can't understand, she let go of my hand

And left me here facing the wall

I'd sure like to know why she did go

But I can't get close to her at all

Als we daar de openingszinnen van Lennons You've Got To Hide Your Love Away naast leggen, dan valt er aan een vergelijking niet te ontkomen:

Here I stand, head in hand

Turn my face to the wall

If she's gone I can't go on

Feeling two foot small

Een folksong in 3/4e maat

Ook muzikaal bleven The Beatles dicht bij de instrumentatie en arrangementen van de akoestische Dylan. Het grappige is dat The Beatles na het horen van Dylan hun elektrische gitaren aan de kant legden en hun akoestische erbij pakten. Dylan op zijn beurt, hoorde The Beatles, en speelde in die periode zijn eerste elektrische set. Maar goed. Op You've Got To Hide Your Love Away horen we een folk-achtig nummer, in 3/4e maat. Op de afwijkende versie van het Anthology 2-album horen we John vooraf tellen: one two three, one two three, waarna er ergens in de studio een glas op de vloer uiteen spat, gevolgd door Johns commentaar: Paul's broken a glass, broken a glass, even later gevolgd door de vraag Are you ready Macca? Als je een abonnement hebt op Spotify, luister dan even mee naar dit grappige moment in EMI Studio 2. The Beatles kwamen daar op 18 februari 1965 bijeen om aan verschillende nummers voor het Help!-album te werken. 

Dylan en Lennon

Voor het eerst werkten The Beatles met een sessiemuzikant

Hoewel producer George Martin wel eens een pianopartij meespeelde, was het tot dat moment nog niet voorgekomen dat The Beatles een muzikant van buiten de groep gebruikten om iets voor hen in te spelen. EMI-arrangeur Johnnie Scott kreeg het verzoek of hij een fluitsolo wilde toevoegen aan de opname. Een sound die het folk-gevoel van You've Got To Hide uiteraard alleen maar versterkte. Scott herinnerde zich later hoe de band hem globaal uitlegde wat hij moest doen, maar hij bedacht zijn solo verder zelf. Eerst op een tenor-fluit. Later voegde hij er een altfluit aan toe. Scott was trouwens niet zomaar iemand. Hij componeerde filmmuziek, werkte als dirigent, speelde in de band van Henri -The Pink Panther Theme- Mancini en arrangeerde voor artiesten als Tom Jones, Cilla Black en The Hollies. Hier zien we hem in actie met zijn Johnny Scott Quintet, zo'n twee maanden voor hij bijdroeg aan het Beatlesnummer [video]:

Over wie zong John Lennon?

De vraag blijft over wie, of over welke situatie John Lennon precies zong in zijn You've Got To Hide Your Love Away. Dat heeft Lennon zelf altijd in het midden gelaten. Was het over Beatlesmanager Brian Epstein, die zijn homoseksualiteit in het Engeland van de jaren '60 verborgen moest houden? Was het over zijn eigen buitenechtelijke affaire met televisiepersoonlijkheid Alma Cogan? We zullen het nooit weten. En eigenlijk hoeft dat ook niet. You've Got To Hide Your Love Away markeert een belangrijke ontwikkeling in het schrijverschap van John Lennon. Dankzij de film Help! hebben we ook nog een [video] van het nummer. Cadeautje!

Tweelingliedjes uit het oeuvre van The Beatles

Wanneer je de eerste tonen van de nieuwe single van je favoriete artiest of band bij verrassing op de autoradio hoort, weet je vaak direct dat het "die nieuwe single" moet zijn. Ook al ken je het nummer nog niet. Het zit 'm vaak in de sound, waardoor het nummer direct vertrouwd klinkt. Het kan me soms ook irriteren, als ik de nieuwste hit van een willekeurig artiest hoor. Wie zijn eigen werk bijna plagieert, doet een wat gemakzuchtige gooi naar nieuw succes, denk ik wel eens. Luister maar eens naar de nieuwe single van Marco Borsato. De conclusie mag zijn dat er, na al die jaren, écht niet meer inzit dan dit.

Nieuwe wegen bewandelen

Hoe zat dat bij The Beatles? Al waaierden de Fab Four in hun bestaan allerlei kanten op qua muziekstijlen en ontbrak het hen niet aan experimenteerdrift, er zijn Beatles-liedjes die erg dicht bij elkaar liggen. Qua thema, idee, qua sound of qua arrangement. Alsof ze elkaars tweelingliedje zijn. Het is onvermijdelijk in een muziekcarrière en ook niet erg. Zolang je als artiest of band ook voldoende nieuwe wegen bewandelt om het voor jezelf en de luisteraar interessant te houden. Dat deden The Beatles gelukkig volop. Haast als geen andere band dat kon.

Lennon had er een handje van

Hoe werkt zoiets? Ik denk dat het geen rocket science is. The Beatles waren niet alleen trendsetters maar ook trendvolgers. Ze werden vaak geïnspireerd door wat er in een bepaalde periode in de hitparade stond of overwaaide uit Amerika. Ook inspireerden Lennon en McCartney elkaar: kwam de één met een bepaald nummer, dan borduurde de ander daar in een nieuwe compositie op voort. Schrijvers kunnen in een zekere fase van hun carrière ook sterk in een bepaalde hoek zitten, waardoor ze vrij consequent in een bepaalde stijl schrijven. Lennon had daar sterk een handje van, al dan niet ingegeven door luiheid. In ieder geval levert het nummers op, die onderling sterk verwant zijn. Het leek me een interessante uitdaging om op zoek te gaan naar tweeling-liedjes in het oeuvre van onze favoriete band.

Michelle - Girl

Paul McCartney liep al jaren met het muzikale chanson-achtige thema van dit nummer onder de arm. Met getokkel en imitatie-Frans bleek het een perfecte verleidingsact voor de meisjes die zich om de groep heen bewogen. Toen Michelle in een verder uitgewerkte versie, met een smaakvol en warm akoestisch arrangement uiteindelijk in november '65 werd opgenomen voor het album Rubber Soul, had John Lennon een razendsnel antwoord paraat. Dat was Girl. Ook akoestisch, met diezelfde sterke folk-feel (al horen we hier Griekse invloeden in de solo). Beide nummers pasten perfect op het sterk akoestisch georiënteerde Rubber Soul-album. Gekoesterd door velen.

Drive My Car - Day Tripper

Midden jaren '60 kwam de Stax- en Motown-sound steeds vaker in de hitparades. The Beatles waren gek op deze muziekstijl. Ze namen platen mee uit Amerika en raakten behoorlijk geïnspireerd door de swingende zwarte sound. Daarin speelde de steeds sterker hoorbare baspartijen een belangrijke rol. Niet alleen kwam het basgeluid prominenter naar voren in de eindmix van een liedje, de bas speelde vaker een melodieuze lijn of een drijvende groove waar het hele nummer op leunde. Vaak werd deze groove unisono meegespeeld door één of meer gitaren. Zo ontstond er een hele andere sfeer die we ook direct terughoren in Drive My Car en Day Tripper. Ook deze twee nummers werden opgenomen in dezelfde week, waarbij Drive My Car op Rubber Soul terecht kwam en Day Tripper als losse single verscheen. Vergelijk de groove en de feel van de nummers.

It's Only Love - Being For The Benefit of Mr. Kite

Hier hebben we toch wel een ouderwets gevalletje plagiaat te pakken. De chromatisch omlaag lopende melodie die John Lennon tijdens zijn wintersportvakantie in '65 bedacht, hergebruikte hij (vermoedelijk per ongeluk) op zijn circus-act rond Mr. Kite voor het Sgt. Pepper-album in 1967. Luister maar eens naar de eerste regels van It's Only Love: I get high when I see you go by - en die van Mr. Kite: For the benefit of Mr. Kite, there will be a show tonight... De melodie brengt deze twee compleet verschillende nummers, uit zeer verschillende Beatlesperiodes wonderwel bij elkaar:  [filmpje]

This Boy - Yes It Is

Twee liedjes in een haast jaren '50-achtige Doowop-stijl, beide in 6(12?)/8e maat, die erg in elkaars verlengde liggen. Ook hier met Lennon aan het roer. De samenzang op beide nummers is werkelijk fenomenaal. Lennon, McCartney en Harrison konden uitstekend driestemmig zingen. Over Yes It Is zei John Lennon in een interview dat het een bewuste poging was om iets in de stijl van This Boy te schrijven. Gelukt dus, waarbij Yes It Is qua harmonieën haast nog interessanter is dan zijn voorganger. Lennon dacht er anders over en noemde zijn poging This Boy te herschrijven mislukt.

I'm A Loser - You've Got To Hide Your Love Away

Twee liedjes die gerekend worden tot John Lennons zogenaamde Dylan-periode. Akoestisch, introspectief en met meer aandacht voor de tekst dan de standaard liefdesliedjes die voordien uit Lennons pen rolden. The Beatles ontmoetten Bob Dylan midden jaren '60 en waren voordien al zeer onder de indruk van diens muziek, die ze vaak op de draaitafel legden. Luister eens naar deze interessante podcast over de relatie tussen Bob Dylan en The Beatles. Mooi luistervoer in twee delen: [geluid]

Child Of Nature - Mother Nature's Son

Beiden waren ze geïnspireerd door een lezing van de Maharishi, tijdens hun verblijf in diens ashram. Beiden schreven ze een nummer over de natuur, zittend in de zinderende hitte, gitaar op schoot. John Lennon bedacht Child Of Nature, dat heel goed op het eerstvolgende album The Beatles (ofwel: The White Album) terecht had kunnen komen, maar pas jaren later opdook (met andere tekst) als Jealous Guy op het succesvolle Imagine-album. McCartney's poging haalde de witte dubbelaar wel. Een wonderschoon klein liedje, verrijkt met een blaasarrangement. We gaan het binnenkort live horen bij de theatertournee van The Analogues. [filmpje]

Ondertussen denk ik verder na over welke tweelingliedjes er in het Beatles-oeuvre ik over het hoofd zie. Een zeer voor de hand liggende heb ik hier namelijk buiten beschouwing gelaten.

Hoe The Beatles blazers gebruikten om hun nummers te versterken

Nog maar net bekomen van al het nieuws rondom de spectaculaire jubileumuitgave van Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band, kan ik schrijven: het is gelukt! In april 2016 sprak ik met mezelf af dat ik een jaar lang elke week een verse blog over The Beatles zou publiceren. Ik mocht geen week verzaken. Vakantietijd, Kerst....er moest en zou een wekelijkse blog te lezen zijn. Schrijven deed ik op rustige momenten waarop ik inspiratie had. Daarmee kon ik in hectische weken (en die waren er, het was een heftig jaar) uit mijn voorraadje putten. Het schrijven heeft me veel gebracht. Leuke reacties, die me inspireerden om door te gaan, nieuwe contacten en vooral heel veel plezier. Ik heb ontdekt dat ik meer wil en moet doen met schrijven. Zowel privé als in mijn werk. Wie weet wat de toekomst brengt!

En nu?
Het jaar is om. En nu? Ik peins er niet over om te stoppen. Maar zou het me lukken om het strakke wekelijkse schrijfschema vol te houden? Moet ik wat anders gaan doen? Zal ik een Engelse equivalent van deze blog lanceren? Ik ben er nog een beetje over aan het nadenken. In ieder geval wil ik alle lezers heel hartelijk bedanken. Wat fijn dat jullie bleven meelezen en mooie feedback en aanvullingen bleven posten. Soms openbaar, maar ook heel vaak via privéberichtjes. Ik moet eerlijk toegeven dat je verrekte veel over The Beatles weet voor een vrouw was wel de meest bijzondere privéreactie die ik kreeg. Maar hij was goed bedoeld. Het gaat om de intentie hè ;-) Jij bent zo ontzettend consequent zei Ramon Dorenbos (Maccazine, Beatlesfanclub.nl) me. Dat vond ik een heel aardig compliment. Tenslotte dan ook een bedankje aan Fab4Cast, Maccazine, het Beatlesmuseum Alkmaar en de Nederlandse Beatlesfanclub. Via deze digitale platforms vonden de blogs hun weg naar nog meer lezers.

Genoeg over de blog nu. Deze week gaat het verhaal over The Beatles & blazers!
Liedjes waarin trompetten, trombones en hoorns te horen zijn, vind ik altijd fantastisch. Het geluid van koperblazers heeft altijd een enorme aantrekkingskracht op me gehad. In iets mindere mate heb ik dat met de rietblazers, maar als saxofoons weer gecombineerd worden met koper, is het dik voor elkaar. Deze week dacht ik na over de mate waarin The Beatles blazers aan hun muziek toevoegden, wanneer ze dat deden en wat de meest in het gehoor springende voorbeelden zijn. Iedereen zal zo zijn eigen voorkeur hebben. Daar ben ik overigens ook benieuwd naar. Een rondje BeatlesBlazers!

Yesterday opende de deur naar een nieuw geluid

Begin jaren '60 startten The Fab 4 als een pure gitaarband. Op de eerste Beatlesplaten was hooguit een piano te horen, gespeeld door producer en arrangeur George Martin en vaak was dat alleen ter ondersteuning van de gitaarpartijen. In 1965 was daar ineens een enorme doorbraak in het bandgeluid. George Martin schreef voor Yesterday een ingetogen arrangement voor strijkers. Weg was het vertrouwde geluid dat The Beatles en menig ander gitaarbandje tot dan toe in de ether hadden geslingerd. Dit was iets heel nieuws. En het bleek een gouden greep. Het gebruik van twee violen, een altviool en een cello op Yesterday zette de deur open voor meer nieuwe instrumenten en klankkleuren op Beatlesplaten. Al snel deden de blazers hun intrede. Met name in de middenperiode van het bestaan van de band horen we ze in menig nummer langskomen.

McCartney leerde op jonge leeftijd trompet spelen, maar ruilde het
instrument al snel voor een gitaar.

Van klassiek, naar big band, naar Motown

Van John, Paul en George is bekend dat ze grote fans waren van de Motown- en Stax-sound. Zat Ringo trouwens niet meer in de country-hoek? Nummers als Please Mr. Postman en You Really Got A Hold On Me maakten zodoende deel uit van vroege live-repertoire van de band. Er werd veel geluisterd naar Amerikaanse platen en ik stel me voor dat het gebruik van blazers in de zwarte Amerikaanse muziek Lennon en McCartney moet hebben geïnspireerd om een nieuw geluid aan hun eigen muziek toe te voegen. George Martin, zelf een geschoold hoboïst, bracht zijn ideeën vanuit de klassieke hoek in. Tel daarbij Paul McCartneys big band-invloeden vanuit zijn jeugd op. Vader Jim was trompettist en leidde zijn eigen orkest. Je zou kunnen zeggen dat The Beatles als vanzelf op het spoor van de blaasinstrumenten gezet werden. En wat voegde dat veel toe! 

The Beatles waren grote Motown-liefhebbers

In het gehoor springende solo's

Als we kijken naar Beatlesnummers waarin een blaasinstrument met name ingezet wordt om de solo te verzorgen, dan denk ik aan het eerste opvallende voorbeeld daarvan in het Beatlesrepertoire. In het Dylan-esque You've Got To Hide Your Love Away bespeelt John Scott een tenor- en een altdwarsfluit. Het nummer is, net als Yesterday afkomstig van het album Help! Vaak worden Rubber Soul en Revolver de scharnieralbums uit het repertoire van The Beatles genoemd. Albums die een brug vormden tussen het vroege en late repertoire van de band. Bijvoorbeeld qua composities, productie en instrumentgebruik. Toch was Help! al een voorbode, als we kijken naar de violen van Yesterday en de dwarsfluiten op You've Got To Hide Your Love Away. Een nog veel mooier voorbeeld van een solo is uiteraard het hoornspel van Alan Civil op de McCartney-compositie For No One. [fillmpje]

Bachs barok kwam terug op Penny Lane

De ultieme BeatlesBlaasSolo laat zich eenvoudig raden: de piccolotrompet op Penny Lane, gespeeld door Dave Mason. De barokke solo, gecomponeerd door Paul McCartney, was gebaseerd op Bach's Tweede Brandenburger Concert, dat Paul volgens mij met Kerst op de televisie moet hebben gezien. Mason, een gerenommeerd trompettist, mocht op 17 januari 1967 de solo komen inspelen in de Abbey Road-studio's en legde daarmee een geluid vast dat vele malen in de popmuziek zou worden gekopieerd. De beste man kreeg 27 pond en 10 shilling voor zijn studiosessie met The Beatles. Bekijk hier wat David zelf vertelde over de totstandkoming van die iconische solo: [filmpje]

De beroemde trompetsolo van Penny Lane

Blokfluiten en saxofoons

Andere mooie voorbeelden van blazers die echt een solomelodie op een Beatlesnummer spelen zijn de blokfluit op Fool On The Hill, de saxofoonsolo op Lady Madonna, het mooie ensemblewerk op Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band en het intro van All You Need Is Love, natuurlijk direct herkenbaar als La Marseillaise. Dat stukje ensemble op Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band is trouwens een persoonlijke favoriet. Het is zo smaakvol gearrangeerd en vormt een ideale combinatie van klassiek en pop. Ik ben benieuwd of iemand het met me eens is. Trouwens ook of we op die jubileumeditie van Pepper veel mixen en outtakes met blazers zullen tegenkomen.

De blazers als begeleiding

In de periode '66-'68  zetten The Beatles steeds vaker blazers in als begeleidingsinstrument, ter versterking van de algehele sound van een nummer. Zo was Got To Get You Into My Life stevig geënt op de Motown-sound. Het is misschien wel het meest uitgesproken blazersnummer uit het repertoire van The Fab 4. When I'm 64 werd gedragen door klarinetten, met een ontzettend mooi arrangement van George Martin. Good Morning, Good Morning kreeg kracht door de blazers van het gezelschap Sounds Incorporated. In nummers als Strawberry Fields Forever, I Am The Walrus en Magical Mystery Tour is het geluid van de blazers, vaak in combinatie met dat van de strijkers, niet weg te denken. 

Op het Witte Dubbelalbum zijn de blazers prominent aanwezig

In de enorme diversiteit van liedjes op het zo geliefde Witte Dubbelalbum uit 1968 grepen The Beatles ook vaak terug op het gebruik van blaasarrangementen. Van het wat banale getoeter op Ob-La-Di, Ob-La-Da, via de nostalgisch klinkende rietblazers op Honey Pie, tot het wonderschone koperwerk op Mother Nature's Son en Martha My Dear (hier weer een persoonlijke favoriet!). Op Revolution I is ook volop koper te horen. Een speciale vermelding verdient George Harrisons Savoy Truffle, waarop hij Eric Claptons voorliefde voor bonbons bezingt, begeleid door scheurende tenor- en baritonsaxofoons. Na de Witte Dubbel nam het gebruik van blazers in Beatlesnummers weer af. In hun solocarrières zouden The Fab 4 er echter nog regelmatig op teruggrijpen. Wat zijn jullie favoriete blazerspartijen uit het Beatlestijdperk?